장음표시 사용
611쪽
ΟRATORIA R. LIB. XII. C A p. X. 16s Dedieenis aspere, ut plarique non antiquissimorum quidem; sed tamen di gonero.
veterum, mollire tenta ueIint, non solum asursa pro aduer-
dicendo; sed & in praepositione B literae absonam Ec i- .aLabia psam S subiiciendo. Sed aceentus quoque cum rigore quo uersis. dam, tum similitudine ipsa minus suaves habemus; quia ublima syllaba, nec acuta unquam excitatur,nee flexa cireundu-- citur; sed ingrauem, vel duas graues cadit semper. Itaque ranto est sermo Graecus Latino incundior, ut nostri poetae qu ties dulce earmen esse voluerunt, illorum id nominibus exo . nent. His illa potentiora, quod res plurimae ea rene appellationibus, ut eas necesse sit transferre, aut circumire: etiam in iis quae denominata sunt, summa paupertas in eadem nos frequentissime reuoluierat illis non verborum modo, sed lin-
guarum etiam inter se differentium copia est. Quare qui a L sinis exiget illam gratiam sermonis Attici, det mihi in elo- , , quendo eandem iucunditatem,& parem copiam. Quod si negatum est,sentetias aptabimus iis vocibus quas habemus,nec
- zerum nimiam tenuitatem, ut non dicam pinguioribus, foristioribus certe miseebimus, ne virtus utraque pereat ipsa confusione. Nam quo minus adiuuat sermo, rerum inuentione pugnandum est. Sensus sublimes variique eruantur. Pei mouendi omnes affectus erunt, oratio translationum nitore illuminanda. Non possumus esse tam gracilesὶsimus sortiores. ' subtilitate vincimur valeamus pondere. Proprietas penes illos est certior copia vincamus. Ingenia Graecorum etiam minora suos portus habent, nos plerunque maioribus velis . movemur: validior spiritus nostros sinus tendat. Non tamen alto semper feremur . nam de littora interim sequenda sunt.1llis facilis per quaelibet vada accessus, ego aliquid non multo tamen altius, in quo mea cymba non concidat, inueniam. a nodi Neque enim si tenuiora haee ac pressiora Graeci melius, in sidat. eoque vincimur solo,&'ideo in eom diis non contendimus; prorsus tamen omittenda pars haee orationis, sed exigendavi optime possumus: possumus autem terum de modo & iudicio esse similes: verborum gratia, quam in ipsis non habemus , extrinsecus condienda est An non in priuatis& a. eutus,& non asper & non indistinctus&non supram umeutus, de 'elatus Μ.Tullius non in M. Callidio insignis haec virtus non indistin 'Seipio. Laelius, Cato in eloquendo velut Attici Romanorum eius, α fuerunt Cui porro non satis est,quo nihil esse melius potest 'nε supra. Adhuc ν quidam nullam esse naturalem putant cloquentiam, ' al. Ad N a s nisi .
