Des. Erasmi Roterodami Dialogus Ciceronianus: sive De optimo genere dicendi

231쪽

esse speculum animi Porro quum tanta sucinoeniorum dissimiluudo admuanta vix est formarum aut vocum, mendax erit speculum, nisi nativam

mentis imaginem reserat. Et hoc ipsum est , quod in primis delectat lectorem, ex oratione, scriptoris ast ctus , indolem, sensum , ingeniumque cognoscere, nihilominus quam si complii res annos cum illo conlu tudinem egeris. Et hinc diversorum tam divers erga librorum scriptores studia , prout quenque genius cognatus aut alienus, vel conciliat vel abducit haud aliter quam in formis corporum , alia species aliuni delactat offenditue Dicam quid mihi contigerit Adolescens adamabam poetas omnes. Verum simul atque hum Hotatio factus familiarior, prae hoc omnes caeteri putere ceperunt, alioqui per se mirabiles. Quid existimas in causa fuisse , nisi geniorum arcanam quandam assinitatem, quae inmutis iliis literis agnoscituri Hoc genuinum ac nativum non spirat moratione nihil nisi Ciceronem ex

232쪽

ii ERAs. ROTERO D. primentium. Quid Z quod probi 'iari, quanquam parum felici forma nati sunt nolint tamen apposita persona formosissimi cuiuspiam mentiri speciem , ac ne pingi quidem alia forma sustineant, quam dedit natura quod turpe sit, mentita facie imponere cuiquam ridicula res sit amendax speculum , aut assentatrix imago aut turpius mendacium sit, si quum sirin Bul ephorus , velim ha beri Nos ponus , aut alius quilibet. An non igitur ab eruditis merito ridentur improbi quidam qui Viros alioqui doctos, eloquentes ac nominis immortalitate dignos non alio nomine reiiciunt , ac velute bibliothecis submovent iis quod se ipsos stylo maluerint exprimere, quam Ciceronem ' quum imposturae genus sit, te ipsum non exprimere , sed alienae formae praestigium oculis hominum obiicere. Et haud

scio , an, si liceat, ita permittente Deo , multos inventuri simus , qui totam corporis sui speciem velint cum aliena commutare multo pau

ciores

233쪽

iores arbitror bre, qui mentem

ngenium totum cum alterius ingelio sint permutaturi Primum quodiem velit alius eis, quam est naturae iovidentia ut etiam si quid adsit vitii , virtutibus adiunctis patia iaciat. Habet animus faciem quandam suam in oratione velut in spe-ae illo relucentem quam a nativa spe leti in diversum refingere , quid illud est , quam in publicum venire 'ersonatum Moi . Vides, ne , quod aiunt, septa tua transiliat ora tio quae mihi videtur eo provecta, it danis et omnem imitationem

quum Rhetorica tribu potissimum conset praceptis imitatione , usu. nisi forte qui M. Tullium imitantur,

Faciem alienam assumunt qui caete- ros , suam habent. AEu LEPH. A l plector imitationem sed qua adiuvet naturam, non violet : quae corrigae

illius dotes , non obruat probo limitationem , sed ad exemplum in-lgenio tuo congruens, aut certe non

repugnans ite videare cum Giganti- bus di. χιν. Rursu imitationem prc

234쪽

iis UR A ROD. bo, non uni addictam prascripto, a cuius lineis non ausit discederes; sed . omnibus autoribu aut certe praestan iijsimis, quod in quoque pracellit maxi

me, tuoque congruit ingenio, decerpentem nec statim attexentem orationi,

quicquid occurrit bellum sed iii ipsum animum, velut in stomachum

traiicientem, ut transfusum in venas, ex ingenio tuo natum, non aliunde emendicatum esse videatur, ac mentis naturaeque tuae, vigorem Sc indolem spiret, ut qui legit, non agnoscat emblema Ciceroni detractum , sed

foetum e tuo natum cerebro, quem admodum Palladem aiunt e cerebro Iovis , vivam parentis imaginem rei rentem nec oratio tua cento qui C.

piam videatur, aut opus Musaicum Psed spirans imago tui pectoris, aut mnis e fronte cordis tui pro manans. Sit autem prima praecipuaque cura penitu cognoscenda rei , quam tractau-damsuscipis. Ea tibi suppeditabit rationis copiam ; suppeditabit assectus veros ac nativos. Ita demum fiet, ut tua vivat, spiret, agat, O

235쪽

reat rapiat oratio , teque totum xprimat. Nec statim adulterinumst, quod accedit ex imitatione Eltliquis cultus qui nec virum dedecet, nativam formam commendat vel - . t lotio, vultus moderatio sed in rimis cura bona valetudinis. Iam tuam faciem velis ad eius specierno inponere, qui tibi dissiimili mus est, .ihil agas. Caeterum si videris in quo iam tui non admodum dissimili, ei.- usiore risu immodicaque rictus didu-ione dehonestari formam , ut aductione superciliorum , corrugatio .ie frontis , subductione nasi , redustione libiorum, aut improba oculo- .uum sublatione , aliisque similibus, iminus decentem reddi saciem potesis vitatis tuam formam reddere me- iorem, nec tamen vultum sumes a lanum, sed tuum compones. Item Fides, alterum parum decere caesariem

inpexam , aut aequo pro milliorem uam licebit corrigere. Rursum sim spexeris in ali quantum addat aliae frontis hilaritas modesta, o lorum erecundia, totusque vultus

