장음표시 사용
191쪽
Arias morborum fieri metastases, varias materiae mora bificae solutiones, Practicorum loquuntur libri. T mores mesenterii per alvum, pus in Empyemate per urinam evacuatam esse observationes docent: Lienis intumescentiam per urinam nigram solutam esse ex Schenchio supra
allegavi ; mihi solutionem morbi aliam videre hic contigit. Virgo quaedam formosa, non inter postremas, hypochondriaco malo corripitur, tensione insimul hypochondriorum , alvi constipatione, cordis tremore, imo gravi non raro palpitatione, compressione oris ventriculi, vomitu humoris acidi: queis cum symptomatibus diu muliumq; cum conflictata esset, non neglectis licet remediis variis ex arte praescriptis , dolorem tandem splenis sentit acerbissimum, hunc tumor ejus loci excipit manifestus, qui tandem in verum desinit scyrrhum: quo facto dolor quidem amplius urgebat nullus, sed hypochondrium totum lapidis ad instar durum percipiebatur, nec quicquam digiti compressioni cedebat. Varia adhibita sunt remedia, tam in- quam- externa, martialia, tartarea intus; extus fomentationes, linimenta, emplastra, balnea , &c. sed morbi vehementia vim eludebat medicamentorum omnem : & licet scyrrhus ad mediam pene abdominis partem, & uteri regionem usq; sese extenderet, satis tamen commode alias sese habebat , agilis enim choreas ducebat,& sine ulla anhelitus difficultate ad celerrimas etiam corporis agitationes aptissima erat. Ineptam autem ad conjugium illam fore valde metuebam , cum quomodo uterus elitendere
192쪽
r18 Dpsy VATIO XCV. DE TuMORE LIENIs PARU SOLUTO. sese possit non viderem , propter abdominis totius saltim non integram duritiem & repletionem. Accidit ut Procus optimae conditionis eam ambiret ; vocor itaque in consilium a matre timoris plena, num tuto viro desponsari possit ; ego dubius licet , cum virginem amore sponsi captam animadverterem, suasi tamen, ut virginis satisfieret desiderio. Cecidit meam praeter opinionem res optime: nam post nuptias impraegnata ,
fatis quidem male primis mensibus habebat, successu autem temporiS ανορεξίοι, nausea , vomitus, palpitatio cordis, deli- quium, & quae alia aderant 'inplomata, imminuebantur, imo itandem totaliter cessabant. Ipso autem quasi partiis tempo- re, de anxietate, calore insigni, lipothymia conqueri incepit , iaccedebat febris continua, vomitus, icterus, ut malum i sibi morbi hujus exitum mater moestissima cum propinquis imetuerent. Obviabatur symptomatibus gravioribus conve- nientibus quantum possibile erat, & per artem licebat, remediis, nec irrito successu; calores de anxietates inimias foetum ederet, fanus tamen is erat, & ab omnibus qui- libus cum hactenus conflictata erat malis simul illa liberabatur. lIn puerperio lochia fluebant copiosissime, imo praeter ωlitum iabundanti in copia, unde materiam quae per uterum indesinenter emuebat aliunde provenire colligere non dissicile laerat. Nec me fefellit opinio ue nimirum ita detumuit splen, si ut tumoris nec minimi, minimum tactu perceptibile resta
ret vestigium, & sc cum, Retu, molestam ex splene deposuit i
193쪽
OBSERVATIO XCVLD. JOHANNIS SCHMIDII,
EXANIMATA AD SE vsu M IN VITAM
Nobilissimi Domini misΡisi Puvi filia septennis, tussi
gravi graviter per septimanas aliquot divexabatur , adeo ut suffocationis metus Parentes non raro te reret. Liberata a molestissimo affectu, commode fatis lia bens , & cum suis confabulans, circa septimam pomeridianam, quasi fulmine tacta , derepente corruit: perterrefactae soror culae opem clamore extraordinario Parentum implorant, advolat mater, & exanimem in amplexus recipit filiam meque subito advocari jubet. Accurro & aegram mortuam esse ex signis omnibus judico; pallebant enim cum ore genae, pulsus percipiebatur nullus, tempora erant collapsa i commota, Vellicata , nec minimum sensus praebebat indicium. Cum tamen membra flaccida adhuc animadverterem, anceps potius quam nullum adhibendum remedium iudicavi, tum ut desiderio consternatorum parentum fatisfieret, quos inopinatus hicce casus maxime animo affigebat , tum quod in morbis miracula fieri non semel expertus fuerim. Medicamenta exhibere ocinclusum os non permittebat i quod nec minimum halitum emi tebat, ut ex admoto gosFypio pro exploranda vita, astantibus omnibus patebat: injiciebatur statim enema refellens acre, carpi manuum cum aqua cordiali ad usum hunc praescripta forti, fricabantur sortiter & indesinenter ad ruborem usq; ised praesentis vitae nec minimum sentiebatur indicium. Injiciebatur ori per vim levem aperto aqua ad spiritus reficiendos
