M. Fabii Quintiliani Institutionum oratoriarum libri duodecim, summa diligentia ad fidem vetustissimorum codicum recogniti, ac restituti

841쪽

pretitiones. non exitum captasse dicat, sed ex rationem. pliche pet fidem miseri pudoris aestum, nunquam vid ut mori voluisse parricida, si v rxerit. Ad tua nune genua rigo, optinie pater, has ad scelus tantum fortes manun

eso, sis est, quicquid feci, per hanc ipsam mei ehatiti.

1, qu me nondum timere coepisti, miserere, filiuni Pieta)ereuntem ne velis exitum sacere particidae. Praesta mihi entiam, qua me modo bello credidisti. Finge nos in prosperi Martis cecidisse complexue eonfestumque matulaeribus cadauer effetr . Relinquo tibi pro me omnes: ntes: hunc quo nos retinere voluisses , in suprema measset, affectum : tuis manibus compone eorpus, extrue tns, Moerilusta persolve. Deinde cum iam nouissimis o- is, supii uioque discedens satiatus fueris amplexu, tua cs est sublatis ad caelum manibus proclamare, Mathema, men ' ss. Reddimus caussas, peregimus preces . telia vos 'nus ros adiuuate ciues, non ut liceat mihi morut istii iam: t negetis. Vir sortis commendo vobis exim . non continuo laetate vulnus impressero: si non

i ta iiiii in animam properans ictus egesserit, ad inite dextraris, ii ximite telum, & ante omnia detinete p i. Nescio qu in unge manum sparsurus fit fugientis anidos quo idia extra eius mucro visceribus, in quem sexu tueor γris ruina praecipitet. Vultis scire quantum: mi me inutus Metuo ne patrem , duin morior,

DECLAM. v.

D pro

842쪽

Pro patre contra filium.

V Λ M VIS , iudices , in tanta malorum eo

tinuatione iam poteram nihil ex accidentium meorum nouitate mirari, nullumque mihi re

liquerint impatientiae genus aduersa, quae desolatiis remediisque creverunt: confiteor a men hoc solum me prospicere nullo metu, nulla tristium recordatione potuisse, ut post piratas, orbita tem, famem, hinc quoque calamitatibus nostris pondus accederet quod reuersus eii filius meus. Vivebam miser, vehunc viderem solaque superstitis expectatione suspensus uidissimam moriendi cupiditatem contentiosa mendi it fallebam. Pudet persuasionis , redisse se iuuenis affirmam vindicaretur morte se arris, ut patris Oibitare gauderet: nec intelligit maiorem se factis meis autoritatem hac indignatione conferre. Nunc magis sentio, quantum facinus fuerit aegrum non redimere . .eritur te relictum, qui potuit euadere. Vtcunque igitur, iudices, poteram redemptionis illius reddere deprae lentia uu: nis impietate rationem, α miherudelitas ista praestabat, ut filium viderere legisle meliorem. Non utor tamen occasionis huius inuidia, nec quicquid ini. serae pietatis impatientia feci, querela malo defendere. Eς 3

vero tunc non mores liberorum, mentesque tr ict aui, nec inthi in illa trist 1sima conditione succurrit de comparatio et consilium. Sola, quid facerem , necessitas , sola tui renum

meorum aduersa luaserunt. Ex duobus liber s neutrum magis amat, qui redimit .aegrum. Illud plane, iudices, ultra omnem maloium meorum fateor esse tristitiam, quod hac asperitate iuuenis,hoc inopi ς squalorisque despectura mois mi sta tis incessir. Hominem qui piraticum carcerem , qui

praedonum vincula discusserat, decuerat, ne voluisset aliter reuerti Ex quo se nobis tanto virium labore restituit, pote rat eius quoque admirationem mereri, qui pretio paulo te cessisset. Dii immortales quam laudem quem gloriae Duo rem impleuerat s si pasceret patrem, redemerat fratrem. Rel

turus vobis , iudices, ordine malorum meo Ium euentum, quem nemo tam crudelis, nemo tam saeuus audiet. Hinc nolpascat hunc ante omn), qui sequeritur in fratris compa tione damnatu secreti doloris indigna 1One conuenio. I

