Opuscula medica

211쪽

sio, quoties inquiritur de causis praedis ponentibus mor bi adeo familiaris, qualis est Phthysis, non esse Dissimulationem utcum q. sed absolutam Negationem contagii in quaestione . Et hactenus de momento auctoritatis: ex qtio satis evictum puto, morbum , quem dicunt Phthysim , non inficere per contagium. Superest, ut agatur de altero momento, eodem . in remedica maximo ; quod est Experientia : Haec enim est Lydius quasi lapis, omnium idoneus, ad discernendum Verum a falso a prae)acta controversia. Cujus effati luculentum argumentum illud est, dii od omnes contagii Phthysici sive Impugnatores , sive Patroni, ad Experientiam provocant. Ad rem vero quis quid afferat, accipe pauci S. VII. Hallucinatio Contagionistarum, ad Experientiam provocantium, facilὸ demonstratur . 63. Morbum aliquem esse, vel non, contagiosum unius ad alterum, non pendet ex alterna successione eorum; sed unich ex influxu tali unius ad alterum, ut ex virtute illius oriatur hic cine effectus: Cujus aut nullum datur tutum argumentum ; aut si datur , illud est maxime ex criterio rationis hauriendum ; disgregantis nempe actuosum influxum a fortuita successione eventuum. De quo satis in Elem. Critices . Ex quorum neglectu , INO

bus Phthysicus reponendus utique fuerat inter Contagio sos : Quia promiscuum vulgus de rei cuiuslibet natur, ad oculum ferme judicat; abitorem ejus indaginem ple-

212쪽

rum qiue horret; contentus l. primo sensuum attactu , ad Experientiam provocat. Quod in re nostra facillimum fuit. 6 . Tria si quidem circa contagium Phthys eos sunt vulgo famosa. Primum : uod in quibusdam familijs unus post alterum plures Phthysi consumuntur, dum in alijs viae nomine notus est hic morbus. Alterum : Quod in domibus, quae promiscue locatitur, ubi defunctus est Phthysicus, novus incola superveniens eodem morbo corripi non semel observatur ) . Tertium: Contigit paritςr aliquoties, ut non nemo, postquam usus est vesti. mentis , atq. suppellectilibus, a quopiam Phthysico, seudomestico , seu extraneo mutuatis, Phthysi tandem comripiatur. Haec, inquam, & alia his similia non semel experta est antiqua , & passim proh dolor i experitur recentior aetas . Quae quasi praeordinata calamitas unius praealia domo , fana ilia , suppellectili, & unde iram , qua so, nisi ex contagio proveniat. 63. Verum eae hoc male infertur, has familias, domos, suppellectilia, sublatas, corruptas, infectave fuisse ex contagio Tabifico, seu Personali, seu Reati, de quibus tantum agimus modo: poterant enim ex alijs causis, longe dissitis , haec eadem incidisse : Ex irequentia quippe, at q. simul

Quinimo idem porro contingere cum alijs . atq. alijs ejusdem

ὀOmus, cameraeve incolis , de novo succedentibus , querula exempla Vulgo traduntur . Ex quo tamen, si dealbationes , aliasque innovationes , in domibus denuo locandis praeire solitas, serio expendamus, si talem potius, quam Contagiosam hujusmodi domum merito dixerimus. Contagio profecto Varioloso , quod Phthysico indelebilius habetur ab omnibus prudentibus , tantam infamiam nemo tractenus, quelit Sciam, inurere ausus est.

213쪽

mul attactu essiuviorum morbosorum a plurib. eodem morbo in posterum correptis, arguere non licet, alterum ideo aegrotare, quia infectus est ab altero. Sic eae eo, quod in eadem vicinia, vel etiam domo plures successive

corripiantur Tertiana febri, Angina, Tussi, Erysipelate,&c. malo argueretur , hos morbos esse contagio SOS.66. Dod si non satisfacit, rogo, a quanam caUSa, cu-3usve contagione primus ex praed. familia Phthysim contraxerit Θ A pravo, inquies, proprii corporis habitu , aut a commissis in vita erroribus. Macte responsum . Idem igitur dictum esto de reliquis eiusdem, vel alterius fami. liae Phthysicis . Nec obstat paritas ex inconvenienti. ut aiunt, aliarum contagionum , ut puta Scabiei, Lilis venereae, &c. De his quippe palam constat e re nata , esse morbos contagiosos; secus de Phthysi. Unde vero ρ inquies ; Res p. Inde praecise , quod , si cubes cum Scabio.

so , aut coeas cum Siphulica, uno, vel altero, Vel saltem paucos post dies , Scabiosus evades aut Siphylicus. Nihil horum g pondebis de Phthysico .

