Opuscula medica

191쪽

III. PATAYs. CONTAGIUMmosphaerli, mercibus triansmarinis p) , &c. infectis oritur quidem, sed inficit eun idem eadem specie morbi, quo inficit alios, atq. alios, sub eίὶ dem sphaera constitutos. Te tium ex utroq. mixtum . Potest eni in utroq. sinati l eae praedictis modis infici sanus hactenus homo; uti accidit in P ste , variol is , &c. 17. Personale rursus contagium aliud est Haereditarium , seu ex labe seminali contractum ; cujusmodi est variolo, sum, & esse potest idem mei Phthysicum . Aliud adqui situm , seu adventitium; uti Scabies, Lues venerea, &c. Haereditarium rursus contagium potest esse modo legiti

muni, Seu congener ; modo Vero Spurium Seu desciscensa suo genere: Sic Scorbutus, Rachitis, &c. in Prole , pos suot esse fructus Parentum, modo legitimo Scorbulo, aut, Rachitide, modo vero Lue tantum venerea infecto

rum.

18. Hic etiam intelligitur satis, Quid, & Qtaotuplex

sit Dispositio ad contrahendum contagium; & contra, Qualis In-Dispositio, seu resistentia ad idem contagium. EX utrisu. enim Alia est progima ; Alia vero remota; qu vper se patent. Alia H*reditaria, seu massae seminali insita ; uti Variol0sa in homine, variolas nunquam perpesso: contra Vero in homi de eisdem jam semel functo. Alia Idio pathica , seu potius adventitia; i. e. ex aggregati Odeelelmentorum , massae originali extraneorum orta; Qtia ijs est Dispositio , vel contra, ad morbum A, B , &c. Spora

t dice

') De qui b. tamen , utrum revera inficiant, necne, uti vulgo tradiditur, utpote proprijs observatis destitutus, nec inficior. Quamquam id i ro contingat: Quod cave pro merisit utplari- mum tuenda fama similium Parentum.

192쪽

dice grassantem; Sc uti etiam est Pestis periodica constantinopolitana , qtiae non ampli iis inficit hominem indigenam ,

qui iam semel emensus sit primae contagionis palaestram. I9. Praeterea contagium in specie, Seu singillati in sumptum , aliud est Vehemens, essicax, energicum , Seu completum ; Quod nempe aeque invadit hominem praedis positum, ac secus: imo , quod ea pollet inficiundi vi, ut simul & inficiat jam dispositum, & disponat infestioni non

dispositum.Tales sunt plerae q. Variolae confluentes, nonnullae Pestis, Scabiei, Luis q. venereae species. Aliud contra Leve, refra stum, iners: verbo , In completum . Quod Rempe , quamvis invadat, non tamen inficit nisi dispositum . Sic plures morbi Epidemici, at q. contagia discreta, variolosa, morbii osa , &c. passim relinquunt intactum unam, Vel alterum , quamvis sub eadem sphaera activitatis , ut aj int, positum . et O. Nota. Pro praemissa hic loci habeto notitiam , quod inter morbos Phthysicos, seu mavis, Tabis nomine Vulgo donatos adsunt plures, origine , atque natura valde inter se diversi, uti Scorbutica, Venerea, Chlorotica, &C. etsi plerumq. in ultimo saltem morbi stadio Pulmones ipsi, labe aliunde concepta, inficiantur; sicque vitae aegrotantis sub Tabis, Atrophiae , vel marasmi nomine finem imponant ) . Jam vero infame Contagii nomen Phthysitantummodo Pulmonari, seu Pulmonibus, ab origiae infectis specialiter inustum esse videtur; de quo proinde hic

De quo vid. Christoph. Benedictum , nobilem elapso azVO LOn-ἀiti. Clinicum in opese, cui tit. Tlieatrum Tabidorum .

193쪽

agitur; ac asseritur, Nullo ex praed. modis, praeter unuci contagium Haereditarium, esse Contagiosum . IV. Explicatur nodus ControUersiae.11. Si moroso contemplari subeat animo hujus argu . menti meditullia , alia supersunt, & contagi), & dispositionis ad contagium, genera, seu Semina, magis transcendentia . Pro quo notandum paucis: Quod, sicuti omnes homines habent dispositionem aliqualem ad quemvis morbum , ita pariter nullum omnino egistere morbum viribus contagiosis penitus destitutum; cujus nempe elementa morbosa, exhalatione, vel aliter, non sint hominem , c. eteroquin sanum, inficiundo idonea: Quod & hum. corporis structura, & vivendi leges luculenter ostendunt; quodque in eodem saltem probabilitatis gradu cum Attra. ctione universali Neotoniana collocandum videtur. 22. Quocirca passim evenit, homines quoquo modo inter se consuescentes, maximeq. vel eodem tecto, Vel eadem vivendi methodo utentes, citi iis, vel serius alios post alios eisdem fere morbis corripi . Nihilominus nemo hactenus excogitavit, de condendis legibus, neu de incutiendo metu hominibus , ne consuescant cum sibi similiabus , sive eorumdem malorum consortibus: Utpote quia in eodem fere sensu, atq. prudenti ratiocinio, tam Bana, quam Mala sunt contagiosa. Ingenita itaq. censenda est in

