장음표시 사용
341쪽
tio. materia tumultu &clamore transactum. Illi vero, quibus pro Has i positum quidem melius, sed cura in proximo est, haec velut in- ι aquaia natantia videbunt, excusatum esse rusticum, qui non intersu e
Iis .Hν,ν o iudicio, nihil collaturus patri: sed ne disertum quidem hario haredi bere quod imputet reo, cum is damnatus sit. Dignum esse haei lupa νο reditate restitutorem, non auarum, impium, ingratum; qui di uidere nolit eum statre, eoque sic merito. Quaestionem quo-ι, dinum illam primam scripti & Voluntatis, qua non expugnata Ei. vid. l. r. sit sequentibus locus. At qui naturam sequetur,illa cogi- si abis ot bit profecto, primo, hoc dicturum rusticum; Pater intesta. . isa. nulla tus duos nos filios reliquid partem iuregentium peto Quis' ex ab. εω tam imperitus, quis tam procul aliteris; quin sic incipiat et- authais .in lana si nescierit quid sit propositio ξ Hanc communem o Deeeso milium legem leuiter adornabit,ut iustam Nempe sequetur, κε, C.de Ut quaeramus quid huic tam aequae postulationi respondeat r. At id manifestum est. Lex est quae iubet exhaeredem esse eum, lsit is iam patri proditionis reo non affuerit itu autem non affuisti. lHanc propositionem necessario sequitur legis laudatio ,&e Exha=ὸ ,ius qui non affuerit, vituperatio. Adhuc versamur in eonia Ddationis sis . redeat animus ad petitorem: nunquid non hoc eogitet lcausas meo necesse est, nisi qui sit plane hebes Si lex obstat, nulla lis est, seri Iustia inane iudicium est: atqui & legem esse, & hoc quod ea pu- e. s. niat, a rustico factum, extra dubitationem est. Quid ergo di- IAutheni. cemus ZRusticus eram. Sed lex erat,omnes complectitur:Ei- imi eum δε hil proderit. Quaeramus ergo, num infirmarim aliqua parte i hali. eo-, lex possit. Quid aliud lsaepius dicami natura permittit, quamanos qua Ut cum verba contra sint, de Voluntate quaeratur Generaliseri Nouessi igitur quaestio, verbis, an voluntate sit standunt. sed enim I M a s commune de iure omni disputandum semper, nec unquam sa. ac sed tis iudicatum est. Quaerendum igitur in hac ipsa, quae onsii taleae stimus, An aliquid inueniri possit quod setipto aduersetur. Ieripta Ergo quisquis non affuerit, exhaeres eritῖ quisquis sine excedi ptione Ham se illa vel ultro offerent argumenta. Filius infans& aeger non affuit a & qui aberat .& qui militabat, & qui in legatione erat. Iam multum acti est: posset aliquis non a Cfuisse,&haeres esse. Transeat nunc idem ille qui cogitauit,ut Pro Mura. ait Cicero, tibicinis Latini modo ad disertum : Ut lita coneena. dam eptu nec infans es, nec aeger eras, nec abfuisti, nee militasti, nee in legatione fuisti. Non aliud oecurrit, quam illud, ' Sedrusicvisum. Contra, quod palam est, dicet; ut agere non - potueris, assidere Potuisti,&verum est. quare redeundum esticiti co
342쪽
3usti eo ad anim una legumlatoris: Impietatem punire voluit, sitione. go autem impius non sum. Contra quae disextus, Tu impie 'secisti, inquit, cum exhaeredationem meruisti :lieet te postea 'vel p nitentia, vel ambitus ad hoc genus optionis adduxerit. Praeterea propiuer te damnatus est pater.'Videbaris enim de . caussa pronuntiasse, Ad haec rusticus; Tu vero cau*a damna- p.tioni fuisti: multos omen deras: inimicitias domui contraxeias. Haec coniectura alia. Illud quoq ue quod coloris loco ra- meus di ic, patris tui me tale consilium, ne uniuersiam domum
periculo subiiceret. Haec prima quaestione scripti & voluntatis con tinen' ur. Is x damus vltra animum, videamusque an
