장음표시 사용
31쪽
HIs P o e R. J A p Η Ο Κ u multitudinem ut qua,quinque partibvi constet Ouargην quaque est ars magna per se fle) contemplatione natura,pνorogatione visetudini assectionum i 'est e, ignorum
controuersa,' morborum curationer quae tantis inuoluta
sunt discultatibus, Ῥt si vita nobis quadruplo longior con- se eretur, ne ipsa quidem susceret ad e; artes perdis endas. Opportunitas quoque ac delectus rerum sumendarum, admouendarum, faciendarum, educendarum ad conueniem ter medendum praeceps est a propter morbi se natura cuissque satum vari que peculiaris cui que naturae conitia trionem ac consuetadinem, ut minimis momentis maxima
ant inclinationes vel in salutem, vel in perniciem agri. Iiopiclitatio item ac obseruatio tum eorum qua in morbis unt,tum remediorum fallax o periculosa quὸd nulla eri
saepe putantur naturae lege,quabunt plane j tomatica stutra naturam. Dein Gqu od nulliis morbus omnibus idem, ηec ullum remedii genus parem sim habeat in svulisis medendum. Praeterea,tudicium ac diligenssignorum, causarum, corporum se remediorum districtio ad cog sendum radicendum 9 curandum γε tria funt medici os- ia omninet necessaria, ardua ac discili, admodum existiti militudines enim boni, ct eruditis medicis non raro im- pquunt, tese Hipp. fecit. 3. lib. 6. Di . O GaI.tib 0. de Plac. Bin. Plat. υbi hic sphorismus explicatur. Nec solums se comparare debet medicus, iυt faciat quod actu es opus iudicio ct experientia occasionem arripiendo: sed γ ager,
ρbedien o ct fidelito referendo: Et lili qui praestosunt,ut
Pharmacopaei in remediorum electione, praepWratione, mimtione se exhibitione: Chirurgi, coniundita diuidendo, diuis coniungendo, O superflua tollen o. Cli'ica mulieres hide,
incio, diligentia Et qua sunt afris, ut caelum, solum, i verba, insessus, ungues, velim, or qua sus eiusdem se,
32쪽
IN p turbationibus alui ct Yomitionibus qua stonte
iuvi,si qualia oportet purgen r,confert,ctfacile serui: mivus, contrast. Sic se vaserum depletiose qualem fe - ri oportet at,confert, ct facile serunt sin minus,contra ac φ ci it Prsiinde or regionis ct temporis, O aetatis, O morbo rum babenda es rati pro quibus talia Vacuari conueniat,
π Ippocrates hoc lib. priino totus est in praeceptis Iride vacuationibus, purgationiblis,& ratione vi eius. Est autem καθαρσις,purgatio eorum humo ii, qui natur sunt infesti&qualitate peccant .siue ea purgam tio fiat crisi,siue opera medici siue vi morbi. Triplexi ergd erit purgationis genus quil videlicet natura molitur purgationes, ut in crisbus: quum opera medici sunt,ut pharonaco: duae purgationes si decenter sint factae,iirmant aegros,sortioresque reddunt: Tertia purgationis differetia fit vi morbi, diciturque symptomatica:Haec semper lςdit aegrum, debiliorestaque essicit. Porrb in hoc Aph. primum meminit natulis pur' sationis, deinde eius quae fit a medico: Vbi notandui medici triplex elie munus. Nam & spectator est natur , & imita tor,& minister Spectator est certaminis naturae cum morbo,ubi nihil praescribit quum sentit faturam sequeti die crisin. Imitator est quum,ubi videt morbum protendi, naturamq; tardiorem, eius imitatione materia primu incidit, deinde tenuat,ac vacuat.