omnibus hominibus, imo & viventibus , praedicta contagionis vicissitudo ,& , quasi dicam , reciprocatio.

a 3. Dum inquiritur ergo de contagio morbi Plithysici,

194쪽

nullatenus quaeritur , utrum insit eidem praedictu in unl- versale nocendi genium : Utpote quia talem noxam e vestigio emendare consuevit natura sagax pCr vicem contrariam , qtine ideo praesto est in cunctis viventibus . Verbo :

Non disceptatur hic loci; Utrum , & qualiter inficere pin

tens pit seu Physice , seu mavis, etiam Metaphysice ), morbus Phthysicus sive aerem , Sive corpora, Seu eminus , seu cominus posit ' : Sed utrum de Facto consueto inficiat, infectiq. observentur homines integri, cum Phthysico consuescentes , Infectione specifica, si vh ejusdem eum inficiente generis ; uti accidi in Lue venerea, Pe Ste, Varioli &c ideo monita Sunto , ne cavillis riteriatim duraturis pandatur campus; quod , sicubi alias, certe in re medica nefaS est. et . Jam vero tanti v let scopus praesentis inquisitioni f. nimirum proferre talia momenta, vulgatissimam de contagio inserbi Phthysici opipione iam c0llidenti , ut perspi ,

cuum fiat ompibus, eadem serio ponderantibus , talem opipionem esse omnino detestandam Quoniam autem a gumenta utrim q. partium in posterum alleganda, ejus denifer ah sunt denominationis; qualia sunt: austoritas; exempla ; Experientia ; Judicium reflexum , & alia : ita pariter& a nobis ottendetur lyhdibrium i panis Phantasmatis excol- in Novi Ree. totum . inhelum , ut nobis persuadeat Contagium Phthysicum longo syllogismo argumentorum Anatomico-Chymico Physicorum ; quibus ostendat viam , quam se ivant, Vel Servare pos seni essu via Phthysica in inficiundo homines secus sepositos S Ddminterea Experimentorum , seu Factoruin est prope jejunus . Quae ta men via quam longe absit a Linea tangente verum in arte medica , Stcnsum est fgiis ad Elementa crisis, a num. q. in posterum.

195쪽

ll. pnτRYs. CONTAGIUM eollatione oninium horum capitum : Exordiendo processum a pereleganti Summario, seu voto DO. Ant. Cocchi,

in Academia Medico Florentina cel. Collegae; Quod nomine totius Collegii exhibitum fuit pro norma publicae incolumitatis Mag. Ducatus Etruriae an. D ni. 17Sq. Quod ab autographo Italo in Latinum sermonem fideliter translatum , ideo exhibemus In capite hujus processus , quia & verisimiliores causas, atq. progressum morbi Phthysici exacte admodum demonstrat; &quia momenta utriusq. partis acriter exprimit, atq. perstringit: tandemq. appendice , seu cautelis, ad quaesitum votum appositissimis , Legationem absolvit; uti sequitur. j. V. Votum Academiae Medico Florent. cisca Conta ejum Tabis Pulmonaris .

1 f. Rogatum fuit a Cl. Magistratu sanitatis Etruriae Collegium medicum Uebis plorentiae ut ediceret se Quae

nam res forent magis, vel minus idoneae ad contrahendam malignitatem morbi Phthysici; & quae nani cautelae adhiberi possent pro purgandis, expurgandisque materijs, atq. suppellecti lib., quibus aut usi sunt, aut saltem in vicinia existunt eorum, qui hunccine morbum subierunt Θ,, et S. Ad meliorem cum intelligentiam , tum resolutionem propositae quaestionis, scire, atq. meminis Se Oportet,

naturam Phthys eos, seu Tabis Pulmonaris, nihil esse allud nisi Suppurationem , sive ulcus partis cujusquam tenelliviis ) Prostat inter reliq. ejusd. A. opuscula sub tit. Discorsi Toscant Florentiae arci. To. II. Discor. IX.

