장음표시 사용
691쪽
Plerumque retinuerunt: ut Conlegium, Inprobus, Adsignare , Adtribuere. Interdum tamen etiam mutarunt: ut serpit' , Opturato , otiuere. In quibusdam geminata est commutatio ; altera Con- serrantis, altera Vocatis: Ut Rocom , Flacillam, Prodicos; pro Logum, Flagitium , Prodigus. SiC Acrom . A nom, Ticnom ; pro A rum, Agnum , T gnum. Item Fidios, pro Filius : O talom , pro ObUMutatum : Poplicom , pro Publicum: Quoi, pro Cui . Auseom, pro Aurum. Sic Ca-
In quibusdam duarum Vocalium , & unius Consonantis facta mutatio : ut Contivom, Arvorsem, seu A 'or-ssim, Plusebos , pro Gentilium , Adversum , Pluribus. In nonnullis gemina consonantis mutatio eis: ut Arcuesit, pro Arguerit. In ei dum quantitatis metaplasimoS Conjun Xerunt, additionem scilicet detractionem : ut 'Ums, tomit, pro sui , ' sit. Sic Poptet, Comesei, Demseris, pro Populi, Consu , Demissis. Interdum ad quantitatis metaplasmum
adjun Xerunt metaplasmum qualitatis et Ut Cum unumide inque vocabulum additione & commutatione transformarunt. Sic enim Deicundo, Adde ictos usurpata; pro Dicendo, Addi ius. Sic I a umo, Prox sumos, Fousiosos, pro Maximo , Proximus Furiosius. His adde Endν, Entera, Sopera, Continoria, pro D, Intra, Supra, Continuis: In quibus commutatio Praecedit; additio sequitur. Detractionem quoque dc commutationem quandoque copularunt. idque commutatione interdum sequente: ut Adecito , Poplos, Praesectebos, pro Addicito , Popalus, Pra- sentibus. Interdum praecedente : Ut Sobicito, pro Sublicito. Sic Olo, pro Itis: Item Fasis, pro Farris. In quibus dam triplicatus e st metaplasmus : ut Pupilei , Praeseledrpro Pupilli, Praesente. In Nominum flexionibus, praeter superiora, notabilem mutationem habent: Eolminis, Lysios, Lm 9 pro lmen ,
692쪽
s96 Ius τr Lip si I TR A CT Λ ΥΠ spraeter supradictos , metaplasmi a veteribus facti sunt: ut in verbo substantivo Ebcit & cunt, pro Erit & Erunt. Itemque Siet, Gent, pro Sit, Sint: dc in futuro perfecto. ut, pro Fuerit Musdem futuri persecti magna in aliis quoque verbis est Varietas : ut Vindicit, mer-berit, Prohibe sit, occisit, pro Vindisarit, Verberarit, Prohibuerit , Occiderit. Item Tagit, pro Tetigerit: Pacit oc coni, pro Pepigerit dc Pepigerint : Taxsit , Rupsit, pro Fecerit, Ruperit : Paret , Cepet , pro Pararit, Ceperit: Miserit, Vixeit, pro Miserit, miserit. Item Duit, Adduit, Conduit, Transduit; pro Dederit, Addiderit, Condiderit, Tradiderit. In passiva etiam forma : Turbassitur , pro Turbatum fuerit: Fariator, Nancitor , pro Fari velit, A --ctui fuerit. Item, Darier , Leibarier s pro Dari, Libari. Sic Oetier Sc Oitier , pro Uti. In Conjunctis vocibus facta interdum separatio: ut Eudo, in do , A du, pro Endo o, u. Sic Indo testato, pro Intestato: Endo ponito, Endo jacito, Endo manos jacitio, Pro Imponito , si ficito , I sanus injeritio. Item sueicuomque pro Uuicumque: dc consimilia. Contra interdum conjunguntur , quae alioqui separari solent : ut Stato leberum , pro Statu liberum. Fi Nis TRACTATUS DE VETER. LATIN. SCRIPT.
DE RE PECUNIARIA VETERUM ROMANORUM.
Pecunia qua materia ct quando primum signata.
