장음표시 사용
171쪽
Neque propterea in huius morbi curatione cunctandit: nam ob dilationem medelae in uitium insanabile prolabitur: neque enim si semel inuaserit, facile recedit:&ubi diutius trahitur temporis pacto uires acquirit:&nonnunquam euenit, ut commoriatur. Facta igitur prima humorum concoctione ser serapia concoquentia,&per ea quae peros pituitam eliciunt: quaeque eandem naribus infusa educunt, atque per odoramenta, quae fame imbecilliori quadam uirtute sunt praedita, ualentioraribus medicamentis tum concoquentibus tum repurgatibus,uti necesse fuerit quemadmodum in methodo cusratrice particulari dicetur quam statim subnectemus,si auxilii prius, quibus dum urget accessio, ueteres uteba fisci rtur, commemorabimus . Triste mediusfidius spectan ita, dum est ipsius inuasionis principium turpis Metus desi- uentia cum stercor &lotio,in spontina uentris solutione perniciosus primus morbi huius casus est,si acute morbus invadit. non unqua enim ino die hominem perdit. periculosae iam sunt per circuituS exacerbationes: unde factum est, ut in acutorum numerum, ueluti praeceptum est, comitiali morbus poneretur. Quotquot igitur prolapsui peculiaria remedia inueni utur, ea
in praesetia docebimus.Pueris itaq;, quib' ex corruptione, aut ex uehementi refrigeratione inusitata harces hes incessit, uomitus aut cibi aut pituitae, aut aliorum
quorundam humorum prodesse consueuit pennae auteirino unguento delibutae nauseam excitant verumtamen irino non usque ad conuulsiones tonsillae sunt ita linendae comprimere quoque leniter ilia opus est, puearum in uentrem suspensum conuertendo haec enim figura ad uomitum aptissima est. At si uellatur, aut disto
queatur inferior maxilla aut manus&crura iactentur, aut una cum toto corporum oculi distendantur, manibus perunctis tractando demulcere conuenit, obtorti oculi dirigendi sunt, rectae partes ne torqueantur, suauiσter continendae: frigida membra lanis antiquis sordidis, attritisq; panniculis fouenda. sedem praeterea melle cu
172쪽
rutaceo oleo inungito, aut cum nitro, aut resina liquida cum his mixta haec quoque leniter intra anum in trudiato, flatum enim proliciunt. flatuum autem excretio huiusce morbi in pueris medela est Porro si deglutire ualeant, pharmacum istud exhibendum est Cardamomi pars, aeris c5busti scrupulus haec ex mulsa propinato:
aut enim euomunt una cum humoribus uetriculum infestantibus, aut aluus subducitur optimum quoque estiuiuscemodi linctuarium Cardamomi, sinapis hysopi comae par modus, iridis radicis pars cum nitri duplo,piuperis tertia pars omnia cum melle permisceto, maxillam deducens in os infundito interius etiam, quam ubi sunt tosillae, quo deglutire ualeant, inlicito. Haec adeo pueris expediunt adleuandam exacerbationem Iuveranibus autem maec quidem prosunt,uerum etiam poten tiora his medicamenta ad uomitum deligenda sunt. Qui igitur post annos puerileis in hunc morbum prolabuntur, potissimum quum raptus fuerit consequutus, digitis erunt palpebrae disterendar,atque iugiter ab omni motu seruandi ob conuulsionis arrectum eorumq; O nulsae partes ac distracta lingui aspergine adiuuari,con- tineri, Min rectum dirigi debent quales sunt uel oleum Amaemelinum, uel irinum, uel anethinum, uel aliquid eiusmodi, quod leniter emolliat, modiceq; calefaciat.