612쪽
hoe qui- nisi quae sit quotidiano sermoni simillima, quocum aini eidam. coniugibus, liberis, seruis loquamur, contenti promere ani. acareeL mi voluntatem , nihilque accersiti &elaboratirequirentes: sti. quicquid huc sit adiectum , id esse affectationis,&ambitiosae in loquendo iactantiae, remotum a veritate fictumq; ipsorum gratia verborum, quibus solum a natura sit officium attributum, seruire sensibus: S I C v T athletarum corpora etiam si validiora fiant exercitatione, & lege quadam ciborum I non' tamen esse naturalia, atque ab illa specie quae si concessa hominibus, abhorrere. id enim, inquiunt, attinet circuitu res ostendere, & translationibus, id est, aut pluribus aut alienis verbis, cum sua cuique sint assignata nomina Denique antiquissimum quenque maxime secundum naturam dixisse contendunt; mox poetis similiores extitisse,etiam a virtu- si parcius, simili tamen ratione falsia & impropria virtute 'dites ducenis centes. Qua in disputatione nonnihil veri est; ideoque nontes. tam procul, quam fit a quibusdam, recedendum a propriis atque communibus. Si quis tamen sui in illo loco dixi eo m- positionis Iad necessaria, quibus nihil minus est, aliquid melius adiecerit, non erit hae calumnia reprehendendus.' Nam mihi aliam quandam videtur habere naturam sermo vulgaris, aliam viri eloquentis oratio : cui si res indicare modo satis esset, nihil ultra verborum proprietatem Claboraret t sed cum debeat delectare, mouere, in plurimas a nimum audientis species impellere, utetur iis quoque adiutoriis, quae ab eadem sunt nobis concessanatura. Nam dilas. certos exercitatione constri ,gere, & augere vires, & colorem trahere, naturale est: ideoque in omnibus gentibus alius
alio facundior habetur,&eloquendo dulcis magis. Quod si
non eueniret, omne Sparcs essent,&idem omnes deceret. At
loquuntur. & seruant personarum discrimen. ita quo qui Lque plus efficit dicendo, hoc magis secundum naturae elo-ν a dieit quemiam duci L . Quapropter ne illis quidem nimium repugno , qui dandum putant nonnihil esse temporibus atque auribus nitidius aliquid axque affectatius postulantibus. Itaque non solum ad peiores Catonem Gracchosque, sed ne ad hos quidem Oratorem, alligandum puto. Atque id secisse Μ Tul- litim video, ut cum omnia utilitati tum partem quandam delectationi daret, cum & ipsam se rem agere diceret; cagebat autem maxime litigatoris. Nam hoc ipso proderat quod Pla
cebat, Ad cuius voluptates nihil equidem quod addi possi e in.
613쪽
'O R A T o R I Α R. L I B. XII. C A P. X. 1 I De dicen. uenio, nisi ut sensus non 'quidem dicamus plures. Neque e- digenςIς nim fieri potest salua tradiatione cauist.&dicendi autoritate, si etebra haec lumina&cominua fuerint, ut non inuicem ODDeelint. Sed me hactenus cedentem nemo insequatur vlira, do tempori, ne crassa toga sit, non serica: ne intonsum caput, non in gradus atque annulos totum comptum: cum in eo qui se non ad luxuriam ae libidinem reserat, eadem speciosiora quoque sint,quae honestiora. Caeterum, hoe quod vulgo sententias vocamus i Veteribus praecipueque Graecis ici vi unonfuit , apud Ciceronem inuenio, dum rem contineant, & eo- 'pia non redundem,& ad victoriam spectent, quis utile negeti Feriunt animum, & uno ictu frequenter impellunt, & ipsa ibreuitate magis haerent,&dictione persuadent. Ac sunt qui
haec excitatior lumina etiamsi dicere permittant, a componendis tamen orationibus excludenda arbitrentur. Quocirca
mihi ne hic quidem locus intactus est omittendus; quod plures eruditorum aliam esse dicenditationem, aliam scribendi putauerunta, ideoque in agendo clarissimos quosdam vi hil posteritati mansurisque mox literis reliquisse tui Periclena & MCμε 'ν