aptissima, fortissimab sed per fauces aliquid descendere obse
194쪽
vare penitus non licebat. Curabam tandem pedum plantas se taceo fortissimae muriae immerso fortissime fricari, idq; continuo , ne ullum temporis praeterlaberetur momentum: post tres horae quadrantes continuata perpetuo frictione , leve trahebat sitispirium , quo viso frictio plantarum repetebatur inde- sinenter, sed cum attritu fortissimo; aquae per os spirituosae lvires reficientes injiciebantur, quas facilius deglutire conspiciebamus: sicq, tandem omnium praeter adstantium opinionem altum trahebat semel atq; iterum spiritum: reficiebatur interea indesinenter remediis spirituosis, essentia ambrae syca iin cinamomi borraginata ituta tapius exhibebatur , e,sentia eastorei cum Oiritu florum tiliae , Vel siliorum convallium propinabatur, & sic viva tandem & incolumis, exequias jam parare paratissimis Parentibus, exhibebatur, quae adstantium omnium& meo etiam judicio exanimis credebatur.
Omica Pulmonum ut rarus est affectus; ita notatus
quidem subinde apud Autores invenitur, dubio tamen semper cum exitu, ut plurimum lethali. Sing Iare videre affectus hujus experimentum mihi contigit non 'ita pridem: Medicus quidam apud nos quinquagesimum aeta tis annum, & quod excurrit, agens, ob mortem Conjugis lugubri pallio, secundum consuetudinem loci hujus, per diem totum, in aestu satis vehementi aegros visitando incedens, hinc sudore dissiuens, auram frigidiorem non raro captabat, ex haustos spiritus hac ratione restauraturus. Accidit, ut somno
195쪽
sese circa undecimam vespertinam committere volens, horrorem maximum sentiret: quem dolores lateris sinistri punctorii excipiebant, qui ita exacerbabantur, ut in pleuritidem , quamvis spuriam, desinerent. Unde sanguinis uncias 8. sibi statim mitti curat, sperans inde levamen, quod per mediam horam etiam sentiebat. Recrudescebant autem puncturae tam graviter, ut nec spiritum trahere posset: unde denuo sibi venam incidi curabat , topica etiam ex Oerbasio in cocto , vesicae suillae probe deligatae incluso admovebantur: calor autem insignis, pectoris angustia, & intolerabilis cordis compressio& angor tanta cum ferocia miserum torquebant, ut ad ano-dina & narcotica tandem confugere opus haberet. Nox ducebatur insomnis, dies cum anxietate tanta incipiebat, ut facies imo corpus totum sudore quasi dissiueret: pulsus erat coim citatus perpetuo, febris continua, dejectiones frequentes. Durabant haec symptomata per 7. dies: vehementia post remittebat, manente nihilominus anxietate, quae per intervalla tam die quam noctu per horam ita torquebat miserum, ut extrema sibi instare initio putaret, post non semel voveret. Durabant hae anxietates periodicae per tres septimanas. Mirabatur non
semel, cum visitatatibus illum Medicis aliis, quod non experiretur: cum dejectionibus aliquid secessisse dubium non erat i materia tamen pleurae jam impacta cum tussi rejici debuisset. Post duarum septimanarum decursum in parte affecta gravitatem, cum ad latus sinistrum inclinaret, proritationem ad tussim, siccam tamen, sentire incipiebat, quae successu te poris magis magisque augebatur, ut per horam plus minus saepius ad tussim incitaretur. Rejiciebatur semel atq; iterum materia cruenta, sed pauca admodum, unde pulmonum Vitium Medici omnes metuebant: pulsus perpetuo manebat
196쪽
concitatus, somnus erat interruptuS cum melancholicis in-
somniis , appetitus prostratus permanebat. Circa quintam septimanam Natura ad se redire videbatur, vires sensim auge- bantur, manente tamen tussi satis gravi tam de die, quam n diu molestante: rejiciebatur quidem maxima cum dissicultate, cum pituita penitus dulci, purulenta materia, sed pectus repletum manebat , manebat pulsus celer, ut hecticaem cum putria . junctam esse Medici non semel opinarentur. Patiens tae dii impatiens aeri se committit, post sextae septimanae decu