partes uero conuulsae in reci umita dirigantur, ut neque cerebro,neque neruixuis inferatur quae si minime con senserint, erunt in eadem forma seruad ne ulterius tora queantur. Tunc quodam laxamento captato corrigenudae, ne nimio occurretes certamine superare cupientes, neruorum quassationes faciamus: iubendum etiam ministris manibus ut calidis nunc caput atque frontem blada frictione, nunc collum, atque eam gutturiS partem, quam m/θερε- uocant, contingant: est enim sis mento carnosa pars, quae λευκαν in dicetur: et si ueram ιδθερεα παhanc Partem,λευθαν. uero cauitatem iuxta iugulum Homerus appellat Aliis etiam manuum summitatem atque
pedum tenere iubemus. Praeterea frigescentia corporis uapo
173쪽
L DBER' TERTIvs. onaporari, linguam quoque reducere curabimus, atque mentum corriger uel coaequare. Tunc calidis pannis thoracem uaporare, atque interscapulaS, nempe eam partem,quae e septi regione posita est,quam Wτ μνον uocant Laxatis enim septi partibus, laxata etiam membrana, quae latera ex interioribus contegit, sine ullo pericu lo poterit collectus spiritus exhalare Apponenda eriam uesica oleo calente semiplena pube tenus, atque uesica partibus, ut ipsae quoque mitigatae conquiescant. Sed neque confertim, neque uno tempore OmneS parte e runt curandae, sed diuerso. ut nunc stomachuS, nunc ue*sica, nunc interscapulas releuetur,quo necessario caput relaxatum conquiescat. At si dentes conciderint, ut praefocationis excitent metum, tunc ore disteto digitus deumittaturi fuero aperietur si ligneus cuneus mel quid*uis aliud dentibus interponatur,quod&adanhelituStai cilitate,spumamq; ex ore extrahendam, uomitu PTO- uocationem auxilio futurum sit deinde penna irino per c motam ouu
uiicta uomitus ueluti in pueris diximus, citabitur, pi tuitae auferendae gratia. si enim frequentior uomitus Θ-s r se huic obsit affectui, quod humores ad caput dirigat, uetamen ab accesSionis casu aeger exurgat, auxilio esse existimatur qui tamen tunc citandus erit Avicenna autho D sa,
re, quum acces Sio peracsta fuerat, eiuSq; in primi couul raria G1m sorius motus: alioqui non facile esset citandus prode 4r, r. s. errunt autem&quaecunque in pueris uomitum ciere diXi post med. muS,Uerum etiam potentiora, ut narcyssi bulbi, sinapis,
& hysopi pares partes, aeris, piperis dimidio minus,
quam priora,cum melle commixta possunt exhiberi. Interim per interualla aegrotantem inclamantes excitabimus,4 eius ora spongia ex aqua calida expressa detergemus dehinc caput iugiter fovebimus. Quum statum sumpserit accessio, plurimo, eoq; dulci oleo calente, lanisque mollioribus infuso omnia c5tegemuS, magi Sau*tem Occiput, maioreSq; neruos, quos τενοντας graeci uo- Tino τε cant. Gutturis etiam atque Romae parte S, quaSα θερεαντ
νας supra diximus nominari, cum temporibus, tucca
174쪽
rum musculis. Sudores interim si fuerint ingruentes raptim detergemus, ne corpora perfrigescant. Quin is edicamentis, quae naribus adhibentur,sensum mouetre couenit nimirum peucedano cyrenaico liquore, bitumine cedrina pice, ruta, castorio, chalbane, ueratro, cu-
Phorbio, pipere, cucumere agresti, colocynthide,atque aliis idgenus, quoru sylva infra habetur haec enim adeo ualida praesidia, etsi in bene ualentibus exacerbationem plerunque constituant ob humorum ingentem commotionem quum tamen sensilis facultas sopita non miniamum existat, non nisi ualidissimis obieetis excitari poαtest. Quod si nihil remittat accessio, summae partes sy* napi implendae sunt: cucurbita praecordiis affigetur,qua dς ηρη Aretaeus Paulusque mirifice collaudant. At si neque hiSacutori mςμ morbus comprimitur, minimuin medicina spei super ratiψης - - est: nihilo tamen minus medicus animo confidente a uis 3 ωp storium necessitate adactus, .liquorem ire naicum te V Cum melle&aceto ori infundet. clyster etiam his,cuu si iusmodi est, qui supra comprehensus fuit, an infunde μοῦ Him turriuc enim a capite reuellit, sensus euigilat i sti. K ctionibus quinetii deligaturis revulsionis gratia uti poterimus Illud praeterea no omittendu uidetur, quod sis. I.co. 13 Alexander Trallianus scriptum reliquit: siquis dices, ex pollice quouis pedum aegrotantis sanguinem detrahat, labiis ac fronti illinatur, confestim aegrotum ab accessesione liberatum iri mactenus igitur eorum, qui in ipsa
accessione: nunc eorum, qui extra accestione comitiali malo laborant, methodus curativa perscribetur. Ingentibus mehercule medicamentis atque ualentissi*mis in hoc propulsando morbo opus est nam,quoties in mentem uenit, non modo laboriosum malum,&periculi plenum, sed & generis morbi foeditatem, calami tatis opprobrium exhorrescimus atq; ita existimo,si sese mutuo inaccestionibus spectantes aegroti, quaecunque
patiuntur, cernerent,non ultra uitam ducere toleraret.
