장음표시 사용
101쪽
hortibus duabus inclinantes restitueret eodemque
tempore agi u una ex parte Macedonicam pionem, quae Veterem eo die Macedonum gi riam aemulata est, unaque Parmenti manu centurias aliquot procurrere: Ex altera Vero Castellanam manum, quam Hispaniensium Letori norum cohortes sequebantur, signa inferre uisit. Quo facto tantus hostibus terror injectus est, quod circumveniri sibi videbantur, ut compi res, armis projectis, sese per rupes praecipitarent, atque ita allisis ad saxa membris interirent reliqui ero omnes pedem, qua Oilent ratione, reserrent desperatis praesertim subsidiis , quae submittere illis obcovicrius nequaquam e re judicaverat. Nostri autem, Macedonica poli1simum legio, Parmensis manus Pyrochitrophorum centuriata plus tertia hostium parte interseelta, tam audacter insecuti sunt fugientes, ut omnia juga Artemisit montis citissime recuperaVerint, quae illi suorum passiim constrata cadaVeribus reliquerant.
Quae dum illic geruntur, Castropiniani Dux, qui oppido defendendo praeerat, comperto Regem, cuju magnopere periculo commoVebatur,
exiisi jam ad dextrum cornu, ut quae ibi opus essent, administraret cum agi : Ipse cohortes Belgarum praetorianorum quatuor, qua a Minoritarum coenobii parte sese in oppidum imsinuati antea diximus, adversus hostes eodem subeuntes ire jubet. Huc Vocat VirtZianam , num a Gagio jam submissam initio tumultus, atque Helvetiorum praetorianorum partem. Reliqua Belgarum praetorianorum cohortes duas Pl
102쪽
6o De Rebus eido Sangrio Legato imperat, ut a Ginettiae domus hortis in oppidum deductas mediae ingruentium hostiu n aciei opponat. 1rum partem, atque una Flandrorum manum, quae in proximo erat, castrenses machinas duas acardo castrorum Praefecto adtribuit. Cum his mandat, uti eam teneat iam, quae ad Ginettiam pertinet domum, qua etiam hostes progrediebantur. Regiorum equitum turmam subsidiariam in maxima oppidi platea instruit . Sic nostris quoque copiis tripartito divisis, tribus locis concurritur . Minoritarum coenobium , curiam ,
mnemque illam oppidi partem summam ad Aquilonem conversam, obtinere hoste conabantur,
luccedebant inibienter. Attamen a nostris, qui LaterVatim per compita, ut a viris fortibus in extrema spe salutis pugnari debet, acriter puga, hant, loco tandem pelluntur; multis utrinque intersectis, ex iis autem captis centurii integris duabus, pede coguntur referre. an lena altera parte fortunam ii tulere, quo Ginet-tiam petentes domum urgebat Facardus, consistere nusquam patiebatur. Sed longe Vehementillime in latiore oppidi via ad mediam aciem laborabatur. Namque hostium pars domos imgrena e fenestris, ac tectis acula in nostros conliciebat, suosque reliquos per Viam audiater
progredientes, caedem facientes mayimam protegebat; cumque nostri nocerent plurimum,
quod nullum e fenestris aculum frustra mitteretur, noceri autem ipsis, qui a muris rediiciorum delendebis tur, vix pinset, eo a Veia' tum erat, ut triginta non amplius passus a ra-
103쪽
ad Vel tras esse . id ima oppidi platea hoste abeisent . Quorum audacia, praeliique angustiis permoti ipsi Belgae praetoriani, etsi nullam dabant fugae suspicionem,
lente procedebant tamen. Eo tum ad Venit C me Bofortius Legatus, qui in eadem Belgarum praetorianorum legione ordinem ducebat, singularis animi vir. Hic videns imminere hostem, suosque aegre procedere : quid cunctamini, inquit, com militone , aut quod tempus probandae vi tutis vestrae expediatis hic dies maxime nostrum nomen illustrabit. Haae eloquutus, districto gladio, pr urrit ante omnes Sequuntur hunc redintegratis animis milites, centurionesque. Ipse avi hortans,in pugnans Bosortius graviter in ad Uem sum pectus acuto Vulneratur. Non tamen est, sit, quoad jam semianimis per manus tractus eXtra aciem refertur. Tum Vero tanti viri casu irritati Belgae praetoriani in hostes ardentiissime irrumpunt nonnulli, allatis securibus, domorum portas exscindunt, atque omnes ibi repugnantes interficiunt.