ROMA Ni primum usi fuerunt quadruplici moneta,
693쪽
Dn nn PECUNIARIA UETERUM ROMANORUM. s97Plumbeae usus quando caeperit, incertum. Es initio habuerunt rude, pondere distinctum, non nota. Primus Servius Tullius signaVit aes, idque nota pecudis ', unde pecunia dicta est : author Plinius lib. xvrii.
cap. 3. 2 lib. XXXIII. cap. 3. Varro, lib. II. de re Rusi. p. I.& Plutarchus, in Publicola. Quod tamen alii Jano tribu Unt , ut Athenaeus lib. XV. dc Macrobius Lib. I. Sat. Quidam Saturno , ut EutropiuS libro I. Verior tamen Plinii opinio : nec repugnat , quod in priscis nummis Parte altera Iani erigies , altera navis expressa cernebatur , cum hanc notam Servius ipse , Vel polieri usur-Pare potuerint bonae memoriae causa. Facit huc Ovidii 1. Fastorum. At bona posterita; puppim signaUit in cre Hospitis a ventum testificata Dei Argentum autem signatum est anno Vrb. Cond. 8 .F. Pictore , dc Ocul o Cost . ut Plinius voluit, quinque annis ante Punicum bellum : sive M 2Emilio Paulo, de Fulvio nobiliore Cosi . Ut Eutropius, lib. V. F. annis posterius. Aurum signatum anno 62. post argentum. C. Claudio Nerone, dc M. Livio Salinatore Gos
ψ QuinariUS. Sestertius. CAP. II. De A se, suadrante , Sextarite, Triente. Assns ex arre librales erant , dc appendi plurimum
solent, non numerari. EX quo ritu dc nunc In ra-Pp tio Nummi aerei nomina sunt ista. Aurei nummi Argentei haec.
694쪽
IusTI LIPs II TRACTAT ustionibus pecuniariis Expensum ferre, dc Dependere, di Impendium dicimus Inde aes grave appellatur, dc pCena aeris gravis: A ris cujus legitimo ponderi nihil deesset. Livius lib. iv. Indicibus, inquit, dena millia aeris gradiis, quo tunc divitia habebantur, data. Et lib. V. Denis millibui aris gravis nos condemnavit. Haec primis temporibus. Postea tamen bello Punico secundo, pressus Populus Romanus aere alieno , ex singulis assibus libralibus . Sextantarios fecit: id est, Ex uno asib, senos, quiramen tantundem Valerent, Plin. lib. XXX MI. cap. 3. Sed
dc mox tertio bello Punico, Unciales facti. Postremo lege Papyri , Sem iunciales. Asiem libralem , ut dixi, primus signavit SerVius. Tarquinius Superbus caeterra Assis partes, ut Quadrantem , Trientem, SeXtantem , ut colligimus ex Fragmento Festi in voce Latitum. Quadrans sive Triunci ) est quarta pars Assis, plurimum quidem aere cusus sub imperatoribus , tum ecplumbo Martiat. lib. X. Epigr 7 .
Centum merebor plumbeos die toto.
id est , Quadrantes. Idcin lib. i. nigram monetam appellat plumbeam , istos ipsos quadrantes. Et sortastis antiquitus , quia Plautus in jocis aliquoties nummuli plumbei mentionem facit. Olim haec merces legitima transvectionis erat , unde & quadrantes , Ratiti dicti, Festus ec Varr. lib. IV. de ling. Lutis. Postea prazmium
balneatoris. Horat. lib. I. Sar. Dum tu quadrante lavatum Rex ibis.
Et Cicero pro Caet. Plutarchus in Cic. Sextantes 2 Tri entes a partibus assis diriti. Sextantis memipit Livius lib. ii. Plebi , inquit, Agrippam extulit, siextantibus collatis. Trientis, Festus, in Latito. Valet autem As, ad aestimationem nostram , nummulos plus octo : nummulos appello, sive denariolos, qui et . apud Belgas stularum ciunt. Quadrans valet nummuloS paulo amplius duos. Quadrantes φ. Asiem constituunt. Decem sestertium unum. Quadraginta denarium. Simile judicium de Sextante dc Triente.
695쪽
yn RR PLCUNIARIA VETERUM ROMANORUM. C A P. III. De Denario , cuinario , Sestertio. An GKNTSi nummi tres species, quas dixi, omnes
Varro lib. v. de ling. Lut. Et Pliv. lib. X X m. cap. R. complexus est. Denarii inquiz, dicti, qui dena aeris, id est, i 3. 'ses valebant. QuiVH iis, qui quinos. Sestertius, qui Semitertium. Denarium pondere dc aestimatione partem drachmae Atticae consensu faciunt antiqui. Notae ejus veteres R.
