M. Fabii Quintiliani Institutionum oratoriarum libri duodecim, summa diligentia ad fidem vetustissimorum codicum recogniti, ac restituti

발행: 1629년

분량: 1385페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

621쪽

res alterius ope egeret, neve ullius rei . Gorgias quoque sumanae senectutis id quaerere auditores, de quo quisque vellet,

iubebis Quae tandem ars digna literis Platoni defuit; Quot '' fetuta Aristoteles didicit, ut non solum, quae ad philosophos

atque Oratores pertinent, scientia complecteretur, sed animalium satorumque naturas Omnes perquireret allis enim haee inueniendil fuerunt , nobis cognoscenda sunt. Τor nos 'praeceptbribus, tot exemplis instruxit antiquitas: ut possit videri nulla sorte nascendi artas felicior, quam nostra, cui docendae priores elaborauerunt. Marcus Censorius Cato, idem Censeri is Orator, idem historiae conditor, idem Iuris, idem rerum ru- Cato quia mearum petitissimus , inter tot operas militiae, tantas domi buερ .si contentirines ,audis ut oliteras Graecas aetate iam declinata isu.

dadieit, ut esset hominibus discamento, ea quoque percipi fosse, quae seties concupissent. Quam inulta,imo pene omnia tradiait Varro Quod instrumen m dicendi M. Tullio de fuit Hrad plura cum 'etiam Cornelius Celsius medio eri Vit cormam inteisio. Eo h solum de his omnibus cubscripserit artibus,sed amplius rei militiaris, & rusticae etiam, &me diein prae tarim querit ρ dignus vel ipso ii posito t, ut hum scisse omnia illa emam's V At perficere rancimi opus arduum est. &nemo

perseeit ' Ante omnia sussicit ad exhortationem studiorum, Bdρ dapere id rerum naturam, ut qui Equid iron es factum,ne fieri quidem possit: cuni omnia 'uae maina sunt atque adiarrirabilia, tempus aliqubd quo prim qmemcerentur, hia uerint: Quantum enim Poesis ab Homelo&viuillo, tantum fastigium aecepit eloquentia Demosthene atque Cicerone. Denique quidquid est optimatas, ante non fuerat. verum etiatam 'si q uis summa desperet ; quod cur faciat , eui ingenium, Maletudo,ncultas,praeceptor, non deerunt tamen est sui Cicero ait Vulim tum in secundis tertiisque eonsistere. Neque

oti siquis Achillis gloriam in bellicis eonsequi non potest,

xiaeis aut Ditimedis laudem aspernabitur neque eui Home i, noti itii. Quinimo si hane cogitationem homines ha- .isi ab tit. vehemo se meliorem fore eo qui optimus fuisset, ar-itraretur:ii ipsi, qui sunt optimin bii fuissent: neque post Lucetium Macrum virgilius, neque post Ctassum &Hot-fosium Cicero; sed nec alii postea vicerint. Verum v Ttrans eis.λω. a ridi spes non sit, magna tamen est dignitas subsequendi. An raro. ' O Hio cte Messala, tiam Cicerone arcem rehente eloquen

622쪽

lsso M. FAE. QUNT. INsτ. ORAT. LIB. XII. CAP. II. rum,ad posteros gloriae tradideruntZAlioqui pessime de retas j

humanis perductaeici surrimum artes meIegentur, si quod Optimum fuisset, defuisset. Adde quod magnos modica quoque eloquentia parit fructus: ac si quis haec studia utilitate sola metiatur,pene illi persectae par est. Neque erat di melle,vel ve- . teribus vel nouis exemplis palam facere; non aliunde maiores honores, opes, amicitias, laudem praesentem,suturam hominibus contigisse; si tamen dignum literis esset, ab opere pulcherrimo, cuius trachus atque ipsa possessio plenissimam stuatis gratiam refert; hane minorem exigere mercedem, more eorum quia se non virtutes, sed voluptatem, quae fit ex virtutibus, petis ictunt. Ipsam igitur orandi maiest te qua nihil dii immoriales melius homini dederunt, & qua remota muta sunt omnia,&luce praesenti&memoria posteritatis careat,to- . to animo petamus, nitamurque semper ad optima: quod facientes, aut euademus in summum, aut certe multos infra nosi videbimus. ii Habes Marcelle Victori, quibus praeeepra dicendi pro virus A concia.. li parte adiuuare posse pernos videbantur: quorum cognitio studiosis iuuenibus, si non magnam utilitatem asseret, at cerinte, quod magis petimus, bonam voluntatem.

