Synopsis metaphysicae, ontologiam et pneumatologiam complectens

11쪽

Locus spicltuum ib. CAP. IV. me animi corporisque coniunctione, et

statu separato sor, . nimi imperium in corpus suum, et cum eodem conjunctio si, Is Immortalitas a Deo pendet s3

Eam exigit Dei Iustitia sp AR III. DE DEO. 'Heologia naturalis quid sit Ioa

CAP. Ι. Ostenditur Deum esse rogI, a. Ex mundi fabrica xo Duplex agendi genus ib. 3. Deum esse docent, Corpora coelestia os et ipsa terra IO64, s. Animantum strumara ro

et generum conservatio Io86. Idem docent animi partes Ios . Diluuntur argumenta contraria III S. Aliae plures rationes aliquid aeternum est et primum II 2 Materia non ens primum III Sententiarum comparatio 1 Is

p. Argumenta artes ib. CAP. II. De Attributis naturalibus II I. Attributa n innotescant. Communicabilia et incommunicabilia 17, IIS a 3. Independentia, necessitas, et Unitas TIS , , . Infinitas Deus Spiritus, simplex

mmutabilis ib.

. Immensus, aeternus ib.

12쪽

8. In comprehensus IaaCAp. IV. De attributis intellei fualibus a

I, 2. Deu Vivens omnipotens, omniscius. Ι-

deae divinae ib. a. Scientia infinita Simplicis antelligentiae,

Visitanis, media Ias, 26, 27

CAP. IV me voluntate Dei Isox. Voluntas Dei qualis beatitudo non pendet ab externis ib.

Bonitas gratuita. Voluntas libera I 3o,13ga. Constat Deum esse bonum, ex mundi fa- CAP.

brica I 33 et felicitatis exsuperantia

De origine mali 135 Deus optimus 1333, 4. Iustitia, Sanctitas, Veritas 138, 39V. De operationibus Dei 141x. Operationes Quales ibis a. a bonitate fluunt

Creatio prima et secunda ibis Conservatio I 433. Dei providentia reguntur omnia ib. Nulla de Decretorum ordine Quaestio movenda 14s4. Qui regantur libera ib. s. Jus imperii divini 1486. De Theologia revelata 149 Unde et Fides ISO

13쪽

META PHYSICAE

in PRILoso PHIAE partitio, in NATURALEM sive PHYsic ΛΜ, quae omnes continebat

scientias speculativas, de rebus sive corporeis, sive incorporeis; ORA L ΕΜ, Ethicam, scit. et Politicam et RATIONAL ΕΜ, quae Logicam Compleo ebatur, et Rhetoricam. Omnem postea des communissimis rerum attributis, de Deo et Anima cognitionem, a Physicae finibus ad etaphysicam, relegaverunt Aristotelici qui METAPHYSICAM appellarunt scientiam de geste 'p's quod a materia et abitractum: atque m ea, omnem doctrinam de attributis communissimis, de generalioribus Entis divisionibus, de Deo et Mente humana, contineri voluerunt.

14쪽

Recentioribus quibusdam arris alia veteris Physicae descriptio. ΟΝ to LOGIA , quam di-Onto gia et cunt, scientiam statuunt de NT et commu

lem deinde NEUM A TOLOGIAm tradunt; doctrinam, nempe, de Deo et ente Humana; et PHYSICA Μ, parcius acceptam, quae est sci- entia de corpore. Illarum brevem exhibentes synopsta, ad minus generalia, a generalioribus, progredimur. I. QUAΜQUA rem nullam attingere ais

' Ieat mens nostra n si deae sue notionis cujus

ratrone inno. . . .

remo i m, ut propriae, Ut analogicae, Interventus cum non ipsae es, sed Ideae, aut Notiones, proxime menti objiciantur: ddearum tamen plurimas, ad res Xternas, tanquam earundem imagines aut repraesentationes, referre cogimur ab ipsa natura Sensationis praeteritae memo riam retinemus, certi omnino eam antea eX-tilis e ejusque debilem quandam deam ubi

volumus nos revocare posse, quando non m ,

plius manet ipsa sENIATIO. Suppetit hinc certissimum indicium, deas quasdam esse rerum aliarum repraesentationes. S i insuper retinet quisque CoΝsci ΕΝΥ1ΑΜ, aut sensum istiusmodi, qui eum haud dubitare sinit, an idem maneat hodie, qui heri fuerat, mutatis utcunqUe. aut aliquamdiu cessantibus cogitationibus me