67 Itaque non renuo calamitosa exempla pluriumPhthysi consumptorum post consortium qualecumq. cum alijs Phthysicis : recuso tamen allegatam criminationem Contagii ; ubi allegandae fuerant aliae causae pro incunabulis tanti mali : Quarum prima est Haereditaria labes , qualiscum q. Sc maxime omnium ipsam et Phthysica, a parentibus proli inusta : Ex qua , in progressu aetatis rite non emendati , valde periclitantur ii eredes. Altera est Di. stillatio Pulmonaris Hippocratis, vulgo Tussis catarrhalis, facile contracta, leviter neglecta, clanculum provecta, acris

214쪽

acris paulati sat reddita, universum, sanguinem adurens, Pulmones depascens, Phthysica tandem effecta. Tertia est labes, seu Lues venerea, quae furtim adquisita, studiosE celata , vel etiam praepostere tractata , alq. in Pul. mones retro pulsa, ibidem producere consuevit Phthysi in Celticam , desinentem in consumptionem , Seu mavis, combustionem miseri delinquentis, uti experimur passim . 68. Ratum est igitur, non esse idem se Post concursumem uviorum Phthysici, Phthysi corripi aliquem , ac ex eorum contagio corripi, , Ad hoc etenim probandum opus erat, non tantum nonnullos, i. e, modo unum , inde vero alterum ex innumeris, in talium effluviorum congressu versantibus, sed eorum plures eodem morbo tandem infestari, eandemve fortunam incurrere. Hic enim est character, seu index contagii: i. e , Inficere , si non omnes, saltem plures intra spli ram eiusdem activitatis constitutos ; uti cuilibet omnes contagionum, hactentis cognitarum , species consideranti patebit. Jam vero ex seq. parallelo observationum constabit porro, Phthysicorum emtivia carere prorsus energia contaminandi nedum plureS , Verum neq. centesimum quemq. attingentium , seu

attactorum simili assiatu. Exemplar autem paralleli est uti sequitur. Eodem pacto, quo passim experimur, majorem eSse numerum Phthysi defunctorum in una domo, seu Familia, quam in altera, eodem pariter observatur m jor numerus Phthysicorum in domibus, seu Familiis more nobilium , seu

ex alieno labore victitantibus, quam in gente Plebeia,

215쪽

III. PHTHYs. CONTAGIUM 18sseu Rustica. Jam vero compertum est, essi uviorum Phthysicorum haustum , atq. communionem in domibus angustis Plebis esse majorem, sincerioremq. quam in vastis

aedificiis nobilium. Igitur Experientia allegata Phthysicorum c'Y contagio, mutila prorsus est, atq. spuria.

o. Quod idem dictum intellige rudi ter, & in gratiam

Contagioni starum : pressius quippe loquendo, in hodie na civium providentia, communio praed. seu consuetudo Familiarum cum Phthysicis, non datur nisi in domib. Pauperum , atq. in NOsocomijs: ubi nempe dura pauperies cogit plures promiscue uti angustis laribus; ac vetatur sedulo in Familiis divitum . Liquet itaq. ex hoc parallelo , excessum Phthysicorum in Familiis, seu convictu ditiorum , ac excessum efflaviorum tabidorum in Familiis pauperum, contrariam servare rationem, indeq. Contagio

repugnantem.

7 i. At inquies; Phthysicum contagium Pauperes , &Rusticos nonnisi raro inficere , quia rudiori, facile Vero ditiores , sive ex alieno labore victitantes, quia molliori Pulmonum compage donatos: de caetero emu via Phthys ca raptim disseminari, diuq. inhaerere ubivis locorum ἔeademq. eligna post plurium annorum silentium reviviscere consuevisse, accedente videlices , vel simulac accedit,& apposite combinatur, ut aiunt, minutulum quodvis incitamentum , ut puta levis catarrhus, sive distillatio ad pectus, S c. uti Experientia demonstrat.

7 a. Sic , , Veterem in limo Ranae cecinere querelam ,, Georgic. I. Apage itaquε rudem Experientiam: Quinimo redarguendum; Idem hocce minutum incitam emtum s

216쪽

tum, neglectit m sane, seu praepostere tractatum initio , quando facile emendari poterat, esse totale contagium . Quod aequε tangit dura messorum, ac mollia reliquorum civium Ilia. Si autem divites prae pauperibus, cives prae- rusticis eo magis effciuntur, palmatis ratio est. Quia alii prae alijs vivatiora animi pathemata, alq. studia, citioremve spirituum experiuntur motum ; unde vis vitae ad praecordia vehementior , ad artus contra , alq. periphaeriam hebetior habetur; indeq. distillationibus, seu catarrhis, si non facilior aditus, exitus saltem dissicilior paratur ; atq. ob methodicam, Seu mavis systematicam , vivendi normam , valetudinis progressus Seu bonis, seu malis initi js constantius in quiescentibus, quam in exercitis civibus respondet. Quare reliquis etiam morbis chronicis crebrius infestantur ditiores, quam pauperes, ab Sq.

murmure contagii.

