Opuscula medica

181쪽

censuram cunctis simul Antlielminthicis ibidem recensi, iis . Jam vero pressius loquendo ad rem, fateor ingenuθ, argumenta eae adverso modo alleganda, esse parum fida: Talia quippe sunt omnia experimenta capta cum vermibus jam exemptis ab homine ,& multo magis a reliquis animanti b. sive adhuc vivis , sive mortuis . Hi quipp8 omnes , utpote in aere libero , i. e . eaetra sphaeram propriae nativitatis collocati, vivunt iam vitam tantummodo brevem , atq. precariam ; und e non mirum , si emoriantur illico, vel serius ; sive tandem hoc , sive illo modo tractentur. Accedit, quod varii gestus, uti convulsiones, contorsiones,&c. quos edere Solent ad applicationem, sive immersionem intra varia medicamenta, pro Anthel, ni in thicis jactata , utputa mercurium, absynthium , mel, lac , &c. nescimus quid revera significent: utrum nempe

oblectamentum , seu alacritatem ; an contra horrorem, atq. execrationem , ad mortem usq. quae, Velint nolint, cito eisdem imminet, sive tandem, intra grata, sive insensa medicamina detentis . a. Unde non mirum, si Egperimenta a celeberr. v Dris pro enecandis hujusmodi Insectis ope famosiorum An. thelminthicorum instituta, curiositatem , atq. expectatio. nem eorundem saepitis eluserint. Ita testatur Do. 'Cotilet apud . S ieteia comment. q. 137 I. is Quod nullum invenerit liquidum adeo amarum, quod amaritie sua ve mes extinguere potuerit; Imo quod eos in amarissimis liquoribus vivaciores, atque vegetiores semper invene rit se Quae tamen cum Lumbricis grandiorum Brutorum,

secu3 hominis, evenisse putandum est: quippe quorum vitam

182쪽

132 DE TRIB. MEDICOR. PRAESTIGIIstam in aere libero tot moras non trahere, experimur quo tidie. Sic etiam cl. Clinicus Torti 1 in amarissimis Aloes, Colocynthidis, & corticis Peruv. Infusis tandiu vivere observavit vermes, donec pertaesus moras, in Spiritum vini eosdem immerserit; ubi statim mortui sunt. Eadem fere cum mercurio, Anthelm in thicorum facile Principe, expertus est idem cl. vir sibi d. . 43. Quidquid tamen sit de laudatis, uti iacent, Experimentis, minime inficior, occurrere in dies Phaenomena eisdem adversa : motus videlicet Vermium susq. deque erumpentium ad oblatum quodpiam Anthelminthicum , vulgo jactatum: idque eo certius fuerit propinatum Pharamacum; ut puta Corallina, Semen Sanctonicum, vel aliud amarum , simili cum melle mixtum; oleum commune , vel etiam Matthioli, cum acidis vegetabilium, &c. Quae nempe ingesta in ventriculum ΚaKo-ec liticum , qualis

supponitur esse verminosorum , insignem excitant musti, ut ita dicam, gastrici acorem : in quo casu nihil mirum , si qua data porta ruant, si qui adsunt, vermes; ex dictis su p. Coroll. I. num. 29. Sed quid haec cum Therapeja aegroti verminosi Θ Cum , uti vidimus ibidem , seu exire, seu eXpellere vermes , non sit idem, ac mederi morbis, vulgo verminosis. Idem amplius ostendet seq.

V. Expenduntur Generica Anthelminthica;

i. e. Purgantia .

. Hic itaq. si vulgaria dogmata sectari velimus, Omnia o Therapeut. Special. Lib. V. cas, ε.

