Des. Erasmi Roterodami Dialogus Ciceronianus: sive De optimo genere dicendi

221쪽

I tenus propemodum assequutu est quod voluit lucis habet plurimum,

verba nitida , composui onem lua- Vem Caeterum immane quantumeli quod desideratur, si ad Ciceronem conferas. o si. Certe Pont uno ore praedicant omnes , huic i- ceromana dictionis palmam tribuunt eruditorum centuriae. u L . Non sum vel tam hebes , vel tam mvidus , ut non fatear, Pontanum multi Segrestiis ingenii dotibus virum utiletum naum. Ac me quoque rapit placido quodam orationis lapiti verbo

tum dulce quiddam resonantiam amaeno tinnita demulcet aures; demum

splendore quodam perstringit dignistas ac maiestas orationis N in o P. id igitur obstat , quo inmus il-

ulum fateare Ciceronianum 'LE. Ex meo iudicio nihil illius laudi ve Iaccesserit, vel decesserit. Quete da millius degustavi Tractat materias prophanas , quasique locos comi vines,

de fortit Are, de obedientia, de plendore, quae tractata facillime nitescunr, atque ex se facile appeditant senten- tiarum

222쪽

tiarum copiam easque sic tractat, ut aegi possis agnosce te, Christianus

fuerit necne. Si milue temperat stylum in libello de Principe. Praeterea non memini me quicquam illius le-ffiis , praeter aliquot dialo os ad Lucianum effictos. At ego non se noscam Tullianum , nisi qui res noli ras Ciceroniana tractet felicitate. In epigrammatibus plus tui ille laudi , si vitasset obscaenitatem quod nec in dialogis satis cavet. In Meteoris Vrania, quaesivit materiam quae sacile splendescit, uena sane felicem feliciter tractavit nec ill: requiro Christianam dictionem. In caeteris interitu in desidero decorum, aptum, aculeos quos M. Tullius in animo relinquit etiam posito codice . Certe ad istam lepem , quam tu nobis praescripseras, Ciceronianus non erit i cuius scriptis sexcentas voces possem ostendere, quae nusquam sunt apud Ciceronem. Postremo vides, quam infrequens sit in manibus Pontanus vir, extra controversiam , in literis inter praecipuos numerandus. Nos o P.

223쪽

partum virginis matris mire felici carmine descripsit , cui supra modum applausum ita Romano theatro. Bu Testantur hoc abunde Leonta Jca Clementu Brevit, sic enim hodie vo-

acant cium gidii Cardinal addita

praefatio, nec aeteros commemorem: nec sine causa tantopere placuit. Mihi es certe magna cum animi voluptate di perlectum et opus utrumque. Nam h ina Eclogas scripsit piscatorias. Quis a LI' autem talem indolem in iuvene Pa-Ca miricio non exosculetur. Hoc nomine praeferendus est Pontano quod rem sacram tractare non piguit, quod nec

dormitanter eam , nec inamoene tra-

PM ctavit sed meo quidem suffragio plustii laudis erat laturus , si materiam fa- cram tractasset aliquanto sacratius: i , qua quidem in re levius peccavit Ba - mista Mantuanus , quanquam alias in huiusmodi argumentis uberior. Nunc quorsum attinebat hic toties invoca

re Musas, Phoebum Quid quod Virginem fingit intentam praecipue Sibyllinis etsi busci quod non apte

224쪽

ro ERAs. ROTERO D. Ptoleum inducit de Christo vatici-nantema quod Nympharum, Hamadryadum , ac Nereidum plena facie omnia Quam dure respondet Christia nis auribus versus ille , qui ni fautor , Virgini matri dicitur : Tuquε adeo pes da hominum , De si a Deorum Scio eorum metri gratia positum loco divorum . Me quidem leviter offendit in tot virtutibus, quod Synaloephae frequentes hiulcam reddunt compositionem. Ne multisci si carmen hoc proferas, ut specimen adolescentis poeticen meditantis exosculabor: si ut carmen a viro serio scriptum ad pietatem, longe praeferam unicum hymnum Prudentianum de natali Iesu tribus libellis Accii Synceri: tantum abest, ut hoc carmen sufficiae ad prosternendum funda Goliam Ecclesiae minitantem ad placandum cithara Saulem furentem , quam laudem illi tribuunt praefationes Atque haud scio, utrum sit magis reprehendendum si Christianus prophana tractet prophane, Christianum se esse dissimulans in si materias Christia

225쪽

nas tractet paganice. Si quidem Clitisti mysteria non solum crudite, Verum etiam religiose tractanda sunt. Nec satis est, temporaria delectatiun cula delinire lectoris animum excitandi sunt affectus Deo digni. Quod feri non potest , ni penitus cognitum habeas argumentum quod vertas nec

enim hic inflammabis, si frigeas ipse:

nec ad amorem rerum coelestium accendes lectorem , si tibi talium vel levis admodum, vel nulla cura est . Hic si praesto sunt, vel ultro , nec accersita, vel non magno constantia, dictionis ornamenta, iIurarum illecebrae, qui-bns fastidiosum lectorem allicimus, allectumque remoramur : non arbitror reiicienda, modo primas teneantea quae praecipua sunt. Quale porro sit, materiam piam ob hoc ipsum putere nobis , quod pie tractata sit ' At pie tractari qui potest, si nunquam dimoveas oculos a Virgiliis, Horatiis ac Nasonibus 8 Nisi forte quorundam studium approbas; qui fragmentis Homericorum aut Virgilianorum versuum undique decerptis,