aliquid inueniri praeterea possit, quo id modo fiat. Sedulo imitor quaerentem, ut quarere doceam, &omi speciosipreisso Ii genere, ad utilitatem me summino distentium. Omnes adhue quaestionesςxpersona peti toris ipsius duximus: cur non aliquid circa patrem quaerimus. Dictum vero est, Cui
quis non affuerit,exhaeres erit. Cur non conamyr & hic quae-xere, num cuicunq; n qn affueritὶFacimus hoc saepe in iis controuersiis,in quibus petuntur in vincula qui parentes suos noalunt: an eum qui testimonium in filium impietatis reum dixit: an eum qui filiumaenoni vendidit In hoc de quo Ioquimur Patre, quid apprehendi potestὶ Damnatus est. Nunquid igitur lex ad absolutos tantivra patres pertinet dura primaisonte quaestio. Non desperemus, credibi Ie est hoc volui
leguailatorem , ne puxilia liberorum innocentibus deessent. Sed hoc dicere rustico verecundum est; quia innocentem Disese patrem fatetur. Dat aliud argumentum controuersa, Damnatus proditionis cum aduocato exulet.Vix videtur pos-
sefieri. ut poena filio eadem, patri; si affuerit ; &si non a
suerit constituta sit. Praeterea lex ad exules nulla pertinet. Non ergo credibile est. de non aduocato damnati scriptum. An possint enim bona eme ulla exulis, rusticus in utraque par te dubium facit Disertus merbis inhaerebit, in quibus nulla exceptio est: & propter hoc ipsum poenam esse constitutam ess, qui non asiqetint, ne periculo exilii deterreantur ab aduocatione , e crusticum innocenti non affuisse dicet. Illud protinus non indignum quod annotetur; posse ex uno statu duas generales fieri quaestiones, An quisquis,an cuicunque. HMe ex duabus personis quaesita sunt. E tertia autem, quae est ad uersarii, nulla oriri quaestio potest: quia nulla fit ei de sua parte coatrouersia. Nondum tamen cura deficiat. Ista enim
343쪽
omnia dici possent etiam non restituto patre. Nec statim eo tendamus, quod occurrit ultro,a rustico restitutum. Qui id subtiliter quaeret . aliquid spectabit ultra. Nam ut genus spe-c em sequitur, ita se eciem genus praecedit. Fingamus ergo ab alio restitutum, ratiocinatiua atque collectiva quaestio orietur, An restitutio pro sublatione iudicii sit, & perinde valeat, ac si iudicium non fuisset. Vbi tentabit rusticus dicere, ne impetrare quidem aliter potuisse suorum restitutionem uno praenato, nisi patre perinde,ac si accusatus non esset, reuocator quae re S, aduocati quoque poenam, tanquam is non affuisset, remiserit. Tuul veniemus ad id quod primum occurrebat, arullico restitutum esse patrem. Vbi rursus ratiocinamur, An rusticus restitutor accipi debeat pro aduocato, quando id praestiterit, quod aduocatus petiit: nec improbum sit pro simili accipi, quod plus est. Reliqua iam aequi talis sunt, utrius iustius sit desiderium. Id ipsum adhuc diuiditur, etiam si uterque sibi totum vendicaret; nunc utiquς, cum alter semimem, alter uniuersa,fratre excluso 'Sed his tractatis eriam magnum momentum habet apud iudices patris memoria, cum praesertim de bonis eius quaeratus. Erit ergo coniectura, qua mente patet tu testatus decesserit. sed ea pertinet ad qualitatem quae alterius status instrumentum est. Plerunque autem in fine caussarum de aequitate tractabituri quia nihil libentius Iudices audiunt. Aliquando tamen hunc ordinem mutabit utilitas: ut si in iure minus fiduciae erit, aequitate iudicem praeparemus. Nihil habuit amplius, quod in uniuersum praeciperem. Nune eamus per singulas caussarum iudicialium partes, quas
ut persequi ad ultimam speciem ue id est, ad singulas lites controuersasque non possum: ini de generalibus Icribere licet, ut quae in quem statum frequentissime incidat,tradam. Et quia patura prima quaestio est, factumne fit, ab hac ordiar. De Coniectura. C A P. II.