DANIELIS

623쪽

DANIELIS PAR EIPHIL FILII

si VINTILIAE

ni Institutiones Oratorias

- In quo Aliquammulta FAB1I LOCA explicantur,illustrantur,emendantur. '

625쪽

DANIELIS PAR EI

Institutionum oratoriarum libros duodecim

EPISTOLA AD TRIPHONEM Biblivolam. M -- L Vistilianu . J Hule Faaro studium vitae 'votum,suismet ingenii monumentis commenda- to, exponit Martialis Poeta festiuissimus, Itb u. apigr.XC. Luintiliane vaga mode σον summe iuuenta, Gloria Romana singilianetoga. eis. De cuius ὀloquentissimi Rhetoris patria non seeus inter seriptores disceptatur, atque olim de maxin o illo vatum HOME- RQ contendebant, septem illae famigerati limae Graκiae urbes: Sm rna, Rhoda ι,Colophon,Salamin,Ios, Argos,Athena. 'Alii namque Romanum ; Calagurritanum seu Hispanum alii Praedicant.Pro Hispanis tanquam pro aris εc focis propugnat eruditissimus de Societate IES V Martham Rad rus, Commentar.adMartialis illud Epigramma',pag.2Io. cuius sententiam me non pigebit adscripssse: Ego, inquit, pro Hispanis propugno: meeumque Magnus Ausonius in commemoratio

626쪽

Non sit Au digala dum eathedra 1nferior Aecedit &doctissim us sanctis sinusque testisHieronymus Iseu potius ante Hieronymiim Eusebius in Chronico Olymp. 2Ir. M. Fabim Luintilianus S omam a Galbaperdueitur.Et Edd. Olymp. III. anno Domitiani VI H. minsilianus ex 'Cadagurritan prim ιιι Roma , ublicamscholam aperuit, sesum rium e eo aecepit ipse Hieronymus aduersus Vigilantrui'. Caupo Calagurritan-, ct inpeνversum propter nomen viculi πιν - , rua Quintilian miscet aquἡm vino. Cassiodorus in Chron hoc

Silvano ct Prisco Coss aeuintillanm ex Hispania primu/ Ronis scholampublieam apertiit, is salarium V eoaeecepit. Volaterianus lib. I9. Anthrop. cap. I. M . Fabium mintilianum or tim in Nisania eonsat e Ciuitate Calagurritana,vr Eusebis Uet. Hie-

ἀsi Casaris Aur. Prudentium Clementam Chνsianum Poerans furuissa isaιm. Ipse denique ministianus Hispano Zouinciales isuos voear. cyc. Angelus Politianus Praefat. in coincit. ρ F. M. Fabius aeuintilianira ex Hispania oppido Calagurria maximestro-'prar obsessum in eo seriorium insigni Nisons in aranre a Galba, qui ipse deinde Imperato uit Romam a olescens admodum perduinctivi ess. In sententiam properant Historiosraphirqrum Hispanarum. Nee te moueat, quod Martialis lib. VI Epig.LXII. Quintiliani non meminerit Ea tem p state libros In stitui. I 2. Quintilianus nondum vulgarat; quos postea demum,.quam 'docere desierat, coposuit, ut ipse testis si Procem libr. I.Poeta vero Epsi grammati praescripsit,scripto es et vile,&c. Doctor erat, tum Fabius , nondum scriptor nisi unius forte & alterius de- clamationis. Alterum est, quod rationis speciem habere videtur, cum ipse Fabius lib. V. scribit a se adolescente cultum esse Domitium Afrum senem. Et libr.X. a t, sibi visum Domitium Afrum, & Iulium Afri eanum. Afrum vero Eusebius sub Nerone refert e rapula interiisse ι sed Eusebius annum non assignat, & errare in anno potuit, ut in Plinio Secundo Ianiore, quem cum auunculo confundit, errasse ostenditur.

