[Opera;

211쪽

LIBER I. 13Tor circum Iliacos raptaverat Hectora muros, Exaniu1 1que nuro corpus Vendebat Achillos. Tum vero ingentem gemitum dat pectore ab imo, ' 'Ut spolia, ut currus, utque ipsum corpus amici Tondentemque manu Priamum conspOXit inermes. Se quoque principibus permiXtum agnovit Achivis, Eoasque acies, et nigri Memnoni arma.

Ducit Amii Zonidum lunatis agmina peltis Penthesilea furens, mediisque in millibus ardet,

Hae dum Dardanio Enes miranda Videntur, Dum Stupet, obtutuque haeret defixus in uno, Regina ad templum forma pulchorrima Dido

Incessit, magna HVenum tisaut caterva.

Qualis in Eurotae riuis, aut per juga Cynthi,

Exercet Diana choros, quam mille Secutae

Hinc atque hinc glomerantur oreades cilla pharetram ''Fert humero gradiensque Deus Supereminet omnes Latonae tacitum portentant gaudia Pectus Talis erat Dido, talem S laeta ferebiit Per me lios, iustans operi regniSque futuris. Tum foribus Divsu, in dia testudine templi, Septa armis, Solioque alte subtiixa, resedit Jura dabat legesque hisci operumque laborem Partibus aequabat justis, aut sorte trahebat:

Αnthea Sergestumque videt fortemquo Cloanthum si 'Teucrorumque alios, ter quo aequore turbo Dispulerat euitusque alia nVeXerat TRS.

obstupuit simul L se, simul perculsus Achates Laetitia ius metuque avidi conjungere deXtras Ardebant Sed re animos incognita turbat. λβ Dissimulant, et nube caVa peculantur amicti Quae fortuna viris, classem quo littore linquant, Quid veniant cunctis nam lecti navibus ibant orante Veniam, et templum eluviore petebant. Postquam introgi essi et coram data copia fandi, Maximus Ilioneus placido Si pectore coepit: o regina, novam cui condere Opiter urbem, Justitiaque dedit gente. 8enare SuperbRS, Troes te miseri, Venti maria Omnia vecti,

212쪽

14 VIRGILII AENEIA. Oralmus prohibe infandos a navibus ignos, β βParce pio generi, et propita re RSPice OStras. Non nos aut ferro Libyco populare Penates Venimus, aut raptas ad littora Vertere prsedas Non ea Vis animo, ne tanta inpΡrbi Victis.

Est locus, Hesperiam Graii cognomine dicunt:

Terr Rritiqua, potens armis atque ubere glebae; innotri coluere viri P nunc fama minores Italiam dixisse duci de nomine gentem. Huc cursus fuit: Quum subito assurgens fluctu nimbosus Orion In Vada caeca tulit, penitusque procacibus Austris Perque undaS, Superaut Salo perque inVia Saxa Dispulit huc pauci vestris adnaVimu oris. Quod genus hoc hominum 3 quaevo hunc tam barbara morem Permittit patria hospitio prohibemur arenae: ' 'Bella cient, primaque vetant conSiStere terra. Si genus humanum et mortalia temniti arma, At sperate Deos Emores fandi atque nefandi. Rex erat Eneas nobis, quo justior alter Nec pietate fuit, ne bello major et armis 3. Quem Si fata virum Se aut, si Veseitur aura Etherea neque adhuc crudelibus occubat umbris,

Non metus mei ne te certaSSe priorem

Poenitoat Sunt et Siculis regionibus 1 bes,

Arvaque, Trojanoque a sanguine clarus AceStes. Qua satam ventis liceat subducere claSSem, Et sylvis aptare trabes, et stringere remos

Si datur Italiam, sociis et rege Tecepto, Tendero, ut Italiam laeti Latium lue petamus Sin absumpta Salus, et te, ater optime Teucrum, -- Potitus habet Libyae, nec spes am restat Iiili; At freta Sicaniae saltem Sedesque MntnS, Unde huc advecti, regemque petamus AeeSten. V salibus Ilioneus cuncti simul ore fremebant Dardanidae. 560 Tum bro viter Dido vultum demissa profatur Solvite corde motum, Teucri, Secludite UTRS. Res dura et regni novitas me talia cogunt Moliri, et lato fines custode tueri.

