Conspectus medicinae theoreticae : ad usum academicum

331쪽

MEDICINA THEORETICAE ars

me considerentur quae plurimum similitudinis aut convenientis inter se habent, veluti vomitio et alvi purgatio, copiosa sudoris excretio et magnus urinae fluxus,8 c. quo melius intelligatur quid unicuique earum proprium sit, quid pluribus

commune,

332쪽

De remediis vomitoriis.13 o. Emedia omitoria vel Emeticaa dicuntur silla Nus: vomitum movent. Qualis sit aetio vomendi, qua partium acini natione fiat, quibus causis frequentissime excitetur, et qua maxime ratione vel prodesse vel nocere soleat, suo

jam loco 6 a. expositum est. Superest tantum nunc ut praecipua recensemantur medicamentorum genera quae ad ciendum vomituli adiu iberi solent, et ut singulorum vire et usu explanentur; et ut

ordo aliquis sermoni fiat, non inutile erit a lenissimis incipere, postea ad validiora, deinde ad violentissima progredi Scire

333쪽

CONSPECTUS, c. II

re enim oportet ventriculum adeo delicatum et irritabilem esse, tantumqUe cum aliis partibus consensum habere, ut non modo per plurima vehementiorum stimulantium, si in eum ingesta fuerint, sed saepe per res mitissitatas, omnique fere stimulo vacuas, interdum etiam Per re vere sedantes et quidem si coticas, ad vomitum cieatur. Memoria quoque tenere oportet insignem varios inter homine hac de re differentisim esse, ita ut aliis facillime, aliis aegerrime vomitu moveatur; et, qUod magis mirum est, leniora interdum medicamenta flicere quod per validissima frustra fuis stet tentatUm. Is i. Imprimis igitur observanduin est, Omnem Potum, uteUnque blandum, et mitem, et gratum, ad ciendum vomitum nonnihil valere tantum saltem ut vomitum, alioquin dissicillimum, et laboriosum, et dolentem, et parcum, vel forsitan nihil praeter inane nixus futurum, promptiorem, faciliorem, et copiosiorem, reddat. Qui

334쪽

sis CONSPECTU; Cap. XXXIV.

Quo magis bibitur, intra certos limites, de quibus postea Igo6. dicendum erit, eo citior et facilior vomitus cita ut vix dubi tari possit, distensionem ventriculi stimulum satis validum et essicacem fibris ejus musculosis impertire. Hanc enim omnibus partibus musculosi essicacissimo esse

stimulo, alibi gos et seqq. jam demonstratum est. Is a. Potu Ver Promptius adhuc vomitum movet, si ipse quamvis adhuc mitissimus nauseosus fuerit. Uultae nimirum reS,AEUse alioquin nullium stimulum habent, gustui ingratissimi sunt, et per

saporis sui insuavitatem, Ut videtUr Ventriculum vehementer assiciunt, saepe etiam ad nauseam usque et Omitum, unde nomen habent), quamvis ne buccea quidem rei ipsius fuisset devorata magi vero et certius, si non modo gustatae fuerint, sed in ventriculUm receptae Pura aqua tepida, qua nihil blandius existit, vel tepida cum multo saccharo aut melle commista, vel oleum

335쪽

MEDICINA THEO RETICA sis

oleum viride et mite, multis et praesertimina uetis hoc faciunt, et cibus vel potus corruptus aut gustui ingratus, et longe maxima pars medicamentorum quae in D sicina Pharmacopolae reperiuntur. Nonnulli quidem aliam de aqua tepida nauseam movente rationem reddere volunt,

credentes tepidam, infirmando fibras ventriculi musculosas, has ad motus abnormes, cujusmodi vomitu et fortasse nausea est, proclive reddere. Is S. Multae vero re simul nauseos te

sunt, et aliquid stimuli in se habent, quae

ideo ad ciendum vel promovendum vomitum, si alio quovi medicamento excitatus

fuerit, magis idoneae sunt. Cujusmodi sunt infusiones multae amarae, veluti thesviridis, aut florum chamaemeli, aut foliorum cardui benedi sti, c. I 3T . Alia quoque et haud parum fomtiora medicamenta stimulantia ex herbis desumpta pro vomitoriis saepe adhibenter. J S. Horum

336쪽

sa, CONSPECTU; Cap. XXXIV.