Demadem . rursus alios ad componendum optimos, actioni-hus idoneos non fuisse,ut Isocratent: praeterea in agendo plus impetus possc plerunque, & petitas, vel paulo licentius voluptates. Commoliendos enim esse, docendosque animos im--- .peritorum. A quod libris dedicatur, in exemplum editur; tersum ac limatum, S ad legem ac regulam compositum eia se oportere: quia veniat in manus doctorum, & iudices artis habeat arta fices. Quin illi subtiles, ut similes ac multi persu .serunt magistri, dicendo, A wηinscribendo esse altius tradiderunt. Mihi unum atque idem videtur benedice- re, ac bene scribere: neque aliud esse oratio scripta, quam monumentum actionis habitae. Iraque nullas non ut opinori debet habere virtutes, non dico 'nulla vitia. Nam imperitis at virtu- placere aliquando quae vitiosa sunt, scio. Quo distercnt agitur tes dico, Quod, si mihi des cocilium iudicum sapientum, perquam ul- non viti ita recidam ex orationibus no Ciceronis modo,sed etiam eius qui est strictior multo, Demosthenis. Neque enim affectus Omn no mouendi erunt, nec aures delectatione muliendae, cum etiam prooemia superuacua esse apud tales, Aristoteles existimet. Non enim trahentur his illi sapientes, proprie&significanter rem iudicare,probatione colligere satis eis. Cum
vero iudex detur aut populus, aut ex populo laturique sen. . i
614쪽
i7α M. F A s. ω INTI L. INSTIT. eentiam indocti saepius, atque interim rustici, omnia quae ad -- ςxς obtinendum quod intendimus, prodesse credimus,' adhibe-
I mus, ut doceamus quomodo dici oporteat. An Demosthenem ςς v mallem se egisse ut seripsit, aut Ciceronem laut eos praestantissimos Oratores alio quam scriptis cognoscimus' Melius egerunt igitur, an peius ynam si peius ; sic potius oportuit dici ut scripserunt: si melius,sic oportuit seribi ut dixerunt. Quid ergor Semper sie aset Orator viseribit ' si lieebit, semper. quod si impediant breuitate tempora a iudice data, multum ex eo quod potuit dici,recidetur. editio habebit omnia. Quae
autem secundum naturam iudieantium dicta sunt, non ita posteris tradentur , ne videantur propositi fuisse non temporis. Nam id quoque plurimum refert, quo modo iudex audiare velit: atque ei vultus saepe ipse rectus est dieentis, ut Cicero praecipit. Ideoque instandum iis quae placere intellexeris, resiliendum ab iis quae non recipientur. Sermo ipse qui facile
iudicem doceat, optandus.Nec id mirusit,cum etiam testium personis aliqua mutentur. Prudenter enim, qui cum interrogasset rusticum testem, an Amphiona nosset, negante eo, detraxit aspirationem, breuiauitque secundam eius nominis
ρb assumis syllabam, & ille eum se optime norat. Huiusmodi casus effi-Pri etain. Vt aliquando dicatur aliter quam scribitur, eum dicere quomodo scribendum est, non licet. Altera est diuisio, quae in tres partes & Usa disseedit, qua discerni posse etiam recte dicendi genera inter se videntur. Namq; unum subtile, quod
vocant. Alterum grande atque robustum, quod constituunt Tertium alii medium ex duobus: alii floridum, nanque id es appellant, addiderunt,quorum tamen ea fere ratio est, ut primum docendi, secundum mouendi, tertium illud utroeunque nomine, delectandi, siue aliud interconcilian di praestare videtur ossietu. In doeendo aute acumen .in interconciliando lenitas, in mouedo grauitas videatur. Itaq' illo subtili praecipue ratio narradi probandiq; eo stet: sed quod
etiam detractis caeteris virtutibus, suo genere plenum sit. Medius hic modus,&trastationibus crebrior,&figuris erit tua uindior, egressionibus amoenus, eompositione aptus, sententiis