actenm de Dissositione in uniuersum, nunc de eademspecia-ιius in singulu-r quorum naturaprimm eri coniecturaia, quo an sit res qua ritur, pracbere aureditur. Ergo a eoniectura orditur,quam primum diuidit; nam ante libro iertio definierat. Eam aut in re, aut in animo, e, utranque trium temporum esse docet: prερntu,prateriti,ofuturi. Stua in re sit, quassionem haberes neralem.auisterialem: generalem, ut avmundo prouidentra gu-
344쪽
O R AT O R I A R. I r n. VII. C A p. II. 3II De Conbernetur , pecialem, ut an regnum assectea Manlisu. Expraeterito iectura. iudicia esse Osriciorum causas cum quaritur, Unde bellum. Luastant, murasunt,exprareritis eoitigi. Animi coniecturas in omnia etiam tempora cadere: ct esse ubipersona ess,sed acto constat. vi qua mente Ligarim in Africa fuerit. 9e. Per coniecturmetiam de qualitatemquantitate quari: ut anselmaior terra. Antanag bosay Coniecturae qua accusatione Odefensione constet, tri- . Il xsenm esse: Vnum de autore eva Io. Alierum defacto tantum. Terrium de autore tantam. Ex tertio criminam translationes in a lium,o mutuas accusationes nasci qua varia inte e comparatio ne vel ex tora. vel ex parte aliqua constent In quibuου nostra defensio accusationem aduersariiprccedere debeat, rationessubiungit. Tum
quo quaque modo tractau sint e negentur, e confessasntfu, si me explicat. f Addit se coniecturam duplicem accusationi mu-ιu siminimam, ut in qua Vrannicidii duo medicipramium p
rant . quorum primus venenum dedit, quo non es ille mortuus,alteranti tum qua statim decessit. Vbipersona, eausa aeutiates,tempora Urum ema, resimonia, non aliter quam mutua accusation o comparentur. Sua etiam ratione tractari illud oporteat, in quo de duobus citra accusationem queritur utrumfactumsit. Coniectura uos se tractationem adiungit:eam his tribus capitibus eontineri essendit: An voluerit, anpotuerit, an feeerit. Inprimo tria
pectari: persona , causu, consilia r se quid de unoquoque tu utranspartem dicendumsit,eopiosi me tradit. Insecundo, Ampotuerit; locu , tempus.HFcultates, oeeasiones, qua etiam ad animie niecturam valeant. considerari. In tortio,in quo Anfecerit quaritur, coniuncta, ipsequentia, igna,antecedentia, antedictat facta
nostra ct aliena viscuti. Ad quam rationem reliqua omnia coniecturage ra re uer po Gnt: vrfurti,crediti, ripositi proditionis,affectata tyranni is ad ulteriises; nisi quod adulterii causa aliquid Labrantproprii;quia duorum plerunque discrimensis, ct de utriusque vita dicere oporteat: qua ratio tu criminefas erest eadem. Coniectura omnis aut de re, aut de animo est. Utriusque
tria tenipora, praeteritum, praesens, futurum : De re & generales quaestiones sunt, &definitae; id est& quae non continetatur,&quae continentur. De animo quaeri non potest, nisi ubi persona est.& de facto constat. Ergo cum de re agitur: aut
quid factum sit in dubium venit, aut quid fiat, aut quid sit fu
turum : ut in generalibus, an atomorum con eursu mundus sit
cise 'us: aarrouidentia regatur, an sit aliquando casurus. In 'V definitis
345쪽
definitis, an parricidium commiserit Roscius. an regnum a GDistet Manlius: an recte Verrem sit accusatyrus Q. Caecilius. In iudiciis praeteritum t cmpus maxime valet. Nemo enim accusat, nisi ' quae acta iunt. Nam & qua; fiant , & qpae futura
