[Opera;

231쪽

LITER . 33

Avulsumque humoris caput, et Sine nomine eo HS. At me tum primum saevus circumstetit horror

Obstupui subiit caritonitoris imago, β'

Ut regem sequaevum crudeli vulnere vidi Vitam exhalantem subiit deserta reiisa, Et diropta domus, et parvi casu Itili. Respicio ; et, quo sit me circum copia, luStro. DeSeruere omnes defessi, et corpora saltu ββ Ad terram misere aut ignibus aegra dedere. Jamqtaeinde Super unus eram, quum limina Vestim Servantem et tacitam socrota in sede latentem Tyndarida aspicio : dant clara incondia lucom Errauti, PaSSimque oculos per cuncta ferenti. τ' Illa, sibi infestos eversa ob Pergama Teucros, Et poenas Danaum, et deseri conjugis iras Permetuens, Tros et atriae communis Erinnys, Abdiderat soso, atque aris inVisa edebat. EXarSere igne animo : subit ira cadontum p. Ulcisci patriam, et Scelerata Sumere Poenas.

'Scilico haec Spartam incolumi patriasque Mycenas AApiciet, partoque ibit rogitia triumpho i Conjugiumque domumque, patre natoSque videbit, Iliadum turba o Phrygiis comitata ministris Occiderit ferro Priamus Troja arserit igni Dardanium toties sudarit sanguine littus JNon ita : nam lue etsi nullum memorabile nomen F eminea in poena est, nec habet victori laudem EXStinXiSse nefas tamen, et sumpsisse morontis ββ Laudabor poenas ; animumque explosso juvabit Ultricis flammae, et cineres AntiuSSe meorum. VI alia actabam, et furiata mente ferebar, Quum mihi se non ante oculis tam clara, Videndam obtulit, et pura por noctem in luco omisit 'st Alma ParenS, confessa Deum, qualisque videri Coelicolis o quanta solet dextraque prehenSum Continuit, rosooque haec insuper addidit ore

Nato, quis indomitas tantus dolor sexcitat iras 'Quid furisci aut quonam nostri tibi cura scossi l 'βNon prius aspicies, ubi fessum peta te parentem Liqueris Anchison superet coDjuxne CredSu, AScauiusque puer quo omnes undiquo Graiso Circum errant acies ; et, ni mea cura reSiStat,

232쪽

84 VIRGILII AENEIA Jam amans tulerint, inimicius se hauserit onsis. θ' Non tibi Tyndaridis facio invisa Lacaenae, Culpatusvo Paris: Divum inclementia Divum

Has vertit ope Sternitque a culmine Trojam. ASPice : namque omnem, quae nunc obducta tuenti

Mortales hobetat visus tibi si humida circum ερ- Caligat, nubem eripiam : tu ne qua parentis

Hic, ubi disjecta moles, avulsaque axiSSaxa vides, mixtoque undantem Pulvere fumum, NePfHΠHS HYOS, magnoque emota tridonti λ' Fundamenta quatit, totamque a Sedibus urbem Eruit: hi Juno Scaeas saevissima portRSPrima tenet, Sociumque furens a navibu agmen

Ferro accincta Ocnt.

Jam Summa arces Tritonia, respice, Pallas Insedit, nimbo fulgens et Gorgone MVa. Ipse Pater Danais animo viresque Secundas

Suffcit: ipse Duos in Dardana suscitat arma. Eripe, nate, fugam, finemque impone labori. Nusquam abero, et tutum patrio te limine sistam.'Dixerat, et spissis noctis se condidit umbris.

Apparent dirae facies, inimicaquearium

Numina magna Deum.

Tum Vero omne mihi visum considero in ignes Ilium, et o imo verti Neptunia r a. Ac veluti summis antiquam in montibus ornum Quum ferro accisam crebrisque bipennibus instant

Eruere agricolae certatim illa usque minatur, Et tremefacta comam concusS Vertice nutat Vulnoribus donec paulatim evicta, supremum

Congemuit, traxitque jugis RVutSa ruinam. DeScendo, ac ducente Deo, flammam interit ho tus Expediori dant tela locum, flammeque recedunt. Ast ubi jam patris perventum ad limina sedis,AΠtiquasque domos, genitor, quem tollere in altos Optabam Primum montes, primumque Petebam, Abnegat excisa vitam producere riua, Exsiliumque pati Vos O, quibus integer friSanguis,' ait, solidaeque suo Stant robore ire ;Vos agitate fugRm. Me si coelicolae voluissent ducere Vitam,