dulcis; lenior tamen, ut amnis lueidus quidam. & virentibus utrinque sylvis inumbratus. At ille qui saxa deuoluat,&pontem indignetur, &tipas sibi faciat, multus & torrens iudicem' 'cinitentem contra, seret, cogetque ire qua rapit. Hic orator Anifra
615쪽
tor&defunctos excitabit; ut Appium Caecum: apud hunc& di genere. patria ipsa exclamabit, aliquemque ut apud Ciceronem in o- , G ,- oratione contra Catilinam in Senatui alloquetur. Hie&am 'plificationibus extollet orationem,&vi supellationum quoque '' erige : Chaob tam voraxyde, Oceanin me in dimi e. Nota sunt enim iam studiosis haee lumina. Hie deos ipsos incongressum, prope suum sermonemq; deducet. Albais
Mimnusiatq;Dei: Nos,inquam, Albanorum obruta ara,sacrorum
opuli Romanisociae, aquales. Hicisam,hic misericordiamino rabit, his diere,Te vidit, eueuit, is appellauit, Oper omnes d ι Dactatur.Hinc itaque illuc sequetur, nec doceri desiderabit. Quare si ex tribus his generibus necessario sit eligendum unum, quis dubitet hoc praeferre omnibus,&valid:ssimum a- Iloqui, & maximis quibusque caussis aeeommodatissimum Nam & Homerus breuem quidem cum animi iucunditare,& Isia spropriam; sid enim est non errare verbis & carentem super-uaeuis eloquentiam Menelao dedit,quae sunt virtutes generis,nius primi.Et ex ore Nestoris dixit dulciorem melle profluc- Iliada. xe sermonem ς qua eerte delectatione nihil fingi maius potest. Sed summam aggressias, ut in Vlysse, facundiam: magnitudi- δειῶν nem illi iunxit: cui orationem nivibus hIbernis, &copia val. hyia
verborum,atque impetu parem tribuit. Cum hoc igitur ne- bernismo mortalium contendet: hunc ut deum homines intuebun- eopia. tur.Hane vim &celeritatem ci Pericle miratur Eupolis, hanc Ine a
fulminibus Aristophanes comparat: haec est vera dicendi sa-dia. r.eultas. Sed neque his tribus quasi formis inclusa eloquentia-mbusic est. Nam vae inter graeite validumque, te tium aliquid consti tutum est:ita horum interualla sunt Atq; inter hare ipsam istuquiddam ex duobus medium est eorum. Nam&subtili pisnius aliquid atque subtilius, & veh ementi remissius atque vehementius inuenitur: ut illud leue aut ascendit ad sortiora, aut ad tenuiora summittitur: ac sie prope innumerabiles species reperiuntur, quae utique aliquo momento inter se dimerant:sicut quatuor generaliter ventosa totidem mundi cardinibus accepimus flare, eum interim plurimi medii eorum, varietate region uac B.minu proprie deprehendantur. Eademque musicis ratio est, qui cum in cithara quinque constituerunt sonos, plurima deinde varietate complent spatia illa neruorum , atque iis quos interposuerunt, inserunt alios, ut pauet illi transitus multos gradus habeant. Plures igitur etiam
eloquentiae facies I sed stultissimum quaerere ad quam rectu. rus se
616쪽
xus se sit orator: cum omnis species, quae modo recta est, 11 Dbeat usum , atque idipsum omne sit Oratoris, quod vulgo geonus dicendi vocant. V tetur enim,ut res exiget, omnibus,nee pro caussa modo, sed & pro partibus caussae. Nam ut non eo. dem modo pro reo capitis, & in certamine haereditatis,& de interdictis ac sponsionibus, & de certa re credita dicet, sententiaru in senatu; & concionum, & priuatorum consiliorum seruabit diserimina, vitam ex disserentia personarum, locorum, temporumque mutabit: ita in eadem oratione aliter conciliabit, non ex iisdem pallibus iram & misericordiassi petet : alias ad docendum, alias ad mouendum adhibebit artes
Non unus color prooemii, narrationis,argumentorum egres sonis, perorationis,seruabitui. Dicet idem grauiter,severe,acriter, vehementer,concitate copiose, amare,comiter. remis se,subtiliter, blande, leniter, dulciter, breuiter,urbane;non .