196쪽

166 Dg TR1hus MEDICOR. PRetsTIGIII visceris Pulmonum ; qualis suppuratio oritur in corpore vivente ab stagnante ibid. portione quapiam humorum naturalium , ac praesertim Sanguinis, & Seri: qui tandiu remanent ibi immoti, donec solvantur, atq. corrumpantur : indeq. erodunt, atq. dis Solvunt vasa eosdem continentia, commiscendo cuncta in uniforme quoddam, atq. glutinosum liqua men , quod vocatur Purulentum . 27. Stagnatio haec sanguinis , ac seri facilius evenire potest in Pulmonibus, quam in quovis alio viscere: suoniam per solum Pulmonem circumire , seu fluere oportet, &quidem velociter, atq. circulatione peculiari, & angustio.ri , quam alibi, universi corporis sanguinem : idque ope dilationis, atque elateris vasorum fructurae admodum diversae ; aereorum nempe .

28. Plurimae esse possunt causae insuentes ad alteran. dam densitatem, atq. miscellam sanguinis, simulque actionis vasorum Pulmonis : unde oritur motus tarditas, seu mora; indeq. inflammatio , plus minusve gravis; indidemque Suppuratio . Unde est, quod ubi q. locorum Tabes Pulmonaris sit morbus frequens prae reliquis popularibus chronicis , seu lentis . 29. Praeter causas intimae constitutionis fabricae cuiusvis corpori peculiares, ac praetes errores, casusve fortuitos , ab extra in Vectos, quae sparsim generare valent hunc morbum in variis hominibus, aliae etiam prostant causae, magis communes, quae non semes reddunt eundem fre-

. quentiorem in quibusdam coetibus, atque famili)s: atq. etiam inter incolas praeciso quarundam Urbium, atq. Pro- vinciarum: Quarum prima est Dispositio quaedam Haerediis

197쪽

IIL PATRYs. CONTAGIUM ditaria ; i. e. Similitudo fabricae corporeae cum Parentibus adeo intima, ut transcendat partes minimas, at . intimas ejus d .corporis. Altera est similitudo victus, seu ciborum, qui apti sunt ad inducendam acrimoniam, Solutionem , glutinosam quandam cruditatem in humoribus circulantibu S . 3o. Causa deniq. omnium communior est aer ita dispo. situs, ut eodem tempore inducat in pluribus Catarrhos ,& Tusses : quae profecto aestimari possunt usi uti gradus infimus Inflammationum Pulmonis: & si negligantur, deveniunt saepe Phthys eos veluti rudimentum: Uti nos ipsi pluries vidimus ; uti etiam admonuit primus Praices-ptor noster Hippocrates; cum Lib. de morbis internis, &alias, statuit pro causa primae speciei Tabis Pulmon. Pituitam, quae a capite descendit ad pectus. Idem singillatim observavit Syden hamus in specimiae valde aestiman do , quod de hoc argumento nobis reliquit. 3I. Ratio autem hujusmodi transitus a catarrho in Tabena , obscura profecto apud veteres , hodie tum ostenditur manifeste : Quandoquidem notum est, membranam Pituitariam , cavitates narium, oris, sinuum ossis frontis, maxillarum q. obvelantem, dum inflammatur , esse veram Catarrhi sedem. Haec autem ipsa membrana, cum producta sit per totam superficiem internam asperae arteriae: indeq. per omnes ramulos , Seu canales , per quos vehitur

aer intra Pulmones , infla inmatio ejusdem propagari potest per vasa aerea Pulmonis ; ibidemq. producere Peri. pneumoniam mitem, quae appellatur Bronchialis : Quae,

ni resolvatur, facile transit in Suppurationem partialem,

198쪽

seu verum Tabis initium . Atq. hoc pacto intelligitur ve iritas, atq. necessitas constantis frequentia: Phthysicorum, quae Observatur quandoq. tempore, &loco simul ejsdem. 32. Attamen , cum dissicile Sit nosse genuinas, atq. individuas morborum causas I easque discernere a fortuitis,

adi aptio=isque circumstantiis, nihil mirum si in mentes hominum inciderit opinio, Quod Phthysis, seu Tabes Pulmonum propagetur per contagium. Circa quam Vero maxima invenitur varietas apud medicos; orta forsitan a diverso numero casu utri contingentiunt, iii quibus unusquisq.

pro Luo modulo expertus est, Se invenisse veri tatem .