sint,cet praeteritis colliguntur. Qi aeritur & unde quid ortum ut pestilentia, ira deam , an intemperie coeli, an corruptis aquis, an noxio terrae halitu, Et quae caussa facti: ut quare ad Troiam quinqMaginta regcs nauigaueritar, iureiurando ad . isti an exemplo moti, an gra' ifieantes Atridis. quae duo genera non multum inter se distant. Ea Iero qu. V sunt pr. aesentis temporis, si non argumentis, quae necesse est praecessisse. sed oculis deprehendenda sunt, pon egent conieci uta: visi apud Lacedaemonios quaeratur, an Athenis muri fiant. Sed & illud potest vidcri extra hoc propositu in coniecturae genus, cum do aliquo homine quaeritur, quid ' siri, ut est quaesitaim contra
Vrbiniae b*redes, si tanquam si liuet petebat bona, Clusinius Figulus esset, an Sosipater : pam dc substantia eius suboςulos v pnit, ut non possit quaeri, an siit: quomodo ultra o. ceanum, nec quid sit, nec quale sit; sed an quid sit. Vethmhoc quoque genus lit)s ex praeteritis pendc t. an hic si ex Vrbinia natus Clusinius Figulus. Fuerunt autem tales nostris etiam temporibus controuersiae , atque aliquae in meum quoq; patrocinium inciderunt. Animi coniectura non dubie in omnia tempora cadit: Qua me te Ligarius in hisica suerit, Qua mente Pyrrhus foedus petat, Quomodo laturus sit Caesar, sip tolemaeus Pompeium oeciderit. Q ritur per coniecturam .& quantitas & qualitas ei rea modum, speciem, nurnerunt. An sol maiorquam terra, Luna globosaian platia, an acuta. Vnus mundus; an plures. Itemque extra naturales quaestio S, ina ius bellum Troianum, an Peloponnesiacum. Qualis clypeus Achillis. An unus Hercules. In iis utem, quae accusatione ac
de sensione constant v 'um est genus, in quo quapri tur& de facto. & deautore Quod interim coniunctam quaestionem habet, & utrunque pariter negatur: interim separatam , cum D factum sit, necne si de sacto ςonstet, a quo factum sit, ambigitur. Ipsum quoque factum aliquando simplicem quaestionem habet, a 3 homo perierit: aliquando duplicem, ve . neno, an eruditate perieriti Alterunt est genus de facto tantum, eum si id certum sit, non potest de autore dubitari. Tertium deauto te tantum, cum factum eonstat, sed a quo factum sit, in eorutouersiam venit. Et quod tertio loco posui, non est
346쪽
O R A T o R I A R. L I R. VII. C A P. II. 3I3 De Con- est simplex. Aut enim reus fecisse tantum modo se negat, aut iectura. alium fecisse dicit. Sed ne in alterum quidem transferendi cri- 'minis vita fornia est. Interdum enim substituitur mutua accusatio,quam G raeci vocant, n'strorum quidam Concolatiuam. Interdum an aliquam personam, quae extra uindiserimen iudicii est, transfertur 1, dc alias eertam, alias incer tua ace uiatam. Et cum in certam; aut in extrariam, aut in ipsius qui satio Ruperiit voluntatem.In quibu similis atque in ι τημ 'Θpex' Re imis natum caussarum, caeterorum comparatio est: ut Cicero natio qua pro Vareno in familiam Anciri aranam ' : pri Scauro circa Sulpitim mortem Bostaras in matropa auertens crimen,tacit. Est etiam Repereusit Iud huic contrarium comparationis genus, in quo utraque suam dea sesa tum esse aicit: & illud in quo non personae inter se ,ssed Apologa-
ipsae res colliduntur. id est, non uter fecerit, sed utrum factum tionem sit. Cum desacho & de autore constat, de animo quaeri potest appellae. Nunc de singulis. Cum pariter utrunque negaturi hoc modo, ' al. Au Adulterium 'on commisi.Tyrannidem non assectavi. In cae- ehariana.dis ac veneficii caussis frequens illa diuisio, Non est factum:&si est factum, ego nonnei. Sed eum dicimus, Proba
hominem occisum,accusatoris tantum partes sunt:a reo nihil