mquam idem saepius, ut mendosus vel salsus castigatur. Aut si locus diuinationi) potuit Fabius etiam fuisse Ro-

MA ppicatim, rediisseque in patriam, ex qua publice a Galba postsa

627쪽

ter, cuius Romae eloquentia colastitit, confirmat. De auo

nihil dico. Nee disjuto,auine, an Patris declamationes sint, quas P. Pittiaeus 4n lucem eum Calpurnio e sit. Hacteis nus scitissime madetus. videatur etiam Gerardi Vossit. Instituto Orat. lib. I. pag ubi disceptatur, an Ouintiliani Declamationes, Patris, Filii, vel Nepoti sunt ' De nostrolioece flagito Eloquentiae Magistro ita pariter scriptuni re- Inuit Matthaeus Dresserus, Isagog. Histor. Millenar. v. p

cen magno auditorum commodo docuit, ut domus eius officina Eloquentiae non immerito sit habita. Dicitur primus este , qui salarium E fisco acceperit. Incidit autem illius aetas in ea tempora , quibus inclinatio qilaedam sermόnis Romani ad barbariem fieri coeperat. Quae res fecit, ut nec ipsius Oratio omni ex parte pura si,&antiquitatem redoleat. 'Auum habuit Q intili. num, cuius dicuntur esse Declamationes , quae Quintiliani nomia De exstant. Vixit autem sub DObIl TIANO Imperatore, circa annum Christi LXXXVιuia eodem temporε, quo Martialis Poeta, Epigrammatum author, soruit .. Haec

Dremerus. Pluta qui volex. legat sodes. politissimi Politiani pissation em, Fabii 1nstitutionibus praefixam. Et Iuvenal. Sat. VII. 3E . iast . J verbuφ Aurelio Symmacho perfamiliare lib.

II .ae p. 68 mcissitudinem vero e agitare ncn debeo , quam misi arbitr. His viro amiciti eruantusmo etiamsine admox itione referend/- Lb. IV .Ep. 33. Delecta νει Disolti meis Credo Hinceri,

quod επι is sua ardenter e vit/G. lib. VIII. Epist. 46. Agumeeum desiderio amantis: t redetam: Iamdudum hoc anim- me M vestri expetitor esturisat. Libr. IX. Ep. iso. Curam tuam magiistit prouidenda omnibm, qua poscit Evisio. Et alibi pluries Nostis non multo post. Sed si tantopere efflagitantur. Plinius I 1btra I. Epist. V. Ayιonem a refrequenteressuitLam, magno

sub promissam , lexhibui tibi. N qn parum autem disterunt, lagitare,&ρ stulare. Nam postulare, est quoquo modo extingere et I agitare vero velut flagris extorquere, Sc vehementer postulare id quod indieat disertissimus Romuli nepotum, Orat. pro Quinctio: Tamen quia causa posulat, non flagitat , prateribo. ': Et in Verr. Eglagitatur , postulatur, posci orur. Id. pro T. Annio Milone: Eorum nos magis miseret , quino

628쪽

IN M. F AB. Q 'INT. IN S. TIT. . ORAT.stram misericordiam non requirunt, quam qui istam e vi-

Quotidiano eanuleio. J Ita Cieero pro Quinctio: Epistolam et kane conficio 'agitarunt Codiciat tui. Elςganter, pro diuturnis precibus efflagitarunt, ut alibi loquitur lacteu in illud Elo quentiae flumen. Ita Phaedrus quoque pro precibus Comii 'vindicere non dubitaui . lib. I. Fab. VI. ' . Clamorem Rana sustulere adsidera,