Qui genus AEneadiun, qui Trojae nesciat urbem l VirtuteSque virosque ei tanti incendia bulli l

213쪽

Non obtusa adeo gestamus pectora Poeni, Nec tam aversus equos Tyria Sol ungit ab urbe.

Seu vo Hesperiam magnum ut Iuniaque nrVn,

Sive Erycis fines regemque optatis Acesten, si 'Auxilio tutos dimittam opibusque HVabo.

Vultis et his mecum pariter considere regniS' Urbem quam Statuo vestra est Subducite naves Tros Tyrius sue mihi nullo discrimine agetiar. Atque utinam rex ipse Noto compulsu Codem,

Assorot Eneas i quidem per littora certos Dimittam, et Libyae lustrare extrema jubebo Si quibus Hectus sylvis aut urbibus errat. VHis animum arrecti dictis, et fortis Achates, Et pater Eneas, jamdudum erumpere ubem Ardebant . prior AEnean compellat Achates

Nate ea, quae nunc animo sententia surgit 3 Omnia tuta Vides, classem, SocioSque me tos Unus abest, medio in fluctu quem vidimus ipsi Submersum dictis respondent cetera matri A. VVix ea fatus erat, quum circumfuS repentUScinditis nubes, et in aethera urgus RPerium. Restitit Eneas, claraque in luce refulsitos humerosque Deo similis: namque ipS decoram Caesariem nato genitrix lumenque juVentae Purpureum, et laeto oculis amarat honores Quale manu addunt ebori decus, aut ubi flavo Argentum Pariusve lapis circumdatur auro. Tum si reginam alloquitur, cunctisque repente Improvisus ut Coram quem quaeriti adsum, Troiu Eneas, Libyei ereptus ab undis

o sola infando Trojs miserata labores

Quae nos, reliquin Danaum, terraeque mariSque ovitii bus exhaustos tam caSibus, omnium egenoS, Urbe domo socias grates persolvere dignas

Non opis est nostrae, Dido nec quicquid ubique Q

Di tibi, si qua pios respectant numina, Si quid Usquam justitis est o mens sibi conscia recti, Praemia digna ferant. Quae te tam laeta tulerunt Saecula ' qui tanti talem genusere parente lIn ruta dum fluvii current, dum montibu umbri ULustrabunt conveXa, Polus dum Sidera aScet

214쪽

10 VIRGILII AENEIS. Semper honos nomenque tuum laudesque manubunt QVί me cunque Vocant tome. V Sic fatus, amiciun Vin'Ilionea petit dextra, seVaque Serestum Post alios fortemque Gyan fortemque Cloanthum. Obstupuit primo aspectu Sidonia Dido, Casu doludo viri tanto et sic ore locuta est: Qui te, Date Don, per tauta pericula casHS Insequitur quae vis immanibus applicat oris' Tun ille Eti as, quem Dardanio Anchispa Alma onus Phyrgii genuit Simosentis ad undam' Atque equidem Teucrum memini Sidona venire, Finibus expulsum patriis, OV regna Petentem Auxilio elici genitor tum Belus opimam Vastabat Cyprum, et victor ditione tenebat. Tempore jam ex illo casus mihi cognitus urbis

Τrrianae, omenque tuum, egeSque PelaSgi. Ipso hostis eucros insigni laude ferebat, Seqlae ortum antiqua Teucrorum a stirpe volebat. Quare agite, o testiis, juVenes, succedite nostris Me quoque per multos similis fortuti labores Jactatum, hac demum voluit consiStere terra: Non ignara mali, miseris Succurrere disco. VSic memorat simul AEnean in regia ducit Tecta simul Dium templis indicit honorem. Nec minus interea sociis Ad littora mittit Viginti Auros, magnorum horrentia centum I erga Suum, pingue centum cum matribus agno ;Munera Isutitiamque Dei. At domus interior rogali splondida luxu InStruitur, mediisque nrant convivia tectis. Arto laboratae veste oStroque Superbo: Ingen argentum mensis, caelataque in nuro Fortia facta patrum, Serie longiSSim rerum, Per tot ducta viros antiquo ab origine gentis. Tneac neque enim atrius cousistere mentem Passus amor rapidum ad naves pro mittit Achatem, Ascanio ferat haec ipsum tu ad moenia ducat Omnis in Ascanio cari Atat cura parentiS. Munera praeterea, Iliacis erepta ruinis, Ferre jubet, pallam signi reviroque rigentem; Et circumtextum croceo velamen nentitho;

ornatus Argivae Helenseri quos illa IIycenis,

215쪽

Pergam quum Peteret inconceSSOSque Hymenaeos, Extulerat, aliis Ledae mirabile donum; Prosterea Sceptrum Ilioue ouod gesserat olim, Maxima natarum Priami colloque monile Baccatum; et duplicem gemmis auroque coronam. βδ' Haec celeraus iter ad naves tendebat Achates. At Cytherea ova arteA, OV Poetore V SatConsilia ut faciem mutatus et ora, Cupido Pro dulci A canio veniat, donisque inreutem Incendat reginam, atque ossibus implicet ignem