183쪽

II. OMINOsA VῖRM. NATURA I 3 3mnia nutant; claudicant omnia; cuncta Protheum sapiunt: non uti alijs in morbis, Podagra puta, Hysteri. smo, &c. ubi, etsi saepius ab auxilio opportuno nullum bonum, a praepostero certe malum augetur : Contra sa pissimi contigit cum Specificis vermium remediis ; qui non semel aeque surdescunt rectis, ac oppositis Pharmacis. Vidimus saepe,& videre licet omnibus attentis, lumbricum ad iactatissima Anthelminthica omnino surdum , post injectum , aliud agentes, Enem a simplex, clanculum di. lapsum . Quae cum ita sint , Prudentia medica monet nos, ad alia animum advertere: nec in posterum de Specificis, ut aiunt , vermi fugis, sollicitos esse; utpote quae mali ra dicem non tangunt, sed ad summum larvam r origo nam. que tanti mali, quod seu Cachexiam, seu Febrim Verminosam , distinctionis gratia appellare licet, altior est mehercule, quam ut quisquilijs, arcanisve Vermi fugis emen, dari valeat. KS. Interea statuendum pro universali Theoremate; Nul lam dari certiorem viam profligandi Lumbricos extra corpus, quam Purgantia, seu sursum, seu deorsum operantia. Eandem nobis praemonstrarunt viam Celebb. praeteritae a latis Clinici; quorum nomina brevitatis causa reticemusis Quare inquit V. SNieten comment. q. I 372.) alijs magis placuit, Anthelminthica Purgantibus miscereolia san8; quia Vermes, utpote cognati hospites hominis sani, mo. tui tantummodo naturali Vermicularem alias, ali 1s vero Peristallicum vocant in tractus alimentari j sunt asueti;

quamvis eidem, etiam aliquantisper aucto, ut puta cum

184쪽

IS D3 7-MῖDIeo'. PRAEITPoris lenibus Purgantib. utantur, seu mavis, abutuntur homines, fac ith reluctentur Vermes; non ita tamen repugnare valent ictibus eorumdem Viscerum, a valido Pharmaco Vehementer austis , quin simul tracti cum alluvione contentorum , velint nolint, excutiantur foras.

6. Sed quid etiam haec ad universam medelam malorum , de quib. agitur Θ Num Pharmaca hujusmodi, sive Emetica, sive Calliartica , praescribere potest prudens

Clinicus omni aegrotanti, totoque tempore , quo durant,& amigunt verminosa vulgo Sy mpto mora λ Absit .

Multifaria profesto sunt morborum genera, variaque eiusdem morbi stadia, in quibus procacitor insultant vermes ;& tamen neq. cogitare licet de propinandis Purgantibus , uti demonstratum est in doctrin 1 hucusq. tradita. Quid ergo faciundum)Resp. investiganda serio seu Vera, seu verosimilior malorum horum, passim variantium, radix, eique varia pariter securis adhibenda: ad quod prae standum praeter exemplar exhibitum ad praejactam doctri. nam , immensa ferὰ prostat Praxis apud majores: qua te Precor , A. L. , uti frugi.

185쪽

a ERTIM MEDICORUM PRAESTIGIUM CONTAGIUM MORBI PHTHYSICI

I. Prolegomena. Num. 1. B eatam nimis futuram humanam conditio.

nem , si aerumnis tantummodo realibus affigeretur , egna dem reddidit pessimam sollicitudo nimia, seu mavis formido de malis Imaginariis M. Cujus rei miserandum exemplum habetur in vulgari opinione contagii Tabis Pul monaris . Unde quam probrosa scaturiant ingenuae Philosophiae scandala, patebit, credo, ex dicendis . a. Popularis, inquam, antiqua opinio est, morbum . quem dicunt Phthysim, ea esse virulentia praeditum, ut, siquis aut necessitudine , aut ossicio, aut qualibet altera causa , cum homine hoc morbo detento , aut rebus quomodolib. ad eundem pertinentibus consuescat in proximo , eodem morbo sese inficiundi, discrimine versetur.3. Quae sanε opinio adeo invaluit apud omnes fere oro his terrarunt gentes, ut nullam noverim , quae eadem senintentia non imbuta sit.Apud Moscos, Polonos, Germanos, Batavos, Anglos, Lusitanos, Hispanos, Gallos, Italos, apud novi orbis incolas, eadem vulgus hominum opinio

ne Intolerabiliora sunt mala imaginaria , quam realia , uti Paul

186쪽

'iss DE TRIB. MEDICOR. PRIEs1IGIIsne torquetur, uti ex testibus undiq. fide dignis accepimus . q. Qua autem ratione tetrum hoc fascinum remotas adeo gentes peragraveri L, easque tam indelebili fuco in se cerit , me prorsus ignorare fateor: non sectis ac ignoratur ratio plurimorum errorum, quos vocant, Popularium: Qui

traditi a patre in filios, atq de gente in gentem propagati, mire sobolescunt, & integri perennant ubiq. locorum . . Siqua vero divinandi optio mihi detur , eam fuisse

Experientiam quamvis, male partam , vehementer Suspicor. Exempla nimirum , passim obvia, plurium ex eadem domo , vel familia hoc morbo defunctorum : cujus phaenomeni cum alia ratio manifesta tunc temporis non suppeteret , ad ocularem , omnibus captu facilem , inexor,

bilem contagii livorem recurrere facillimum fuit; eidem. que rumori adquiescere, Clinicis pro tempore minus saltem moleStum.