33쪽
HIP P o C R. A P H o R. Min ister, ut, quum naturae humorem noxium ε pellere conanti per locu alique idoneum, via struit ata ique adminiculatur.Caeterum perturbationes lignatu trales debetis te leues,fiuntque propter flatus,murmu- lra,entris dolores,&c.Prim tim autem purgantur quς
velli.ant, deinde fiunt purgationes bladς,& quae prosunt aegro. Sed purgationes spote iactae duplices sunt:
naturales, ut criticae symptomaticae, ut vi morbi.N lturalescit non sint in te ae&absolutae,perficiat medi lcus, symptomaticas retineat. Conserui denique puta lgationes hae spontaneae,quado indeminuitur morbus i aut leuatur,symptomata mitescunt aut tollsitur,vires instaurantur.19νεαγK η,vox est dubia apudHippocrate. 1 Interdum enim nonae est generale,interdum speciale. Quum est generale, significat omnem vasorum inanitationem,quomodocumque fiat. Q uomodo accipiatur hoc loco. Aliquando nomen generale mutatur in spe
Habere itaque. Asclepiades & Galenus obseruarui
pleuriticos,quibi assecabat tur vena Romae & Athenis, male haberc:qubd utraque ciuitas magna ex parte es set obuersa austris: contra in Paro & Hellesponto bene habebant, quia hi obiecti sunt ventis septent 1ionalibus.vi de 3.epid.Sic Narbonenses medici reprehed ut medicos Parisienses, tanquam ad aperiendam venam
audaciores. At Parisiis facile phlebotomiam serunt, quia perflantur ventis aquilonibus. Narbonenses vetb,& Lugdunenses non ita facile,ea praesertim par- te quae austrum & mare mediterraneum spectat. o St ut Parisieses pleuritici bene habeat amissione sun- quinis arbonenses verb ac Lugduneses, laedatur.Re- l
34쪽
S g c T 1 o P R I M A. 6 gionem igitur considerare oportet, quia scilicet vel calidior eis, vel frigidior,&c. Habenda quoque ratio
temporis anni. Vt, sub cane & ante canem,id est aestu fervido:& vigente bruma non ita facile prirgamus,&sanguinem detrahimus , nisi id parce admodum fiat. Si tamen & sub cane,&brumali tepore contingat esse temperatum coelum,& purgare audacius,& sanguinei mittere possiamus. Habita itaque ratione temporis Apraesentis, & praeteriti, medicameneta & purgationes nonnunquam temperamus.Sic ratione aetatis ut pueritiae de senectutis non detrahit sanguine Gai .Ratio ne etiam eiusdem instituere aliqua do debemus leuiora pharmaca,& leuiores sanguinis missiones.Habenda item morborum rati .Nam morbi quidam sunt in quibus neq; purgatione, neque euacuatione alia opus est : ut in morbis a sola intemperie, in morbis hypo- chondriorum, Sinflamationibus internis. Morboruautem nomine comprehendimus & morborum cau- fas,& symptomata.Caeterum praeter has quae hic ad- feruntur, multae sunt alicae cautiones adhibendae in purgando. Vna, ut sit fluxile corpus,&medicamen- tum materiise expellendar analogum. Secunda, ut in morbis longis semper , antequam purges, con- coistionem humorum expetii cs : in acutis quoque, nisi materia turgeat , candem concoctionem prO- cures. Tertia , ut etiamsi fluxile sit corpus , viae
liberae , materiaque turgeat , nunquam purges si adsit inflammatio iii aliquo viscere , aut si ardentiLsima febris vrgeat : in qua si purges, aliquid quidem materiae vacia abitur, sed excandescet bilis,& febris augebitur. Drta,ut phlebotomia purgationem praec dat, si quando utroque isto remedio sit opus in morbis. Quinta,ne tempus purgandi definiatur ex dieri
35쪽
H1PPOCR. APHOR. numero, sed ex urgente necessitate purgationis quocunque die illa se offerat: non enim in purgando spe, elandum est,hic dies est criticus, hic dies no est criti
CuS:possumus enim die etiam critico mo aere, si nondum mouerit natura. Sexta,ut purgatio die clemetiori institustur, diebus nimirum paribus in morbis acutis, quod in illis natura sit occupata diebus imparibus incoquendo morbo: sic enim Galenus scribit excretiones quae fiunt per urinas &intest ina mouendas esse potius diibus qhiletis& intermissionis.Cotia,quq Per Vomitum aut nares fui, potius diebus imparibus.
SPptim ut purgans medicamentum, propinetur maxutino tempore: na cum natura sere soleat mane promouere & excernere quae sunt inutilia, medicus tanquam naturae imitator, mane medicam eta eahibebit: nisi forsan aeger, quia ob accessionem nocturnam totam , octem duxerit insomnem, vigiliis defatigatus
mane somnum ineat: tum enim differedum est medicamcntum ad horam nonam aut decimam, quatuor interim horis ante pastum , aut in horas pomeridianas, ut horam tertiam, aut quartam : Differendum quoque medicamentum in aliam horam quam matutinam, si mox inuasitram accessione praesentiamus: aut si horis matutinis sudor, vel alia aliqua excretio iam moueatur,aut mox affutura expectCtur. 1 CHOLIA.