843쪽

d anis, ex duobus aegris H-ui Ediui in mei sommentauio corporumque qualitate, rumpo 2-cix probauis saeua captiu tas, in totam minia

quoque Fenere diductos. Hic naaq rob Huens, no amoliri prosperis facile , no a accidenti ee, quem de voluptatum gaudiorumque contem Urein quandoque fortunis, traxerat ex firmitate

inari pi otinus & ici membra consantiam. Illa tectini t*am metusque resolutus, alienus a curis inibus tripar, delicatus, impatiem, & iam similis ae- . si apud patris assectus haec ipsa liberos dissimilitudo age s&erat quaedam in inaequalitate charitatis aequalii , a in hilaeierio laudatumque semper. illum iam quam diligeret n. Quid profuit indiuiqua pietas ateria is se istente manifestum viri s magis colloquiis ,

id linita a qu. Velit nolit, iudices, i pia quoque que-q- de patris fateatui aqimo P probat. Irascio Γ- raelatus aegro , impatientia est hominis

i minis Accipite. iudices, maiorem pietatis ae- .e piabati filium nec pere te dimi Tuius elegi, iunxi: eqs ap: Mi ''tem, & viroque patris latere nudato, Vi sui in hi mininabiturus utrunque mecum, si pariter es t H is inline iuuenum aequalitatem, etiam in calami-ibii tot uti ruauit. Vterque captus csti amby de redcm- onestris in issimules licet, iterum tamen & inter adfam tua tam , chariotis iuuenio. Ia captiuitate corn- inimi omitiis mera ustille de patre, qui languere coepit. mihi i unciis tentissime iuuenis, tu quaeso responde. J sed buerit ρater duos redempturus ὶ' Cun s e precia collegio rus, seruulos, penates, re ' n ta v ob tam peranti festinatione paren ris addixi, & vl- quam non potest excogitare summus affectus, nihil se uti-nihil dubiis casibus i pro inconsulta pietas ni- neq; illi reser ri, quem redemissem. QRantum, iudices,

iratastillatim, scire potestis ex .hac falae. Fuerit precium v exiguum paruumq;, dum totum: fingite quanti bet diui-,q Meepau erem patrem, nemo unquam plus pro li

ibu , fortuis

mihil unc

844쪽

si M. FAB. Q INTILIAN t. ntitatis ingenium est, in captiuoitim taxatione solos xl. inare redimentes' Dii immortales, quam arrogans me pia, quam superbus excepit Z Parum, inquit, attulisti senez

Ianguer alter. Quid ego a dus hominibosque merui , quoi

mihi non redditurus utrumque, non lyse potius elegit 3 Siuus,&humani doloris attinx, negauit a me duos posse re. 'idimi Deinde ut hoc tristius, ut difficilius esset, redditurum se dixit utrum maluis si m. Vides iuuenis , quam tum pietati lmeae testimonium reddiderit ipsa crudelitas. Conditio non ponitur nisi duos redempturo. Expectatis, certum habeo, iudices, ut in tristissimae necessitatis positus abrupto , ad α- rum continuo properauerim. Quis non pntet audita conitione, vincula me statim detraxisse languenti λ Odelius licet consessionem meam, deliberaui. Tenuit inter illos iacet- plicabiles doloris aestus, perquam longum pietas misera con ilium. &quod nunquam satis manibus filii, nunquam sitis excusabo conscietstiae meae, non statim mihi ille di hcieas v- lnicus fuit. Dissimules licet orbitas, ego mihi plurimum vi- ldeor adiecisse languori curectationis mota , & sensit infelix quid in electionis huius necessitate fuerim neutro languente raet urus. Tandem, quod L lum habebat ambitus aenus, desperatione praeualuit . Accepi, fateor, illum qui ibi. . tus quomque non sequebatur, quem non gaudium redemptionis, nolaetitia praelati, non hortantis erexit patiis amplexu i Si eilet in rebus humanis vllai umentia, metueram etiam de piratri ut mihi duo redderentur. Vtinam, iudices, iuuenis,sius vita praestaret, ut Videretiar non periculi miseratione, sed cha- lxitate praelatus . Me infelicςm, quod bonam habeo causiam. Explicuit iustitiam comparationis , qui defessit erram redemptus, & in perituro filio nihil aliud electum est. In quo

fui miser famae periculo/Filius meus languore talanctus est. Tamen pater occiderat aegrum, si reliquisset. Videram continuo, iudices, in carcere illo quantum promi iteret conli tia hominis, quem non captiuitas, non expectatio patris, nofratris fregisset infirmitas. Nec mmerito de fortissimo iuue ne cunista speraui, finisset ad omnes conatus explicato unguente liberior. Tandem miseros fortuna respexit, & puto conis a prae donum commenta, feritatem, ipsa consensit. Vt nobis quem negauerant, non abstulissent. Non quidem mihi, iudices, arrogo temporis illius prouidentiam, nihil ine fateor fecisse consilio. potest tamen utriusque inuenis exitus uecessitati in