IS S. Horum certe princeps est radix oecacoestibae, nedicamentum sane valde nauseosum, sed adeo mite, et simul adeo efficax, ut communi usui accommodatissimum videatur scilicet quod parva quantitate, vel aqua aut vino infusum, infirmis sim fere quibus vomitorium medicamentum conveniat, tuto sumere possunt; dum

validioribus aut dissicilius vomentibus ad quadruplam quantitatem et amplius dari potest sine periculo aut incommodo. N que profecit aliud fere incommodum habere solet, si plus satis ejus sumptum fuerit, quam quod vomitionem citiorem, sed

non eo graviorem, efficit.--Tale medicamentum vomitorium, tutum simul et e sicax, omnibusque fere aegri accommoda tum, veteribus defuit et Odenhamus noster, quo neque apud Vetere neque recentes sanior aut sagacior extitit medicus,

istum defectum satis perspexit et doluit. 13 6. Nonnullae etiam herbae acres ex varii gelieribus jam iis . recensitis adcienduin

337쪽

MEDICINA THEORETICA sat

ciendum vomitum utiles sunt veluti ra- Phanus rusticanus, cujus radicis infusio hoc consilio interdum sola data est, saepius vero ad promovendam actionem altu me-

dicamenti vel sinapi, cujus pollen aquae admistum, et in ventriculum ingestum, efficax reperitur et tutum medicamentUm, et paralyticis praesertim, vel interdum iis qui a stomacho laborant, creditum esse accommodatissimum, si forte his, quacunque de causa, vomitorio opus sit.

pote quae et valde amara, et nauseosa, et simul acerrima est, pro vomitorio medicamento saepe data est, sed communi usui parum apta videtur; nam effectus ejus adeo incerti sunt, ut dum parva admodum quantitas huic vomitiones immanes civerit, decupla fortasse illi ne nauseam quidem moverit. -- Existimatur a multis vim specialem habere sputum promovendi, et ideo iis aegris maxime conveniret quibus pulmones, vel multo muco Vel

338쪽

sa, CONSPECTUS . Cap. XXXIV.

aliis rebus quae excreari debent, gravan

tur.

13 8. Aliae quoque bene multae herbae

acres ad movendum vomitum interdum datae sunt, et a nonnullis laudatae, qualia sunt asarum vel erigerum, Sce quae tamen nihil peculiaris commodi habere videntur, et nunc igitur a medicis fere negliguntUr. Is s. Multae demum herbae vere rictrcoticae, medicamentaque ex iis desumpta, veluti Potiana, digitalis, cicuta, et quidem optum ipsum Iaas. aliquando, vomitum satis efficaciter movent; sed multa vetant ut hoc consilio frequenter adhibeantur, UamVi nonnullae ex iis, icotiana imprimiS, inter vomitoria medicamenta saepe recenseri soleat. Haec quidem, siquid aliud, vim certam et specialem habet ventriculum assiciendi et vomitum excitandi scilicet quae non modo, si in ventriculum ingesta

fuerit, horrendam nauseam, et vehemen- rem vomitum, cum immanibus nixibus atque

339쪽

MEDICINA THEO RETICA gas

atque doloribus, et magna anxietate, essi fit, sed idem fere facit, nassuetis saltem; si in ore tantum mansa fuerit, vel si fuamus ejus in pulmonem receptus fuerit, vel si folia pro cataplasmate super ventriculum imposita, vel demum si decoctum vel in fusio ejus in intestina pro clystere fuerit infusa. Hoc sane scire oportet, non ut

tam horrendum medicamentum Pro Omitorio praescribatur, sed ut ab ejus usu, metu tam certae et crudeli vomitionis, abs tineatur, siquando aliis modis profutura videretur, ubi tamen hujusmodi vomitus parum conveniret. 138o. Multi sales largius assumpti nauseam et vomitum cient pauci vero hoc consilio adhiberi aut inter vomitoria recenseri solent. Is 8 I. a marinus aquae admistus, vel potius aqua marina, si forte haec praesto esset, apud veteres pro leniore medicamento multum in usu fuit, et quidem

di fatis

340쪽

sa CONSPECTUS , Cap. XXXIV.

satis idonea videtur ut adhibeatur cum us latiora medicamentari 13 3. non sunt in

138 a. Λ ali volatile spiritus scilicet comnu cervi, eodem consilio interdum, neque inepte, adhibetur, praesertim si validiore medicamento vel non est opus, vel si vali diu datum fuerit, sed propter varia causa non bene responderit, cujus ideo actionem alcati volatile juvare et Promovere possit. 138s. Ex metallis, aliquot pro vomit riis tape praescribuntur, et reVera bona medicamenta sunt; praesertim in formam salium per idonea acida redacta, quo facilius in aqua solvantur, et in minutissimas, qualibus saepe opus est, u latitate dividantur. Non omnia vero metalla Ita vomitum cient pro remediis conveniUnt, Veluti cuprum, quod inter vomitoria rece feri solet, quamvis nulla peculiaria Ommodo habere videatur, et propter insignem suam