Des. Erasmi Roterodami Dialogus Ciceronianus: sive De optimo genere dicendi

211쪽

os habentur in precio. Per hos oriosos hoc certamen , studiis hinc atque hinc effervescentibus , accen- um est , ut ea civitas undio iraque aptat voluptatis materiam. In te tam

ongotii causam gravabat ut heri naus , cuius gratia apud Romanos nate audiebat quicquid erat assi- Germaniae , ne dicam Cisalpini k- omnes. Itaque Christophoro , tametsiil atione barbaro, iam huiusmodi uocabulis adhuc utuntur illi , quasi acies rerum non tota sit immutata amen ob admirandam sermonis e-egantiam , visum est candidiori us aliquot, honoris gratia decerrere civis Romani titulum. Fiebatao colim erat munus non mi-His utit quam honorificum. Nunc autem quid est esse civem Roma iit in profecto minus aliquanto

uam eis civem Basiliensem , si zontemptis verborum fumis , rem stimare libeat. Atque hinc in barbarum Longotium competitoris pii

oue faventium invidia. Tandem quae-

212쪽

13ι TR A s. o D. Capitolio sic enim vocant curiam quandam non admodum magnificam, in qua solent agi per pueros iexercitandi ingenii gratia fabulae cau i

sam diceret Longo lius. Subornatus it. adolescens audaculus, qui accusationem , quam alio compositam edidicerat , recitaret Accusationis haec

erant capita Primum, quod Chrso. phorus Longolim olim puer , dum genii peraclitandi gratia laudat Gaia fiam , in qua tum vivebat , in non inullis ausus sit eam aequare Italiaci ideinde, quod in ea lauda Odi γibus verbis Erasmum de Eudaeum, barbarus barbaros praeterea, quod diceretur ab his subornatus ac delegatus in Italiam, m optimos quosque libros deportaret lad barbaros, quo possent cum Italis principatu eruditionis contendere. Postremo quod homo barbarus o obscu-ν familia , minime dignus videretur

honore tanti cognominis, ut civis Romanus nectaretur. Habes praeclarum argumentum , in quo nervos intendas eloquentiae Tullianae. Atqui hoc

plane ludicrum ille plusquam serio

213쪽

CICERONIANus. si mirifico sane verborum appa -

magna ingenii significatione

imma vela ementia, multa interdum banitate non aliter alludens ad aetem Ciceronis, quam is, qui scripsititrachom Iomachiam , allii sit ad omericam Iliadem , ranis ac mu-,us, rebusque ridiculis ac frivolis, eorum mearum, heroum splendi- verba factaque accommodans. Ita ringolius exaggerat capitis discri- en, armatas cohortes, gladiator una anum; quorum violentia autoritas

ni lictitari ordinis , ac secundum endi libertas , fuerit impe- . Fingit priscam illam Roma- orbis reginam te huius praesi-

ac tutorem Romulum cum suis ritibus somnia P. C. Wauga- stimum ordinem regnorum domitam, populum in suos ordines ac bus distinctum , praetorum ius 4 unorum intercessionem somniat ovincias, colonias municipii so- os orbi septico is recitatur senatus biis ultum , citantur leges miror

ii memniasse lepo rarum, quae reo a solent

214쪽

19 ERAS ROTERO D. solent infundi movem opinor. Hi sexcitantur illa isdi , appellantur veteres illi Romanae civitatis principes eaque monumentis excitantur quicnon perquam faceta res est. Equi dem fateor , launc ludum videri posscse non inelegantem, si ad eum modun exerceretur iuventus in scholis declamatorii: etiamsi non frustra praecepi Quintilianus , ut declamationis simu lacrum quam proxime accedat ad ve ras actiones nimirum quod qui dari declamandi themata petere soleanti . Poetarum fabulis , nec veris, ne vere similibus. Nam habent in adolescentibus in illa progymnasimata fructum haudquaquam poenitendum , quum argumento ex historia sumpto , verba sententiaeque ad ii lorum temporum conditionem accommodantur. Sed tamen instructioierit ad veras causas agenda , qu quaestionem tractat praesentis temporis involutam circumstantiis vel uisi quis tractet num expediat Eej., ut principes filias aut sororeson in procusemotas regiones elocente an sit in rem

illi

215쪽

C CE RONI ANUS. I9T aehristiana pietatis , proceres Ecclesia - cos onerari ditione prophana utruiu onsultim sit, iuvenem evolvendis au - oribus , an peragendi longinquis re- uonibis, periclitandisque rebis .muι- arum rerum cognitionem colligere: sium expediat, puerum imperio ues

rei latum, aut natum , multum tem- tis in iter: ac liberalibus dise Ii- conssumere. Caeterum argum emum

quod tractat Longo lius, quum nec sit ex historia petitum , ut saltem perio et fictionem suo tempori congruere possit, nec eiusmodi tamen , ut vere suo tempori uis' personas conveniat, qui fieri potuit, ut hic totum exprime te Ciceronem , qui depuliis armis An- tonii, sublatoque mortis metu, li- bere dixit apud Senatum populum que Romanum ' In hac tamen materia tanto studio , tantaque ge- inii dexteritate, rem gessit egregius diu Venis; ut hodie neminem Orim , i vel apud Italos, cum pace omnium it dixerim , quem existimem , idem prae stare posse tantum abest, ut on- stoli laudibus aliquid studeam de- trahere.

