장음표시 사용
21쪽
enim tantum quisque laudat quantum Se POSM SI erat inlitari. Sed tamen eos Studio opsinio judicio minus ima praeditos docere, quae Sit propria laus
VIII. Semper oratorum eloquentu moderatris fuit auditorum prudentia. Omnes enim, qui probari
Volunt, voluntatem Orima, tui audiunt, intuentur ad eamque, et ad eorum arbitrium et nutum, tot
se ingruat et accommodant. Iuique Caria, et Phrygia, et Mysia, quod minime la aliud minimeque elegante Sunt, adsciverunt, aptum Suis auribus, Pinium quoddam, et innuluam a lipatiPs dictionis genus, quin eorum vicini non ita lato interjecto mari, Illiodi nunquam probaverunt, radici multo minus, Athenienses vero funditus repudiaverunt; quOrimi Semper fuit prudens sincerunt lue judicium, nihil ut
POSSent, nisi incorruptum, audire et elegans. Orum religioni cum serviret Orator, nullum verbum inm-lens, nullum Odiosum, ponere audebati
Itaque hic, quem praestitisse dixinius caeteris, in illa pro Ctesipli ante oratione longe optinaci, SubmiS-sus a primori deinde, dum de legibus disputat, pr Sus POS sensim incedens judices ut vidit ardentes, in reli luis exsultavit audacius. Ac tamen in hoc ipso,
diligenter examinante verborum Oninium Pondera,
reprehendit Eschines quis dam, et eXViuit illudenS-que dira odiosa, intolerabilia esse dicit. Quinetiam quaerit ab ipso, cum quidem eum belluam appellet, utrum illa verba an portenta sint ut Eschini ne Demosthenes quidem videatur Attice dicere. FacileeSi enim verbum aliquod ardens ut ita dicam notare, idque, restinctis jam antinorum incendiis, irridere. Itaque, Se Purgans, ocatur DemoStilene : negat, in eo poSitas esse fortunas Graeciae, hoc an illud verbum dixerit, huc an illuc manum porreXerit. Quonam igitur modo audiretur Mysus aut PhryXAthenis, cum etiam DemoSthenes exagitetur, ut Putidus 3 Cum ver0 inclinata ululantique voce, more
22쪽
ASintico canere coepisset, quis eum ferret aut quis Potius non juberet auferri ΘIX. Ad Atticorum igitur aures teretes et rei o- Sa qui e accommodant, ii sunt existimandi Attice dicere. Quor a genera plura sunt hi unum modo, quale Sit, SuSpicantur. Putant enim, qui horride inculaeque dicat, modo id eleganter enucleateque faciat, eum solum Attice dicere. Errant, quod Milium ;quod Attice, non falluntur. Istorinia enim judicio si solum illud est Atticum ne Pericles quidem dixit
Attice cui primae sine controversia deferebantur luis tenui genere uteretur nunquam ab Iristophane Poeta fulgere, tonare, Permiscere Grari iam dictus
esset. Dicat igitur Attice venustissimus ille scriptor ac politissinuas, Lysias, quis enim id possit negare Θ dum intelligamus, hoc esse Atticum in Lysia non quod tenuis sit atque inornatus, sed quod nihil habeat insolens aut ineptum Ornate vero et graviter et copiose dicere aut Atticorum sit aut ne Sit Eschines, neve Demosthenes Atticus. Ecce autem aliqui se Thucydidios esse profitentur, novim quoddam imperitorum et inauditum genus. Nam, qui Lysiam Sequuntur, causidicum quemdam Sequuntur: non illum quidem aulphim atque grandem, subtilem et elegantem tamen et qui in Oreta. Sibus causis possit pr:t clare consistere Thucydides autem res gestas et belli narrat et rc lia graviter Sane, et probe sed nihil ab eo transferri potest ad forensem usum et publicum. Ipsa illae conci .nes ita niuitas habent obscuras abditasque sententias ViXut intelligantur; quod est in oratione civili citiirm
vel maximum. Quae est autem in hominibus tanta Perversitas, ut inventis frugibus glande vescantur Θ In victus hominum Atlaeniensiuni beneficio excoli Potuit, oratio non potuit ruis porro unquam irae rima rhetorum a Thucydide quid tuam duxit 3 Attali latus est ab omnibus : fateor : Sed ita ut rerim replicator Prudens, Severus, gravis non ut in judi-
23쪽
His versaret causas, sed ut in historiis bella narraret.