habitus

236쪽

habitus ad probitatem compositus, ut nec torvum quicquam aut insolens, nec leve aut incompotitum prae se ferat, non erit praestigium si tuum vulium ad huius imitationem formaris. Si quidem in te situm est, ut manimus viali ui respondeat. Qiloniam autem varia est formarum gratia ne statimcxistimes deterius, quod dissimile est

illi , cuius formam Draris. Nam quemadmodum diximus, fieri potest, ut qui inter se dissimillimi sunt, aequales tamen int. Nec quicquam vetat, quin Ciceroni dissimillimus, potior sit eo , qui Ciceronis lineamenta propius exprimit. Age ponamus aliquantisper nostros amores ex iudicio rationis, non ex affectu feramus sententiam: si tibi tua Pi hora et op tionem , utrum pro Nos pono Quintilianus est e malis, an is qui de Rhetoricis scripsit ad Herennium , utrum eliges si P. Equidem esse malim Quintilianus Bu LEPH. Et tamen alae quanto Ciceroni similior

est Utrum malles esse Salustius , an Curtius si P. Malim esse

237쪽

Salustius Bu LEPH. At a Curtius propius accedit ad Cicerone in Urium malis ste Leonardus Aretimu , an Laurentius Vada P. Malim Valla. Bu LEPH. Leonardus tamen

Ciceroni vicinior est Utrum malles esse Hermolaus Barbari s an Chrso-iphorus L dinus vo P. Barbarus. iu LEPH. At alter ille propinquior est M. Tullio. Utrum malles es e Politianus, an Paulus Cortesiius ξN o si P. Politianus. H. At alter videri postulat Ciceronianus. Iam utrum malles esse Tertullianus, haeresim excipio, an Leda Ni s o P. Tertulit anus. ii H. , At Beda plus labet phraseos Ciceronianae. Utrum malles esse Hieronymus , an

Lactanti tis si mo . Hierony- naus. Bu LEPH. At alter quantus

est Ciceronis simius Vides igitur,

non continuo melius dicere eum, qui propius accedit ad Ciceronem , nec

peius qui dissimilior est. Denique quemadmodum plures es e possunt Attici, qui tamen inter se dissimillimi sunt ita nihil vetat, quo minus phi-

238쪽

res dicantur Ciceroniani, qui dicendi virtutibus pares sunt, quum inter se similes non sint. At quis ferat sciolos quos dana, miro supercilio reiicientes, quicquid non referat lineamenta Tullianae phraseos , quam verbulis duntaxat, figuris, numeris , expendunt Frigidesectatur Tullianam phra- , qui non multorum auctorum lectione , multarum disciplinarum scientia, multarum cognitione rerum instrucru Accedit ne repetam quod dictum ede vi naturae prudentia Feram tamen hanc ineptam gloriolam in adolescente feram in doctis, qui hunnaevum multis egregiis dotibus pensant quis serat senes, qui nihil aliud

captant, quam ut sint Ciceroniani, qui viros ipsis, eruditiores me loquentiores eradunt ex albo scriptorum, quod ausint a Ciceronis lineamentis

alicubi recedere quum ipsi fere adeo

Ciceroniani non sint, ut subinde destituantur Grammaticae pretes diis'Non exprimam quorundam nomina, quibus fortas in votis sit vel sic innot

scere. De Bartho a Sc la dicam,

239쪽

Crca RONIANus. 22i oris minus QPolitianus vili unteui Hermo ara rollia- parum Ciceroniam, ipse sibi unia est visus, utcunque: stimulat Atei, o malim somnia Politiani, quam

ae seata sobrius summoque studio laborauit. Corusius non dis

simulat huius affectationis studii 'sed Deam immortalem quanto lon-σias illius epistola discrepat ab imag-L Ciceronis , quam Politianica cuire pom Sed inon alia re mihi de ut Ciceroni illii milio Corteliu quam quod toto fere sermone abertat a scopo. sic enim agit causam, ouas Politianus deterreat ab mitatione Ciceronis, tum quasi nolit eum cui scribit, ullum scriptorem ibi imitandum proponere, quum eos taxet, qui alia lectione bonorum autoriam, nussa eruditiones, nullo usu instructi, tantum hoc moliuntur, ut ciceronis primant lineamenta quos ob id δε-

οι appellat Ciceronis. Taxat eos oui ex Cicerone verba frustillatim mendicant quam nihil ex se gignant. qui nihil aliud quam imitantur , c

xetbula duntaxat imitantur. Hos

240쪽

Degat se ferre posse , qui quum nihil

minus sinit quam Ciceroniani, tamen Ciceronis titulo sese venditantes, non vetentur de summis viris pro nunc lare. Proinde monet amicum , ut postea quam Ciceronem primum, at non solum , sed cum aliis multis eximiis scriptoribus diutina e stione contrivisi et, edidicisset, concoxisset, tum demum, si quando pararet aliquid scribere poneret morosam illam Ic anxiam solicitudinem imitandi tantum Ciceronem, Dunquam a lineamentis illius oculos deflectens quod haec anxietas e sciat, ut minus hoc ipsum assequaris, quod sequeris. An hoc est deterrere ab imitatione Ciceroni. Num hoc est doceres, neminem Omnino imitandum esse An is, qui varia le-etione instruetiis, atque, ut ita dicam , saginatus , dum scripturienti, quum in quoque legit optimum, venit in mentem , non imitatur aliquem , etiam ii non illis servit, nec assidet, sed suos affectus ac rem, de qua parat dicere, adhibet in consi liuna At Cortelius negat sibi pla