bique simul, sed ubi eunque par sit. sic fiet tum id proptet
quod maxime repertus est usas orationis,ut dicat,&utiliter, Mad efficiendum quod in tendit, potenter: tum laudem quoque nec doctorum modo, sed etiam vulgi consequetur. Falluntatenim plurimum, qui vitiosum & corruptum dicendi genus, quod aut verborum licentia resultat aut puetilibus sententiolis lasciuit, aut immodico tumore turgescit, au t inanibus locis bacchatur, aut easuris, si leuiter excutiantur. flosculis nitet , aut praecipitia pro sublimilius habet, aut specie libertatis insanit magis existimam populare atq; plausibile. Quod quidem placere multis, nec inficior, nec miror. Est enim iucundioris ae sauorabilis qualiseunque eloquentiae, & ducit animos naturali voluptate vox omnis, neque aliunde illi per sora atque aggerem circuli . quod ' minus mirum est, quod nulli non agentium parata vulgi corona est. Ubi vero quid exquisitius dictum accidit auribus imperitorum, qualecunque id, quod modo se ipsi posse desperent, habet admirationem, neque immerito nam ne illud quidem facile est. Sed
evanescutit haec atque emoriuntur comparatione meliorumtut lana tincta fuco citra purpuram placet: at si contuleris etiam lueetnae reonspectu melioris obruatur, ut Ouidius ait.
Si vero iudicium his eorruptis acrius aεhibeas, ut buccinis purpuram riam illud quod fefellerat, exuat mentitum colorem, & quadam vix enarrabili foedita tepallescat. Luceat igitur haec citra solem , ut Sequaedam exigua animalia igniculi videntur in tenebris. Denique ΜΛ LΛ multi probant,nemo
617쪽
improbat bona. N. que vero omnia ista de quibus loeuti sumus, Orator optime tantum, sed etiam facillime faciet. NeqI enim vis summa dicendi est admiratione digna, si infelix usq; ad ultimum solicitudo persequitur, ac oratorem maeerat, coquIt, aegre verba vertentem. & perpendendis coagmentandisque eis in tabescen tem. Nitidus ille, & sublimis, & Ioeuples, circunfluentibus undique eloquentiae copiis imperat. Desinit enim in aduersia niti, qui peruenit in summum. Scan, denti, circa ima labor est: caeterum quantum processeris, mollietur diues & laetius solum. Et si haee quoque iam laeuias suprema perseuerantibus studiis euaserit, inde fructus illaborati offerunt sese, & omnia sponte proueniunt: quae tamen quotidie nisi decerpantur, arescunt. Sed & copia habet modum. sine quo nihil nee laudabile , nec salutare est. &nitor ille eultum vj rilem, &inuentio iudicium. Sic erunt magna, non nimia: sublimia, non abrupta: fortia, non temeraria: seuera. non tristia: grania, non tarda: laeta, non luxuriosa:iucunda. non dis. soluta plena, non tumida. Similis in caeteris ratio est. TvTIssi MA sere per medium via, quia utriusque ultimum rium est.
Oratotis studia post fin&ci voeant,
A R G v M E N T v M. Oratorem emeritu, iam velatare vel alio incommodo iura, inscentam. mature cessare ab opere iubet: non ita tamen, ut se otio dedat,sedυι vel historiamscribat,aut praceptis eloquDia,forman disque nouis oratoribuου operam det, suo Ciceroni us exemplo. Deinde excusar praceptoru magnitudine, ct extenuat non in ar-ribus tantum ac rerum eognitionν percipienda ,sed etiam di mor nos Agenii ae voluntaιis no ra admonet,in qua situm sit vasoni viri esse velim m. eum ad virtutem, honestarem nati m.