Itaque nunquani est nun1eratu orator Nec vero, Si historian non scripsisset, nonae ejus noni XStaret, cum praesertim fuisset honoratus et nobilis. Hujus tamen nemo neque Verborum neque Sententiarum gravitatem imitatur Sed, cum nitit quaedam et litantia locuti sunt, quae vel sine magiStro facere P0- tuerunt, gerinanos se putant esse Thucydidas Nactus sum etiana, qui Xenophontis Similem esse e cu-Peret cujus sermo est ille quidem melle dulcior sed a forensi Strepitu remotissimus. Referamus nos igitur ad eum, luem volumus, incliOandum, et iidem eloquentia informandum, quam in nullo cognovit AntoniuS. X. Magnum opus iamin et arduum, Brute, Onanium sed nihil dissicile amanti puto. Amo autem, et Semper amavi, ingenium studia, more tu S. Incendor porro quotidie magis, non desiderio solami quo quiden conscior, congreSSuS OStros, OnSuetudinem victiis, doctissimos Semnone requirenS UOS),
sed etiam admirabili fama virtutum incredibilium, qutu, Specie diSpares, prudentia conjunguntur. Quid enim tam diStans, quam a severitate comitas 3 duis tamen unquam te aut sanctior est habitus, aut dulci0 3 Quid tam dissicile, quam in plurimorum Ontroversiis clijudicandis ab omnibus diligit consequeris
tamen, ut eo ipsos, quo contra StatuaS, aequo Placatosque dimittas itaque esticis, ut, cum gratia causa nihil facias, omnia tamen Sint grata, quae facis. Ergo onmibus terris una Gallia coni uni non ardet incendio; in qua frueris ipse te, cum in Italiae LicecognoSceris, versarisque in Optimorum civium vel flore, vel robore. Jam quantum illud est, quod in maximis Occupationibus nunquam intermittis studia doctrinae seniper aut ipse Scribis aliquid, ut te Vocas ad Scribendum lItaque hoc sum aggressus statim, Catone' ab Oluto quent ipsum nunquam ultigissem, tempora
24쪽
timens inimica viriliti, nisi tibi hortanti, et illius memoriam mihi caram excitanti, non parere nefa esse duxissem sed testificor me a te rogatum, et recu-Fantem, haec Scribere esse ausum. 1 olo enim milia tecum conmiune esse crimen ut, si sustinere tantam
quaeStionem non potuero injusti oneris impositi tua Culpa Sit mea recepti in quo tamen judicii nostri errorem laus tibi dati muneris compensabit. XI. Sed in omni re dissicillimum est formam quae Xαρακτης Graece dicitur exlκ,nere optimi; quod aliud aliis nitetur optimum. Ennio delectiar, ait quispiam quod non discedit a communi more Ver-b0rima Pacurio, inquit alius onmes apud hunc
Ornati, elaboratique sunt versus multa apud alterum negligentius. Fac alium Attio : varia enim Sunt judicia, ut in Graecis nec facilis explicatio quae forma maXime excellat. In picturis alios horrida, inculta, abdita, et opaca contra alios nitida, laeta collustrata, delectant. Quid est quo praescriptima aliquod aut forinulam exprimas, cum in Suo quodque genere Pru'Stet et genera plura sint 3 Iac ego religione non sum ab hoc conatu repulsus extitimavique in Onanibus rebus esse liquid optimum
etiamsi lateret idque ab eo posse, qui ejus rei gnarus eSSet judicari. Sed, quoniam plura sunt orationum genera, eaque diversa, neque in unam forariam cadunt Iamia laudationum Suaesionum et historiarima et talium Scriptionum, qualem Isocrates fecit Panegyricum. Miltique alii, qui sunt nominati sophistae reli tuarumque rerum, quae absim ab forensi contentione ejuS lite
totius generis, quod rari: επιξεικτικον nominatur,
quod, quasi ad inspiciendum, delectationis causa.
