장음표시 사용
51쪽
eventu aliter comprobatam esse. stultus sim, si credam Quinatum Mucium, qui generatim in libros decem & octo jus civile redegit; a) Julium Caesarem, qui ius civile ad certum modum redigere, atque ex immensa diffusaque legum copia optima quaeque &necessaria in paucissimos conferre libros destinaverat; b Marcum Tullium, quem de jure civili in artem redigendo scripsisse memoriae prodidit Gellius, c illustres licet viros , res
omnes, artes omnes calluisse. omnes quidem artes, quae ad humanitatem pertinent, habent quoddam commune vinculum, S quasi cognatione quadam inter se continentur; d at quod . adeo necessaria sit ista connexio in iurisprudentia , ut nisi εκ omnium artium cognitione perfecta illa comparari possit, seque vanum esse opinor, ac illud,quod aliquis in omniura artium genere possit excellere. Prae se ferant itaque veterum fragmenta, quae in Pandectis supersunt aliarum artium quasdam notas, , vel communi sensu, vel aliunde petitas, non tamen continuo omnes artes prosessos fuisse evinci potest.
f. XXVII. hissisas. H. Soquitur itaque, ut mihi conclusa sit haec disputatio: auti in i 'ta. pricios Iurisconsultos non calluisse perfectam Jurisprudentiam;
clusa. aut sine omnium rerum, artiumque notitia absolutam juris co-snitionem consistere posse. Video cogi dissentientes in id, ut, ignorantiae labe in jurisprudentia inficiant veteres illos,quorum alioquin auctoritates in jure veneramur; priusqtiam vero adeo iniquam pronuncient sententiam, ne taedeat consulere Alberici Gentilis eruditum dialogum, qui inscribitur Staevola, quo fortassis in saniorem sententiam transibunt. Ego vero pro instituti mei ratione facile ostendere posse confido,auctorem non esse Ulpianum ob jurisprudentiae definitionem, ut reS Omnes, . omnes artes ad persectam juris cognitionem tenendae sint. Quandoquidem quum responderet tunc percunctanti, quid eΩset jurisprudentia, verisimile non est, indicare voluisse haec,quae media praetenduntur, ad juris scientiam comparandam, quod alterius quaestionis erat. In horum igitur Interpretum explicatione, vel in respondendo sibi non constitit Ulpianus, vel dicendum H d. l. a. 3 4r. D. deo. I. bin Sueton. in Iul. cap. XLIV. c Gess. Nore Attic. lib. I. cap. XXII. cons ipsum Cic. de Orat. lib. I eap. XLILU Cic. pro Mutua L cons. Vitruv. lib. L cap. L
52쪽
erendum est, 'iuxta illum iurisprudentiam esse cognitionem omnium rerum & artium, ac scientiam justi & injusti, quod re sus futile est, quia nulla invenitur justi injustique scientia, nisi juris & injuriae cognitio sit, quam omnium rerum,& artium no
novam definitionis expositionem inducens , vult jurispruden- euitatum. tiam definiri, divinarum humanarumque rerum notitiam, e quod divinis praesit, honestatem praecipiendo; humanis autem, dum turpitudinem omnem prohibet. Atque huic suae interpretatio ii favere existimat Chrysippum, b) quum legem vult reginam esse rerum divinarum & humanarum, quod praesideat rebus honestis & turpibus: etenim, ut ait, fatendum est, nat ram humanam ad delicta turpia labi quodammodo impetu qu dam. c Ex his conjicere licet, hunc interpretem ejus esse se tentiae, ut honesta omnia divinae attribuat naturae, turpia vero humanae; hinc velle, quod quum jurisprudentia turpibus&honestis praesit, divinarum sit, & humanarum rerum notitia.