π Ac prima sphorismorus time expIicat Hip. quali l cautio adhibendast in medendis morbis ζpotissimum
utis, quam totam aluit in couenienti remediorum, par
36쪽
vite est in dy, ct occasione, iudicationibus sumptis a morbo, ' imbus aegra, ptauli ara eiusdem natura , ct consuetudine- Purgutionis ergo, de qua hic primum agitur, haesunt cam, riones Dum iste fertur alim prouuio uniuersali seIsm' gulari: aut ventriculus sese exonerat vomitu etiam um
' :ersali sel singulari, nulla medici opera citato, sed sol
naturae expultricis robore oborto : flea vomitione aut deie- Monesto itanea, humor qui qualitate in vicio est excluda- tur conuenienter per loca lege natura commoda: nec vita' ratio desideretur qualitatis, rein oris is excretionis modi, ' O pote Asnceruuenbnfit i nonfrideat,si non 'umer,si. non' crebro ct paulatim feratur. Eiusemodi humoris purgasto' -conomiam naturalem labefac atam restituit, ct partes' nutritioni dιίatas ab omni periculo vindicat: estque aegris toleratu facilis, ut qui e M ope liberantur multis 17-o-
natis, quorum onere premebantur, oe cibi redduntur ap -' petentes. QMd nec iliter nec conuenienterferatur hu- mor ille si ι sus, aegros damnis a reget, einque multo .instr- miores reddit. Purgationis arti ciosae idem esto iudicium. Hac enim,medicamentis pituitam aut bilem utramqxe die- centibus ad imitationem natura comparatas b Morem qui in vitio est, conuenienter excisidat,sgros morbis defun-etos recreat: u minus; os damnis auget, varussis e sympto- omatis, ut Uu , omopesiti, iaZtatione totius corporis,lebre auctiore spe etiam conuulsione sui ab antimong τώ con ringit fatigat, indeque multo in sirmiores reddit. Prblade, mi certo iudicio comprehendas dum stonte alm fertur, a evomitust e υentriculus exonerat, utrum isλύς πη- μ ως,bon ne an magis aegris rebus feratur itemque in inteLligra, qui ct quales humores arti cio medici ripargandi,bonis aegrorum rebus : eorumque facili trierantia ,praeter , colorem cutis extima , qui humoribus intus delitescentibus
ilis est rescit , nisi intro refluxerint in cienda hac
37쪽
atque dista communi: Temporum praesentium O praeteritorum vici stitudines,tempestatumque mutationes: na quam Iis aer,tales oestiruus, tales , humores, ct una cum temporibus mutantur ventres: Etas, quod ista temperamenti Ohabitus mutationem ad erat,naturam cuiusque communem Osingularem contineat in habitu,temperamento, humo G dominatu Et morbi, idemj, vernaculi,d 'ers,in essentia, parte assecta, causis escienti u , mptomatis, periodis, paroximis se cri bus, in quibus vomere aut non vomere,
ferri aluum aut nan ferri principio flatu, isne,coueniat. A PHOR III.
AThletarum plenior corporis habitus si ad summum fit
plenitudinis gradumperductus, lubricuό est. neque Gnim eodem permanere aut consistere potest: quam vero non consistat,nec tum possit in melius proficere, superest vi recidat in deterius. Quamobrem plenior illa corporis habitu shaud cunctanter soluenda est, quo corpus nouae nutricationis initium capiat. Non tamen usique eo vacuando pergi melim, υt vasa in se penitus considant. hoc enim tutum non est: sed quantum natura feret, eὸ usique progredi Oportet. Sic ct extrema vacuationes periculosae r contraque repletiones extremas fuerint, periculos similiter.