comparatum est formam non conq3lectar luK tem
P0re non quo negligenda sit est enim illa quasi nutriX ejus natoris quem in mare volumus, et de quo molimur aliquid exquisitius dicere. XII. Ab hae et verboriun copia alitur, et eorum
25쪽
conStriicti et numerus liberiore quadam fruitur licentia. Datur etiam venia concinnitati sententiarum; et arguti, certique, et circumscripti verborum ambitus conceduntur : de industriaque, non ex insidiis,
Sed aperte ac palam, elaboratur, ut verba verbis quasi demensa et paria respondeant, ut crebro OC- ferantur pugnantia, comparenturque conta Ita et ut pariter Xtrema terminentur, eumdemque referant in cadendo sonum quae in veritate cauSarum, et rarius multo facimus, et certe occultius. In Panathenaico autem Isocrates ea studiose consecutum sa-tetur non enim ad judiciorum certamen, Sed ad Uu-luptatem aurium, ScriPSCrat .
IIaec tractasse lirasymachum Chalcedonium, primum, et Leontinum ferunt Gorgiam Theodorum
appellat in Phaedro Socrates; tuorum Satis arguta
multa, Se i, ut Odo primumque nascentia, minuta,
et versiculorum similia quaedam nimiuntiiue depicta. Quo magis sunt Ierodotus Thucydide, tu mirabiles; quorum aetas cum in eorum tempora, UOS
nominavi, incidisset, longissime tamen ipsi a talibus deliciis vel potius ineptiis abfuerunt alter enim, sine ullis salebris, quasi sedatus amnis fuit alter incitatior fertur, et de bellicis rebus canit etiam quodammodo bellicimi priniisque ab his ut ait Theophrastus historia commota est ut auderet uberius, quam Superiores, et ornatius dicere. XIII. Horum atati successit Isocrates qui praeter caeteros ejusdem generis, laudatur Semper R O-bila, nonnUnquam, Brute, leviter et erudite repugnante te. Sed cedas mihi fortasse, si quid in eo laudem, cognoveris. Nam cum concisus ei Thrahymachus minutis numeris videretur, et Gorgias, qui tamen primi traduntur arte quadam verba vinHSSeri
Theodorus autem praefractior, nec satis ut ita dicam rotundus primus instituit dilatare verbis, et mollioribus numeris explare sententias. In quo cum
26쪽
doceret eos, qui partim in dicendo partim in scribendo, principes exstiterunt, domus ejus officina habita eloquentiae es Itaque, ut o cima a n t Catone laudabar, vel reprehendi me a caeteris facile patiebar sic Isocrates detur testimonio Platonis aliorum judicia debere contemnere. Est enim ut Scis quasi in extrema pagina Phadri his ipsis verbis loquens Socrates Adolescens etiam nunc, o Phaedre HSocrates est; sed, quid de illo augurer lubet
dicere. Quid tandem inquit ille II ore mihi ingenio Videtur esse, quam ut cum orationibus Lysiae Comparetur. Praeterea ad virtutem major indoles: ut minime mirum futurum sit, si, cum aetate Pr Serit, aut in hoc orationum genere, cui nunc Studet, tantum, quantum pueris reliquis praestet omnibus, qui unquam orationes attigerunt aut , si contentus his non fuerit, divino aliquo animi motu majora concupiscat. Inest enim natura philosol,lii in hujus Himente quaedam. IIae de adolescente Socrates auguratur. At ea de seniore scribit Plato, et scribit aequalis, et quidem exagitator omnium rhetorum. Nunc miratur unum II e autem qui Isocratem non diligunt, una cum Socrate et cum Platone errare Patiantur.