omnes Galeatae, imago Castoris in equis, bigae dc quadrigae. Unde bigati & quadrigati nomen pro Denario
frequens, ut Livius, lib. XXH. Pacti in capita Romana tricenis nummis quadrigatis. Tacitus de morib. Germ. Pecuniam probant veterem ct diu notatam , Serratos , Platosique. Sed cum argentum simpliciter dicimus, intelligimus Denarium. Denarii dimidius , quinarius dictus; ideoque vulgo Victoriatus, quod victoriae essigies in coexpressa siti. Meminit hujus Cicero, pro Fonteio. Livius Lb.XLi. dc Plinius lib. XXXm .c. 3. Se itertius, denarii quarta pars est, idem alio nomine si Nummus, quia frequentissimus ejus in rationibus usus. De hoc Vitru Vius , lib. III. cap. I. In Guario, inquit, denos asses aereos constituerunt , ct quartam ejus partem de duobus assibus, ct tertio siemisse, Sestertium vocarunt. 2Estimatio denarii hodie eadem fere , quae Regalis Hispaniensis , id est, Sitiferi 3. cum dimidio. Quinarii dc Sestertii pro proportione. Denarium nota stellulae in in monumentis
Vetustis. Sestertii nota sic, c6SSXΗΠ 65 λ
Rt Libralis eii librie nota, Quia ergo Sellertius duos ames continet, dc dimidium duo
696쪽
De Nummo aureo, ejusique simatione. Itemque de usis
Aunnus sive Solidus t quem variis nominibus appellatum ab Imperatoribus invenio, Flamium, Antonianum , Valerianum Valuit denarios apud Romanos id est, Coronatos nostrates binos. Id clarum tum eX pondere , tum ex monumento Dionysii, lib. LV. Cui accedit Suetonius, in otio cap. q. qui ait, Otthonem semper aureos singulos cohorti excubanti dare holitum. QVam ean
dem rem Tacitus lib. XVII. narrans, centenos nummos di
xit. Allusiit ad hunc numerum egregie Martialis lib. X. epigr. 2 . in hunc modum: Sed vita tribus aureis patitus. Cum intelligat aureos circiter 7o. Caute legendus T. Livii locus, lib. XXVm. Pro argento, inquit, si Hureum
dare mallem, dare conveni, dum pro argenteis decem aureus uuΜs Pateret. De proportione enim auri ad argentum loquitur, quae tunc decima erat, ut nunc vel hodie duodecima. Notae aurei nummi, eaedem fere quae argentei,
nisi quod crescente ambitione , Triumviri monetales, aut ii qui monetae cudendae praeerant, saepe gentis suae insignia, aut honores, aut facerdotia insculpebant. Sag-Pe dc Imperatorum triumphos, res gestas & Varia emblemata, quae res quibusdam suspicionem fecit, nummos qui extant, honoris tantum causa eXcusos fuisse. dc non publici usus , falsio , quanquam non negaverim vetusta numismata dc tunc quoque in precio fuisse , &interdum loco mercis divendita , qua de re Ulpianum Iege, lib. IX.
De Ratique per singulas 1pecies supputandi. RAT io supputandi apud Romanos usitatissima per AD ses ec Sestertios : frequentissima per Sestertios , Scilla
697쪽
DE RE PzcUNIARIA UETTRUM ROMANORUM. 6or illa intricatior; non tam saepe per astes, dc haec facilior. De i ita primo dicam. Per astes aut eX presio nomine, aut tacito numerant. Expresso ut LiVius, lib.XXum. fiatilibus quinquagenos senos asses, id est, z I. aureos divisit. Tacito : ut idem, lib. XXXm. Tritici decies cent sm mιEia binis aeris populo diviserunt, quod est binis auibuq aeris. Sic centenos aeris , dc mille aeri S & de ne nnilia seris
apud Livium frequentissime legimus , ubique intelligendi asieS. I bula per asses seupputandi haec sit. Terni seris 'Deni aeris Centeni aeris LCentum 2s .peri Dena millia aer. l
Postunt & haec nomina Latine efferri per Philippicos denos, centenos asses, ta sic deinceps. DE SESTERTII S. PE R Sestertios ut numeremus, duo praecipienda sunt: primum, discrimen esse inter Sestertios dc sestertia: ita , ut illo numero , nempe masculino, singuli nummi Sestertii: isto , nempe genere neutro, singula millia significentur, idque indubitatum perpetuumque zst. Utri que discriminis tabula sit hac. Duo sestertii Duo sestertia Io sestertii
Io sestertia 2 O sestertiieto sestertia Ao sester a s Medium Regalem.
