장음표시 사용
701쪽
DE NOMINIBVs ROMANORUM. 6oyDE NOMINE.NOMnN dicimus, quod perpetuum est in aliqua gente , & Praenomen statim sequitur. Respondet Patronymicis Graecorum, notante Prisciano, lib. o. Et ut illi 4 acidas ab .maco, Thesidas, a Theseo : sic Romani Iulios a Julo: Antonios ab Antonio dixerunt. Itaque res digna nota, eXceptiS admodum paucis , omnia nomina gentilicia apud Romanos in ius desinere. Pauca , quae CXcipio sunt , Peduc us, Ponaui, & fortassis Norbanus, quanquam verius sit hujus familiam ignorari, quam ut Norbanus fuerit nomen. Nomina omnia gentilicia ducta vel ab hominibus, vel ab animantibus, vela locis, vel ab eventu.
DE COGNOMINE.COGNOMEN est, quod familiarum discernendarum
causa tertio loco post nomen ponitur, id repertum a variis causis , quaS Omitto. Hoc noto , cognomina haereditaria fuiste, sed ita, ut mutari a posteris, & nova sumi fas fuerit. Noto hoc amplius, praeaer Cognomen, de tribum solere addi semper auferendi casu, ut C. Verres Romulea, ec Servius Sulpitius Lemonia. C A P. II.
De Libertorum 2 Servorum nominibus.
QV m dixi, pertinet ad ingenuos , addam de servis
ec libertis. Servi antiquitus non a suo nomine, sed Praenomine domini vocabant ; ut Lucipor , Publi-por , Marcipor , id est, Lucii puer, Publii puer, Mar-
puer. Quintilian. l. I.&Plin. lib. XXXm. c. I. Exolevit ille mos & obtinuit, ut uno saltem nomine, seu Graeco seu Latino vocarentur. Et plerumque a patria , Ut Davus, Drus, Geta. Iidem manumissi, in nomina Dominorum Veniebant, cognomine excepto loco cognominis vetus suum nomen retinebant, ut Ararcus, Tu lis di
702쪽
626 I. Lipsi I , TRACT. DE NOMIN. ROM.Lius , Tyro , Ciceronis libertus. Marcus Lucius Antonius. Quod idem socii & extranei servabant , ut cujus heneficio in civitatem Romam venissent , nomen ejus ferrent , & praenomen , ta apud Ciceronem exempla, de historicos obvia.
VETUsTis temporibus & foeminas praenomina frequentasse, author est Varro, unde Caya, Cecilia, Lucia, molumina. Progressu temporis constat non usas, sed tηntum gentis nomine, vel integro , vel molliter infle-AO appellataS, nec cognomen usurparunt, sed discriminis causa , ubi duae sorores essent, servatum , Ut altera Major diceretur. altera Minor. Ubi plures , Prim ,Sc-cunda, Tertia, Quarta , Quinta. Vel per diminutionem Secundilla, Quartilla, Quintilla.
NEC aliud in nomenclatura Romana intricatum. praeter adoptionem, per quam qui alterius familiae fiebant, in omnia nomina transibant adoptantis. in Prag- nomen , Nomen & Cognomen; tantum ut priscum genus testarentur. In fine cognomen addebant, aut nomen; si cognomen, integrum servabant; si nomen, mutatum Ec inflexum. Exemplum servati cognominis , Marco funio Bruto, quem adoptavit Q. Servilius, Cepio, Aga-lo : dictus igitur pose adoptionem , C. Serνibus , CFio, Agaso, Brutui. Exemplum inflexi nominis , in C. Octa-τήρ , qui quoad adoptionem dictus C. fusius Casar O
703쪽
DE RITU CONVIVIORUM APUD ROMANOS.
CONVIVANDi mos apud Romanos, ut illu stretur, tria sunt dicenda , Tempus, Locus, modus. Ad tempus pertinet , quoties sumpserint cibum, dc quando. Antiqui, si Festo credimus, ter sumpsiste cibum in diu Videntur; unde jentaculum , sive prandiculum , cibus qui mane; prandium , sive merenda, qui me io die; Cinna, sive vesperna, qui sub vesperam capiebatur. Si Nonio Marcello, quater, qui merendam a prandio distinguit, dc post: meridiem collocat. Sed equidem nomina potius lita usitata Romanis crediderim , praesertim Comoediis Palliatis, quam rem ipsam. Bis enun tantum sumpsisse cibum videntur , prandio videlicet dc coena.