Dulce igitur orationis genus, et solutum, et D fluenS Sententiis argutum verbis sonans est in illo epidictico genere quod diximus proprium Ophlatarum Pompae, quam pugnae aptius; manasiis et Palaestrae dicatum spretum et pulsum foro. Sed quod educata hujus nutrimentis eloquentia, ipsa et Stea colorat et roborat non alienum fuit de Oratoris quasi incunabulis dicere. I erum hau ludorum atque Pompae nos autem jam in aciem iniicationemque deScendam US. XIV. Quoniam tria videnda sunt Oratori quid dicat et quo quidque loco, et quomodo dicendum Omnino est quid sit optimum in singulis, sed aliquanto secus atque in tradenda arte dici solet. Nulla
27쪽
praecepta ponemus neque enim id suscepimus); sed
excellentis eloquentiae speciem et formam adumbrabimus nec, quibus rebus ea Paretur, XPonemUS; sed qualis nobis esse Indeatur. Ac duo breviter prima: Sunt enim non tam insignia ad maXimam laudem, quam nec Saria, et tamen cum multis paene communia nam et invenire,
et judicare quid dicas, magna illa quidem sunt, et tamquam animi instar in corpore et sed propria magis prudentiae, quam eloquentiar: qua tamen in causa est vacua prudentia 3 Noverit igitur hic quidem
orator, quem Su dum eSSe Volumus, a maentorum
et rationum locos. Nam quoniam, quidquid est, quod in controversia aut in contentione verSetur, in , aut Sitne aut quid Sit, aut quale Sit, quaeritur: sitne signis quid sit, definitionibusu quale Sit, rectiprarique partibus quibus ut uti possit Orator, non ille nugaris, sed hic excellens, a propriis perSonis et temporibus Semper, Si poteSt, avocat controverciam. Latius enim de genere quam de parte, disceptare licet ut quod in univers sit probatum, id in parte sit probari necesse. Haec igitur quaritio a propriis personis et temporibus ad univerSi generis Orationem traducta, appellatur Thesis. In hac Aristoteles adolescentes, non ad philosophorum morem tenuiter disserendi, sed ad copiam rhetorum, in utramque partem, ut ornatius et uberius dici posset, exercuit: idemque locos sic enim appellat), quaSi argumentorum notas, tradidit, unde omnis in utrumque partem
XV. Facile igitur hic noster non enim declamatorem aliquem de ludo, aut rabulam de foro, sed
doctissimum et perfectissimum quaerimus), quoniam loci certi traduntur, percurret OmneS, Utetur aptiS, generatim dicet ex quo emanant etiam qULCOmmunes appellantur loci. Nec vero utetur imprudenter hac copia sed omnia expendet et eliget non Rhetor. Uo L. II. C
28쪽
enim Semper, nec in omnibus causis, ex iisdem
eadem argumentorum momenta Sunt.
Judicium igitur adhibebit; nec inveniet solum quid dicat, sed etiam expendet. Nihil enim est sera. cius ingeniis, iis praesertim quae discipliniis exculta
Sunt. Sed, ut segetes fecunda et uberes, non Solum fruges, veriun ierbas etiam effundunt inimicissimas frugibus; sic interdum ex illis locis, aut lexis quaedam, aut causis aliena, aut non utilia, gignuntur; quoruni ab Oratori, judicio delectus magnus adhibebitur. Ilioqui, quonam modo ille in bonis haerebit et habitabit sui. aut molliet dura, aut occultabit, quae dilui non potentant, atque onmino opprimet, Si licebit, aut abducet animo. aut aliud uiseret, quod,
opp0situm, probabilius Sit, quam illud, quod obsta
Jam ver ea, quae invenerit, qua diligentia collocabit Θ quoniam id secundum erat de tribus V tibula nimirima laonesta, aditusque ad causam faciet illustres cumque animos prima aggressione Occupaverit, infirmiabit, excludetque contraria de firmissimis alia prima ponet, alia postrema inculcabitqueleriora. Atque in primis duabus dicendi partibus quin eSSet, Summatim breviter lue descripsimus. XIII. Sed, ut ante dictum est, in his partibus etsi graves atque magna sunt minus et artis Si et laboris. Cum autem, quid et quo loco dicat, invenerit, illud est longe maximum, vadere, quonam modo. Scitum est enim, quod Carneades noster dicere solebat, Clitomachum eadem dicere Charmadam autem eodem etiam modo dicere. Quid si inplailosopluit tantum interest, quemadmodum dica ubi res spectatur, non verba penduntur; quid tandem in causis existimandum est, quibus totis moderatur oratio Quod quidem ego Brute ex tuis literis sentiebam, non te id scitari liualem ego in inveniendo et in col-
