[Opera;

221쪽

LIBER II. 28

Nec dulce natos Xoptatumque Parentem ;Quo illi sors ad poenas ob nostra repΟSeent Effugia, et culpam hanc miserorum morte piabunt. 3'Quod te per superos et conscia numina Veri Per Si qua est, quae restat adhuc mortalibus usquam, Intemerata fides oro, miserere laborum Tantorum miserere animi non digna ferentis. VHis lacrymis vitam unius et misereAcimus ultro. Ipse Viro primus manica utque arcta levari Vincla jubet Priamus, dictisque ita fatur amicis Quisquis es, amissos hinc jam obliviscere Graios Noster erisci mihique haec edissere vera roganti Quo molom hanc immani equi statueres qui auctor'

Quidve petundi quae religio i utrius machina bollici Dixorat Ille dolis instructus et arte Pelasga,

Sustulit exutas vinclis ad sidera palmas Vos, aeterni ignes, et non Violabile Vestrum ΤeStor numen,' nil vos, ars ensesque nefandi ββ Quos fugi Vittrseque Deum quas hostia gessi Fas mihi Graiorum sacrata resol Vere 1 R, Fn odisse Viros, atque omnia ferre sub auras Si qua tegundi telaeo patriae e legibus ullis. Tu modo PromisSis manens, Servataque se es V qTroja dom si vera feram, Si magna rependam. omni spes Danaum, et coepti fiducia bolli Palladis auxiliis semper stetit Impius ex quo Tydides sed enim, celerumque inventor UliXes, Fatale aggressi sacrato avellero templo is Palladium, pesis summo custodibus areis, Corripuere sacram effigiem : manibusque cruentia Virgineas ausi Dium contingere Vittas Ex illo fluore ac retro sublapsa referri Spe Danasim fractae vires, aversa Depe mens. 7, Noe dubiis ea signa qdit Tritonia monstris

Vix positum castris simulacrum RrSere Coruscae Luminibus flammae arrectis, niSu Sque 2 artuS

Sudor iit, torque ipsa solo mirabit dictu lo

Emicuit, Parmamque ferens hastamque trementem 7 'Extemplo tentanda fuga canit equora CalchaA, Nec posso Argolicis Exscindi Pergama totis omnia ni repetant ArgiS, numenque reducant, Quod pelago et curvi Secum RVexere cariniS.

222쪽

24 VIRGILII GENEIS. Et nunc, quod patrias venio potiore Myconas, Atana Deosque Parin comites, Pelagoque remeΠΑΟImprovisi aderunt Ita digerit omina Calchas. Hanc pro Palladio moesti pro numine heso, Em em statuere, nefa quae triste piaret. Hanc tamen manensam Calchas attollero molem x Roboribus textis coeloque educere jussit, Ne recipi portis aut due in moenia possit Neu populum rentiqua sab religione tueri. Nam si vestra manus violasset dona Minervae, Tum maganum exitium quod Di prius omen in ip um ''Convortant i Priami Phrygibusque futurum Sin manibus vestris vostram ascendisset in urbem, Ultro Asiam magno Pelopea ad sonia bello

Venturam, et ΠOSuo e fata manere nepotes. VTalibus insidiis et urique arte Sionis '. Credita res captique dolis Iaer isque coaeti, Quos neque Tydides, nec Laris sus Achillus,

Non anni d musere decem, non mille carinae.

Hic aliud majus miseris multoque tremendum objicitur magis, atque improvida pectora turbat.

Laocoon, duetus Neptuno sorte sacerdos, Sol Ρmnes taurum ingentem mastin a ad aras. E2ce autem gemini a Tenedo tranquilla per alta Horresco rctforens immensis orbibus angues Incumbunt pesago, pariterque ad littora tendunt Pectora quorum inter fluetus arrecta, a reque Sanguineae XSuperaut undas Ars cetera pontum Pone legit, sinuatque immensa ollamine terga. Fit sonitus spumante salo jamque arva tenebant, Ardentesque oculos susseoli Saraguine et igni, Sibila lambobant linguis vibrantibus ora. Di ianus visu exsangues Illi agmine certo Laocoonta petunici et primum parva duoruni Corpora natorum se en amplexus uterque plicat, et miseros morsu depascitur aritas. P qt ipsum auxilio subpuntem ac tela feretitem

Corripiunt spirisque ligant ingentibus: et jam

Bis medium amplexi, bis collo quamea cireulti Terga dati, superant capite et cervicibus altis. Illo simul manibus tendit stivellere odos, Perfusus sanie Vitta atroque Veneno

223쪽

225230225

LIPER . 25 Clamore simul horrendos ad sidera tollitu

Quales mugitus, fugit quum SauciuS Rrum Taurus et incertam Xeus it cerrice Securim.