sum, aegros suos invisit, lento licet ob summam imbecillit tem passu. Octava post morbum septimana ad Carmelitas vocatus, quandam in faucibus sentit titillationem, & caloris dulcis senium, & ex illo tussim levem, cum qua indesinenter puris albi liquidioris, subdulcis, quantitatem maximam reji- icit , quae rejectio toto, quo in via erat, rheda ob debilitatem
vectus, tempore, indesinenter durabat. Mirabatur quanti- tatem materiae, & vomicam pulmonum ruptam colligebat. Durabat purulenta haecce excretio per dies aliquot: neq; tussis toto tempore exasperabatur acrioribus cibis, aceto, salsis, piperatis: Pulmones interim roborabantur, calor subdolus temperabatur, sicq; cessante tussi omni, sanus per DEI gratiam&incolumis, a Phthisi, quam metuebat maxime, liber vivit L In liseris Mensteisini Gedans Pratvlapiam ad codest. hemeridum datis. JOBSERVATIO XCVIII
acre sui natura, manifestum est ubique ex pluviis, in cuiuia,
197쪽
culina, mensa, & ex casu perennium fluviorum, qui declivi sua via hanό gravitatem monstrant 3 aut certe sphaeram suam & fines, ut in maris emuxu, a Divina providentia ideterminatos non transgredi: adscendere contra ultra terminos istos& aequilibrium, nonnisi violenter, a motore aliquo fortiori& externo provectam, nubes , meteora aquea, Variae hydrostaticae & pneumaticae machinae probant, sive illae pressione, seu tractione seu suctione , seu alio modo operentur, Vel miraculose & ad nutum DEI singularem, ut in Iordane & mari rubro factum. Aliquando tamen etiam sponte videtur adscendere contra naturam suam in charta bibula, in linteis suspensis ipsamque attingentibus, in limbo lineo laneoqi, quo pharmacopaei ex vase superiori in inferius separandos aut depurandos a faecibus liquores deliquant, vel hortulani ex vase aqua pleno suas humectant plantas, quodq; nominant, Philtrum quidam minus recte scribunt, quod amatorium poculum cicero appellat) per quod, ut universe per omnem rem filamentosam aut scissam, ita ut interhiatio perexilis sit, sum sum tendere & adscendere aquam & oleum, expresse scribit D ur. Straussus in Epist. ad Dubaeum. Similiter & in panis medulla, sacchari meta & in astaco, cauda sua curvata vitri marginibus appenso & stillante. Cujus Jontanei, ut videtur prima
mus , definiatur liquidi aquosi & oleosi per madidum filum& lingulam seu laciniam lineam, laneam, pileaceam ejusq,
extremum alterum exterius dependens unicum vel plura descensu,& per alterum immersum supra margines vasis adscensu i atq; sic distingsὸnda, ab illa depuratione liquoris cujuslibet oleosi, spirituosi, aquosi, qui vel chartae emporeticae, Vel X r lineo,
198쪽
6 OBSERVATIO XCVIII. lineo, cannabino, pileaceo, laneo, bombycino, gossypino velo
aut sacco, quem colum & mamicam Hippocratis Vocant, vel spongioso, lignoso, arenoso porosove alii concavo infusi pen trant , colantur & decidunt in vas suppositum, atq; nominanda Fiseratio laciniosa, cujus figurae & usus apud Chymicos
Hujus laboris causas ut quaeramus i audiamus primo Ren rum des Cartes, qui pari. a. Epist. 1οι. haec habet: Aqua per limbum panneum ascendit, prorsus sicut per tubum retortum: primo
enim pannus iste aqua probe imbuitur, &absq; hoc non posset pro liltro adhiberi ; partes vero exteriores aquae, qua imbutus est, filis ejus ita se implicant, ut pelliculae speciem, quam aer penetrare nequit, ibi faciant, atq, interim consequentes se mutuo interiores fluunt versus partem illam panni, quae infime demissa est, non secus quam in tubo cujus causam non
Vacui metum, sed circtilarem corporum, aeris & aquae contiguorum & sese consequentium motam ponit ingeniosissimus Author. Eum qi sequitur Mnr. Regius Phil . Natur. L. I. c. ra. ubi statuit,
ascensum descensumque aquae in filtro sive panno laneo cras siore fieri propter eandem causam ut in tubo retorto, folle, anilia, aliisq; motibus, qui ob fugam vacui alias fieri crediti
fuerant, nempe ob circulum corporum, qui in motu requiritur,