Sed haec nulli suadere poterit Lychlama, cum facili nego- fundamentatio appareat , neque Chrysippum, neque Ulpianum talia sensisse Mintuitur. umquam, eorundemque auitoritatibus perperam inniti. Erat enim uterque summae stoicae sapientiae philosophus: & hinc verborum elegantiae studiosissimus; quare omne ruit fundamentum, quo adstruatur, alterutrum voluisse humanae naturae turpia deberi. Nam Stoici optimam uniuscujusque naturam esse putabant, quod innumeris prope locis proditum est. is qui fecundum suam naturam vivit, ait Seneca, d) facit id, quod ratio exigit. &rursus: quid autem est ratio' naturae imitatio. quid est
- summum bonum ' ex naturae voluntate se gerere, convenienter quidem ad doctrinam, quam a Zenone acceperant, qui pertu hationem definierat, contra naturam animi commotionem. O
53쪽
laeti illis legibus, quas adduxit Lychlama, aliquid in suam sententiam
Dmgi Ulaam probare possit, cum in una, a ad Chrysippi verba provocetur; altera bin vero ex Ulpiani libro undetrigesimo ad edictum e cerpta sit. Ac sane, quod ad primam attinet, tutius esse existimo vulgatam graeci textus versionem sequi, ac illam Lychlamae. In id maxime impellor, quia illa Pindari apud Platonem legis definitio, a qua suam accepisse Chrysippum, admodum verisimile videtur, c expositioni, quam excogitavit Lychlama,n quit accommodari, & ideo neque eandem expositionem Chrysippeae definitioni convenire opinor. His verbis usus est Pin
omniuriesi e reginam, deorum hominum. Mallem haec attendisset Lychlamapnec non id, quod apud Euripidem Hecuba declaxat, videlicet alicui legi parere & subesse deos, quos itidem l se cum hominibus consociatos Tullius db demonstrat, quam ait tantopere naturae humanae detraxisset. Altera autem lege, Quae adducitur, non est cur nobis negotium fiat. Ulpiani quidem est; at non ipse loquitur, & fatetur se SCti Macedoniam verba referre, quae vulgari loquentium consuetudini accomm data, loco animi depravati, naturam incusant, multorum scele-
p, obis; trifori Posteaquam haesisse quotquot hactenus retuli Interpretes martirris, o in huius etiam definitionis explicatione perspicuuin est, meam definitionis em opinionem verecunde subnectam. . Dixi, e) attenta Jurisprin νὴ iρ dentiae natura, Celsum, quum ius definivit artem aequi & boni, innuere voluisse artem, quae per notitiam earum rerum, quas aut naturalis ratio docet, aut scriptae leges produnt, cum quod ad divina attinet, tum quod ad humana, iustitia moderante, quid aequum sit, quid iniquum, quid iure factum, quid injuria, investigat, justum injustumque decernit; idque a Ulpiano clariori sensu expressum, asserendo iurisprudentiam esse, divinarum atque humanarum rerum notitiam , justi atque injusti scientiam. Hoc utique evincam , si & artem ipsam,& definitionis verba hunc senium eXigere R. recipere demonstravero.
Q l. a. R de legib. hJ I. I. T. de Scio Maeed. o cone Muret. innot. ad Senec. de Piovidentia lib. I. n. 38. d de Legib. lib. I. cap. VII.
54쪽
Ae illud sane cumptimis certum est, ad iusti iniustique scien- μώιαν Ditem necessariam esse notitiam iuris & injuriae, quae compertaris Naturalis esse non potest, nisi praeter publicas tabulas, jura etiam teneamus 'ecebsito tra eas tabulas posita, omniumque cordibus inscripta. Haud μerum legibus omnia continentur. uuam angusta innocentIa est,
opportune Seneca, a ad legem bonum esses quanto latiusciorum putet, quam juris regula ' quam multa pietas, humanitas, liberalitas, justitia, fides exigunt, quae omnia extxa publicas tabu-Ds sunt. & Papinianus noster. b) verum tamen quod legibus omissum est, non omittetur religione judicantium. Sic quia, ut rem exemplo decIarem, regnante Tarquinio nulla erat Romae scripta lex de stupris, non minus tamen iniustum facinus Sexti Tarquinii per vim Lucretiae, Tricipitini filiae illatam dejudicarunt Ro- .mani, in quod publice animadverteretur.