233쪽

LIBER H. 5Has mihi servasson sedes : satis una Superquo Vidimus excidia, et captae superavimus urbi. Sic o sic positum astati discedite corpus. IPSe manu mortem inveniam miserebitur hostis, Exuviasque petet facilis actura sepulclui. Jampridem invisus Divis et inutilis annos Demoror ex quo me Divum pater atque hominum rex Futininis amavit ventis et contigit igni. VTalia perstabat memorans, fixusque manebat. Nos contra emisi lacrymis, conjuxque CreuSa, AscaniuSque omniSque domus, ne Verter Seeum Cuncta pater, fatoque urgenti incumbere Vellet. Abnegat, inceptoque et sedibus haeret in isdem. Rursia in arma feror, mortemque miSerrimus opto.

Nam quod consilium, aut quae jam fortuna dabatur l Mene sterre pedem, genitor, te poSSe relicto Sperastici tantumque nefas patrio xcidit ros Si nihil ex tanta superis placet urbe relinqui, Et sedet hoc animo, perituraeque addere Trojae Teque tuosque juvat patet isti auua leto. Jamque aderit multo Priami de sanguine Pyrrhus,

Natum ante ora patris, patrem qui obtruncat ad aras. Hoc erat, alma parens, quod me Per tela, Per ignes, Eripisci ut mediis hostem in penetralibus, utque Ascaniumque Patremque meum, juxtaque Creusam, Alterum in alterius mactato sanguine cernam Arma, viri, fert arma : Vocat lux ultima victos. Reddit in Danai sinite instaurata reViSam Praelia : nunquam omnes hodie moriemur inulti. V NHic ferro accingor rursus clypeoque iniStram Insertabam aptans, meque extra tecta ferebam. Ecce autem complexa pedes in limine conjux Haerebat, parvumque patri tendebat Iulum : Si periturus abis, et nos rape in omnia tecum: βῖ- Sin aliquam expertus sumptis Spem poni in armis,

Hanc primum tutare domi 1 Cui parvus Itilus, Cui pater, et conjux quondam tua dicta, relinquorci Talia vociferans, gemitu tectum omne replebat Quum Subitum dictuque oritur mirabit monstrum es 'Namque manus inter moestorumque ra Parentum,

Ecce levis summo de vertice visus Iliti Fundere lumen apex, tactuque innoxia mollis

234쪽

36 VIRGILII A NEIS.

Lamber samma comas, et circum tempora pasei. Nos pavidi trepidare metu, crinemque agrantem ' EXcutere, et Sanctos restinguere fontibus ignes. At pater Anchises oculos ad sidera laetus Extulit, et coelo palmas eum voce tetendit : Qupiter omnipotens, recibus si flecteris ullis, Aspice nosci hoc tantum et, si pietate meremur, ' 'Da deinde auxilium pater, atque hae omina firma. Vix ea fatus erat senior, subitoque fragore Intonuit laevum, et de coelo lapsa per umbras Stella facem ducens multu cum lue concurrit. Liam, Summa super labentem culmina octi a Cernimus Idaea claram se condere SylUR Signantemque vias tum longo limite sulcus Dat lucem, et late circum loca Sulfure fumant..Hic vero victus genitor se tollit ad auras, Astaturque Deos, et sanctam sidus adorat: γ' dam jam nulla mora est sequor, et, qua duciti8, adSum. Di patrii, servate domum, SerVnte nepot2m. Vestrum hoc augurium, Vestroque in numine Troja est. Cedo equidem, nec, nate, tibi comes ire recuso.' Dixerat ille et jam se moenia clarior imis βῆ Auditur, propiusque aestus incendia volvunt.

'Ergo age, care Pater, Cervici impouere optrae Ipse subibo hi uneris, nec me labor iste gravabit. Quo re cunque cadent, unum et commune perietum,

Una Salus ambobus erit: mihi parvus Ilitus 'Sit comes, et longe servet Vestigia conjuX. Vos famuli, quae dicam animi advertite vestris. Est urbs egressis tumulus templumque Vetusti uri Desertre Cereris, HXtaque nutiquo preSSUS Religione patrum multos servata per annos : P.

Hanc ex diverso sedem veniemus in unam. , genitor, cape Sacra manu PatriOSque Penates.