dici contra, praeter aliquas fortasse suspiciones potest, qua Sspargere quam maxime varie oportebit: quia si unum aliquid ais maris,probandum est,aut caussa periclitandum. Nam v T cum inter id quod ab aduersatio,&id quod a nobis proposi-xuru est, quaer: tur, videtur utique alterum verum: Ita ex ad ψerso, viatim est quo defendimur , reliquum est quo premimur. . At cum quaerimus de ambiguis signis cruditatis & veneni, nihil testi iam est: ideoque utraq;pars quod proposui tuetur.Ιn-rerim autem ex re quaeritur, veneficium fuerit, an cruditas; cum aliqua ex ipsa citra personam quoque argumenta ducuntur. Resert enim, conuiuium praecesserit,an tristiti Diabor, ad Ocium: vigilia, an quies. Etas quoque eius qui perierit discrimen iacit. Interest,subito defecerit, an longiore valetudine consumptus sit. Liberior adhuc in v tranque partem dispu- tatio, si tantum subita mors in quaestionem venit. Interim ex persona probatio rei petitur; ut propterea credibile sit venenum sui sse, quia credibile est ab hoe factum veneficium: vel contra. Cum vero de reo & desacto quaeritur, naturalis ordo est, ut prius factum esse accusator probet, deinde a reo factum. Si tamen plures in personam probationes habuerit, conuertet hunc ordinem. Desensor autem prius negabit esse factum:
347쪽
Disposi- xi . M. F Α QE I N T I L I N s τ I T. io uia si in hac parte vicerit, reliqua non necesse habet dieerer victo superest ut tueri se possit. Illic quoque ubi de facto tantum controuersia est; quod si probatur, non possit deautore dubitari s militer argumenta & expersona,& ex re ducuntur,
, sed in unam facti quaestionem: sicut in illa controuersia. W- tendum est enirn & his cxemplis, quae sunt discentibus magis familiaria. Abdieatus medicinae studuit. Cum pater eius ar-4 grotaret. desperantibus de eo caeteris medicis, adhibitus; fana tutum se dixit, si is potionem a se datam bibi siet. Pater acceptae potioni epota parte, dixit venenum sibi datum: filius quod reliquum erat, exhausit: pater decessit: ille parricidat reus est. Manifestum est quis potionem dederit, nulla quaestio
dea utore: tantum an fuerit venenum , ex argumentis a persona ductis colligetur superest tertium, in quo factum esse con. sat aliquid: a quo sit factum, quaeritur. Eius rei superuacuum est ponere exemplum , cum plurima sint huiusmodi iudiciat ut si hominem ocelsum esse manifestum est; vel sacrilegium commissum:is autem qui arguitur fecisse, neget: ex hoc nascit Utique hoc factum esse conuenit, quod duo inuicem obiiciunt. In quo quidem genere caussarum admonet Celsus fieri id in foro non posse : quod neminem ignorare arbitror. De uno enim reo consilium cogitur. & si qui sunt qui inuicem accusent, alterum iudiciuna perferre necesso
Apollodorus quoque miseet 173, o duas est ' controuersias dixit:& sunt revera secundum forense ius duae lites. Potest ta - men hoc genus incognitionem Venire senatus: aut principis
Sed in iudicio quoque nihil thletest actionum, utrum simul
de utroque pronuntietur, an da uno seorsum. Quo in genere. semper prior debebit esse defenso Primum , quia natura portior est salus nostra, quam aduersarii pernicies. Deinde, quod plus habebimus in aecusatione autoritatis, si prius de innocentia nostra constiterit. Postremo,quod ita demum duplex' caussa erit. Nam qui dicit, Ego non occidi, habet reliquam partem; ut dicat,Tu occidisti. At qui dicit, Tu occidisti supel-
' . uacuum habet postea dicere, Ego non occidi. Hae porro actio. nes constant comparatione : ipsa comparatio non una via ducitur. Aut enim totam caussim nostiam eum tota aduersarii cMIssa componimus, aut singula argumenta cum singulis.; Qirorum virum sit facie idum non potest, nisi ex ipsius litis vulva te cognosci: ut Cicero singula pro Vareno comparat in
348쪽
o R AT O R et A R. L I B.iVII. . C A P. II. 33s De Conprimo crimine. Est enim superior, eum persona alieni eum iectura.