Excipio pueros , dc si qui erant di sibi uti luxus : quanquam dc prandia ipsa mo dica erant, & semper solitaria
sine convivis. Salustius. ad C. Caesarem de Repub. Ordinanda. Oratione, id est, asperis verbis , notat eos, 'Ni bus bis die, inquit, ventrem onerare , nullam noctem 'ς scorto quiescere mos erat. Et Suetonius, in Vitellio, cast. yῖ. tanquam rem summae luxuriae observat, quod epulas
trifariam semper, interdum quadrifariam dispartiebat, in jentacula , prandia & coenas , commeslationesque. Sed ne Celsus lib. I. cap. 3. quidem prandium ut ordinarium agnoscit, & tenue id fuisse indicat his verbis. Meme, inquit , si quii prandet , utilius est exiguum a iquid, refcum sine carne, Adie potione pumere: tas state vero ct po
tione 2 cibo corpus sepius eget. Ideo prand re quoque com
704쪽
ram , inquit, hora nona, cum ad te exempίum harum liteis rarum , s c. Martiat. imperat e trai tos frangere nona thoros. A qua hora coenae , dictam putant Grammatici annonam, reS edules accommodatas ad nonam horam. Quanquam homines frugales sioepe eXpectabant occasum solis: contra, homines Voluptuarii , horam nonam praecipiebant : ut illa apud Juvenalem. Exul ab otitava Marius bibit. Quae convivia festinata, nisi fallor, antiqui tempestiva dixerunt, tanquam nimium tempori inita, dc in Vitio ponebant, ut Cicero , pro Mur n. pro Arch. lib. . ad Attic. & Seneca, lib. V . do tranq. cap. 28. SiCUtin- tempestiva illa, quae protrahebantur in multam noctem, aut usque ad diem vel lucem. Haec de tempore. Lo-CUS , in quo convivabant, triclinium dictus , scilicet a numero lectorum , qui circa mensam vulgo sternebantur; etiam biclinium apud Plautum est , dc εξακλλον in Athenaeo, dc Martiali legimus. Et testitudineum mensus quater ἐξακλώον. Ingemuit citro non satis esse sevo . Ubi rate λίνον pro mensis ipsis positum videtur, ut triclinia apud Plinium lib. XXXIV. cap. 2. 2 3. Pro triclinio posterior aetas coepit usurpare Sigma, cujus forma videtur fui sie εω κυκλ , aUt lunatae testudinis. Martiat. Accipe lunata scriptum testudine sigma.
Septem sigma capit, sex se mus, adde lupum. Lampridius, in Heliogab. Sema de croco straUit, cum fummos viros invitasset ad pranulum. Sydonyus. Asos erat his Dominis hybernum sigma locare. Errat Brodaeus lib. III. Mis eo. cap. q. qui mensam ipsam eo nomine dictam censet. Sed & locus in quo coenabant, Diaeta dictus est ; a λα -ομα , id est, vivo sive versor Vel ut Varro vult, quod in ea per diem edatur. Sueton. iii Claudio, cap. io. & Jurisconsulti saepe, ut L. XLiii. de legat. L. penult. de donat. inter vir.&uXor. Plinius in epistolis, Lampridius. Letam vel Zeteculam
appellant , pro Div. ta , more Graeco scit. apud quos
705쪽
DE RITU CONVIVIORUM. 6Os Dores pro A usurpant, ut pro NeCplura de loco: transeo ad modum. Romani initio sedebant ad mensam. Servius ad illud Virgilii:
perpetuis soliti Patres considere mensis. Majores , inquit , nostri se delites epulabantur, quem m in dum habuerunt a Laconibus θ' Cretensi bus ut Varro in
libro de vita populi Romani docet : dc familia Isidorus lib. XX. cV. z. qui idem apud Graecos antiquitus fuisse . ex variis Homeri locis apparet, & Athenaeo lib. V . cap. 13. Sed paulatim crescentibus deliciis exolevit sessio in ejus locum successit accubitus, non solum apud Graecos & Romanos, sed etiam Afros & Barbaros, discimus ex Livio , lib. XX. de Scipione & Asdrubale , coenantibus apud Sypacem Potam Grma accumbendi, repraesentari sιc potest. In coenaculo mensia Collocabatur rotunda, magnitudine circiter quatuor pedum , raro amplior: ex Plinio lib. X m. cap. t i. circa eam tres lecti. aulaeis, purpura aut alia veste stragula intecti , pro opibus cujus ille. In eos convivae recumbebant, sed prius positis Calceis, ne lectum conspurcarent, quos iterum sume
bant abituri. Hinc illa apud Plinium in epistol. Quam
multi, cum Lecitor aut Comoedus intro utilus est, calceos poscunt, ut non minori cum taedio cubant ' Martialis rDepositis soleis , adfertur protinus ingens rater lactucas , ovgarumque tib r. In uno autem lecto terni aut quaterni jacebant. Horat.