Scilicet observantes praed. Clinici, plures ejusdem vel Familiae, vel convictus Juvenes, ex ordine ferme aetatis, morbo , fato , tumuloq. eisdem prope diem succedere ,

tenuerunt sententiam , suis rebus melius consulentem ,

simulque a populari cavillatione magis immunem: Quod nempe fatalis labes revivisceret per contagionem: Ex quo imprudenti consilio imprudentius vulgus hausit buccellam , adeo reveri contagiosam, ut adhuc dum frustra sit, nisi extirpato cerebro , extirpare eandem . 7. Donec procedente tempore, ingruentibus in populo morbis alijs, & casu seque frequentibus, & reali corrutagio magis conspicuis, variolis puta, Scabie, Lue venereὶ , &c. inter moi 'osiore 4 medicos caeptum est & confer-

187쪽

recasus & contagii infamiam inter Phthysim, atq. praedi

ctos morbos discriminari. Unde pro voto saltem privato sex instituto quippe huic soli argumento dicato nemo

quem sciam tractavit hanc controversiam usq. ad praesens saeculum) sententiam suam , contagium Phthysicit m n

gantem , plures tradiderunt; dequi b. infra. 8. Jam vero in die b. nostris, quando & morbi hujus iuror, & conta j rumor per omnes Pagos pari passu currere videntur, asserere idem timidiusculε, inquirere contra de eodem audacter caeptum est inter medicos. Quinquaginta ab hinc in varijs Europae Provinciis plures o ovimus AA., qui de hoc argumento eae instituto tractarunt, Italos, Gallos , Germanos, Anglos . f9. Nemo interea exhausit hactenus tantam controversiam : longe absumus & ipsi ab spe exhauriendi eam . Modica non suffciunt ut satisfiat, occupato per longum erroris aevum vulgiis ingenio . Plura , fateor, producenda sunt & a nobis , more Priorum , Ornatus ut ajunt gratia , extranea ac proin id infida; qualia sunt Physica Theoremata ; ratiocinia distracta, majorum auctoritas, &c. et attamen de reliquis, controversiae cardinem funditus qua

ambo MOscos , ex totidem Dissertationib. pro contagio Phthyseos Cottingae nuper editis, i. e ad an. Domini I 8 a. & I78ῖ. satis celebres. De Solis Italis quinque novi claros admodum medicos , qui de hoe argumento viriliter disputant: Quorum cognomina, ac operum editorum Patriae sunt seqq.DD. N N. Cocchi, Florentiae: Fassano, Neapoli: Castellani, Mantuae: Pationi, Venetijs, an potius Patavi jὶ Narducci, Perusiae. Ex his duo tantummodo posteriores extant Contagij assertores; tres vero priores sunt contradi ctores . Imo dum haec longe scribimus, typis Romanis editam accepimus opellam, a Philippo de Carolis. praetensumContagium argumentis,non inimis salsis,ac invictis consu

tantem.

188쪽

us DI TRIBUI MgDICOR, PRIL TI IIstientibus, spondemus, quod certa proferemus, atque Peremptoria. 1 o. Nimirum Facta ; non verba , utcumq. sonantia r linterumquδ Facta , exquisite quaesita, indesinenter attrectata, & ineluctabiliter apprehensa ; qualia oportet esse in arte medica: utpote qui satis novi mus,in rebus praesertim

medicis, si Facta demas si Nihil esse tam improbabile , quod non dicendo fiat probabile ,, uti ajebat Cicer. Paradox. Praefat. Quod ipsum in re, quam agitamuS, maxime valet; ex eo, quod, me judice, de quo interum infra fusius Nullus datur morbus, quem , si stetur ratiocinio, non demonstretur facile , esse contagiosum.