845쪽

rarion nic Persi quein redin in

'rii, iniqui. Inuenisse te putas iuuenia , pati tu

'lenta puceMammuaerebam precium iis 'cloienum mitissimae ciuitatis, hae preces: hie λgat' 'M. -',itu init. Μiseremini, date stipes, indulgete, tendus isse qui red mi maluit fratrem. Sed 'hactς :bis μα sum proclamare voce, Erige vultu par , at se tristin ham iaci m. vindicanti de saeuissimis praedon summ duos redemisti alimenta posco, poteram non 'rere suum pater, sed mendi cus hominὼm, sed iiivenem x. essenim magis ex ipsis rerum naturae sacris vene isque primoidus deseendicasse ctus3 Quid etiam inter tia

saepsentes tam commune, tam publicum, quam Vta-

usi i proximus quisque depellat 3 Voluit nos ille

talitii Ait sex Deus in commune saccurrere , α per uasata illorum vices in altero quenque quod pro se ti- et assim q. Noἀdum haec eliaritas est, nec personis imarem seritu sed similium ae eidentium prouidi metus, tuitorum religiosin horror. In alienaui quis is tetur. Ite eibos obsidio partitur, seiu i patiter nia antium frequenter unius alimenta para-nr. pHanc& ille venit affectus quod ignotis eadau Iii uinx-ςobgerimus, & in 'pultum quodlibet corpusi se Milio tam rapida transcurrit, Vt non quantulocun , eo viragaestu. Parentibus vero liberi non praestatis enisi sedditis: quanto, dia deaeque, breuiora, quanto ara hiis tot infant; ae, tot pueritiae sumptibus, tam Variu,mutatissimae iuuentutis impendiis y Si mehercule hoc lue ossi cii genus natura permi teret, bene pro deficient aliqu- α vita vestra eperderet, iterumque ex illa quastis an portio breuis in suum rediret autorem. vultie. quantus nomini nostro debeatur affectus' quanta ve. io Non est beneficium quod poscitis: sed est sicinus inegatis. Liberi patentes alant. Pudet sacrorum nomi , puderieligionis humanae. Haee ergo lex erit Quid im-:r , omini, qui primus fecit ut pietate iuuaremur Liberi armalint. ' Q crudele factum. O nunquam tristi ors 'tal scii Vlle qui eo tuti Non me ruisti, inquit, accIDiisHOpietas , quiesce paulispere infirmitas remunei lexseuerissima est , ut sortius alimentaicitur 'Perdiderunt pulchritudinem sanctitatemque na-

846쪽

turae, qui putant illis parentibus iura succurrere, quibus an liberos salua est de mutua charitate reuerentia. c d ilis prospe Tere pignoribus.& inter tam venerabiles affectus hoc quoqu:

d gnuna prouidentia fuit, ut aliquid & 'aia praestarent Qu)

retas, traiceris, & ideo iuberis. Expectandum est videlic-t ut Iliberorum parentumque concordiam praeserant totius me- Iita vitae,& ut pietas, natura, sanguis accipiant quotidie tanquam amicitiae nexuma unis nos pro ' rueriri ius obsequiis, ad ulatione, patientia, natales ortus & pignora pruna petieistῖS. vultis, iudices. v thui nomini salua sit in omni personarum diuersitate veneratio: bonorum patrem filius alat. lex

malum.N in Heiam hanc contumeliam Ierum naturae, non

faciam legi. ut excusem vel pessimum patrem, ut sacro domini tetem gratiam petere de venia sim licet crudelisa saeuus, filium tamen diutius amaui. Clauserim paternos penates, detestamento, de spe successio vis expulerim, onerauerim vinculis manus, foedaueri in membra verberibus Zpersolui gratia non potestn'c malo parri. Arrogans, Impotent sum , nolo

quotidie mereri quicquid mihi debeti coepit primo die. Facilis, mitis , indulgens, vocabula sunt ista minoris affectus,