698쪽
6o2 I. Li Ps o sestertii ai O sestertia o sestertii Fo sestertia
Centent, Vel um, sestertii Centum sestertia zoo sestertii 2 oo sestertia oo sestertii oo sestertia IOCO sestertii 1 ooo sestertia ΤRACT. DE RE PECUN. UET. Robirκ
Census Senatorum. Alterum praeceptum est , quemadmodum cum a sestertiis ad sestertia fit transitus, numerus millies multiplicatur : sic cum per adverbia demum enunci anus sestertia singula centuplicata crescunt. Ut cum dico decies testertium , intelligo decies centena sestertia , sive decies centena millia sestertia. Ergo decies sestertium,& mille sestertium idem valent. Diserte Plutarchus in Antonio. Tabula adverbiorum brevis hac sit. Decies
Quindecies Vicies Tricies Quadragies Quinquagies Centies Quadringenties Millies
id est , decies centena millia coronatorum. l' id es , viciei quinquetic centena millia coronatorum.
699쪽
J. LI pS. TRACT. DE No M. ROM. 6oyNaec est summa rei nummariae veterum RomaΠorum, auae in historiis diligenter observanda est. I 1NIs TRACTATUS DA PECUNIA ROMANORUM.
TRACTAT U SDE NOMINIBUS ROMANORUM
COMPENDIOSE CO NSCRIPTUS.C A P. I.
NOMINANDi ratio intricata apud Romanos ; quam ut distincte explic na , dicam quatuor capita. Primum de ingenuorum hominum NominibUS. Secundo,. de Libertorum & Servorum. Tertio, de Poeminarum. Quarto, de Adoptivorum. Ingenuorum nomina Romae aliter quam apud Graecos & Barbaros. Plerumque tria nomina ; Praenomen, meu, Cognomen. Quo allu dens Juvenalis, Sat. s.
---- -- Si quid tentaUeris unquam sicere, tanquam habeas tria nomina. --
Tres equitum turma tria nomina nobiliorum.
nitur, discriminis causa inter Fratrcs & Gentiles inventum, quod haud dubie respondet nostris nominibus, quae appellamus , ut Petrus . Iohannes, Dcobui, dcc. Sed Praenomen natum est post nomen : dc ideo serva- tuin Romanis, ut nono quoVis die , qui Luittacus di-Cebatur, nomina imponerensur pueris. Praenomina ut Epitoma Valerii ex Scaevola reser r) nou an e diem to-
700쪽
6o Ius τi LIPs II TRACTAT Usgae virilis ; id quae in Ciceronis epistolis observare
est, ubi Ciceronis pueri sine praenomine sempeo dicuntur. Post togam sumptam , Marcus fit iis, Quinctus filius. In imponendo servabant, Ut plerumque filius major natu praenomen ferret patri S. Secundus avi Vel patruorum. Praenomina aetate su a
Varro scribit circa triginta fuisse , e quibus usitatissima i8. Quorum alia unica litera notantur, ut
A haec undecim. A. id est, Aulus, sic dictus , quasi
C Diis alentibus nasceretur. C. id est , Cajus, a gau- Ddio parentum. D. id est Decimus , a numero na- Κscendi. K. id est, Caeso, qui ex utero matris caesius L esset, Praenomen gentis Fabiae. L. id est, Lucius, sive a Lucumone Hetrusico , sive quod prima lu-Mce natus esset. M. id est, Marcus, qui natus mense Martio, ut Valerius vult, vel potius nomen Oscum, M ut Mamers dc Mamercus. M. Manius, Vel qui mane natus estet, vel a Sabina lingua, qui manum di-Ncebant bonum. N. id est, Numerius, omnis causa
P a numeris dictus. P. id est, Publius, vel a pube, Vels quod gratus populo. Q. id est, Quintitus, ab ordine I nascendi. T. id est, Titus, vox Sabina, vel ut alii
Volunt, a tuendo, quod patriam tuerentur. Dua-APbus literis scribuntur quatuor. AP. ut pius, Sac bina vox ab Atta Clauso. CN. Cneus, a naevo Cor-SPporis, quasi naevus. Spurius, a causa pudenda, quia
Sabinis spurium, dicta pars, qua scemina est. Isido-TUS, lib. IV. Et mol. & Plutarchus, in causis. AliasTIdicebatur Favonius. TI. Tiberius, qui ad Tibet ima Miminas. Tribus literis haec tria. MAM. id est, Mamercus, praenomen gentis II miliae, dictum a Mamerte, quod Osca lingua Martem significat , au-SER thore Festo. SER. id est, Servius, a SerVo, quod qui primus id praenomen tulit in servitute natus SEXesset. SEX. id est, Sextus, ab ordine nascendi. Ethzec de i8 praenominibus , quae maxime sunt in usu. Sunt alia in veteri historia, aliquoties obvia, ut Anchu , Arvu1, Lar, Hestiuis dic. D E