II. De Principum Providentii erga PhtΘsicos. II. Exinde su p. num. 6.) non mirum, si tanti morbi

infamia, quo tot Familiae desolabantur, delata sit ad Prin. Cipes ipsos, populorum Moderatores; quibus apprimet cordi est, nedum propriae, vertim & publicae incolumitati consulere; qui in posterum de cavendo, quoad fieri posset, tanti mali incremento , latis Legibus providerent et Quibus iubetur ,, Ut Urbium, atq. Pagorum Clinici , quo ties contingat eisdem , quemquam ex morbo Phthysico de vita excedere, referant ad pub. Sanitatis tribunal, cui severe mandatur, ut de cremanda Defuncti suppellectili, alijsq. cautelis serio provideant ,, Ad eum fere mo dum , quo notum est, Sapientiss. populorum Rectores,

dati occasione, edere consuevisse varias leges, pro arcen

da Peste , mercibus infectis, &c. a finibus eorum. Uti Videre

189쪽

dere est ap. Ric. Mead Trast. de Peste, Ludov. Ant. Mutori Governo delia Peste ,&c. i Ia. Fjusmodi Legislatio, &praxis antehac viguit, quod sciam , in universo Hispaniarum dominatu ; in nonnullis Galliarum Dicasteriis Parte mens) ad varias Italiae Ditiones ; utputa Florentina, Neapolitana, Veneta atq. Romana . Ex quo non semel doluimus , variorum, maxim8 Pagorum Praetores , miserorum Phthysi defunctorum iubseriorem habuis Sse rationem. Jam vero supposita saltem luculenta fallacia rumoris ,

de contagio morbi Phthysici, demente Principum non teneri populos ad observantiam legum ab ipsis lataria inicirca Phthysicos . Sicuti, detecta falsitate rumoris de Pe.ste, alicui Provinciae incumbente , eo ipso praescribuntur decreta, de eadem lata; liberque manet transitus viatoribus , mercibusq. per loca praeced. Lege vetita. Quod patet Primo : Ex capite notoriae justitiae eorumdem Principum, cujus est non gravare populum superfluis aeque , ac Onerosis legibus. Secundo : Ex capite oeconomiae eorumdem Rectorum ; cujus est, non expoliare neu perdere rem familiarem Phthysi defunctorum, vel eorum loco haeredum , absq. ullo fructu neque privato, neque publico . Tertio : Ex capite Pietatis Principum , cujus est, non incutere Populis metum supervacaneum simo perniciosam , uti in posterum demonstrabitur) De contagio imaginario. Iq. Idque sanli, quamvis contra stet votum , utiq. pri. vatum , cujusvis famigeratissimi Philosophi. Notum est

quippe, judicium privati hominis in rebus merE Physicis,

190쪽

qualis est praesens, leges q. eisdem substructas, variari ne dum passim, verum etiam abrogari consuevisse; quodq. hum. prudentiae, atq. regimini apprime deceat , ita fieri, quotlεs innotescit melius consilium : Uti revera factum accepimus in nonnullis num. I a. laud. Provincijs, de qui b. infra suo loco . Nec refert objicere, quod, etsi hodiediim constet apud sapientes viros, de falsitate opinionis praetesi contagii, nihilo minas promiscuum vulgus, de infamia talis contagii

ita esse praeoccupatum , ut valde metuendum sit, ne eLadeo valida, quamvis absurdi, mentis conscientia, idem suboriatur malum , ac oriretur ex reali contagio ; i. e. , ne ex apprehensione fiat casus . Non valet, inquam : siquid θm ex dicendis aeque constabit, apprehensionem Phthys eos non producere Phthysim, ac constabit, vulgarem de contagio Phthys eos ideam esse prorsus inanem. Pro quibus ad hominem ostendendis praemittere juvat. III. De natura , alq. varietate contagij pauca.is. Si quis morbus, a quovis seu spatio, seu corpore

animato , vel non animato taliter emanet, ut modico tem

poris decursu, vel omnes vel etiam plerique, sub eadem sphaera constituti, & paulo ante incolumes, eodem specifice morbo corripiantur, vera contagionis idea habetur. 16. Contagium ita descriptum , ac ad homines contra

ctum, aliud est Personale: Quo scilicet alter, ab altero homine, quomodocumq. dimanante, inficitur. Aliud Reale: Muod a rebus, extra hominem constitutis, utputa ab ath