At gemini lapsu delubra ad summa dracones Effugiunt saevaeque petunt Tritonidi arcem, Sub pedibus tu Desu clypeique Sub orbe teguntur.

Tum Vero tremefacta novus per pectora cunctis Insinuat pavor et scelus expendi Se merentem Laocoonta ferunt, Sacrum qui cuspide robur Laeserit et tergo sceleratam intorserit hastam. Lucendum ad sedes Simulacrum orandaque Divos Numina conclamant. Dividimus muros, et moenia pandimus urbis.

Accingunt omne operi pedibusque rotarum Subjiciunt lapsus, et stupea incula collo Intendunt candi fatalis machina muros, Foeta armis Pueri circum innuptaeque puellae

Sacra canunt, funemque munu contingere gaudent.

Illa subit mediaequo minatis illabitur urbi. O patria, o Divum domus Ilium, et inclyta bello Moenia Dardanidum L qu iter ipso in limine polim

Substitit, atque utero sonitum quater arma dedere Instamus tamen immemore caecique furore, Et monstrum infelix sacrata sistimus arce. 3βTunc etiam fati aperit Cassandra futuris Ora Dei jussu non unquam credita Teucris. Nos delubra Deum miseri, quibus ultimus esset Illo dies, festa velamus fronde per iubem. Vertitur interea coelum, et ruit Oceano nox, 'Involvens umbra magna terramque PolumqUO, Myrmidonumque dolos fusi per moenia Teucri Conticuere sopor feAsos complectitur artus.

Et jam Argiva phalanx instructi navibus ibat Tenedo tacitae per amica silentia lunae, ββ Littora nota peteti flammas quum regia puppis Extulerat Matiisque Deum defensus iniquis Inclusos utero Dan'os et pinea furtim Laxat cla astra Sinon illos patefactus ad auras Reddit equus, loetique azo Se robore Promunt Thessandrus Sthenelusque duces, et dirus Ulysses, Demissum lapsi per funem Athama Sque, honesque, Pelidosque Neoptolemus, PrimuSque Macham,

224쪽

26 VIRGILII AENEIs. Et Menelaus, et ipse doli fabricator Epeos.

Invadunt urbem somno vinoque sepultam : ββ Cs duntur Vigilesci porti que patentibus mussAccipiunt socios, atque agmina conScia jungunt. TemPUS erat, quo prima quies mortalibus aegris Incipit, et dono Divum gratissima serpit. In omniS, ecce, ante gulos moestissimus Hector 'i' Visus adesse mihi, largosque effundere fletus Raptatus bigis, ut quondam, terque cruento Pulvere, perque pede trajectus lora tumenteS.

Hei mihi, qualis erat i quantum mutatus ab illo Hectore, qui redit oxuvias indutus Aellillis, Vel Danaum ivrygios aculatus puppibus ignes lSqualentem barbam, et concreto Sanguine crines, Vulneraque illa gerens, quae ei reum Plurima muLOS

Accepit patrios Ultro ston ipse videbar

Compellare Virum, et moecitas expromere voces η'

lux Dardaniae L spes o fidissima Teucrum

Quae tantae tenusere morsu ' quibus Hector ab oris Exspectate venit ut te post multa tuorum Funera, post Vario hominumque urbisque labores, Dofessi aspicimus i qua causa indigna Serenos Foedavit vultu. aut cur haec vulnera cerno i 'Ille nihil, nec me quaerentem Vann ΟΓntur ;Sed graviter gemitus imo de pectore ducens Heu fuge, nate Dea, teque his,' ait, eripe flammis. Hostis habet muros ruit alto a culmine Troja. Sat patria Priamoquo datum Pergama dextra Defendi possent, etiam hac defensa fuiSAent. Sacra suosque tibi commendat Troja Penates Hos cape fatorum comite ; hi moenia quaero, Magua Pererrato Statues quae denique ponto. V ῖ βSic ait manibus vittas, Vestamque potentem, riternumque adytis effert penetralibus guem. Diverso interea miseentur moenia lueta Et magis atque magis quanquam secreta Parentis Anchisa domus arboribusquo obtecta recossit M'Clarescunt Sotiitus, armorumque ingruit horror. EXcutior somno, et summi fastigia tocti

ASC-S SUPero, atque arrectis auribus usto

II Segetem velut quum flamma furentibus Austris Incidit aut rarbidus montano flumine torreus δ