Quippe domum timet ambiguam Tyriosque bilingues;

Urit atrox uno, et sub noctem Ura TecuΓSat. Ergo his alia rum dictis affatur Amorem Nate, mea Vires, mea magna Otelatia SOIUS, Nate, patris Summi qui tela Typhoia omnis; Ad tu confugio et Supplex tua numina POSCO.Frater ut Eneas pelago tuus omni circum

Littora rectetur, ostii Junotii iniqune, Vota tibi sit nostro doluisti saepe dolore. Hunc Phoenissa tonet Dido blandisque moratur

Vocibus et vereor quo Se Junonia vertaut Hospitia haud tanto cessabit cardine rer n. Quocirca capere ante dolis, et cingere flamma Reginam meditor ne quo emunii ne mutet, Sed in igno EI1e2 mecum teneatur amore ' βQua facere id possis, nostram nunc CeiPO mentem. Regius, accitu cari genitoris, ad urbem Sidoniam puer ire parat, me maximn Cura, Dona ferens, pelago et flammis estutitia rim. Hunc ego SoPitum Somno, super alta Cythera Aut sup r Idalium, saerata est recondam Ne qua scire dolo mediusVe Oeeurgere OSSit. Tu faciem illius, noctem non amplius Unam,RJlo dolori et uoto pueri puer indue vultus Ut quum te gremio accipis lGetissima Dido, Regales inter mensas laticemque Lydeum, Quum dabit amplexus atque oscula dulcia figet, occultum inspires ignem fallasque Veneno. Paret Amor dictis carae genitricis, et alas Exuit et gressu gaudotis incedit Iilli. ' 'At Venus Ascanio placidam per membra quietem Irrigat et fotum gremio Dea tollit in altos

216쪽

18 LRGILII AENEIS. Idalia lucos, ubi mollis amaraeus illum Floribus et dulci aspirans complectitur umbra. Jamque ibat, dicto parens, et dona Cupido a Regia portabat Tyriis duce loetus Achate. Quum venit, aulaeis jam se Regina superbis Aurea compoSuit Sponda mediamque locavit. Jamanter EneaS, et jam Trojana juventus

ConVeniunt, Stratoque Super discumbitur ostro. vDant famuli manibus lymphas, Cereremque caniStris Expediunt, tonsisque ferunt mantelia villis. Quinquaginta intus famulpe, quibus ordine longo

Cura penum Struere et flammis adolere Penates

Centum alloe, totidemque pares aetate ministri, i ΦQui dapibus mensas onerant et pocula ponunt Noctio et Tyrii per limina laeta frequentes Convenere toris jussi discumbere pictis. Mirantur dona Eneae, mirantur Iulum, Flagrantesῖque Dei vultus simulataque vecta, iiqPallamque ut pictum croceo Velamen acantho. Praecipue infelix, est deVota futurae, Expleri mentem nequit ardescitque tuendo Phoenissa, et pariter uero doniSque moVetur.

Ille ubi complexu nem colloque pepotidit, ΤΦEt magnum falsi implevit gelaitori amorem, Reginam petit: haec oculis, haec pectore toto Haeret, et interdum gremio fov0 inscia Dido, Insideat quantus misera Deus t at memor ille Matris uiduliae, paulatim abolere Sychaeum i 'Incipit, et Vivo tentat praevertere amore Jampridom resides animos desuetaque cordiu. Postquam prima quie epuli menSaeque emotae, Crateras maguo statuunt et Vina Coronant

Fit trepitus tectis, Vocemque porrumpia volutati i*Atriaci dependent lychni laquearibus aureis Inconsi et noctem flammis funalia Vincunt. Hic Regina gravem gemmi auro JU POPOScit Implevitque mero pateram, qUR Belus et omnes

Belo solitici tum facta silotitia sectis Qupitor, hospitibus nam te dare jura loquuntur), Hunc is tum Tyriisque diem Trojaque profectis

Adsit laetitiae Bacchus dator et bona Juno

217쪽

LIBER II. 19E VOS, O coetum, Tyrii, colobrat favonios. V δ' Dixit: et in mensam laticum libavit honorem Primaque libato, Summo tenus attigit ore.