persona matris tem cre comparetur. Quare optimum est, si arctu
fieri poterit, ut singula vincantur a sngulis. Sed si quando in menta. parthus labo labimus, uniuersitate pugnandum est: siue inui, min iliacem accusant, siue crimen reus citra accusiationem in aduersa- ni orariorium vertit.vt Roscius in accusatores suos, quamuis reos non prima,
fecisset: siue in ipsos, quos sua manu periisse dicemus, factuna .al. quod ' deflectitur non aliter quam in iis quae mutuam acclifationem ipsum. hahent, utriusq; patris argumentis' inter se comparantur. Id Authodiis autem genus de quo nouissime dixi, non solum in scholis sie- nostri ora- petractatur, sed etiam in foro. Nam id est in caussa Naevii Α- itonas seu pruniani solum quaesitum, praecipitatane esset ab eo uxor; an declama se ipsa sua sponte iecisset. uam actionem equidem solam in libras vahoc tempus emiseram. quod ' meipsum secisse seductum iu- eorrupta uenili cupiditate gloriae fateor. Nam caeterae. quae sub nomine in lucem n eo seruntur, negligentia excipientium in quaestum nota- emissa.
riorum corruptae, minimam partem mei habent.
Est & alia duplex coniectura, huic oian, νιτη νε α non diis uetia , de praemiis, ut in illa controuersia, Tyrannus suspicatus a medico suo datu'sibi venenum, torsit eum: & cum id dedisse se negaret, accersit alterum medicum: ille datum ei venenum dixit, sed se antidotum daturum r& dedit ei potionem, qua epota tyrannus decessit. De praemio duo :IDedici contendunt. Nam ut illic factum in aduersarium transferentium ; ita hic sibi vendicantium personae, caus- sic, facultates, tempora, instrumenta, testimonia compa- cirantur. Illud quoque etiam si non est ιιιπι ριτηρρωα; si initi tamen ratione tractatur, in quo citra accusationem quaeri- tui, utrum factum sit. Vtraque enim pars expositionem suam habet, atque eam tuetur: ut in lite Vrbiniana petitor Odicit Clusinium Figulum silium Vrbiniae acie victa in qua vsteterat, fugisset: iactatum qiae casibus variis , retentum etiam a rege; tandem in Ita iam ac patriam suam Margi nos venisse . atque ibi agnosci: Pollio contra, seruisse eum Pi - .ri dominis duobus, medicinam factitasse, manumissum alie .b a alienae hel familiae vena lim mist isse, aerogantem ut eis serui- nae sen-ret, emptum. Nonne tota lis constat duarum caussarum com- miliae. paratione, & coniectura duplici atque diuersa et Quae autem accusantium atque defendentium, eadem petentium &inficiantium ratio est. Ducitur coniectura primum a praeteritis.
In his sunt personae,caussae, consilia, Nam is ordo est, ut laeere
349쪽
voluerit, potuerit, fecerit. Ideoque intuendum ante omnia,
qualis sit, de quo agitur. Accusatoris autem est emcere, ut i quid obiecerit non solum turpe sit, sed etiam crimini de qa oest iudieiuin quam maxime conueoiat. Nam si reum caedis, impudicum vel adulteram vocet, laedat quidem infamia . mi nus tamen hoc ad stdem valeat, quam si audacem, petulari tem crudelem, temetarium ostenderit. Patrono, si fieri pote rit, id agendum est, ut obiecta vel neget, vel defendat, vel minuat; proximum est, ut a praesenti quaestione separer. Sunt enim pleraque non solum dissimilia sed etiam aliquando con- aut. traria. ut si reus furti, prodigus dicatur, an negligens. Neque enim videtur in eundem & contemptus pccuniae, &eupiditas cadere. Si deerant haec remedia, ad illa declinandum est; non ἡe hoc quaeri, nec eum qui aliquando peccauerit, utique commisisse omnia :& hanc fiduciam futile aceusatoribus falsa oba iiciendi; quod laesum & vulneratum reum sperauete hac inui- R dia opprimi posse. Alia propositio est accusatoris, contra qua
loci oriuntar saepe a persona,&interim generaliter, Inere dibile esse a filio patrem, ab uxore virum occisum, ab Imperato
proditam hostibus patriam. Fatile respondetur, vel quod ' omnia scelera in malos cadant, ideoq; saepe deprehensi sint: , vel quod INDis NςM sit, crimina ipsa atrocitate defendi. Inte- rim proprie, quod est varium. Nam dign: tas & tuetur reum,&nonnianquam ipsa in. argumentum fuisti copuertitur , ta quam in defuerit spes impunitatis. sed perinde paupertas, bu militas, opes; ut cuique ingenio vis est, in diuersum trahunAtur. PROBI vero mores, & anteactae vitae integritas, nuri quam
non 8non plurimum prosaerint. Si nihil obiicietur,patron is qui nunquam dem in hoc Vehementer incumbet; accusator autem ad praeis
plutim v. sentem quaestionem de qua sola iηdicium sit, cognitionern alum ργo L. legabit; diceps, neminem non aliquando coepisse peccare, nec Murana. p ' ducendum scelus primum. Hoc in respondendo.