216쪽

trahere Talibus enim ingeniis non ueam non favere etiamsi mih

male vellent. Haec eo tantum dicuntur ut adolescentiae studiis pro

spiciana, ne se superstitiose discrucient, affectatione Ciceronianae similitud ni si ut hac intentione ab utilio-

Iibus , magisque nec ei lariis studii

avellantur. Rem habes, Nos pone a crationes supersunt, quae me coarguant , si quid mentior. Nunc mihi rationem in eas velim , sit ne o perae precium, ingenia felicissime na. t in has ' δε ξri tantum aetatis Opetae consularere, ne dicam immoriralibus curis. Quantum utilitatis vel religioni Christianae, vel studiis , vel patriae laturus erat, si vigilias , quas actionibus illis ludicris impendit, in re serias collocasset Nos Profecto miseret me Longotii, ii habeo quod respondeam Bui . Ad haec te flatur, se scripsisse orationes quinque in aude in urbis Romae opulcre collocatam Operam e Quanto rectius eam collocasi t sit civitatem illam, atque eos praecipue, qui bonas iteras abi profi

217쪽

C Ica Roma A mus. 992telatur, orationibus aliquot elabora-itis ad Christi cultum ac pretatis amo direm inflammare studuisset. Intelligis,

Nos pone, quid dicam , imo potius quid non dicam. At quibus tan dem vigiliarum tantum datum est senatui Senatus , si quis omnino

Romae est, Latine nescit. Populo ZIBarbare loquitur. tantum abest , ut dictione Tulliana capiatur. Sed valleant laaec δειδε χά. Adversus Marti num Lutherum rem agit seriam

gravem. Ubi qui potuit esse Tullia nus, de rebus disterens, quas M. Tvlilius prorsus ignoravit At oratio noni potest esse Tulliana, id est, optima, quae nec tempori, nec personis , nec rebus congruit Satis quidem Tullia ne conviciatur. Ubi tandem ventum ad errorum capita recensenda , sub obscurus est, ii et ab illis intelligitur. qui Lutheri dogmata tenent. Atqui hic res summam orationis perspicuitatem desiderabat, si voluisset esse Ciceronianus. Iam ex ipsa rerum propositione non dissicile fuerit coniectare,

qualis faturus fuerit in refellendis do

218쪽

io, s. ROTERO D. pinatibus adversata , suis lue confirmandis. Sedulo quidem vita voces nos irae religionis, nunquam usurpans dei vocabulum , sed in eius locum substituens persuasionem, aliaque per-n ilia quae prius attigimus semel tamen atque iterum utitur nomine Christiani, per imprudentiam, Opinor. Nam ea didito nusquam extat in libris Marci Tullii Quanquam .hic multa felicissime dixit, nec alia re ira agis peccavit, quam quod nimis anxie studuit esse Ciceronianus, cui maluit rationem congruere , quam causae. o si P. Attamen istis dictu mirum quam nunc applaudant Itali quidam. BiLE. Confiteor , laudant illa , sed ista legunt Batavi oratoris naenias, qua Cosso quia vocantur, quanto plures terunt manibus quam Longotii scripta , quamlibet elaborata, quamlibet expolita , quamlibet Tulliana, ut Graece dicana melius κικροτη-αὶ Quid in causae quid' nisi quod illic res ipsa capit moraturque lectorem qualicunque sermone tractata. Ad hςc, quoniam theatrica sunt vita ca

219쪽

- CICERONIANus et o I ent, dormitat lector, stertitque Uti- ditas commendat etiam mediocremia loquentiam. Quae tantum adferunt v l oluptatem , eadem dra placere nono illant, praesertim iis, ut iteras ino discunt, non solum ut politriis .icant, verum etiam ut rectius vivant. ii umina, qui iuvenem illum ad huius laudis ambitum inflammarunt, non optime metati sunt, vel de ipso, vel de re literaria. Sed de Longotio fortasse nimis multa. Ni s. Praeter-vcurtisti Iacobum Sadoletum ac Petrum Benrbum, prudens, opinor Bu L. Nae prudens viros eximios raraque horum temporum exempla, nolui misce- re turbae Petri embi nihil exstat,

. si quod sciam, praeter aliquot episto las: in quibus exosculor, non modo dilucidum quoddam , sanum ut

ii dicam, Atticum dicendi genus sed probitatem , humanitatem , ac

singularem ingenii candorem in oratione, velut in speculo , relucentem: nec alia re vel fortunatiorem , vel ornatiorem iudico Longotium , quam talium virorum amicitia. At Iacobus

220쪽

Sadoletus,eae tara fere aecllialis Benabo, in commentario , quem elegantallimum d tu in Psalmum L, non adeo affectat haberi Ciceroniantis , ut non persona decorum tueat irr. est enim Episcopus Carpentoractensis, ut non materiae serviat , ne in epistolis quidem abhorrens a vocibus quibusdam

cclesiasticis. Quid igitur Non dixit Tulla an more Non dixi imo dixit potitus , qui eo modo dixit quo probabile est iisdem de rebus, si viveret, dicturum esse Ciceronem, hoc est, de Christianis Christiane. Huiusmodi Ciceronianos ferre possum, qui summo praedit ingenio, disciplinis onanibus absoluti tum iudicio prudentiaque singulari, sive unum Tullium in dicendo sibi proposuerunt, sive paucos eximios , sive doctos omnes , non possitnt non opti- rare dicere. Nos Multum suffragiis

eruditorum tributum est Baptista C. selio B u L. Oratio de lege Agraria,

quam paulo ante mortem edidit, declarat illum summo nisu Tulliana dictionis flectasse incam eata ilia