Spumantem pateram et leno se proluit auro POSt, alii proceres cithara crinitus Iopas Personat aurata, docuit quae maXimus Atlas. Hic canit errantem Lunam Solisque labores Unde hominum genus et pecudes unde imbo et igno ;Arcturum pluviasquo Hyadas geminosque Triones Quid tantum Oceano properent se ingere OleSHiberni, vel quae tardis mora noctibus obstet. Ingeminant plausum Tyrii, Troesque Sequuntur. Necnon et Vario noctem sermone trahebat

Insolix Dido, longumque bibebat amorem Multa Super Priamo rogitans, sup0rmoctor multa β'

Nunc, quibu Aurorae venisset filius armis Nunc, quales Diomedis equi ; nunc, quantus Achilles. Immo age, et a prima dic, hospes, origine nobis Insidias,' inquit, Mannum, nSuSque Horum, ErroreSque tuo : Dam te am septima portat Omnibus errantem terris et fluctibus aestas. V

LIBER SECUNDUS.

ONTICUERE Omnes, intentique ora tenebant. Inde toro pater Enea sic orsus ab alto Instandum Regina, jubes renovare dolorem Τrojanas ut opes et lamentabile regnum

Eruerint Danai, quaeque ipse miserrima Vidi, Et quorum pars magna fui Quis talia fando Myrmidonum, Dolopumvo, aut duri miles Ulixi, Temperet a lacrymi. et jam nox humida coelo

Praecipitat Suadentque cadetitia Sidera Somno Sed si tantus amor casus cognoSeere OStTOS Et breviter Trojae supremum audire laborem,

218쪽

Quanquain auiunis meminisse horret luctuque refugit, Incipiam. Fracti bello fatisque repulsi, Ductores Danaum, tot tam labetitibus annis, Instar montis equum divina Palladis arto 4

AEdincant Sectaque inteXunt abiete costas. Votum pro reditu simulant: ea fama regatur. Huc clelecta virum sortiti corpora furti Includunt caeco lateri penituSque caVernaSIngente uterum 111 1irmato milite complent.

Est in conspectu Tenedos notis ima fama Insula, dives opum, Priami dum regna manebant Nunc tantum sinu et statio malefida carinis IIue e provecti deserto in littor con lint Nos abiis rati et vento petiiSe Myeeuns. Ergo omnis longo solvit se Teucria luctu Panduntur portae ciuvat ire, et Dorica castra Desertosque videre locos littusque relictum. Hi Dolopum manus, ii saevus tendebat Achillos Ciressibus hic locus hic acies certare solebant. δ' Far stupet innuptre donum exitiale Minervae, Et molem mirantur equi primusque Thymoetes Duc intra muros hortatur, et arce loeari Sive dolo, seu a Trojί sic fata ferebant. At Capys, et quorum melior sententia menti, Aut pelago Danaua lusidias suspectaque dona Praecipitare jubent, subjectisque urere flammis

Aut terebrare cavas uteri et tentare latebras. Seinditur incertum studia in contraria VulguS. Primus ibi ante omnes, magna comit ut cut2TUR, Laocoon ardens Summa decurrit ab arce

Et procul miseri, quae tanta infrenia, cive loro litis avectos hostes aut ulla putatis Dona carere dolis Danaum sic notus Ulixos Aut hoc inclusi ligno occultantur Achivi

Aut haec in nostros fabricata Si machin murOS, Itispectura domo Venturaque desuper urbi Aut aliquis latet error : equo ne credite, Teucri. Quidquid id si timeo Danaos et dona ferentes. VSic fatus, validis ingentem viribus hastam In latus, inque feri curvam compagibu RiVum Contorsit: stetit illa tremens, uteroque Te HSSO

Insonuere cavs gemitumque dedere cavernCO.