Mo, bello e tanto digressum et caede recenti, Attrectare nefas, donec me flumine vi VoAbluero. V 0 Haec fatus, latos humero subjectaque colla Veste super fulviquo insternor Pelle leonis, Succedoque onerici dextri se par Aestilus Implicuit, sequiturquo patrem non paSSibus sequi Pone subit conjux Ferimur Per opaca locorum :

235쪽

LILER II. 37 Et me, quom dudum non ulla injecta movebant

Tela neque adverAo glomerati ex agmine Graii, Nunc omne torrent aurae, Sonus excitat omnis Suspensum, et pariter comitique onerique timentem.

Evasisse Viam subito quum creber ad aures Visus adesse pedum sonitu genitorque per umbram Prospiciens Nate, exclamat, fuge, nateri propiti quant: Ardentes clypeos atque aera micantia cerno. VHic, hi noscio quod trepido male numen amicum MConfusam eripuit mentem : namque Via cursu Dum Aequor, et notu Xeed regione Viarum,

Heu i misero conjux fatone erepta relisa Substitit, erravitne via, Reu laRS resedit, Incertum nec post oculis est reddita nostris. 73'Nec Prius amissam respexi animumque reflexi, Quam tumulum antiquae Cereris Sedemque aeratam Venimus hic demum collectis omnibus una

Defuit et comites natumquo virumque fefellit. Quem non incusavi amens hominumquo Deorumques Aut quid in eversa vidi crudelius urbo

Ascanium, Anchisemque patrem, Teucrosque Penates Commendo sociis, et curV Valle restondo Ipse urbem repeto, et cingor fulgentibus armis. Stat caSus renΟVare omnes, omnemque reverti β' Per Trojam et rursus caput objectare periclis. Principio muros, obscuraque limina Portae, Qua greSSum Xtuleram, repeto et Vestigia retro observata equor per noctem, et lumine lustro.

Horror ubique animos, simul ipsa silentia torrent. ββ Inde domum, si forte pedem, si sorte tulisset, Me rofero cirruerant Danai, et tectum omne tenebant. Ilico ignis edax summa ad fastigia vento Volvitur exsuperant stremmae, furit aestu ad aurRA. Procedo ad Priami sedes, arcemque reviso, β' Et jam porticibus vacuis, unoni RSylo,

Praedam asservabant: huc undique rota gaza Incensi erepta adytis, menSaeque Deorum, CratereSque auro solidi, captivaque vestis, Θ Congeritur : Pueri et pavidae longo ordine matres Stant circum.

236쪽

Ausus quinetiam Voces actare per umbram Implevi clamore vires, moestusque redSam

Nequicquam ingeminans torumque iterumque vocavi. ῖ' Quaeronti et tectis urbis in fine furenti, Infelix simulacrum atque ipsius umbra Cretispe Visa mihi ante oculos, et nota major imago. Obstupui, Steteruntque comae, et Vox faucibus haesit. Tum Sic assari, et curas his demoro dictis 77β Quid tantum insano juvat indulgere dolori, dulcis conjuci non haec sine numine Divum Eveniunt: nec te comitem portare relisam Fas aut illo sinit superi regitator Olympi. Longa tibi exsilia, et vastum maris aequor arandum es β' Ad terram Hesperiam venies, ubi Lydius non Inter opima virum leni fluit agmino Tybris. Illic res laetae, regnumque, et regia conjuXParta tibici lacrymas dilectae pelle Creusae. Non ego Myrmidonum sedes Dolopumve superbas MAspiciam, aut Graiis servitum matribus ibo, Dardanis, et Divo Veneri nurus: Sed me magna Deum genitrix his detinet oris.

Jamque vale, et nati SerVa communi amorem. VHaec ubi dicta dedit, lacrymantem et multa volento '

Dicere deseruit, tenuesque receSSit in auras. Tor conatus ibi collo dare brachia circum Ter frustra comprenSa manus effugit imago, Par levibus ventis, Volucrique Simillima Somno. Sic demum socios consumpta nocte revis : 'βAt ius hic ingentem comitum amuriSS NOVoriam

Colloctam exsilio pubem, miserabile Vulgus. Undique conVenere, animi opibuSque arati, In quaScunque Velim pelago deducere terras. Jamque jugi summae surgebat Lucifer Idm, Ducebatquo diem Danaique obsessa tenebant Limina portarum, nec spe opis ulla dabatur. Cossi, et sublato montem genitore petivi.