Mutatur belli fortuna. Illi , qui in spem potiundi oppidi certis1imam Venerant, fugantur a nostris, qui estille videbantur. Capitur NoVatus, antea oppretius, quam nihil tale suspicari posset, qui diutius dum moratur in domo, quae Mutinensium Duci habitandi causa erat attributa, fugam non sentit suorum. At rounius, qui agmen cogebat, neque in oppidum intraVerat adhuc, ubi captum OVatum, cedente su OS, nostros insequentes 1det, receptui confestim cecinit, maxime, ut dicebatur, timens ne a latere circumVeniretur cum praesertim LobcovicZius,
104쪽
6 De Rebus qui idoneum nactus locum omnia speculabatur, non sibi submittendis subsidiis nudanda castra,
atque exercitus fortunas omnes devocandas in dubium existimaverita Simul videbantur subsidia, quae ille, inclinata jam re, submisitset, implicata
praecipiti suorum receptu tumulium potius, quant praesidium allatura cedentibuS.
Receptis Velitris , Castropiniani Dux ad custodiendam inpraesentia oppidi portam Neapolitanam cum iis copiis, qua in eam partem eX tribus viis, repulsis hostibus, confluxerant, ecum machinis castrensibus duabus, praeterea nostris Hungaricis equitibus circiter centum es- sum castrorum P sectum reliquit ipse ad dextrum cornu proseolus de rebus gestis certiorem facit Regem. Rex, qui uno eodemque tempore is montanis munitionibus, ab oppido fugatos hostes cognoverat, imperat Castropiniani uci, si recte atque exercitus commodo fieri possit , recipientem se rounium adoriatur descendat interim aptus ab Artemisio monte, atque irrumpat in castra hostium, quae imparata fere a militibus eis constabat. Sed controversia illata de itinere, quo maxime hostem, sicuti ex imperaVerat, persequi placeret, nostros ad insequendum tardavit,in quietiorem illis receptum
dedit. Neque enim satis erant nota nostris locatam multis transvertitque tramitibus divisa, ne- qtta Oppid mori ad ea cos nino nitranda id 'lis
Opera videbatur: multa in utramque partem dii putabantur, cum alius vestigiis hostium inlinendum, alius breviore itinere occurrendum putaret. At Vallisliermosa Comes, qui omnia AEO
105쪽
ad Vultra gessis. 63 die ducis, ac militis officia praestiterat, .mirifica tum ulciscendi hostes cupiditate flagrabat;
fidenter lane, ac libere, quid inquit, consultam do tempus conterimus Hostes impune in conspectu nostro elabi non est ferendum manu opus
est,' celeritate. Simul se itineris ducem pros
tetur: omnem enim circa regionem, adsutoreulus Ambrosio Hurlieri praestantis ingenii honi-ne, orboniae Draconum alae Propraefecto, quod est in administrando bello praecipuum, accurate cognoVerat sese ait ab ea parte , qua
pons est, qui appellatur Mela, prope oppidum
Lanuvium copias adducturum, ubi .equites nostri manus possint conserere,is hostes circum- Venti a latere atque omni ad Cyninianum imtercluso itinere, praesentes insignis audaciae poenas
luant. Haae vicit sententia. Sed ipsa jam disputatio multum extraxerat temporis, atque aliquid etiam morae addiderant Helvetiorum praetorianorum cohortes, dum accersuntur, dum veniunt; eo quidem consilio accersitae, ut majori peditum numero septus equitatus ex angustiis tutius emerageret, atque in agro LanuVino locum nancisceretur aequum atque apertum Tandem procedere
nostri incipiunt eodem itineris Duce, qui fuerat audio sententiae. Sed jam estugerant hostes; quod ubi rescivi Rex, intercludi illos receptupolse desperans, militum labori parcendum existimans, quod valde eo die defatigati fuerant, Castropiniani Ducem Gagiumque ulteri u progredi vetat, copias reducere jubet in castra. Sic cum prima luce praelium coeptilet, hora fere nona relederant omnia ab tumulta in in suase
106쪽
se utrique castra receperant Regii quidem se.