Constat igitur ad justi injustique scientiam praemittendam -- ssissem esse notitiam eorum, quae juris & injuriae regulas detegant; has rum nomine, autem rerum divinarum & humanarum appellatione elegantisti η μωt sim me expressisse Ulpianum mihi videtur. Nec enim dicere pot- Σ'
erat, juris artem elle notitiam Iegum divinarum & humanarum,
iusti iniustique scientiam. Etsi namque lex proprie sit naturae vis, mens ratioque prudentis, iuris atque injuriae regula ;c quia 'tamen in populari ratione omnis Ulpiani versabatur oratio, &populariter ea lex appellatur, quae scripto sancit quod vult, aut lubendo, aut vetando, non siifficiebat in vulgari acceptione id nomen indicandis illis omnibus, quae noscenda erant ICto ad iusti iniustique scientiam. Quam ob rem divinarum atque humanarum rerum, seu officiorum nomine, quo omnia veniunt, quae cum Deo tum hominibus cum ratione debentur, usus est. . f. XXXIV. Nec novum est, res ossicia significare. Hac phrasi utitur ismo νήν.
55쪽
fuisse, ut alumnos silos commoneret, non a solis legibus scriptis jus petendum esse. Ait namque: a) privatum Fus tripertitum est: collectum etenim sex turalibuspraeceptis, auigentium, aut civilibus, Tripertitum, non quod in tres partes dividatur sed quia ex praeceptis naturalibus, aut gentium, aut Civilibus, v
luti tribus summis capitibus colligitur justum&iniustum, in quo tota iurisprudentia consistit, quicquid aliter laterpretes. g. XXXV. . ..iὴδ ἐω ρν, Issaee quum ita sint, merito epobeliam cogere posset Ulpia-
Ulpiano eηκ- nus ab Interpretibus, qui in ipsum inclementius debacchati sunt, era ΠΟ-- & injustius cie Jurisprudentia pronunciarunt, ac excogitare PO m, L ' tuerit Ciceronis invidia adversus JCtos, qua angebatur. FaGI sus enim illa a gravissimis viris civitatis principibus, stante libera Republica in possessione retentam, summoque semper inhonore sine controversia habitam fuisse iuris civilis cognitionem b) quam, impudenter vanitatum assectatricem, instar ambitiosae artis, a levissimis hominibus pertractatae traducunt. Un- , denam didicere, Jurisprudentiam ancillulam tantum, & pedisse-' quam eloquentiae in libera republica fuisse Z Video Ciceronem id tantum Crasso minari, fore ut, dum novo,& alieno ornatu velit ornare iuris civilis scientiam, suo, quoque eam concesso &tradito spoliet atque denudet, reddatque ICtum per se nihil nisi legulejum quendam cautum & acutum, praeconem actio num , formularum cantorem, & aucupem syllabarum; juris scientiam vero eloquentiae tanquam ancillulam, pedissequamquo adiungat.
eislavi, Πν Porro demiror Turnebum credidisse, Stoicorum odio a Ulan.hi iis inpia- plano cORfectam fuisse Iurisprudentiae definitionem, postea-n m argumen- quam eundem in illa justitiae Stoicum deprehenderat. dZmuro.&Apollonii labantur fateor philosophi, studio suarum partium, aliorum se- is, AEu, d. ctas, quod etsi pluribus memoriae proditum sit, nihilominus 'ib ονὸι- quadam Apollonii Tyanei epistola confirmabo, cui lucem aliquam simul foenerari posse opinor. TM, 'Eπ-ου M- ο πεδ
56쪽
δεγματα, γεγ πταἰ πι - δε τοῖς βαmλι ς γοα-ασι. 'ει πτης ελαβε, - πα- ελαβεν. 'Eπ-ρος δε - ελοι v. Inter Epicuri sermones, quem de voluptatibusscripsit, nudo amplius patrono in
diget ex horto Epicuri, ejusque schola ; nam etiam secundum Itiam verissimus esse apparet. uuod F his contradicendo Chrasinista Ias, dogmata attuleris . Ieriptum aliquid extat in regiis si
reris. Euphrates accepit,'rursus accepit; Epicurus autem non accepit.