226쪽

1o ERAS ROTERO D. centonem consarcinatis, Christi vi.

tam descripserunt. Operosum sane scribendi genus sed cui unquam ista

lacrymulam extuderunt 'quem ad pie talem commoverunt quem ab impura vita revocarunt 8 Atqui non ita

multum dissimilis est istorum conatus , qui verbis , sententiolis figuris ac numeris ex Cicerone congestis, convestiunt argumentum Claristianum. Quid enim laudis fert ille rha pso luso Nempe quod accurate versatus est in Homero sive Virgilio. Quid fructus adfert hic Ciceronianus i Applauditur diligenter in M. Tullii scriptis versato sed tantum ab iis, qui, ipsi in iisdem versati, quid

unde decerptum stagnoscunt. Habet ea res voluptatem plane quandam, fateor, sed quum apud perpaucos , tum Ius generis , ut facile vertatur in satietatem postremo qua nihil aliud sit quam voluptas. Caeterum illud sine quo Fabius negat esse mirabilem eloquentiam , quod in concitandis affectibus situm est, prorsus abest. Et tamen nobis interim videmur Ma

227쪽

one ac Cicerones. Dic mihi Nos - one , si Quis argumentum rapti Ga axmedis , elegia ter constructura olere Musaico disthlvat iisdemeitellis aliter concinnatis exprimere conetur Gabrielem coelast nuntium id ferentem Virgini a Zarenae, non e durum parumque felix opus na- cetur, ex optimis quidem teli ellis , d minus argumento congruentibus ξos. Poetas excusata priscis conces- licentia. BuLEI H. Audies hic tu Horatianum At non ut placidu beant immitia, non ut Serpentes avigeminentur , tigribis agni Minus, opinor, convenit Musas, Apol-

in , reliquisque Diis poeticis , cuml Christianae pietatis mysteriis ue quam,

serpentibus cum avibus , aut tigribus cum agnis, praesertim in argumento serio. Alioqui si quid obiter per iorum aspe: gatur ex veterum fabulis Serendum arbitror magis, quam pro- , an dum Oportebat enim omniuΡ hrsianorum orationem resipere Chri-ulum, sine quo nec suave, nec splen-

didum est quicquam, nec ut ii nec

228쪽

honestum , nec elegans , nec fac Lin dum , nec eruditum . . Liceat sane

praeludere ad seria pueris. In veris, an seriis, quodque gravius est, in i materiis , quis feret ista paoanicProgymnasmata os o P. Quod

agitur tuum est consilium , ut Ciceronem abiiciam e manibus H.

Imo ut semper in sinu sit potius adolescenti, eloquentia candidato sed quorundam morositas, fastidiumque, prorsus abiiciendum cst , qui scriptum alioqui doctum .ele an reiicere solent , cindignum lectu iudicare , non ob aliud , nisi quod ad Ciceronis imitationem non sit elabo rarum. Primum enim non quibustibet ingeniis congruit Tulliana phrasi Mut male cessura sit affectatio. Dei es desunt naturae vires , ut imitabilem dicendi felicitatem assequaris , quid sui litus , quam in eo discruciari, quod non potest contingeres, Ad haec nec materiae cuivis , nec personis omnibus congruit Tulliana phrasis misi congrueret, quaedam negligere praestat, quam nimio parare. Si M. Tullio

229쪽

io tanti constitisset sua facundia, uanti nobis, aliqua ni fallor ex partee Hexiiset orationis ornam et a Nimio vero paratur , quo uanto at 'tis, va-

tudinis ac vita etiam dispen i em: ur. Nimio paratum, cuius gratia si itiinsu cognitu ag nece paria negli-imus D uiae nimio paratur, quod uetatis iactura emitur. Si ideo discitur eloquentia ori delectemus ciosos , quid attinet rem scenicam tot vir illis perdiscere si ut persuadeam: quae sunt honesti esticacius 1-xit Phocion Atheniensis , quam Demo-rhenes saepius persuasu Cato Uticen - iis, quam Marct Tullius. Iam si hoc paratur eloquentia, ut scripta nostra erantur manibus hominum, si citia studium contingeret Ciceronianae dictionis similitudo ; tamen arte varietas esset affectanda, quae lectoris nauseanti stomacho mederetur. Tantam vim habet in rebus humanis varietas, ut nec optimis semper expediat uti Nec usquam non uetum est illud Graecorum proverbio iactatum , πι ολὴ παντων

230쪽

111 s. D. Nec alio nomine magis commendatur Homerus moratius quam quod rerum ac figurarum admirabili varietate non sinunt oboriri tardium lectionis. Ad hanc nos natura quodammodo finxit , suum cuique tribuens ingenium, ut vix duos reperias, qui eadem vel possint, vel ament, Iam quum nihil sit humano stomacho delicatius aut fastidiosius Quin ad eruditionem parandam tantum volit minum nobis sit devorandum 'uis posset in perpetua lectione perdurare, si cunctorum esset idem stylus , ac similis dictiori Praestat igitur, ut in epulis, ita in scriptis, eis quaedam deteriora , quam per omnia simili in a. Qualis autem esset ille convivator, qui quum plurimos acciperet, inter quos vix duo palati iudicio consentiunt, cibos apponeret omnes eodem more conditos, etiamsi delitim Apirianas apponeret Nunc dum alius

alio dicendi genere capitur fit, ut nihil non legatur. Ut ne repetam , quod ipsa quoque natura , repugnatisti affectioni , quae voluit orationem esse