propter haec aleretur amicus, pasceretur extraneus. vestrum

qui nimio occim n est, quod interdum aliud su mus: & sva de manifestum est diuersitatem nostram venire de motibus liberorum )non inuenias asperum patrem, nisi iam p'ccantis arratis Quid ais 3 rigidus, immitis sum: ideo pasce, tantum pasce , non vltra malo pro reuerentia nominis' nostri Qv c quid p aestatis inviti, & cum alitur pater quem quere- Tis an dignum , accipere mihi videntur omnes patentes. si v is, asL stum debes: sin minus, necessitate seruitutem, patientiam. Non tanquam pater alitur, qui tanquam bonus amatur Sepone iuuenis, disser querelas, tunci asceris, tune obiicies mihi cum prosperitatum , cum secundorum ossicia depos m. Non talis ad genua tua pila uoluor, ut extimendus sim. Nulli malus est pater, cum es coepit infelix. Aipios collapsum, & ex omni calamitatiam genere miserum.& vltra quod acciden tium mensura non exit, In orbitate mendicum. R get squallidi capitis concreta cani dies, vigor pristini vestus vacuis LIm nibus intabilit, & per obstantium crinium iIIumenat uisa sentium iactus escia Iorum. Haeret astracta nudatis ossibus cutis,& in fame sua homine consuti Pto, iam

848쪽

prodigarumque voluptatum continuatione venisti: ex ha

sisti senex census in precia meretricum, quanquam & busti ubetur necessitati pietas vestia succurrere, Sc lex qliae in rem, quae patrem nominare contenta est, filium noti remisit ad caussata Quid vero si tu educationem in discursus, in precia vacuatus lumὶ Excedit omnem sceletum comparatioDGpatrem mendicum facere . nec pascere. Tentat iudices hoc,

quod non est redemptus, ampliare alia iuuenis inuidia. Fratrem, inquit, mihi praetulisti. Fateamur paulisper hoc crimen, agnoscamus hoc nefas. Impudenti sit me genet is humani. tu non seres ut f ater tuus vel magis ametur ' Vides enim, praelatus est tibi nescio quis affectus, possident charitatis tuae lo- eum pignora de minoribus sumpta nominibus. Illum ne pe, cuius aeque spiritus de visceribus his trabebat ortum: qui patrem vel solus impleret. Pessimus est mortalin m. qui amari fratrem suum sine sui charitate putat. Tu custodies utrum frequentius osculer , utrum it Iingam magis arctiore. complexu Non est hoc impatientia, nec circa patiis offectus sacra de pietatis contentione lixa. Eum tantum fratrem putas amari magis quem non ames 3 Falleris iuuenis, longeque te ab intellectu rerum. naturae seposuit praua persuasio, qui putas ex paternis affectibus filio perire , quicquid in altero de necessitate praepondeiat. PaI est in omnes libet os, eademque

pictas, sed babet in aliquo plerumque proprias indulgintiae caussas&salua charitatis aequalitate, est quiddam per quod

tacito mentis instinctu singulos rursus tanquam vulcoSam mus Hune primus nascendi locus, illum gratiorem prior fecit infantia. alium laetior vultus, de blandior osculis amplexibusque facies, quosdam magis seueritas probitasque commendat, in quibusdam diligunt impatientius calamitate S. Et damna corporum, debilitatesque membrorum notabulius miseratione complectimur. Salua est tamen uniuersias, cum quicquid in alio cessare ereditur, in altero testituit alter anfectus. Securus sis, non intercidunt ista, non pereunt, sed inuicem vincunt, piae ualent, cedunt. Filio non potest praeserti nisi filius. Blandiar, iudices, paulisper calamitatibus meis, Scsic agam tanquam apud piratas in aenerim utrunque sanum.

Attuli sine dubio ure cium duo tum sed utrimque praedo non reddit. offert electionem, suadete quid iaciam. Quid dicitis' Ista pietas est, abire, discedere, irasci scilicet, queri, & inuis

849쪽

im sacere piratist Vos interrogo liberi, vos parentes. Nonyo facinus est, ideo neutrum redimete , quia utrunquan possis λ Egregia pietas, aequare liberos, iustitia desipeaa-inis, δέ ex hoc quod succurrere non contingit duobus, oratem facere totam. Tu vero senectus arcipe quicquid da- . accipe quicquid offertur, du hoc salse seritati libe t, ant i in parientia ta saeua decrescat immanitas. Interim multat sunt afferre castis. sperare licet, repetere, sperare pater. foris euadat Quae .uq; explicari coaceruatione non possunt, paries vInaeques ruantur:&facilius est diuisa subtrahere, tum magnitudo laborat insolido. Quantum intelligo,ices, filius, cui profuturum non erat ut eligerem, hoc so-i serre non potest, quod redem p us est frater. Quas hanc,