Verum quae singulis atrocia foedaque insunt, sensus priuatio, intuendique sublata facultas abscondit. Caeterumedendi
175쪽
medendi rationem naturae facilitatem sequi optim est. singulis igitur remediis , quae aut ab aliis, aut ab ipso metaegroto fieri possunt, opitulandum est nihilque in hoc
casu spernendum, temereque faciendum, maxime quae a libet exigua adhibendo, quae penitus prosiliat, nihil uero ladant in enim spectacula non spe nanda iermones,&edulla, suffimenta plurima morbum patefaciunt. Igitur omnia diligentissime consideranda sunt. Post igitur accessiones paulo ante factaS materia iam in capite redundant quum aeger ab accessione conualuerit, ac uiaribus antea recreatiS, malumque caput praesertim occupauit, inhabitatque, omnia quae in Cephaleae curatione referuntur, facere necesse est nimirum detrahendo sanguine. corpore purgando Venae autem: quae in cubito, frontis recta secandae sunt, cucurbitula admouenda quando morbus omniS magnus, modo nihil pro αhibeat, sanguinis missionem exposcit prohibebit auαtem, si qua membrorum aut neruorum distetio accesserit, aut uires nimis fuerint exolutae. Non est autem ad animae deliquium usque auferendus ciet enim morbum deliguium animae. arteria: omnes Mante, post aurς Γλ1. Dei ex Aretaei sententia incidendae priu tamen ubi uel in v ofi, diutis, sea, uel aliqua pituitae nota in stomacho redundantis ad omeisia esset uomitus citandus, potissimum si aegrotus aut facile uomat, aut uomitui sit assuetus dein clyster iniiciatur, aut leni aliquo medicamento aluus subducatur. In praeseruatione autem, uel ex poplite, aut malleolis sanaguis detrahatur. Caeterum quoniam affectus hic pueris potissimum contingit, a puerili aetate incipientes reliqua persequemur. Si igitur, qui curadus proponitur, infans fuerit,uel etialac assumit, nihil moliendum est, neque agendum , quantum ad curationem attinet. subsequens enim aetaS, calor augescens superfluam in capite humiditate cerebriq; sinus replentem discutit attamen iuuare no curamque habere oportet, uti lac nutricis benignum sit, recremetisdue liberum. Quod enim uitiosum aerassum est, ual. X de
176쪽
de solet naturam impedire fiet autem probi succi, si nutrici animum adhibeas, exercitationibus, ut ipsa mediocriter exerceatur,4 cibis boni succi utatur. Si igitur lacaeuue fuerit, paulo ipsum crassius efficere conuenit, sin crassum, extenuare quibusdam, quale est Reaiaculum, aut anethum, aut anisum, aut ruta, aut porrum.
omnia autem haec dum uiridia sunt, assumantur nam sicaca, quum magi S sint acria, plus uteri uasa aperiunt, mimis menstrui sanguinis uacuationes incitantur, quo nish1l est deterius nam hinc necesse est etiam lac imminui, dum sanguis menstrua purgatione decrescit. Quare etiauenus nutricis lactentibus pueris est nocentissima quippe lac hinc tenue&foetidi odoris fieri necesse est sin autem contingat etiam concipere, adhuc multo sit perniciosus ac cauedum est ne illa omnino nutrix puero mamillam porrigat, sed alia potius quaere da est, quae lac habeat benignum internoscitur autem lac colore, substatia,&odore, ut albissimum sit,&nihil habeat liuidum, aut foetidum. substantia uero, ut nihil admodum tenue,
aut crassum, aut caseo sum contineat nam tale conuulusiones potissimum efficere,& neruos obstrue se solet. pridet,end. Quare uinum etiam moderatum nutricibus propinani Misti dum est, recrementi expers N boni succi efficax. Neq; uero lauari puer continue debet, sed leniter prius fricaari quotidie ac lauari, illudq; maxime fieri potest, lacte in uentricuso minime adhuc haeret crudo quippe quod periculum est non mediocre , ne priusquam probe sit concoctu, in totum corpus infantis digeratur multo uero magis, siquis uetriculuipsum,adhuc laetis plenu infri et, tum corpus crudo alimento implebit, tum caput onerabit. quo magis prospiciendii est inprimis nequid nutrimenti neque ante balneum, aut lotionem, neque ante frictione puerulo praebeatur id uero fiet, si ad haec administranda nutrix post longissimum somnum temopus obseruet id enim maxime temporis est, in quo uel