73. Sed quid inde ad praetensam inexorabilem contagii Phthysici virulentiam 8 Si haec adeo ineluctabiliter inhaeret corporibus quibus clim q. Phthysicum ambientibus, uti ab ignavo vulgo traditur ; atque reviviscit etiam post plurium annorum silentium : Quare parcit angustis pauperum civium penatibus Θ Ubi nempe quoties decumbit Phthysicus, pleno gurgite hauritur a cunctis domesticis , atq. familiaribus: saevitque adeo in ditiores; ubi, quasi

in deserta eremo, errare cogitur per VaStas fornicum ambages3 Haeret aqua. Morbi certe revera contagiosi cujusvis indolis, populariter grassantes, saepe pluribus par cunt nobilium hospitibus ; pauperiorum contra civium , paucis .admodum. Falsum igitur est, quod contagium re-

217쪽

vera tale, parcat istis prae illis. Quod si secus accidit cum Phthysicis, ideo est, quia Phthysica effluvia cuticulam

fere non tangunt; uti observatis mordicus habitis docemur : Eademq. multo rariora sunt, quam in morbis acutis, maxime mali moris, uti eae putore utrorum q. valdhdiverso, autumare licet.

' 7 . Nec prodest allegare , Putorem istiusmodi, licet minus foetentem in Phthysicis morbis , qu1m in Epidem i-

cis , esse tamen virulentiorem : Qui Tabes Pulmonum , utpote occulta, & lentior, clanculum inficit quosquos attingit. Praeterquam quod haeccine cantilena gratis omnino circumcinitur a Contagionis iis , magis magisque exploditur ex eo , quod passim occurrunt & alij morbi, aequh saltem Tabidi, aeque Lenti, aequaleq. Virus eXpirantes, ac Phthysicus , ut puta Scirrhus , Aposthemata, &c. Hae patis, Uteri, Renum, &c. Cancer tam apertus, quam occultus Mammarum , Scorbutus putidus oris ). Ulce.

ra Circa Contagium Scorbuti, vulgatissimi morbi,ne verbiim quidem antehac decretum fuit a celeberr. ejusdem pertractatoribus apud Smieten Comment. f. II 8. seqq. videndis. Quinimo addit idem

Cl. Commentator 3. IIII. se Non videtur certo conStare , quod per Contagium propagetur Scorbutus; secus ac de Variolis, Lue venerea, Scabie , &c. novimus se Contra opinatur Do. Io. Bona Clinicus Veronensis tract. Italico De usu, & abusu Casse. Liburni I 62. pag. 3. ubi ait , , Animadvertendum praeterea, Scorbutum esse morbum

contagiosum ; & propterea ex usu bibendi Casse in officinis posse facile contrahi,, Cujus tamen , & aliorum, mala hominibus ominandi. passim usitata cacoethes quanti facienda sit in conspectu aliorum eidem serio repugnantium , vel silentium , judicet qui velit. Sufficie nobis pro hac vice admonere Lectorem : Quod in recenti Exploratione novarum Orbis regionum facta a Celeberr. Cook Archithalasso Anglo , tib ex professo agitur de Scorbulo , ne verbum quidem agitetur de Contagio. Videsis autographum Gallice redditum ri Voyagς

218쪽

188 ng TRIB. 1M DICOR. PRAESTIGIIs .ra tandem cacoethes ubivis corporis; dequibus tamen nemo bonus ausus est adhuc definire , esse contagiosos.