33. El. in primis AA. nonnulli asserunt praed. Phthysicorum contagium ; seu potius idem supponunt, sequendo Popularem fidem ; etsi restringendo illud ad uos tantummodo, qui inspirant cominus, aut continuo aerem ematum a Pulmone infecto. Commemoratio forsitan omnium vetustior hujusmodi contagij, quae reperitur in libris , prostat penes Isocratem , Oratorem Athenien . in orat. AEgineti c. : Ubi de quopiam, qui adstiterat Phthysico inde defuncto), narrat; Fjus amicos dissuasisse eundem ab hoc ossicio; Ex eo quod plures ob hanc rem perierint. Damquam ex non contracto ullo malo ab hoc homine ex assidua consuetudine cum tali aegroto, patuit abusq. illo tempore vulgaris opinionis incertitudo. 3 . Paulo post locutus est Aristoteles de hac re in suis Proble in . ad artic. 8. Sect. Vt I. : Ubi equid bin conjungit Labem cum Ophthalmia, aeqtie supposita ab ipso metcontagiosa . Quamquam vero Patre medico natum, non Videtur, eum exercuisse unquam medicinam; sed solum-

199쪽

1ll. turnYs. CONTAGIUM nlodo se delectasse in scribendo de eadem : Unde eius in re praesenti auctoritas caret adhuc eo pondere, quo gaudet in rebus Physicis, atq. Historiae naturalis . Aristotelis verba relata fuerunt post quinq. fere saecula ab Alex. Aphrodisie n. , vel quisquis est auctor Problem. medicorum , atq. Physicorum, quae prostant sub ejus nomine . 3s. Galenus inde, recolens eandem Aristotelis sentemtiam , ejusdem vim paulo mitigavit , innuens tantum m

do ad init. Lib. 1. de Febribus se Adesse periculum eXcitandi Febrim in conversando cum Phthysicis per dies integros : atq. in genere cum his omnibus, qui Putridum cxpirant; & in quorum cubiculis pravus percipitur odor ,, Quae verba comminiscens Jacobus Sylvius, doctus Parisien. medicus , animadvertit, Tabidos non offendere

cunctos cum ipsis consuescentes, sed tantummodo eos ,

qui praediti sunt Pulmonibus corrosioni aptissimis . 36. Ballonius, Parisien. parithr Medicus , Consultat. 17. Lib. 1. diserte deplorat magnam Tabidorum in ea

Urbe frequentiam, ac improbat consuescere cum eisdem et innuit tam en , se credere pariter ophthalmiae contagium. Ita sane Riverius autumat contagiosam consuetudines

cum Phthysicis , maxime consanguineis . Et Mortonus Anglus, qui tractatum edidit de hoc morbo, in tres Lib. divisum , innuit tantummodo , eum inficere Illos , qui dormiunt simul in eodem lectulo , adinstar febris mali.

gnae . Ac simili pacto restringunt contagium Phthyseos plures alii AA. Practici. 37. Altera autem classis est Auctorum, qui contrὶ la extendunt venenum Tabificuimusq. ad vestes, suppel

200쪽

lectilia, alq. parietes. Hujusmodi opinionis Promotor

omnium vetustior videtur fuisse Hieron. Fracastorus , qui anno Is 6. scripsit, jam senex, tractatum De morbis contagiosis; inter quos Phthysim adnumerat, asserens,, Nedum consuetudinem cum Phthysico esse periculo plenam ; verum , Quod semina contagii, a corpore insecto exhalantia, conservantur tenaciter ultra biennium investibus, stragulis, tectis, atq. fornicibus camerae, ubi mortuus fuerit Phthysicus,, 38. Auctoritas viri adeo illustris videtur certe saris valida : attamen absq. iniuria famae Variae ejusdem , atq. elegantis doctrinae, animadvertendum est, eum in suis ope. rib. ostendere magnam propensionem credendi quaedam

incredibilia; maxime in opere, cui tit. De Sympathia, alq. Antipathia, quod proxime adiunxit praedicto De Conta. gio . Praeterquam quod non videtur , in Clinica potuisse

eum esse satis habilem , cum magnam Vitae partem egerit

in Praedio , & cum Musis . Quid quod ex ipsa methodo

curandi Phthysim contagiosam ope Unctionis mercurialis, atq. Salivationis ab hoc auctore proposita, arguitur satis defectus praxeos: diu exercitae in arte medica . 39. Pauci admodum fuerunt sequaces opinionis adeo rigidae circa tenacitatem, atq. diuturnitatem contagij TDbis; quorum ; unus est Saxonia ui tamen addit ,, Quod vaporibus malignis, in forositate lignorum, atq. parietum retentis, hauriendis procliviores sunt illi, qui huic morbo aliunde sint praedis positi se o. Tertia classis est eorum ΑΛ. , qui aperte dubitarunt de existentia praetensi contagij: Quorum unus est