inanem plane uentriculum inuenia , uel certe concoctum, siquid in eo remansit. Lavabitur uero, non secun dum
177쪽
dum Spartiataru mulierum ritum, uino, sed aqua e Spe is laeurem rimentum quodda puerorum habitus facientiu authore Plutar. Dicitur. n. comitiali morbo infantes, aut alii ae αgrotationi obnoxios admoto uino debilitari ac resolui: qui asit esset firmae ualetudinis, inragis acuere ac firmare habitu. Maioribus aut pueris, qui uidelicet plagis, mi αnis,obiurgationi,monitis parere norunt, hoc genus diligetiae imperandum . ut quu aeger somnum decusserit, primo requiescat paululum iacens, non solum suspicans cibi cruditatem, uerum etia donec perfectam concoctionem non in uentre tantum , sed& uenis factam fuisse coiectura assequatur . ne ex uigilia sequenti atque laxamento membrorum, tenuitate, uel purgatione spiritus a dudum somno turbati, atque crassii fiant. quo etiam persaepe officia impediri noscuntur, quum nondum totum recurrens occupauerit corpus unde saepe factum est, ut experrectis iis, quae illico intueantur, fallantur, nisi perfricatis oculis intenderint, neque clamare uel currere facile possint si quidem ui quadam somni nunc arteria ex , asperatur,4 raucos facit nunc delassata corpora densiritate neruorum irruente spiritu crassiore afficiat percusisione uel quassatione, similes plagas ingerendo.Has igitur ob caussas aeger plurimo tempore somno deposito tardate debet, praecauenS lucis uehementiam, qu mox discusso somno intueri minime potest, ne repentino percutiatur uisus. Item disputationibus uehemetibus animum e Xercere caueat exclamati o quoq; erit prohibenda. siquidem uehemeter commouet parte affectaS.Tuc
frictionibus, iisque leuibus gestatione ue utatur,aut et balineo atque post has cibum accipiat paruum, succulentum,& leuem, ut Oua, pulte pisci teneri, quaeque ex uolantibus paruar aetatis, atque formae, ficedulae, tu rudi, Mid genus reliqua auiculae uitans omne quod fuerit acrioris uirtutis, siue flatum parientis, aut carnosae, uel grauis ueluti supra ab ude fuit perscriptum quaproptera uino etiam erit abstinendus. Quod si qua accessionis futurae signa apparuerint, ut somnus turbatus, uel cibi X a Or-
178쪽
corruptio, uel iracundia inanis,ac sine ratione,item maestitia, uel sternutamentum, aut aurium tinnituS,uel praeoculis scintillae apparentes, aut inflatio praecordiorum,&per somnus seminis inuoluntarius iactus, non ad uitae solum regulam transeundum est, uerum etiam curatio nis initium ex abstinentia sumendum. Caeterum non puerili tantum aetate constituti, sed & alii adultiores admonendi, ut si nullam morbi accessionem notae de nunci et, ante decem uel duodecim dies, uel in uniuersum pro longitudine lenimenti porrectius remediorum regulam diis rigant. Qui uero ordinate admonentur, eo tempore curationem adhibeant, quo coniicere possint medium Praeteritae atque futurae accessionis eiusmodi igitur tum fricandi, tum lauandi temporis casio fuerit, quum ueluti dictum est, a matutino somno surrexerint, deinde
luserint, ac iam cibum petant tum enim maxime o α
candi ad hoc sunt nam exercitatio siue frictio, siue etiahalineum secundum cibum non modo ita affectis, sed &mos , M.ta revi in re omnibus aliis est inimica Caeterum infriinione ea mestio O thoduS seruanda est, ut primum a brachiis auspicemur, deinde tandem ad pectus, uentrem ueniamus,post haec ad crura descendamus, atque ipsa plus,ualentiusque perfricemus, ut etiam recrementa,quae sursum vergunt,per
eiusmodi frictiones ad inferna reuellas. At aliis particulis perfricatis, tunc demum & caput fricari debet, prius enim non conuenit, ne omnia ad ipsum trahantur. Post exercitationes ac frictiones non statim aeger in frigidum aerem procedat, neque uersetur: sed ubi distulerit, dornec calor sensim perspirauerit,&spiritus continuitasae miserit, ita ad munia consueta prodeat, ibique tantum sumat, quantum satis futurum uideatur. Vbi igitur mane surrexerit aeger,&aluum probe deiecerit, dissecans aliquod medicamentum atque eYtergenSasium et,cuius;
' οὐ G modi decoetum hysopi existit, quod magnum potest affere praesidium plerique enim solo hoc usi consanuersit, ut non amplius iterum, aut tertio in eundem morbum