Saepe tribur letitis videas cauare quate nos.
Si plures rdidum id habebatur & Plebejum. Cicero , in Pilbra. Nihil apud hunc lautum , nihil elegans. Graeci quini in lectulis stipati. Ita fiebat , ut ex una
Communi menta raro plures quam I 2. Vesceremur, Unde illa δωδε-ri' coena apud Sueton. iu AN. CV. 7O.
Imo viri principes aut honestiores in uno lecto loli aut bini accumbebant. Et notat in Trajanum quasi iamum Xiphilinus , quod saepe quartus discumberet. id est Cum tribus aliis in uno lecto. Quod si plures quam Ι2. COH-viVM Vocarentur, plures mensas & triclinia sterni moris QA χ erMy
706쪽
erat, ut apparet ex Macrobio , lib. Ii I. Satur. cap. 13.δc ex Plutarch in Caesare, qui ait : Populum Romanum ab eo tricliniorum viginti duobus millibus exceptum. Modus accubitus hic erat: jacebant reclinata superiore parte corporis in cubitum sinistrum , inseriori in longum Pori ceta & jacente, capite leviter erecto , dorso pulvillis modice suffulto. Et primus quidem discumbebat ad caput lecti, cujus pedes porrigebantur Juxta dorsum secundi. Secundus pulvillo interjecto , decumbebat ad umbilicum primi, pedes extendebantur ad dorsum tertii, dc sic deinceps. Ex hoc decubitu manavit summus locus, medius dc imus. quorum frequenS mentio apud Historicos Sc Poetas. Dignitatem si quaerimus, digni stimus inter lectos medius: dc in eodem lecto , loco, item medius. Inde Virgilius i. AEneidos r---- Arelatis jam se regina seuperbis Aurea composuit sponda , mediamque locavit.
seneca lib. H. de tranq. vit. cap. I o. elegantCr. Sermonem
meum irrisit, aut palam aversatus est, ct non in medio me loco , sed imo locavit. Et aliae hujusmodi notae. Post hunc honoratissimus locus summus: vilissimus, imus. Et haec quidenti accumbendi ratio Vulgata inter omnes fuit. LX- Cipio pueros & servos. Pueri enim ad fulcra lectorum sedentes, vescebantur. Tacitus de more Britan. lib. X m. Ann. Suetonius in Claud. cap. 32. oc in Aug. Cap. 6 . Serdit in seu sitis juxta tectum. Plautus in Sticho. Potius in sub luis civium accipiemur, quam in tecto. Et in Persa. Scis tu me e se imi subsellii. virum s Donatus in vita Terenῖ. fusus, inquit, Cacilio recitare : ad coenandum sium venisci, quod erat contemptiore vestitu , subsellio juxta lentulum residens, legisse dicitur. Post paucos vero Perseus ,
ita Vitatus ut accumberet, curuasse una. Seneca, lib. II. de ranq. Pit. cap I f. Sed & foeminae antiquitus Vetabantur accumbere. Valar. MaX. lib. II. cap. I. Fctem;ua, inquit, cum Piris cubantibus sede'tes coiivivabant. Vua consuetudo ex hominum convicitu ad Deos penetradiit. Ita dorus,