ices, impudentiam ferat robii est mihi quod ultum de liis meis potuerim sacere discrimen. Deinde queritur non otius electum,& cum statri praeter eiusdem nominis par 'imile conlattium reuerentia quoq; languoris accesse iit, gnatur apud affectus patris non eam praeualuisse partem, ua tantum filius erat. Non inuenio, iudices, quemadmon effugere potuerim criminis huius inuidiam, si hunc po- Iecep ssem. Patri, cui utrunque pirata reddere nolebat, linendus fuit aut aeger aut neuter. Q id, quod,inquit, et luxuriosum praetulisti 'parce, iuuenis, maledictis, parce aitiis R liquistis lixenomina, domi erunt ista vitia, do-runt istae virtutes, sed cum fueritis reuersi. Interim nihil destis quam fratres, qui liberi mei. duo captiui , ambori, & diuersitas vestra de ea lamitatum societate consum inst. Vides quam nefas sit alterum ex vobis mihi esse vilio-Piratarum non interest uter eligatur Dignum hunc ae uisti, luxuriosum redemisti. Comparatione vestri iuue-irca patrimonium honoresue contenderes, & ego plo-abo, vicisses. Sed ventum est illuc ubi non probitas, non 2Sa: stranantur.&'de corporibus sola taxatio est. Undes toleraret casusiferret sordes vinculorum, piraticam s iuuenis, quem torquere solebat nostras utalitas j unde 1 solitudine carceris duret animus conuictibus semper

ratibusque laetatus p Expecta tu, quem decet honesta alia, laudabilis labor, qui tibi difficultatum reddis i plerem. Tu dissirris, luxuriosus redimitur. Quis vis Praelum de quo soli tibi querebar: quem cum vellem castι- rePrehendere, tesolabam laudare, mirari. Exaggera

850쪽

18 M FAA. Qv INTILIANr quantum voles vitia fratris r luxuriosum, perditum voc dum scias te sic magis probare nonani. num sutile patris, sci de . alamitate rationem. Ille eligit , qui recipit ante meliore. S d parcequiso tu aenis, aduersorum in erpretationi. reson

e iste lectio, alterutra recipere, cum pre Cium attuleris duoium:

discrimen illud non ego, sed pirata eo iumentus est. Quicquid inter vos in alterutro seceto, affectus est, uo duos amo. Et homo apud quem filius sola praeualuit gratia ealamitatis, non fratrem l bi praetuli, sed quod in te fratri praetulit sena . Consilium hoe putas fuisse patris Fortunae est qua capti pariter estis, qua decubuit alter, qua non conualuit redem G. Cum pIopter duos venelim, quod in altero mihi pirata coacessit, idem est ae si mihi neutrum reddidisser. S d quod aefacti mei distiam labo rationem AEgere lectus est, respondete nunc, si viderur. Luxutiosus perditus fuit. Parcamus quae so memoriae, revereamur supretria cinciis, poeniteret me sociasses vivet et. Ita rumae saepius quod necet se esti ipsa criminis mei voce defendat, aegrum redemi. Non habent profecto non habent discrimen liberi, nisi de calamitate : dc inter homines quos natura pietatis aequauit, disserentiam nisi de dolore non explices. Non cum usu nunc vestro, Don cum moribus loqlao . I le anhelat, illius suntl suspitia, ad illum senus veni. Excogitasti rursus, fortuna quod supercrescerer charitati, quod poss. t sacris nominibus ac edere. H:s solus maiora si cilius est quam fi iosam re, filii miserevi. . Me qui dem iudices, siquis interroget, conditio illa non fuit Vera, non simplex, habuitque piraticae seritatis ingeni uin. Egrum mihi non licuit relinquerelicuit eligeret:Autas sui illa credis, ut iuxta moriturum tu redde ieris i& homine si eius. Immani tatis, ut possent liberos cum patre partiri, paterentur c. in ibi relinq ii, quem periturum ex hoc probabant, quod illum patcr non eligebat 3 Tentatas si misera pietas, & placu thoc quoque addi calamitatibus nostiis, ut onerare .pud OIe coa di iopis palles non habentis. Cum in comparatione sint ae gi r offertur, ideo ponitur. ut ei gatur. S p rest , nisi fallor, Iudices, vacum sibi pia latum si attem queratur, aestimeris v tri tunc magis debuerit pietas nostra succurrere . Est quidem. iudices humane tu fi iniit tis ista. natura, ut ex omnibus acci dentibus grauissimum pmet quisque quq d patitur: & cum a Iiena cogitation bus, nostxa dolore tractentur, necesse est Myad impatietatiam suam vel minora praeualem, Languor est

tameni