Ingenii vim immensam assa, moδε id artibin discendu quod viet istius adolescentia spatiosaripossit j rationem'ordinem O mo madhibeam , nec indulgeatn- vitiis quorundam praceprorum, nos ipsi em in scholu matur aciamtia. Rerum autem cogni-eionem, usum nobuo octionem allaturam esse, nee ita multorem paro, udiis iis otium-horas vacuas impendamin. Id exemplis litiserium doctissimorum virorum confirmat, quum nos ad dem .loquentiasiuatumquo cvestandum hortatur , nις remittin -
618쪽
M. FAp. Qv INTI L. INsTIT. dum eo tum, quominvisa summa ad liquem locum perueniamus. t di
coneionibus , Senatu, in omni denique officio boni eruuis; finem quoque dignum & optimo viro ,& opere sanctissimo faciet: non quia prodesse unquam satis sit, &itIa mente, atque illa facultate praedito non conueniat operis pulcherrim i quam longissimum rempus, sed quia decet hoc quoque prospicere, ne quid peius quam fecerit, faciat. Neque enim lcientia modo constat Orator, quia augetur annis, sed voce, laterum firmitate: quibus fratiis aut imminutis aetate,seu . letudine; eauendum est, ne quid in Oratore summo desidetetur, ne intersistat fatigatus,nequet dice parum audiri sentiat: ne se queratur priorem. Vidi ego longe omnium quos niihi cognoscere contigit,summum oratorem, Domitiissi Anutrivalde senem,quotidie aliquid ex ea quam meruerat autoritate perdentem, cum agente illo, quem principem fuisse quondam fori non erat dubium ; alii quod indignum videbatur siderent, alii erubescerent. quae o asio illis fuit diceddi. malle eum deficere quam desinere. Neque erant illa quartacun ψε mala, sed minora. Quare antequam in has aetati vegiat in a.dias, receptui canet,&inportum iritegra naue perueniet.'Neque enim minores eum cum id Aeetit, stud um fructus inquentur, Aut ille monumenta rerum pbsteris, alit,ut L. Cransus in libris Cieetonis destiuabat', quaerentibus tradet, aut e l oquentiae com ponet artem, aut pulcherrimis vitae praeceptis dignum os dabit.Frequentabunt vero eius domum Se timi iuuenes more veterum, &veram dicendi viam, velut rex laeuis peteut. Hos ille formabit quasi eloquentiae parens, M ut verus
subernator, littora & portus, & quae tempestatum sigua quidseeundis flatibus, quid aduersis rati poscat, docebit,n qn humanitatis solum communi ductus ossicio; sed amore quo danti operis. , Nemo enim minui velit id : in quό'maximus fuit.
in Io porro est honestius, quam docere quod optime scias Sic ad se Caelium deductum a patre Cicero profitetur. sic Pansam, Hircium, Dolabellam in morem yraeceptoris exercuit, quotidie dicens, audiensque. Ac nescio an emn tunc beatissimum credi oporteat fore, cum iam secretu in conis. cratus,liber inuidiaeptaeula contentionibus famam intuta
collocarit, de sentiat riuua eam quae post ista praestari magis solev
619쪽
Alet, venerationem, & quid apud posteros futurus sit, vide- studiabit. Conscius sum mihi, quantum mediocritate valui, quaeque post finε antea scierim, quaeque operis huiusce gratia potuerim inqui 'reres candide me atque simpliciter in notitiam eorum, fiquis te cognoscere voluissent,protulisse. Atque id vi Roboaho inisest doeuisse quod scierit. vereor tamen, ne aut magna nimium videar exigere, qui eundem virum bonum esse,& dicendi peritam velim . aut multa, qui tot artibus in pueritia discendis, morum quoque praecepta, & scientiam iuris ciuilis, praeter ea quae de eloquentia tradebantur, adiecerim: quique hae e operi nostro necessaria esse erediderim, velut pondus rei perhorrescant, ac despe niande experimentum. Sed hi primum renuntient sibi, quanta sit humani ingenii vis, quam potens essiciendi quae velit; cum maria transire, sy, deram cursus numerosque coga Oscere mundum ipsum pene dimetiri,miuores,sed dissiciliores artes potuerint. Tunx Cogiteaῆ, quantam rem petant, quamque nullus sit hoc pro- . 'ponto praemio labor recusandus. odsi mente coneepe- hiat, huic quoque parti facilius accedent, ut ipsum iter ne que imperuium,neque saltem durum puten r. Nam id quod prius , quodque maius est, ut boni viri si ilius, voluntate maxime constati quam qui vera fide induerit, facile easdem quae