Ioces, atque alacres, quod cum omnium judicio oppreisi, ac deleti pene Viderentur, animum tamen non despondissent, Sc collectis viribus terga hostes subito Vertere coegiisent, magnaque eorum caede novem militarium signorum acturam compensassent . Austriaci autem magis praeda onusti, quam laude instignes serebantur; nam latrocinandi a Viditate corruperant gloriam facinoris, quod
laudari poterat, si peragum futtilat. Postero die Rex collaudatis nominatim Comite Gagio, mastropiniani Duce, quorum in repellendis hostibus opera fuerat usus forti, ac diligenti, omnibus generatim gratias agit Hispanis, quod tantis subito objectis difficultatibus
tamen a consueta Virtute non disceisiisent Neapolitanis, quod Veteranorum Virtutem fide atque amore erga suum Regem ada:quaisent. Atque incitands honestandaeque Virtutis causa, militaribus nonnullos praemiis auget, cum primis Nicolaum anseVerinatem, atque Ariciae Principem, qui periculose ex vulneribus decumbebant quOrum alterum ab inferiori gradu ad tribunum militum se traducere pronunciat, alterum in ampli istinum Divi anuarii equitum ordinem O- Optat Totum denique exercitum bona spe complet, Ortaturque, ne, quae ortuisse quodam jure acciderint, graviter ferant; Sc quoniam in bello omnia cedere secunda non poesint, laetentur potiuS, quod hostes pene victores tanta fuerint cum eorun caede a castris ejecti, quam doleant, quod ad castra accellerint, 3 partem aliquam abduxerint impedimentorum. Cogitur etiam is
107쪽
ad Velitras gessis. simius oppidani supplicium contra suam naturam Rex jure belli, maximo militum concursu, quod multa oppidanorum perfidia detrimenta
accepta referebantur , t tamen magis fama, Quam re compertum Videbatur Conversus deinde ad reliquas belli cogitationes , proximi diei casu admonitus, firmari castra diligentius , cc stodiri vigilantius jubet. Porta oppidi Neapolitana, Mariae Hortensis Fanum, atque Omnis castrorum laeva pars, imposito trigiana manus praesidio, collocatis aeneis aliquot tormentis, Opposito Erici , extructo aggere fossa babio communiuntur omnia opere tam properato, ut diebus duobus quidquid a peritioribus rei militaris desiderabatur, celerrime perfectum fuerit. Armantur, ac Vestiuntur, qui, amitiis equi atque armis, a repentina hostium irruptione refugerant. Certus Provinciis militum numerus, singuli singulis Regni Principibus equi imperantur. Prolixe in eo populi, ac Principes respondent. Neapolitana ciVitas pecuniam ad usum belli ultro Niam non imperatam confert. Revocatur a V stinis Dux Viavillaeus Legatus, qui, represso jam ac remoto Comite Soroo, adducat statim ad Velitras in castra, quam secum habeat, peditum atque equitum partem Adducit. Etiam fortuna ipsa per eos dies facere quodammodo cum Rege Visa est. Nam quae ne expectabantur quidem ab Hilpaniis auxilia, de repente opportuniisimo tempore inter medias Britannorum claises Caj tam ac Neapolim appulerunt. His rebus celeriter id , quod ad II Idus Sextilis in Osiris castris aes Velitras deperierat, expletur,
108쪽
65 De Rebus resque ad pristinam belli rationem redigitur
LobcovicZius eo consilio depulsus, quod e tremo veluti conatu susceperat, cui grandi licet accepto detrimento, speciem Victoriae ostentationis, uti Videbatur, causa imponebat , receptu aliquando tandem contulere coepit. Communitis enim nostri castris, atque ami11 1uarum copiarum robore, nullum jam insidiis, nullum practio relinqui locum videbat Milites autem, quos belli casus fecerat reliquos, partim vulneribus ac coeli vitio conflictati, partim diuturno labore, atque infelici expeditione intabescentes aegre Vix necellariis militiae muneribus fungebantur. Dissidebant inter se Duces, quod plerumque accidit in adversis, summumque Lob-