225쪽

LIBER II. 27 Sisimit gros, storei sata lauta boumque labores, Pi secipitesque trahit sylvas stupo inscius alto

Accipiens sonitum SAX de Vertice RS OP. Tum oro manifesta fide Danaumque pateScunt

Insidiae jam Deiphobi dedit ampla ruinam, i 'Vula an superante, domus ciam proximus ardet

Ucalego Sigea igni freta lata olucent

Exoritur clamorque virum claDgorque tubarum. Arma amen capio, nec sat rationi in armis

Sed glomerare manum bello, et concurrere in arcem λβ Cum sociis ardetit animici furor iraque montem Praecipitant, pulchrumque mori succurrit in nimis. Ecce autem telis Panthus elapsu Achivum, Panthus Othryades, arcis Phoebique SacerdoS, Sacra manu Victosque Deo parvumque nepot0m 'Ipse trahit, cursuque umetis ad limitia tendit. Quo res summa loeo, Panthia quam prendimus a rimi

Vix ea fatus eram, gemitu quum talia reddit Vonit summa dies si ineluctabile tempus Dardanis fuimus Trous fuit Ilium et ingons ---Gloria Teucrorum ferus Omni Jupiter Argos Transtulit: incensa Danai dominantur in urbe. Arduus armato mediis in moenibus astutis Fundit equus, victorquo Sinon incendia miscet Insultans rtis alii bipatontibus adsunt, M'Millia quo magnis nunquam Venere Mycenis. Obsed Uro alii telis angusta viarum Oppositi stat ferri acie mucrone coruSco Stricta, parata edici vi prima praelia tentant Portarum vigiles et caeco Mart resistunt. V Talibus Othryadae dictis sit numino Divum, In flamma et in arma feror quo tristis ErinnyS, Quo fremitus vocat, et sublatu ad ethera clamor. Addunt se socios Rhipeus et maXimus adnis

Epytus, oblati per lunam Hypanisque Dymasqu0, Et lateri agglomerant nostro juvenisque Ob oeb Mygdonidos cillis ad Trojam forto diabus

Vetierat, insano Cassandis incensu amore ;Et gener auxilium Priamo Phrygibus ius ferebat IUfeliX, qui non potisse praecepta fui otitia MAudierit. Quos ubi confertos audere in raelia Vidi, o g

226쪽

28 VIRGILII ENEIA. Incipio super his Juvenes forti stina frustra

Pectora, si vobis audentem extrema cupido est Certa equi, quae sit rebus fortuna ridotis 'EXeeSSere ume adytis arisque relictis Di, quibus imperiuD hoc stetera succurriti urbi

Incensae octoria r et in media arma Tunm . Una salus victis, ullam sperare Salutem. VSic animis uvenum furor additus Indo, lupi ceu 'in

RaptoreS, atra in nebula, quos improba ventria EXegit Ideos rabies, titulique relieti Faucibus exspectant Siccis per tela, per hostes Vadimus haud dubiam in mo tem mediaeque tenem Urbis iter nox atra cava circumvolat umbra μ' Quis eladom illius noctis, quis funera fando Explicet i aut ossi lacrymis sequare labores lUrbs antiqua ruit, multos dominata per annos ;Plurima Perque Vias temuntur inertia passim COIPOra Perque domos et religiosa Deoruti Liniina Nec soli poenas dant sanguine Teucri Quondam etiam victis redit in necordia Virtus, Victoresque cadunt Danaici crudelis ubique Luctus, ubique paVor, et plurima mortis imago.

Primus e Danaum magna comitante caterVn, Androgeus oster nobis, socia anuina credens Inseius : atque ultio Verbis compellat amicis: Festinate, viri iam quo tum Sera OrntUr

Segnitie. alii rapiunt lucetis seruntque Pergam Os ebis uno primum a Davibus itist Dixit et extemplo neque uim responsa dabantur Fida satis sensit medios delapsus in hostes: Obstupuit, retroque Pedem cum Voce repreSSit. provisum aspris Veluti qui Sentibus anguen1 Pressit humi nitens, trepidusque repente refugit Attollentem iras, et Gerula ossa tumentem: Haud secus Androgeus visu tremefactus abibat. Irruimus, densis et cucumfundimur armis Ignarosque loci passim et formidine captos Sternimus aspirat primo fortuna labori. M. Atque hic exsultans successu animisque Coroebus socii, qua prima, V inquit, fortuna salutis Monstrat iter, quaque ostenditis deStra, Sequamur. Mutemus clypeos, Danauraque insignia nobis