cum unum in alterius locum deturbatur. Qui idem negat in siltro sicco ut & spongia sicca adscensum aquae a propulsione vel spontanea sublatione possibilem. In tubo autem retorto credit liquorem attolli ideo, quod in crure longiori aqua non tam propter majus pondus quam majorem protensionem ad centrum terrae gravitans magis & decidens aerem deturbet e loco, hic premat aquae in vase contentae superficiem, haec aquam in crure breviori attollendo in locum aquae ex longiori delabentis, quia omnia alia circumstantia corpora , utpote locum in quem cedant non habentia, ingressui aeris& aquae resistunt. M
199쪽
2 si hic circulus quomodo in filii O, in libera aqua&sub aperto aere locum habeat, non video, cum nulla hic circumstantia sint corpora, quae ingredienti&prementi aeri ressistant. Et quamvis causam differentiae quod per tubi retorti foramen mininitim ab aere ingrediente & premente illico fluxus impediatur ue in siliri vero innumeris porulis perpetuo adscendat & continuetur alleget in tubi retorti cavitate unica imagna, atq; filiri potis innumeris angustis &anfractuosis, per quos aqua facilius adscendat & descendat, quam aer externus illos lateraliter ingredi possit: quid tamen hic dicatur, & an vere dicatur, non agnosco. SchWenterus Delic. Mathem. pari. r. sest. U. probi 1 . describit
etiam & depingit filirum, disquirens, quomodo aqua sine ullo impulsu sponte adscendat i sed nullam aliam reddit rationem , nisi quod ad siphcontinuat. pari res βιώIevius cruris brevioris adscribit. Mersennus in Phaenom. Pnetimat.1DL 155. a eri in tela, ut in mica panis, contento aquam secum trahensi adsiginat adscensum. Lenelmus autem Digby in Theatro
DNathetico, quod Laur. Straussius latina induit veste, hoc primo intuitu apparens mysterium & processum ac rationem ejus ad attractionis modum manifestum referens prolixe explicat& evolvit, ut verba ejus sunt qui rem a capite ad calcem pervestigarit, ita ut ne unicam quidem ejus circumstantiam negligenter omittat, luce clarius visurus sit, nihil aeque naturae consentaneum, imo vero impossilbile esse, ut aliter eveniat. Ponit nimirum Illustrissimus Author causam In facilitate aqueaforsum eundi per fila Aicca attrahentia, intumescentia & quasi manum invicem sibi porrigentia , conjuncta cum aquae fluiditate& natura quantitatis eo semper tendentis, ut substantias & compora, quae circumscribit Vest itq; , in unum cogat, unde aqua nunquam non ciniquitatem suam servet, marginem vasis per-
onem refert: quemadmodum & Ηarsdorfer raviori ponderi, ut in siptione, trahenti
200쪽
sionem aquae promovendam interveniente naturaliter iterum deorsum tendens facilius delabatur in terram aut vas suppositum usqὸ ad commune aequilibrium aquae in vasis. Ad exactam vero ejus demonstrationem alias circumstantias adjungendas esse addit , idq; atia in misertatione, ubi hanc materiam expresse tractaverit, fecisse, ut adeo actum agerem, si porro
aliquid ea de re consignarem. Ea igitur Dissertatio, quae
continetur in Demonstr. Immora. An. Ration. l. c. Ist. Di. IJδ.
R seqq. , consulta prolixe fatis edisserit totum negotium, cujus summa haec est. Puriores per subsidentiam factae, adeoq;
Ieviores aquae partes supernatantes, casu viciniores factae ad lingulae siccae extremitatem interiorem immissam statim adhaerent, & sic adhuc propter suspensionem leviores a reliquis siperficiei aqueae partibus gravitantibus & comprimentibus impelluntur & attolluntur ad erectae lingulae infimum gradum& filorum ordinem instar coni, hinc oblique ad alterum, te tium usq, supremum protruis sequentibus semper & impulsis novis partibus donec ultra fastigium transgressae adhaerentesq, Adhuc, propter gravitatem sponte decidant. Quae an aliis satisfecerint, ipsi videant: mihi certe dubia
adhuc mens haeret. Nam I. in hoc ipso capite, ubi de tribus aliis motibus ad particularia corpora pertinentibus, filtratione, restitutione & attractione electrica , praeter attractionem, de qua in priori capite actum, agit, nullam facit Nobilissimus Scriptor mentionem attractionis cujusdam tanquam necessariae & essicientis primariae in filiratione ; sed Strationem hanc ipsam ad alium motum refert, quem ex contextu Impossum esse elicies. 2. Cassi aliquo viciniores factas aqueas particulas leviores statim adhaerere lingulae siccae, ibique facilius impelli sursum quam in aperto aere in exemplum aquae