219쪽

LIBER II. lEt, si fata Deum, si mens non laeva fuisset , Impulerat ferro Argolicas foedare latebras,

Trojaque nunc stares, Priamique nr alta maneres. Ecce manus juvenem interea post terga revinctum PaStore magno ad regem clamore trahebant Dardanidae ; qui se ignotum venientibus ultro, Hoc ipsum ut strueret Trojamque aperiret AchiViA, Obtulerat 'dens animi, atque in utrumque Paratu',

Seu Versnro dolos, Seu certae Oecumbere morti.

Undi tu visendi studio Trojana juventus Circiunfusa ruit, cortantque illudere apto. Accipe nunc Danaum insidias, et crimine ab uno ββ

Namque ut conspectu in medio turbatus, inermis, Constitit, atque oculis Phrygia agmina circumspeXit : Heu, qTu nunc tellus,' inquit, quae me sequora possulit Accipere aut quid jam missero mihi doniquo rostu 'Cui neque apud Danaos usquam locus insuper ipsi Dardanidae infensi poenas cum sanguine POSCUnt. Quo gemitu csnversi animi, compressus et omnis Impetus: hortamur sari, quo Sanguine cretUS, Quidve ferat momorot, quae sit fiducia capto. 'Illo haec, deposita tandem formidine, satur : Cuncta equidem tibi, Rox, fuerit quodcumque fatebor Vera,' inquit neque me Argolica de gente negabo. Hoc primum nec, si miserum fortuna Sinonem Finxit, vanum etiam mendacemque improba finget. Fatido aliquod si forte tuas pervenit ad aures Belidae nomen Palamsedis hi inclyta fama Gloriaci quem falsa sub prodition Pelasgi Insontem, infando indicio, quia bolla vetabat, Demisere neci nunc cassum lumino lugunt); 'βIlli, comitem et consanguinitate propinquum Pauper in arma pater primis huc misit ab annis. Dum stabat regno incolumis regnumque vigebat Consiliis, et Do aliquod Domenque deeriSque Gessimus invidia post lutim pellacis Ulixi '' Haud ignota loquor superis concessit ab oris, Afflictus vitam in tonsebris luctuque trahebam Et casum insontis mecum indignabar amici Nec tacui demens et me, fors Si qua tulisset, Si patrios unquam remeassem victor ad Argos, β

220쪽

22 VIRGILII GENTIS. Promisi ultorem, et verbis odia RHpera m Vi. Hinc mihi prima mali labes 'in semper Ulixos

Criminibus torrere novis hinc Spargere OeeSIn vulgum ambiguas, et quaerere conSeius arma

Nec requievit enim, donec Calchanto ministro ''Sed quid ego haec autem nequicquam ingrata reVolvo Quidve morori Si omnos uno ordine habetis Achivos, Idque audire sat os jamdudum sumite poena :Hoc Ithacus velit et magno mercentur Atridae. VTum Vero ardemus scitari et quaerere causas, in Ignari scelerum tantorum artisque PelnAgae. Prosequitur avitatis, et ficto pectore latur Saepe fugam Danai Troja cupiere relicta Moliri, et longo fessi discedere bello. Fecissentque utinam i Saepe illos aspora ponti in 'Interclusit hiems, o torruit Auster euntes. Praecipue quum jam hic trabibus contextus acernis Staret equus, toto sonuerunt aethere nimbi. Suspensi Eurypylum scitatum oracula Phoebi Mittimus cisque adytis haec tristia dicta oportat Sanguine placastis ventos, et Virgine caeSR, Quum primum Iliacas Danai venistis ad oras Sanguine quaerendi reditus, animaque litandum Argolica Vulgi quae vox ut Venat ad aureS, ObStupuere animi gelidusquo porrima cucurrit , q=pn tremor cui fata urent, quom poscat Apollo. Hic Ithacus vatem magno Calchanta tumultu Protrahit in medios quae sint ea numina D Via ui Flagitat: et mihi am multi crudele canebant Artificis colus, et taciti ventura videbant. λ Bis quinos silet ille dies ieetusque reouSnt

Prodere Voce Sua quemquam aut opponere morti.

Vix tandum, magnis Ithaci clamoribus actus, Composito rumpit Vocom et me destinat arae. ASSenSere omne ; et, quae sibi quisque timebat, Unius in miseri exitium couVerAn tulere. Jamquo dies infanda adorat mihi saera parari, Et salss frug0s ot circum tempora Vittae.

Eripui fatuor leto me, et vincula rupi Limosoque lacu per noctem obscurus in ulva Dolitui, dum vola darunt si forte dedissent. Noe mihi rem putriam antiquam spes ulla videndi,