38쪽
sEC Tio PRIΜA. 1Hic Aphor maxime pertinet ad euactuatione sania guinis seu phlebotomiam. Legendiisque tibi est
Gal.liber de Euexia,& liber de exhortatione ad bonas attes, ut hunc Aph. recte intelligas. Eit aute ευεξια, ni hil aliud quam firma seu bene costituta affectio ut in quit idem libro ad Thrasybulum Duplex eli,salutati sieu naturalis, & cum adiectione athletica. Salutaris,
qualis est quadrati corporus, ac in rusticis fossoribus quibusdam. Haec habet humores iusta quantitate αqualitate, mediocre genus lacertosum & musculosu At in evexi a athletarum est tantum peccatum in qu titate quod quidem grauissimam est. In textu Graeco μάκρον A die τω pati logia non est: sed Gaddidit ad maiorem expressioneΠΤ, Vt in re periculosa. Periculum porro in his costitutionibus at leticis triplex imminet Primum,ne vasa nimium distenta rumpantur: vasa inquam,quae sunt circa hepar,thorace,&pulmones. Huiusmodi enim vasa tenuiora sunt de molliora, qua ea quae sunt cuti propinqua, de aeri e posita.In his praeterea effervescit magis calor & spiriatus quam in aliis partibus Secundum periculum, quia quum non distiantur humores, fiunt se bres ardentes, syncopae cardiacae,&c. Tertium ne interceptione venarum capitis,fiant a poplexiae & epilapsiae. Soluitur autem plenitudo bifariam, sponte & arte sponte,quoniam aliquando excitatur ii morrhagia Enatibus aliquando profluuia crueia alui, vomitiones sanguinis.interdum erumpit sanguiS, aperto venae inhabitu eorporis orificio: quod tamen rarum est. Arte,
ut purgationibus,clysteribus,inedia,balneis,f ictionibus,exercitiis, medicamentis digerentibus,phlebotomia. In extrema plenitudine frictioncs, balnea, exe
39쪽
HIPPOCR. APHOR. eltia,medicamenta digerentia sui it periculosa. statim enim sanguinem fundiit, ut lucum maiorem occupct. Illa etiam tria , purgationes, inedia, cly steres paruinprosunt. Vnicum ergb superest remedium, nempe phlebotomia : quam tamen facies per vices. Nec tamen vacuationes ac subsidentias ad summum perducere oportet.Vt, si librae quatuor sanguinis sunt de trahendae,non detrahes quatuor: sed naturae aliquid, quod postea paulatim vacuetur,relinques: Vel postquam sanguinis partem detraxeris, reliquu discutiendum remedijs vacuatorijs,ut inedia, balneis friction)bus,exercitijs, purgationibus,clysterib .&cgutem vocat,qubd vacuatis vasis subsidat moles cor poris , quemadmodum videre est in ieiunorum manibus,in quibus,quia corpus vacuatum est,cocidit &ςontracta est carnis moles, at iii laute pransis manus intumescunt & attolluntur. Caeterum Gal. in meth.
med. enumerat pericula, quae extremas vacuatione.
praesertim sangiunis, sequantur. Sequitur enim dec loratio,hydrops refrigerato hepate csi toto sanguine, apoplexia, marcor totius corporis,aliquado delirium: Nam una cum sanguine plurimum essentiς aninas seu spiritus effunditur.Interea in sanguine vacuando antimaduertenda est aegri natura,id est, vires. Nonnumquam enim ut in synochis sanguinem mittimus ad animi deliquium,modo valeant vires. Spectandus δάcorporis habitus: quia videlicet & rara & laxa cutis est,ac molle corpus.Tum enim minus sanguinem detrahemus.Contra si corpus densum sit re durum. Pari modo. Antea dixit de vacuationibus in sanis. 3dque speciatim munc agit de vacuationibus in aegris, generatim, fiunt autem in aegris vacuatione*: rein
40쪽
gesestiones. Derenturitionibus,qua arte deseativfieri, docebit Hippocrates lib. . Aphorisinorum. Quς-ri autem potest an aliquado purgare, aut sanguitiem mittere usque ad animi deliquium oporteat,quemadmodum indicat Aph. 13. huiusce sicctionis. Quod ad purgationem attinet Hippocrates,ut & Galenus, corra. Erasistratum, eam videtur improbare quae fit Vsq, ad animi deliquium, adeo ut si forte cotingat ut aegeriit usque ad animi deliquium purgandus,potius Ututius sit vacuadus per phlebotomiam,quam per media Camentum qubd medicamentu sissi nullo modo pociit, phlebotomia facilὰ. Quod ad phlebotomiam spectat,nonnulli etiam eam sustulerunt, quae fit ad delia quium animi, quod illa vina animae inferat:repetitam vero probarunt.Est autem ad animi usque deliquium langliinem mittere apud veteres , detrahere usque ad viginti quatuor vascula, ut unumquodque vas capiatunc. s. Veru admonet Gal. Comm. lib. I. de ratione vi-ehus, huiuscemodi missionem sanguinis tentanda non esse nisi in acutissimis morbis iisq; in quibus rubustae 1unt vire ,florens aetas plurimus sanguis, regio, aer Manni tempus bene temperata. QTales morbi existunt febres ardentissimae,dolores Leuisl1mi,maximae visce rum inflammationes, carbunculi, synochos,lassitudophlagmonosa dolores articulorum vehemetissimi: in his enim omnibus multo sanguine femel vacuato staalim quiescit calor,quibusda aluus cietur, aut sudores mouentur: &ita soluitur aut saltem minuitur morbus. In his tamen regioni hus tutius est, repet1ta sanguinis missione uti. Caeterum in missione sanguinsgnon semper accidit animi deliquium ratione vacu a- tionis sanguinis,sed aliam ob causam: nimirum, vel