15쪽

que dubie ad sese refert priores suas sensatio CAp. I. nes, judicia, affectus et motus quoscunque quo Tum retinet memoriam. Hinc etiam Rei verae, ab Idea quavis diversae, suppeditatur notio aut informatio. A natura item, simili impellimur ratione, species quasdam visu aut tactu perceptas, ad res plane eXternas, quarum sint imagines, referre. Quae omnia monstrant, Res esseveras, ab Ideis diversas, iisdemque subjectas quae Idearum objecta vulgo appellantur. Quum autem Idearum interventu res innotescant, Ideisque voces adjungamus, quae OZ-rum vice in sermone fungantur sedulo in omni Philosophia cavendum est, ne ea quae Ideis

aut vocibus tantum conveniunt, rebus etiam externis, aut Idearum obiectis tribuamus. Qua in re Scholasticorum incuria miras plane dedit in elaphysica turbas. II. Eu Tis Idea generalis et abstracta est ij Elyh- omnino 1mplicissima, omnem respuens defini tia, et Elise tionem: quae cum in omni alia dea invol-tentia, junt Vatur, de aliarum omnium objectis univoce M It Isita praedicari potest. Omnis igitur verae propositionis affirmantis objectum est aliquid quod vere est aut existit, eo tempore quod respicit pro

ces ni conjugatae; idem fere in Abstracto significantes, quatenus ad objecta referuntur,

16쪽

PARs I. quod ipsum Entis nomen. Neque ulla intelligi potes Essentia in ipsis rebus, quae non existat; neque Existentia est quiddam in ipsis rebus Essentiae superadditum Quum autem Rerum Naturas aut Essentias, nobis repraesentare videantur nostrae deae, complicatae praesertim, et multiplices quae attributa notiora, qualitates sensiles, potentias et relationes, continent; complicatas haesce Ideas Essentias appellamus; quaeque solis deis conveniunt, rebus ipsis sae- Pe temere adscribimus Quumque istiusmodi Ideas ipsa sibi saepe formet mens, nulla re externa excitante e smiplicibus quas antea acceperat Ideis, quamvis satis novit nullam iisdem tunc temporis rem Xternam respondere incaute sibi finxerunt quidam, assentias quasi dam, easque aeternas, fuisse sine eXistentia 'siquando autem subnascatur Res istiusmodi ideae similis, tunc censent Existentiam Essentiae superVenientem, veram Remessicere, sive Ens reale Atque hinc Essentiam et xistentiam dixerunt Essendi Principia, sive Entis constitutiva. Quicquid vero Essentiam habet veram, eo- .dem tempore habet EXistentiam, eodem sensu quo habet Esientiam, aut quo estans, aut Aliquid.

ria otiid sex me omnino eadem 11gnificant haesentis Voces Essentia enim, irimaria Rei attributa

17쪽

' denotat; qualia inrideis complicatis iunctis Ch I. que contineri solent, etiam ubi nullum est ob jectum. EXistentiae notio semper est simplex; 'quaeque necessario menti suggeritur ab omni sensatione atque ab illa sui conscientia, quae

omnem cogitationem comitatur. Eandem etiam suggerunt sensationes, quae natura duce, eXteΓ- nil res tanquam veras depingere videntur:

cum nemo sentiens dubitet an ipse sentiat, aut sit atque num res corporeae verae sint paucos dubitare sinit ipsa naturae vis Generales hae et abstractae essentiae, et existentiae notiones sunt simplices Essentiae singularis, aut minUs generalis Idea saepe est complicata Existentiae semper est simplicissima includens solum confusam ad temporis partem aliquam, rationem; a qua omnis essentiae notio est sevocata. Res existere cernuntur Vel sensu interno, sudiuor ZY- quo modo quisque se esse novit vel sensu X sentiae In terno, qui naturali vi alias quoque res esse satis dicia. cuique affirmat vel Ratiocinatione ex effectis, causis aut adjunctis sensu quovis cognitis vel denique testimonio.