covicati imperium carpere Videbantur atque abnuere. Erat equitatu omnis macie prope ne- eius. Erat omnis circa regio defessa , .consumpta commoratione Xercitu tam longa Adventabat etiam Autumnus, graVe maritimis commeatibus tempus. Pecunia deerat LobcoVicrius
ipse, qui valde subsidiis indigebat, sublidia compellebatur submittere Sardiniae Regi tum laboranti,in quiritanti maxime. Erat denique in summis angustiis res, secundum ea multa obco- vicZium hortabantur, quare tibi loco excedendum putaret . Nihilo tamen lectus menses plos duos castris Regiis castra collata habuit, adeo ut Obtorpuille inops consilii videretur; sive ille erat
pudor abjiciendi incoepti, live spes, quae ultima
selet homines delerere. Quo quidem tempore nostro exercitui carissimum atque invictum ebirum Atrisci Ducem morbus X in t Hun-
109쪽
garici autem equites circiter centum impetum in Ualmontonium oppidum improviso fecerunt,3 qu. ibi indiligentius Versabatur, nostrorum
centuriam una cum Portocarrero Duce conciderunt omnem, atque ipsum deinde oppidum libbuerunt praedae loco. Neque postea quidquammaanopere accidit, quod memoria dignum pra
Interim Regi Sardinis qui auxiliarentur, ad mille Illyri orum misit, Hegionem Pallavicinam
mutilatam admodum superiore praelio atque eadem obcovicrius de profectione cogitans, quae jam antes ens erat, aegrorum, atque impedimentorum partem dat Andreassio, mari transducendam in Hetruriam, partem a itinere terrestri ad Falerios Faliscorum praemittere incipit, quo expeditius in ipso receptu rapiat agmen Mittit etiam ad hominum centum, qui junctis ratibus pontem in Tyberi ad trajicendum exercitum juxta pontem Milvium faciant, praesidioque ibi sint.
His explicatis rebus, cum equitum alam pridie Kal. Novembris mane missilet, qui ad la Vana nostrorum castrorum adequitarent, is quasi munitiones Xplorare Vellent, nostro praelio etiam, si
Opu eliet, commisso detinerent Ipse noctu silenti agmine subsequutus, quas interdiu prίerniserat sensim legiones celeriter e conspectu elitrarum discessit. Neque Vero hoc audito moram ullam ad ins quendum intulit Rex , antea jam suspicatus huc necessario descensurum obcovicZium op milio equitat , qui novissimum hostium , gmen male haberet, receptum demoraretur, i pie cum universo exercitu instabat, atque iii
110쪽
s De Rebus minebat. Illi unam noctem ad locum , aut
mediae 1 Turris appellatur , commorati, qua nocte nostri in Albana valle conlederant, X- pedito itinere antecellerunt cumque ante ipsa Urbis moenia iter facerent , Romanorum oculis mutabilis irtunse Xemplum biecerunt, non eodem certe Vultu, neque iisdem animis recedente , quibus Venerant . Extremum hostium agmen Vix praecesserat, cum subito apparere nostri, se ostendere coeperunt alsequi Vero il-lΟS, aut non potuerunt , quod major illorum fuerit in fugiendo, quam nostrorum in persequendo celeritas aut noluerunt, uti tum Vulgo jactatum est , quo Vires magis integras afferrent ad earum copiarum conjun Stionem, quae perculso jam cum Genuensibus foedere, ii Galliam Cisalpiriam, nilippo Regis Fratre Duce,
influebant. Parva tamen inter nostri exercitus antecur1bres, noviisi:nos eorum dimicatio facta est ad pontem Milvium, dum pontes illi
rescindunt, quo nostrorum incursum reprimant.blonnulli utrinque Vulnerantur, atque interficiuntur. Sed rescitiis pontibus ob mcZius celerem
sibi fugam per dissiciliora itinera, atque Eugu- binos montes quaesitum ivit, sibi non omnino displicens, quod expeditionis exitum Cedissimum multo ante praesenserat, alieno autem judicio vexatus, eorum potillimum, qui fortunam con Vertunt in culpam, quod male cecidit, male consultum putant. At ex cum in Sub- Patricio pernoctaret, ibi eum ex Romana nobilitate Principes, Mardinales multi m norunt, quos ille Omne perbenigne excepit, maxime