Est enim conuicii vox via & origine quae tam inhonam quamuis, quam malam partem aliquam possit usur' pari. Vlpianus l.XV. g de iniuriis II. quasi dictura. putat , ut sit velut ea probratio quaedam, siue obiurgatio, qui multos audientes velut ad vitium vocamus. Cic. lib. XII. Epist. Fam. Meo iustissim honestissimoque conuicio usua an dignitatem. summa tua virtute tenuisse. Quem locum notauit Iacobus Raeriuardus, lib I. Varior. cap.Xll.& Gas Barthius, Aduersat.lib. XVII. cap. p.876. ubi eandem vocem pro ipso crimine veteres, nonnumquam posuisse. docet. Caeterum conuitiorum δe ob trectationum genera ita distingue te amauit vir'multistiae ααdmirabilis eruditionis Murquardus Freherusi in aureo suo de Existimatione tractatu, lib.II. cap. 8 f .ut quaedam sint a

tumelia , & omnia quae sub iniuriam cadunt: quaedam mininat eis; ut scomma seu morsus figuratus, qui Vrbianitatis pp. tius quodam studio& lubrico linguae, quam iniuriandi an iamo profertur, nec semper in amaritudinem pergit, praesertim inter mentas & pocula, in quibus facilior est ad iracunia amprouocario : quo de genere & M. Tullius seri ut in Oratore:

α Macrobius. lib.VII. Saturn. cap. 3.&ex eo Ioh. Sarisberiensis Poliorat. lib. I. cap vlt.&lib g. cap. X.

De institutione oratoνia. J Gasp. Barthius, Adueror.li, cap. XVII. p S Institutiones inquiti millibri, prima et

menta docendae alicuius artis aut scientiae ita concluduntur.

vi rudis aliquis per gradus ad eius cognitionem peruenite .possit. Sic apud veteres Iureeonsultos Institutiones legimas scripta breuia, aut pernecessaria tamen praecepta venientia ad sitiem Iuris Ciuilis, ut illis lectis atque cognitis eerta fun-mmen ta habeantur, ad quae latior & consummata notitia restiri possit. Sie ia humanis&diuinis litteris libros eodem tris

629쪽

OBSERVATION f. 38' -habemus. Vt Luintiliani Institutiones Oratoria atra. .rii Rei Militaris: Rerum diuinarum e miνuuii Mosi iis Architectonicae: Cassiani denique Rerum ad Mori Rieam vitam absoluendam obseruandarum. Tales etiam. inoas Iustinian vi Iuri Ciuilia se in Corpus quoddam redacto Qxaeponuit, ut adolescentes velut certa inde elementa atquς α damenta haurirent, quibus innis amplissimam Iutis MConstitutionum seriem aggrederentur. sunt tamen,qui cum eIestantissimum libellum INsTI TvTA inscribere malint , auo eass etiam auctoritate Grae ei metaphrastae Theophila ; quod voeabulum, si eodem modo capiatur, idem certe etiam sinificabit tarnen pertranslationem hoc fiet, eum instituta alio-I oi talea, quae docentur, aut iam docta sunt potius; vel quae Iecte aut c*nsietudine in mores recepta , auctoritate quadam eonsistuentium seruantur. Pariter vero in veteribus m mi exotatis Iibris Veterii Rei militaris rugitu inseribuntur. , Cissiani etiam Codices idόm praeferunt. Ego tamen sub-hactarum aliquia sonare existimo, & translationem talem esse, quali opusαὀperfectiorem titulum sollicitandum e manibu studio rum non existimem. Testis omni maior exceptione Lactantius, scribens libr. I. cap I. Luidamprudentes,aνbιινι-Institutiones Iuru Ciuiis compositas ediderunt. E Ιἀstitutioriss Arehitecton scae memorantur a Vitruvio ἱpsomet diuri illi, quos eius habemus, in Prooemio lib. VII. Haee tissimus Batthius. Plura huc facientia tradiderunt ad Ptorem InstitutGIur. magni illi &solei tissimi Iuris prudentiae Vulteius, Vesen-beeius Paetus, Seleterus, schneideuvinus,Rutershusius,alii, quorum proher diuina reperta. I