Quamvis intimae rerum naturae 1ve essen Rerum essentiae nos lateant; varias tamen certa naturae lac iussi S.

lege, in nobis excitant ideas quarum primarias quasdam, inter se necessario conneXas, eique objectae semper convenientes, aut ipsa po-

18쪽

PAk I. tius attributa his deis repraesentata, rei essen- tiam appellamus. Horum attributotum, in ipsa re non aliud ali prius aut posterius in nostra tamen cognitione saepe aliter se res habet atque pro varia inquirendi via, varie. Unde unius ejusdemque rei plures possunt esse Definitiones, prout echoc aut illo attributo caetera eruuntur quarum tamen aliae aliis longe commodiores.

Itis j p, III NULLA in re magis vocibus abutuntur sentia scholastici, quam in doctrina de Actu et Potentia, quibus vocibus plurima confuse subjiciunt. Actus Physicus, qui est vis agendi, vel est primus vel secundus Actus primus ipsa est agendi vix Actus secundus, ipsa actio. Potentia Physica activa sive actuosa est ipse actus primus : Potentia passiva, est posse pati sive

ea rei mutabilitas naturalis, unde naturae adtuosae vi obnoXia est, ut per eam arte mutari

possit. Actias metaphysicus est ipsa rei existen-

tia, et nonnunquam qualitas quaevis ipsam perficiens, praecipue agendi vires. Potentia huic opposita, dicitur rei non existentis possibilitas ' aut rei existentis status naturae alicui

actuosae ita obnoxius, ut alio atque alio modo mutari possit Deus igtur Ens primum, aliorum omnium Creator e Rector, nullique mu-

19쪽

tationi obnoxius, dicitur Actus purus caetera CAP. I. autem omnia dicuntur, a primo, fuisse in poten

tia cui quum supervenit Actus, facta fuerunt Entia realia, aut vera. In hoc ipso vero statu manet aliquid potentiale, quod vi Dei varie mutari possint aut destrui. His vocibus confusis non aliud subest, quam quod Ens primum

sit aeternum sine initio, omnique perseetione absolutum et immutabile, nullique obnoxium; caeterorum omnium ideas formari potuisse antequam ipsa fuerant quumque sint, tamen potentia Dei mutari posse. Perperam hinc dixeris, adium et potentiam esse Entis principia. IV. Voci BU Omnino abutuntur qui sibi, bilis Iba fingunt Ideam aliquam esse Ente magi geΠera Enie gene-lem maginabile quod vocant, est vera notio, restor. cui forte nullum est objectum. Quocunque autem sensu dixeris imaginabile aut aliquid, eodem sensu dicas Ens verum, sive de Ideis loquare, sive rebus subjectis. Meque medium est

ullum inter Ens et merum nihil. Quae recensentur, sunt Melationes, Possibilia, Impossibilia,

Denominationes eXternae, Privationes, Nega tiones et Entia Rationis.'RεLΑΥios Es sunt notiones quaedam, X Relatione . duarum rerum contemplatione Ortae, quibus

nullum est objectum diversum ab ipsis rebus comparatis, earumque assectionibus, et actioni-

20쪽

PAR I bus; quae omnia perspeeta, suggerunt rati6nis aut habitudinis, quae inter res intercedit, notionem. Res comparatae dicuntur TERMINI, quorum alter est UBJECΥU seu RELATUM, alter COR RELATU 31. Comparandi causa, alterutrius actio sorte aliqua, aut qualitas, aut affectio, cujus uterque participat, dicitur FUNDANENTU Μ. Relationes sunt verae Ideae, quarum objecta extra mentem ex variis rebus verissimis conflantur; non vero aliquid a fundamento et terminis diversum. Assibilia. Possi A1L1 sunt termini, aut Ideae com plicatae, quarum partes inter se conveniunt.

Ubi nullum est objectum dicuntur pure possibiles. Verae sunt Ideae, quibus nihil veri respondet.

1 Ustilia. ΙΜpori si AILi sunt termini complicat1,. quorum partes seors1m notant Ideas ita sibi invicem contrarias, ut conjungi nequeant.' Verae sunt voces, veras Ideas separatim significantes, et nihil amplius.

tionem aut qualitatem, in aliquo oblique et confuse connotato, repraesentantes; in Latino sermone tamen, non conjunctae cum substantivo nomine ipsius agentis, aut illius cui inest ea qualitaS. NEGATIONE et PRIVAΤΙΟΝΕ sunt vo-