227쪽

LIBER II. 2 i

Aptemus : dolus, an virtus, quis in hoste requirat 'Arma dabunt ipsi. V Sic fatus, deinde comantem Androgei galeam clypeique inSigne decorum Induitur laterique Argivum accommodat enSem. Hoc Rhipeus, hoc ipse Dymas, omnisque UVentus Laeta facit spoliis se quisque recentibus armat. Vadimus immixti Danais, haud numine nostrori Multaque per caecam congressi praelia noctem Conserimus, multo Danaum demittimus orco. Diffugiunt alii ad naves, et littora curSuFida petunt pars ingetitem formidine turpi Scandunt rursus equum, et nota conduntur in alvo. Heu, nihil invitis fas quenquam fidoro Divisi Ecce trahebatur passis Priameia virgo Crinibus a templo Cassandra adytisque Minervae, Ad coelum tendens ardentia lumina frustra, M'Lumina, nam tenera arcebant incula palmas. Non tulit hanc speciem furiata mente Coroebus, Et sus medium injecit moriturus in agmen. Consequimur cuncti, et densis incurrimus armis. Hic primum ex alto delubri culmino totis

Nostrorum obmimur, oriturque miSerrima caedes, Armorum facie, et Graiarum errore jubarum.

Tum Danai gemitu atque ereptae Virginis ira, Undique collecti invadunt acerrimus A aX, Et gomini Atridae, Dolopumque exercitu omnis: Advorsi rupto ceu quondam turbine venti Confligunt, Zephyrusque Notusque, Et laetus Eois Eurus equis Atridunt sylvae, s vitque tridenti Spumeus, atque imo Nereus ciet sequora fundo. Illi etiam, si quo obscura nocte per umbram Fudimus institis, totaque agitaVimus urbo Apparent: primi clypeo mentitaque tela Agnoscunt, atque Ora Sono discordia signant. Ilico obruimur numero : primusque CoroebuAPenelei dextra, Divae armipotentis ad aram, γ' Procumbit cadit o Rhipeus, justissimus unus Qui fuit in seueris, et servantissimus aequi; Dis aliter visum: pereunt HypaniSque DymaSque, Confixi a sociis nec te tua plurima, Panthu, Labentem pietas, nec Apollinis infula texit.

228쪽

VIRGILII AENEIS. Testor, in Ocea5N Vestro, ne tela, nec ullRAVitavisse vico Danaum ; et, si fata fuissetit Ut caderern, meruisse manu. Divellimur indo, Iphitus et Pelias mecum quorum Iphitus aevo MJam gravior, Pelias et vulnere tardus Ulixi Protinus ad sedes Priami clamore Vocati.

Hic ero ingentem pugnam, ceu ceteram quam

Bella foretit, nulli tota morerentur in urbe; Sic Martem indomitum Danaosque ad tecta ruentes M' Cernimus, Obsessiamque acta testudine limen. Haerent parietibus scalae, Postesque Rub pSos

Nituntur gradibus, clypeosque ad tela sinistris Protecti objiciunt, prensant fastigia dextris.

Dardanidae contra turres ac tecta domorum 'Culmina convellunt his Se quando ultima ceruunt, Extrema jam in morte parant defendere teli ;Auratasque trabes, Veterum decora alta Parentum, Do volvvitici alii strictis mucronibus imas obsidere fores, has servant agmine denso. δ' Instaurati antini regis Succurrere tectis, Auxilioque levare Viros Vimque addere victis. Limen erat, caecaeque foreS, et pervius usus

Tectorum inter se Priami, postesque relicti A tergo infeli qua se, dum regna mansebant, ββ Saepius Andromache ferre incomitata solebat Ad soceros, et a 'o puerum Astyanacta trahebat. Evado ad summi fastigia culminis, unde Tela manu miseri aetabant irrita Teucri. Turrim in praecipiti Stantem summisque sub astra Eductam tectis, unde omnis Troa Videri, Et Danaum solitae naves et Achatea castra, AggresSi ferro cireum, ΘΛ Summa labantes Junctura tabulata dabant, convellimus altis Sedibus, impulimusque ea lapsa repente ruinAm Cum sonitu trahit, et Danai, Super agmina late Itiei it ast alii subeundi nec Saxa, nec ullum

Vostibulum ante ipsum primoque in limine PyΤrhus EXSultat, telis et luce coruscus ahena 'Qualis ubi in lucem coluber mala gramina pastuS, Frigida sub terra tumidum quem bruma tegebat, Nunc positi novus exuriis, nitidusque juventa,