virtutem docent artes accipiet, Neque enim aut tam perpleata, aut tam numerosa sunt quae premunt, v e non paucorum admodum annorum intentione discantur. Longam enim facit operam, quod repugnamus. Breuis est institutio vita:hoi. nestae beataeque, si credaS. Natura enim nos ad mentem optic..mam genuit: adeoque discere meliora volentibus prVm- ptum est, ut vere intuenti mirum sit illud magis, malos esse'. tam inultos. Nam v Taqua piscibus, ut sicca verrenis, eircum fuius nobis spiritus volucribus conuenit: ita certe facilius esse oportebat, secundum naturam, quam contra eam viue, te. Caetera vero, etiam si aetatem nostram non spatio sene.. , ictutis, sed tempore adolescentiae metiamur, abunde multόs ad discendum annos habent. Omnia enim breuiora reddet
ordo, & ratio, & modus; sed culpa est in praeceptoribus prima, libenter detinentibus puerum, partim cupiditate diutius exigendi mercedulas, partim ambitione, quo dissiellius se quod pollicentur, partim etiam inscitia tradendi, vel ne- gligentia. Proximassae nobis, qui morari in eo quod nou muri 'quam discere quae nondam uim 's,melius Puramus. Nam ve
620쪽
s s M. p A B. Q v I N T I L. Ι. N s τ I de nostris potissim um studiis dicam, quia attinet tam multis annis, quam in more est plurimorum s ut de his a quibus uia i gna in hoc pars aetatis absumitur, taceam )declamitare in se hola, & tantum laboris in rebus falsis chnsumere, cum satis sit modico tempore imaginem veri discliminis, & dicendi te , ges comperisseὶ Quod non dico, quia sit unquam omittenda
dicendi exercitatio ; sed quia non sit in una eius specie conse-hescendum. Cognoscere enim,&praecepta vivendi perdiscu-xe,& in foro nos experiri potuimus, dum scholastici sumus. DICENDI ratio talis, ut non multos annos poscat. -libet enim ex iis artibus, quarum prius habui mentionem, in paucos libros contrahi solet. adeo infinito spatio ac traditione opus non est. Reliqua est,quae vites cito facit, consuetudo. Rerum cognitio quotidie crescit, dc tamen multorum adeas librorum neeessaria lectio est, quibus aut rerum exempla ab Historieis, aut dicendi ab oratoribus petuntur. Philosophorum quoque consultorumque opiniones, sicut alia, velimus legere necessarium est. ar quidem possumus omni ac led bre-' ue nobis tempus nos tacimus. Quantulum enim studiis ini partimur Alias horas vanus salutandi labor, alias datum fabulis otium, alias spectacula; alias conuiuia trahunt. Adjiceiot genera ludendi, &insanam corporis cubam. Trahat inde peraegrinatio, rura, calculorum anxiae solicitudines, multa: eaullae libidinum, &vinum,&flagitiosus omni genere voluptatum animus. Ne ea quidem tempora idonea, quae supersunt. Quae si omnia studiis impenderentur, iam nobis longa aetas, & abunde satis ad discendum spatia viderentur: & diutria tantum computantibus tempora: &noctes,quarum bruta pars omni somno longior est,adiuuarent.Nunc computamus annos, non quibus studuimus,sed quibus viximus. Nec veros Geometrae.& Grammatici, caeterarumque artium prosemolles omnem suam vitam , quamlibet longa fuerit, in singulis artibus consumpserunt ; sequitur ut plures quasdam vitas ad
plura discenda desideremus. Neque illi didicerunt haee usque
in senectutem,sed isola didicisse con ten ii fuerunt,at tot an Cis.1- nos in utendo, non inpercipiendo exhauserunt. Caeterum ut qc riuo. Homero taceam, in quo nullius non artis, aut terfecta,
Idam r.eγ non dubia vestigia rUeriuntur . ut Eleum Hippiam transeam, qui non liberalium modo diseiplinari m prae se scientiam tulit, sed vestem & annulum, erepidasque,quae onini' manu sua fecerat a via habuir,atque ita se praeparaui nc Cia