Nonia- 4J h. e lineamentis orationis, quibus baee mea vestite volebam. Est enim stylus proprie serreus quidam stimulus, quo veteres interati stabulis scribebant. Vndi:& no-net infra lib. I. cap. II. Cum vero iam ductiMsequiaoeperit, non mutila eνst,eas tabella quam optime insculpi, viper illos veluisu eas ducatur fis . Nam neque errabit, quemadmodum in eeγis.. e. Ιό de traductum est ad formam elocutionis, quam vari antsehteἀtiae atque verba. Paleiam aS: Conabor,utpotero, ranta virtutis a emplum etiam'Deondera. Vbilis conaree, est in librum redigere,posteritati commendare.EtConditores, scripto

630쪽

ue I IN M. FAR. Qv INT. IN sTIT. ORAT cap .XV. pag.1 917. Styli autem pars, qua olim scribebatur,aemmen dicebatur Cic. lib. I. de Orat. Omniassub acumensylisubeant necesse est. Altera pars erat obtusa, qua in cera delebant

verba, quae minus arridebant, ac ceram rursum complanabant, atque aequabant, ad scripturam nouam. veteri deleta. unde Venusinus olor, sal.X. lib.I. ver. 2. 7 . 7 .cecinit:

Sapellum vertas, iterum qua digna Misint i

Scripturusnneque te ut miretur turba,labores, Contentus pauais lectorib----

Qira de re consulendus omnino Adrianus Turnebus, Aduer sar. lib.XIV. cap 2 . p. 49o. Erasm. in Chiliad. Dionys Lam binus, & Laevinus Torrentius , aliique Horatii interpretes ad laudatum locum. Melior Goldastus Halmitis Aldius ad Pettonium, pag. s36. Iani Dousae, P.PIaecidan. cap. II. ad Petronium, pag. I97. ' m deinde Horatii consilio J Versus Horam sunt lib. de Arxe Poeti ea .ver. 88.&seqq.--nonumque prematur in annum

Membrana inisopstu de 'ere licebit, Quod non edideris ; nescit υox missa reuertἰ.sie Catullus de Smyrna Cinnae Poetae, Carm.XCVI. Smrna mei Cinna nonam post denique messem, am coepta est, nonamque edita pon semen sie infra lib. X. Fabius noster praecipit, reponendum etiam Opus, & post temporis spatium satis longum resumendum, α ita legendum, quasi non nostrum,sed alienum foret. Recte. Nam ut vetus habet veri verbium Canis festinans eaeeos pariteatulos. Aliter tamen de facundiss-mo Isaeo, Plinius, lib. II. Epist. IV. Ditissemper ex tempore, sed tamquam diuIeripseris. Quid de eiusmodi scriptis e t temporaneis senserit dotiissimus Hadrianus Iunius, Animaduers. lib. III. cap .XVI. p. I8.4 I9. iuuat apponere:Multis inquit placet extemporalis quaedam scriptitandi ratio,& in conficiendis libris celeritas, velut expromti atque in numerato positi ingenii argumentum: at mihi seeus videtur, probaturque impensius diligentia accurata, α longiore tempore iudiciiconfici. malo te exuressa: illic verba velut primoribus in labris nata. aut superficiario ingenii aequore natantia eduntur: hi electionis multifariae opes tamquam e sanctiore quodam aerario reconditae promuntur: illic suspectit facit omnia de cieatricosa,

scribendi facilitas & cursin: nie babito delectu rerum verbor rum quo

SEARCH

MENU NAVIGATION