autem praeparabat actione prima iudicum animos, vino luis p ius obiicere, quam non potuisse credatur. Eoque satius est, omni se anteactae vitae abstinere conuitio, quam leui-
bus aut filiolis,aut manifesto falsis reum incessere; quia sides eae telis detrahitur: & qui nihil obiicit omisisseeriai potest
maledicta tanquam superuacua:Hiii vana congerit , confit tur vanum in anteactis argumentum, in quibus vinci quam tacese maluerit. Caetera quae a personis duci solent in argu-
350쪽
. Proxima est ex caussis probatio, in quibus haec maxime spe 'ciantur, ira, odi una, ni eius, cupi ditas,spes: nam reliqua in has citas oecies cadunt. Quorum siquid in reum conueniet, accusatO- νο υtmnia
iis est emcere, ad quicquid faciendum caussae valere videan ορν an . tureasque quas in argumentum sumet,augere. Si minus illuc iusimam: conserenda est oratio, aut aliquas fortasse latentes fui me, aut sis .itias nihil ad rem pertinere cur secerit, si fecit:aut etiam dignius missimam emi odio scelus, quod non habuerit caussam. Patro S Vero putat:qua-
quoties poterit, instabit huic loco, ut nihil credibilest factu ν. i iis
esse sine caussa. Quod Cicero vehementissime multis oratio- viaricemnibus tractat: praecipue tamen pro Vareno, qui omnibus ma- probatiolis premebatur: nam& damRatus est. At si proponitur cur fa- ne vocat. Ctum sit , aut falsam caussam, aut leuem, aut ignotam reo dicet. Possunt esse aliquae in terim ignotae: an haeredem habuerit;ao accusaturus fuerit eum a quo dicitur occisus. Si alia de fecerint, non utique spectandas esse caustas. Nam quem postere periri, qui non metuat, oderit, speret' plurimos tamen haec salua icino centia facere. Neque illud est omittendum, non omnes caussas in omnibus personis valere. Nam ut alie uisit furandi caussa pauperras; non erit idem ia T. Curio Fabricio que momentum. De ea uua prius, an de persona dicendum sit, quaeritur: varieque est ab Oratoribus factum: a Cicerone etiam praelatae frequentissimae caussis. sed mihi, si neutro litis conditio praeponderet, secundum naturam videt ut incipere ape isona. Nam hoc magis generale est, rectiorque diuisio; aue in nullo crimen credibile, aut in hoc . Potest tamen id ipsum,
sicut pleraque, vertere utilitas. Nec tantum causiae voluntatis sunt quaerendae r sed interim & erroris, ut ebrietas, & ignorantia. Nam ut haec in qualitate crimen eleuant, ita in coniectura premunt. Et persona quidem nescio an unquam utique
in ktio actu rei possit incidere; de qua neutra pars dicat: de ausis frequenter quaeri nihil attinet, ut in adulteriis, ta suratis: quia illas per se ipsa crimina secum habent. Post haec in tuenda videntur & consilia, quae late patent; an credibile se reum sperare id a se scelusessici posse ; an ignorari eum fecis
set rati etiam si ignoratum non esset, absolui, vel poena leui transigi, vel tardiore, vel ex qua minus incon modi conseeu- tutus, quam ex facto gaudii videretur: an etiam tanti puta uecit poenam subire. Post haec,an alio tempore, &aliter sacere, vel facilius, vel securius potuerit: ut dicit Cicero pro Milone enuna eran plurimas occasioat s. quibus ab eo Clodius impuvet