237쪽

2ENEIDOS

LIBER TERTIUS.

POSTQUAM es Asiae Priamique evertere gentem Immeritam visum Superis, ceciditque Superbum Ilium, et omnis humo fumat Neptunia Troja Diversa exsilia et desertas qu*Θrere terras Auguriis agimur Divum classemque sub ipsta tandro, et Phrygis molimur montibus Idae, Incorti quo fata ferant, ubi sistere detur Contrahimusquo viros Vix prima inceperat aestas, Et pator Anchises dare fatis vel jubobat Littora quum patris lacryman portusque relinquo, Et campos ubi Troja fuit: feror exsul tu altum Cum sociis natoque Penatibus et magnis Dis. Terra Procul vastis colitur Mavortia campis, Thraces arant, aeri quondam regnata Lycurgo)Hospitium antiquum rose, sociique PenateS, Dum fortuna fuit Feror huc, et littore curvo Moenia prima lodo fatis ingressus tuiquis

AEneadasque meo nomen de nomine fingo. Sacra Dionaeae matri, Divisque ferebam Auspicibus coeptorum operum Superoque nitentem Coelicolum regi mactabam in littore taurum. Forto fuit juxta tumulus, quo corne Summo Virgulta, trusensis hastilibus horrida myrtus Accessi, Viridemque ab humo convellere nVam Conatus, ramis tegerem ut frondentibus aras, Horrendum, et dictu video mirabile monstrum. Nam quae prima Solo, ruptis radicibus, arboAVollitur, huic atro liquuntur sanguine guttae, Et terram tabo maculant: milli frigidus horror Membra quatit, gelidusque coit formidine sangui'. Rursus et alterius lentum convellis Vimen In Sequor, et causas penitus tentare latentes Ater et alterius sequitur de cortice SanguiS.

Israta ra

238쪽

40 VIRGILII AENEIA. Multa novons animo Nympha Venerabar agresteS, Gradivumque patrem, Geticis sti praesidet arvis, Rite secundarent Visus omenque leVarent. Tertia sed postquam majore hastilia nixu Aggredior, genibusque adVerSae obluctor arenae,

Eloquar, an sileam Τ gemitus lacrymabilis imo

Auditur tumulo, et vox reddita fertur ad aures '' 'Quid miserum, nea, lacerat jam pare Sepulto Parce Pia Scelerare manu ; non me tibi TrojaExtomum tulit haud cruor hic de stipite manat. Heu fuge crudeles terras, fuge littus avarum; Nam Polydorus ego hic confixum ferrea toxit βTelo in seges, et jaculis increvit acutis.

Tum vero ancipiti mentem formidine pressus obstupui, steteruntque comae et vox faucibus haesit. Hunc Polydorum, auri quondam cum Oudere Mno,

Infelix Priamus furtim mandarat alendum δ' Threicio regis quum jam dissideret armis

Dardaniae, cingique in bom obsidione videret. Ille, ut opes fractae Teucrum, et Fortuna recessit, Res Agamemnonias victriciaque arma SecutuS, Fas omne abrumpit, Polydorum obtruncat, set auro

Vi potitii r Quid non morialia pectora cogis, Auri sacra famos Postquam pavor ossa reliquit,

Dotectos populi ad procereS, Primumque arentem, Monstra Deum referoci et, Πί Sit Sententia, OSeo. Omnibus idem animus seelerata excedere tona, Linquere pollutum hospitium, et dare classibus AustrCA. Ergo instauramus Polydoro ninus, et ingens Azo oritur tumulo tellus D stant manibUS arae, Coeruleis moestae vittis atraque cupreSSO Et circum Iliades crinem de more solutae. Inferimus tepido spumantia cymbia lacte, Satigvinis et aeri pater9 animamque sepulchro

Condimus, et magna supremum Voce ciemuS.

Indo ubi prima fides pelago, placataque Venti Dant maria, et lenis crepitans vocat Austor in altum 'Doducunt socii naves, et littora complent.

Provehimur portu, temeque urbesque recedunt.