229쪽

Lubrica convolvit sublato pectore terga Arduus ad Solem, et linguis micat or trisulcis. 37- Una ingens Peripha et equorum agitator Aeli illis Armiger Automedon, una omnis Scyria pubes Succedunt tecto, et ammas ad culmina aetant. IpSe inter primos correpta dura bipenni Limina perrumpit, postesque a cardine vellit AEratos ciamque excisa trabe firma cavavit Robora, et ingentem lato dedit ore senestram. Apparet domus intus, et atria longa patescunt Apparent Priarni o veterum penetralia regum ;Armatos ille vident stantos in limino primo. 38-At domu ititerior gemitu miseroque tumultu Miscetur, petiitusque cavos plangoribus pedes Foemineis ululant ferit aurea sidera clamor. Tum pavidae tectis matres ingentibus errant, Amplexaeque tenent postes, atque Scula figunt. Instat vi patria Pyrrhus nec claustra neque ipSi Custodes sufferre valent Gabat ariete crebro Janua, et emoti procumbunt cardine postes. Fit via vici rumpunt aditus, primosque trucidant Immissi Danai, o late loca milite complent. Non Sic, aggeribus ruptis quum pumeus amnis Exiit, opposita'que evicit gurgite moles,

Fertur in arva furens cumulo, CampoSque Per omnes

Cum stabulis armenta trahit Vidi ipso furontomCaede Neoptolemum, geminosquo in limino Atridas ''Vidimsecubam, centumque nurus, PriamumquΘ Per RraSSanguine foedantem quos ipse SacraVerat ignes.

Quinquaginta illi thalami, spes tanta nepotum,

B.ἰrbarico postes auro spoliiSque Superbi,

Procubuere tenent Danai, qua deficit ignis. si Forsitan et Priami fuerint quae fata, requiras. Urbis ubi captae casum, convulsaque i litLimina tectorum, et medium in penestralibus hostem, Arma diu senior desueta trementibus aevo Circumdat nequicquam humeris, et inutilo ferrum Τ' Cingitur, ac densos fertur moriturus in hostes. ridibus in mediis nudoque sub aetheris aXe Ingens ara fuit, juxtaque Veterrima laurus

IncumbeD arae atque umbra compleX Penates.

Hiomeduba et natae nequicquam altaria circum, hy'

230쪽

Praecipites atra ceu tempestate columbae, Condensne et Divum amplexae simulacra tenebant Ipsum autem sumptis Priamum juvenilibus armis Ut vidit iam sens tam dira, miserrime conjuX,

Impulit his cingi totis aut quo ruis δ' inquit Non tali auxilio, se defensoribus istis

Tempus eget: non si ipse meus nunc afforet Hector. Huc tandem concede haec ara tuebitur omnes;

Aut moriore simul. V Si ore effata, recepit Ad Sese et sacra longaevum in sede locavit. NβEcce autem elapsus Pyrria de caede Polites, Unus natorum Priami, per tela, per hOStes Porticibus longis fugit, et vacua atria lustrat Saucius Illum ardens infesto vultiore Pyrrhus Insequitur, jam remque manu tenet o promit hastae

Ut tandem ante oculo evasit et ora Parentum, Concidit ac multo vitam cum ungiaine fudit. Hic Priamus, quanquam in aedia jam morte tenetur, Non tamen abstinuit, nec Voci iraeque pepercit

At tibi pro colere,' exclamat, iro talibus ausis, -- Di si qua est coelo pietas, quae talia curet)Persolvant grates dignas, et praemia reddant Debitari qui nati coram me cernere letum Focisti, et patrios foedasti funere Vultus.

At non ille satum quo tu montilis Achillog 'Talis tu host fuit Priamo; sed jura fidemquo

Supplicis erubuit, corpusque exsangue epulcro Roddidit Hectoreum, equo in mea regna remiSit.' Sic fatus seniori telumque imbelle sine ictu Conjecit, rauco quod protinus sere sepulsum βE summo clypei nequicquam umbon pependit.

Cui Pyrrhus Referes ergo haec, et nuntius ibis Polida genitorici illi mea tristia facta,

Degeneremque Neoptolemum nare e memento.

Nilne morere.' Haec dicens, altaria ad ipsa tromentem ''Traxit, et in multo lapsantem sanguine tinti Implicuitque comam laeva dextraque coruscum

Extulit, ac lateri capulo tenus abdiuit ensem. Haec finis Priami fatorum hic Xitus illum Sorte tulit, Trojam inconsam et prolapsa videntem Pergama, tot quondam populi terrisque superbum Regnatorem Asiae jacet ingens littore truncus,