inciderint . quippe uiscosa crassaque recrementa secat,
179쪽
neque permittit aut in uetriculo, aut thorace illa in cra sicinem coire, ac spissari aliud enim per urinam, aliud
per aluum probe expellit. hoc autem decoctum aut per se, aut cum xymelite hyemi potius,& autumno aegrotuS, per aestatem uero rarius accipiat: aut anethi deco Aui ac δε- c um cum Xymelite desumet. Quod si puer temperamento sit magis melancholicolum et etiam epithymi de Oroh ast nimc Odium, quod humorem nigrum probe subtrahit. Huic autem, si eius aetatis sit, ut purgans medicamentum fe re queat: eaer hibeatur,quae pituitam nigrumque humorem extergere comprobatum est nempe hyeram ipsam exhibeto,aut agaricum,uerum aetas puerilis hyerae efficaciam non fert, ut cuius uires illa superat . nihilominus tamen minori eam quantitate si exhibes, non parum profeceris. Quae uero reliqna sunt auxilia ad morbi huius reliquias excutiendas, inferius perscribentur. Caeterum quoniam morbi magnitudo, uti a praeceptum fuit, praeter sanguinis missionem in adultioribus insignem etiam uacuationem postulat: eam uel purgate illo a ueteribus collaudato medicamento moliemur, uel eo quod hiera uocant,atque ii S, quae a capite pituitam eliciunt: quibus uniuersum corpuS pnrgabimus haec autem multo ualentiora sunt medicamenta si quidem istorum habitus est dolorum patiens. Si igitur humoris inest copia, nihilq;
aliud prohibent, scammoniae scrupulum, castorei uorabus tribusue temperatum dabimus uel clysmum alique infundemus, ex iis, qui acriores habentur, uel utrumq3 C lγ-r in se aggrediemur, cuiusmodi sunt, qui ex centaurii decocto hysopi origani, calamithae, thymi pulegii, rutae, betonicae , atque id genus simplicium medicamentorum conficiuntur clarioris tamen doctrinae gratia in hunc moduparabitur. Saluiae, origani, betonicae rutae singulorum
fasciculi, qui manu prehendi possunt, calaminthae, hysopi pulegii pars semissis, centaurii minoris pars una se minum faeniculi, seseleos ammeos singulorum denarii pondo quatuor, polypodii denarii sex, uel octo, omnia in aqua iusta quantitatis feruefacito, quoad tertia aquae parS
180쪽
pars absumatur: deinde cum commemorati decocti lib. duabus hie , medicamentique indi nuncupati singulo Grum denarii sex, olei rutacei quadran commisceantur, aluoque subiiciantur haec enim tum uacuandi, tum a capite auertendi facultatem obtinent. Frictionibus interim non admodum ualidioribus utemur. quibuS rite procuratis crudus humor conqui, excretioni parari, vasaq; recludi debent: ut concoctus postmodum humor purga torio aliquo medicamento repurgetnr. In hunc etiam G 'Ar nco usum serapium ex decocto betonicae optime facit. Ca*- pit aute hysopi metae,poeonialibetonicae parteiSaquaS, mellis optimi quod satis fuerit. Huius igitur denarios Oct aut decem oxymelitis simplicis, uel etiam compositi tantundem, decocti nuper commemorati trientem, summo mane ante omnem cibum propinato septem aut pluribus diebus. dein purgans aliquod medicamentum exhibeto: hieram nempe ex colocynthide, illam mehercule,quam Rages sub cocciorum catapocciorum nomine descripsit, quorum supra meminimus, eorumque scru Pulos quatuor, uel sexqui drachmam exhibeto sequentihus postmodum diebus nouem, aut pluribus quod reli quum fuerit humoris supersui eiusmodi rursum serapio Concoquito quod habet .sera pii exietonicae decocto parati, uel eiicade confecti, oxymelitis uel compositi, uel cyllini singulorum unciam , decocti praedicti trientem . iterumque purgato uel cum hiera ex colocynthida Caleni uel alterius authoriS hac ego utor, Sticadis , marrubii, tristaginis , agarici , colocynthidis singulorum scrupuli tres,opoponacis, sagapeni, pe*troselini , aristolochiae rotundae singulorum scrupuli duo , myrrhae, croci singulorum scrupulus,mellis cocti, probe despumati unciae duae semissis arida tundistur, simul incernuntur: opoponax autem, sagapenum myrrha tunsa mulsa pernoc' em unam in pilam macerantur, deinde levigatur, aridisq; miscentur melle excepta uitreo uase reponuntur ad plureis esse eius. Huius igitur drachinaequatuor, aut etiam quinque cum