73. Hinc est, quod , licet nosmetipsi ab ineunte aetate eandem Contagioni starum x cogitandi, & loquendi Aramulam cooptati fuerimus , postea vero in ipso ferme tyrocinio Clinices, cum crebri sese obtingerent casus visendi , atq. tractandi Phthysicos , modo per domos , in do in Nosoconi ijs decumbentes , & Occumbentes ; notaremusque attenth morbi feralis initia , at q. progressum , non parvi, fateor, concitabantur in mente tumultus adversus Vulgaria, eadem i. nostra contagii Phthysici murmura: donec impensiori in posterum adhibita mentis attentione ad casus passim Obvios, tot, tantis q. observaticinibus obruti sumus, pristinae sententiae ad oculum femine repugnantibus,ut de tollendo inani contagij Phthysici metu serio cogitaVerimus. His comparavimus quidquid boni ex prudentiorum so dalium documentis colligere potuimus ; illudq. ad amussim respondere Observatis nostris invenimus. Observatis, inquam , nostris: Quos quos enim hactentis tractavimus Flithysicos; tractavimus autem fere innumeros ; omni bus

dans l'Hemisphere austral par Jacques Cook , &c. To. VI. Discourssur la sanie des Gens de mer , pro non cis a la Societe Royale de Lon-d res le 3 o. novembre I 76. par te Chevali et Pi ingle , , Quid quod eundem Scorbutum a contagio impigre vindicat recen tiss. Gallus Bosquillos , ubi de Elephanti asi su p. laud. ad num. 1 6.: novit igitur palam, hunccine morbum a contagio esse immunem :Nemini si quidern Clinicorum , ut hoc obiter moneam , licet absq. reatu conscientiae praedicare contagij expertem morbum in popul Communem, qualis est scorbutus, nisi certo constet eidem de illius

219쪽

bus sedulo perpefisis, Philaysi correptos fuisse invenimus ex causis longe dissitis a contagio vulgi. 76. Ita vidimus primo: Consanguineos, de quorum hae. reditaria labe fama publica aderat, etsi a se invicem domicilio remotos, Phthysi tamen correptos. Vidimus secundo : Plures inter rusticos, atque infimae plebis homines utriusque sexus, ab omni contagio, seu commercio

Phthysicorum exemptos, Haemophthysi, Phthysi, Tabe gradatim correptos, consumptOS; eorum vero conjunctos, per totum morbi decursum in eodem gurgustio, &quasi Phthysi theca, simul inclusos, ab omni tamen Phthysi semper incalum es. Vidimus tertio : Plures dura pauperie tractos, tam vestibus, quam varia suppellectili Phthysi defunctorum utentes, & tamen nunq. de Phthy- si vel cogitantes; diu in posterum bene valentes; aliisq.

longe morbis correptos, servatos, mortuos. Quis enimvero demonstret tantam indulgentiam in alio quovis mor. bo, revera contagioso Z77. De exemplo innoxii commercii cum Phthysicis in Nos oconatis infra fusius: cui accedit speciosa consuetudo, quae servatur in quibusdam Germaniae provinciis de B varia singillatim ex teste fide digno nobis constat) : Ubi, quoties aegrotat cui spiam , apud ditiores intellige, infamatus nomine Phthys eos, cum eo quasi de vitando agitur a conjunctis , atq. familiaribus, donec abluatur de in.famia : interim vero larg. 1 mercede conducunt foeminas, conditione pauperes, quae eidem pς romnia ministrent: Eventu tamen adeo contagioni inverso, ut quae ante praed. os scium seu commercium cum Phthysicis, macrae vide

220쪽

bψntur, emerita conductione , discedant pingues, atq. va.

lentiores; ob popinam puta liberaliorem . Quid pluraὸ Rogo causam, quare universi morbi, Poda.gra, Tertiana febris, Odontalgia , &c. seu non sint, seu saltem non habeantur pro contagiosis. Responsum adplicaad casum nostrum . Scilicet, quia , etsi morbi in populo promiscui, a Clinicis tamen , res promiscuas critice discernentibus, non observatur inter duos, tresve singulorum horum morborum ea connexio, qua opus foret pro

adstruendo contagio . Idem dic de morbo Phthysico . q. Vli I. vltima Contagij proscriptio . 8. C ii quam forsit in videatur, satis hucusque nos dixisse pro convellendo famosis s. contagii Phthysici commento . Longh tamen absumus a tanto auspicio, donec Constet ex seqq. de extrema ejusdem fallacia . Jam non quaeritur, sed contemnitur uniuersale Phthys eos contagium , vulgo hactenus receptum : idem tamen asseritur pro illis omnibus, qui ex propria natura, at l. temperie fuerint Praedispositi ad hunccine morbum. Hanc mediam

viam tenuerunt plures, in praecedenti b. allegati AA ; n vissime vero eadem tradita est auditoribus suis a Do. Franc. Bagno , Praeceptore Neapolit. I), cujus integram de hac re sententiam en fide iter transcriptam . . 79. se Hujus contagii fundamentum in ratione , & experientia injectum esse, communi omnium sermone docetur. Dia

r Universa medic. Practic. & Neapoli 1 31. Lib. III. artic. VI.cub medium.