29쪽
locando Summum esse oratorem aedem sed id mihi quaerere Idebare, quod genus ipsius orationis Optimum judicarem. Rem dissicilem Dii immortales atque omnium dissicillimam l am, cum est oratio mollis et tenera, et ita flexibilis, ut sequatur, quocumque torquens tum et natura Vari;U, et volun-'tates multum inter se distantia flecerunt genera dicendi. Flumen aliis verborum volubilitasque cordi est, qui ponunt in Orationis celeritate eloquentiam. Distincta alios et interpuncta intervalla, morae, respirationesque delectant. Quid potest esse tam diversum tamen est in utroque aliquid Xcellens. Elaborant alii in lenitate et aequabilitate, et puro quasi quodam et candido genere dicendi. Ecce, aliqui duritatem et severitatem quamdam verbis, et Orationis quasi moestitiam sequuntur: quodque Paulo ante divisimus, ut alii graves, alii tenues alii temperati essent videri quo Orationum genera ESSedisimus, totidem oratorum reperiuntur. XI II. Et, quoniam coepi jam cumulatius hoc munu augere, quam a te postulatum est tibi enim tantum de orationis genere quaerenti respondi etiam breviter de inveniendo et collocando ne nunc quidem solum de orationis modo dicam, sed etiam de actionis ita praetermissa pars nulla erit quandoquidem de memoria nihil est hoc loco dicendum,
quae communis est multarum artium.
Quo modo autem dicatur id est in duobus, in
agendo, et in eloquendo. Est enim actio quasi corporis quaedam eloquentia, cum constet e Voce atque motu ocis mutationes totidem Sunt, quot animonim, qui maXune voce commoventur. Itaque ille Perfectus, quem jamdudum nostra dicat oratio, utcumque se affectum videri et animum austientis moveri volet, ita certum vocis admovebit sonum de quo plura dicerem, Si hoc praecipiendi tempus SSet, aut si tu hoc quaereres dicerem etiam de geStu, cum quo junctus est vultus quibus omnibus, dici fix
30쪽
Potest quantum intersit, quemadinodum utatur orator. Nam et infantes, actionis dignitate, eloquentiae saepe fructum tulerunt; et diserti, deseriaritate agendi, multi infantes putati sunt ut jam non in ca a Demostilenes tribuerit et prinias, et Secundas, et tertias actioni. Si enim eloquentia nulla sine hac, haec autem, Sine eloquentia, tanta Si certe plurimum in dicendo potest. I olet igitur ille, qui eloquentiae Principatum petet, et contenta voce atrociter dicereac submissa, leniter et inclinata videri gravis et inflexa, miserabilis. II ira est enim quaedam natura V ka ijus quidem e tribus omnino sonis inflexo acuto, gravi, tanta Sit et tam Suavis varietas persecta in cantibuS.
XVIII. Est autem in dicendo etiam quidam cantus obscurior, non hic e Phrygii et Caria rhetorum dogus, paene canticum; sed ille quem significat Demosthenes et Eschines, cum alter alteri objicit vocis flexiones. Dicit plura etiam Demosthenes ciliumque saepe dicit voce dulci et clara fuisse. In quo illud etiam notandum mihi videtur ad studium Per-
Sequendae suavitati in vocibilia Ipsa enim natura, quasi mo hilaretur hominum orationem, in omni verbo Posuit acutam vocem, nec una luS, nec a Postrema syllaba ultra tertiam ς quo magis naturam ducem ad aurium voluptatem sequatur industria. Ac vocis quidem bonitas optanda est; non est enim in nobis sed tractatio atque usus in nobis. Ergo ille princeps variabit et mutabit; omnes Son rum, tum intendens, tum remittens, Peraequetia gradus idemque motu sic utetur nihil ut sul ediit in gestu status erectus et celsus ram hace iis, nec ita longus excursio moderata, eaque rara; nulla mollitia emicum, nulla argutiae digitorum, non ad numerum articulus cadens trunco magis toto Se ipse moderans et virili lateriim flexione brachii Projectione in contentionibus, contractione in remi ita