. Scilicet a Tarquinii Superbi saltem temporibus a) Roma- explieatarinis, non minus quam Graecis, turpe erat violentas manus sibi inferre; & iccirco Epicurus, licet felicitatem in doloris vacuitate constituisset; maluit tamen infelix vivere usque ad LXXII aetatis annum, quo calculi doloribus e vita Athenis ereptus est, quam matura morte sibi infamiam inurere. Stoici contra, ne oum id vitio haud vertebant, sed, Laertio teste, dissinierant, s pientem se ipsum, si ita occasio ferat, e vita Ednctimam. s P mae nempe, & amicorum id exigant emolumenta, vel si nimio dolori obnoxius fuerit, vel sensuum usu destituatur, aut morbo laboret desperato. b) Contigit tunc cuidam Euphrati, gravissimo Philolopho Stoico, impetrari a D. Hadriano, c) quod alioquin ob lenectutem & gravem morbum, quibus ille laborabat, fibi Permittebant Stoici, ut citra ignominiam & infamiae notam, ci-Cutam biberet, eaque mortem sibi conscisceret. Hoc facto Permotus Apollonius, alteri Euphrati scribens, modo com sit liaec epistola, cum scribat Suidas, Apollonium Iub V. Nerva fatis concessisse, succenset Stoicis, eorundemquo
57쪽
quio non ai dentiae concedere redibile lit; praesertim quum Philolophorum V Dt.bris- dignitatem, non minus ac illam JCrum defendat & tueatur. a P qm Non repugno Jurisprudentiae definitionem non nihil ex illa sapientiae habere; at tantundem ad sapientiam iurisprudentia ae- .cedit; quare a Ulpiano: civilis sapientia hin a Cicerone: incitans dormitans sapientia C appellatur; & JCti Sempronius & Attilius sapientes a Populo Romano vocati sunt n) Hue etiam illa Emnii trahit Contius. e Pellitur e medio sapientia: vi geritur res, Non ex iure manu consertum, sed mage ferro. Nec aliter sana est si, ut negari non potest, complectitur Iuri prudentia notitiam ossiciorum, quae aut naturali ratiOΠe, aut moribus, & expressis legibus urgentur ad investigandum quid iuris & injuriae factum se, committive possit. Neque tamen quie quam propterea sapientiae adimitur, cum satis abjuris arte disti guatur ob ea, quae latius comprehendiu, quaeque diligentissime Seneca recenset. fὶ Haec de arte nostra locuturus Turne S
58쪽
Qui . illustrantur, explicantur, emendantur, &c.
numerus romanus sectionem, barbarus paragraphum indicato '
Aceursus II. a. & 3. Apollonius Tyan. II. 36.37. Aristoteles II. I4. :
Chrysippus LM. . . . o. Cicero I. ao. II. 3s Conanus II. U. Concenatius I. AS. D. Demosthenes I. 24. F. Festus L IR. 2 a
59쪽
L. ib. eod. passim 'L 1. C. de legib. II. lv. l. i. T de legib. I. . l. r. ff. de legib. I l. 3 .L 1 ff. ad i. Cornel. de scat. I. . L quisquis C. ad L Jub Maiest. I. I. i. is de SCto Maced. II. 3o. L 3. T de Usurpat. & usu P. I. 49. l. ais. T de U. S. I. Loyserius II. I9. s. chlama II. 2.3. 28. 29. 3α
MS. Argentinense, ab Hotomano laudatum I. 42. Marcilius I. 23. 4'. 48. II. 2.3. Melenchthonus L 24. 48. Menagius L 42. II. D. Μuelen van der II. I3. U. α I . Mulier I. s. 6. 'Muretus L 48. '
Nood ius I. 43. s. m sti Noricus I. a. Novella LIX. Iustinian. II. 9.
Pandectae Florentini L 42. , Paterculus I. o.
Paullus L Pausanias L 2I. Plato I. a. 4s. Porphyrius L 3. Pulandorsius L 2.3. 4 6.8.
Salvactius I. ID Scholiastes Basilie II. Is Seneca L 23. 26. 27. II. ID Simonides L 42. s. Stoici L 3. H.& passim. Symmachus I. 224
Thomasius Christ. L a. q. R. II. I9. 3s, 36. Treverus I. 8.Tumebus L s . II. I9. 36.38.
Valerius Maximus I. M. Vinnius L 48. Ulpianus ubique Voet Ioann. II. S. 6. lirius L Io. & seqq.
mwaecliuerus I. s. 43. 44. o. a. syweberus I. q. 8.wesen cius L s. 6. II. 24.23. 26.17. Wolfius Hieronym. I. M.