Sacra mari colitur medio gratissima tellus Nereidiu matri et Neptuno AEgaeo, Quam pius Arcitenens oras o littora circum ra

239쪽

LIPER MI. 41 Errantem, Gyaro celsa Mysonoque reVinxit, Immotamque coli dedit et contemnere Ventos. Huc feror haec fessos tuto placidissima portu Accipit: egressi veneramur Apollini urbem. Rox Anius, rex idem hominum Phoebique sacerdOS, Vittis et sacra redimitus tempora lauro, Occurrita veterem Anchisen agnoscit amicum Jungimus hospitio dextras, et tecta SubimUS. Templa Dei saxo venerabar structa etUSto Da propriam, Thymbrseu, domum da moenia ossis Et genus et mansuram urbem serva altera Troj se

Pergama, relliquias Danaum atqu0 immitis Achilloi. Quem sequimur 3 quove ire jubesci ubi ponore sodest

Da, Pater, augmnum, atque animis illabere ostris. Vix e fatus eram tremere Omnia Vi S reperite, Liminaque laurusque Dei totusque moVeri Mons circum, et mugire adytis eortina reclusis. Submissi petimus terram, et vox fertur ad aures

Dardanidae duri, quae vos a stirpe parentum Prima tulit tellus, adem vos ubere laeto Accipiet reduco antiquam Xquirite matrem. Hic domus Eneto cuncti dominabitur OriS, Et nati natorum, et qui nascentur ab illis. Haec Phoebus mixtoque ingon exorta tumultu Laetitia ; et cuncti, quae sint ea moenia, riderunt Quo Phoebus vocet errantes, jubeatque everti.

Audite, o proceres,' ait, it spe discite vestras Crota Jovis magni medio acet insula Ponto,

Mons Idaeus ubi, et gentis cunabula ΠOStrae. Contum urbe habitant magnas, uberrim regnari Maximus unde pater, si rite audita recordor, Teucrus Rhoeteas primum S adVeetia in oras,

Optavitque locum regno nondum Ilium et arces Pergameae teterant, habitabant vallibus imis. λ' Hinc mater cultrix Cybebe, CorybantiaqHe sera, Idaeumque nemus : hinc fida silentia sacris, Et uncti carrum dominae subiere leones. Ergo agite, et, Divuna ducunt qua su8Sa, Sequamur

Nec longo distant cursu modo Jupitor adsit, Tertia lux classem Crotouis sistet in oriA. V

240쪽

Si satus, meritos aris macinuit laonores

Taurum optuno taurum tibi, pulcher Apollo digram Hiemi pecudem, Zephyris filicibus albam. t

Fama Volat, utSum regnis ceSSiSSe paternis Idomenea ducem, desertaque littora rotae

Hoste acare domos, Sedesque Stare relictas.

Linquimus Ortygia portu8, pelagoque VolamHS Bacchatamque jugis Naxon viridemque Donysam, ροβolearon, niveamque Paron, ParSRSque Per aequor Cycladas, et crebris legimus freta concita terris. ἰauticus exoritur vario certamine clamor Hortantur socii, Cretam pronVOSque PetumVS. PTOSequitur Surgen a puppi Ventus euntes, δ' Et tandem antiquis Curetum allabimur oriS. Ergo aridus muros optatae molior urbis, Pergameamque Ocori et laetam cognomine gentem Hortor amare focos, nTcemque attollere tectis.

Jamque fere sicco subductae littore puppes Connubiis arvisque novis operata juventus Jura domosque dabam subito quum tabida membris, Corrupto coeli tractu, miserandaque venit Arboribusque satisque lues, et letifer annus. Linquebant dulces animas, aut aegra trahebant MCorporari tum Steriles Xurere Sirius agros A rebant herbae, et Vietum Sege aegra negabat. Rursus ad oraclum Ortygia Phoebumque remeΠSo Hortatur ater ire mari, Veniamque precari Quem fessis finem robus ferat, unde laborum Tentare auxilium jubent, quo Verter CHTSIIS. Nox erat, et terri animalia somnus hab0bat

Essi es sacrae Divum, Phrugiique Penates, Quos mecum a Troja, mediisque ex ignibus urbis, Extuleram, Vis ante oculos astare acetitis δ' Insomnis, multo maDifesti lumineci qua se Plena per insertas fundebat luna fenestras Tum sic assari, et curas his demero dictis

Quod tibi dolato Ortygiam dictum Apollo est,

Hic canit: et tua nos, en ultro ad limina mittit in No te, Dardania incensa, tuaque arma Secuti; Nos tumidum sub te permensi classibu aequor Idem venturos tollemus in astra nepoteS, Imperiumque urbi dabimus tu moenia magnis