Augustin De catechizandis rudibus

21쪽

non autem latinus aut graecus est vultus irati. Non itaque omne8 gentes intelligunt, cum quisque dicit: iratu8 Sum, sed latini tantum; at si assuetus excandescentis animi exeat in faelem vultum quo faciat, omnes sentiunt qui intuentur iratum. 6 Sed neque ita licet educere et quasi exporrigere in sensum audientium per Sonum Vocis illa Vestigia, quae imprimit intellectus memoriae, sicut apertus et manifeStus est vultus: illa enim sunt intus in animo, isto foris in eor-Ρ0re. Quapropter coniiciendum est, quantum distet sonus

oris nostri ab illo ictu intolligentiae, quando ne ipsi quidem

impressioni memoriae similis est. et Nos autem plerumque in auditoris utilitatem vehementer ardentes ita loqui Volumu8, quemadmodum tune intelligimus, eum per ipsam intentionem loqui non p0ssumus; et quia non Succedit angimur

et velut frustra operam insumamuS, taedio marceScimuS, Rique ex ipso taedio languidior sit idem sermo ot hobetior quam erat, unde perduxit at taedium. 9 Sed mihi sa0pe indieat eorum studium qui me audire cupiunt, non ita esse frigidum eloquium meum, ut Videtur mihi; et e is inde aliquid utile capere, ex eorum delectatione cognosco, mecumque ago sedulo, ut huic exhibendo ministerio non desim, in quo illos video bene accipere quod eX-hibetur. 9 Sic et tu, eo ipso qu0d ad te Saepius adducuntur qui fide imbuundi sunt, debes intelligere non ita displicere aliis sermonem tuum ut displicet tibi, nec infructuosum te debes putare, quod ea quae cernis non explica8 ita ut cupis; quando forte ut cupis nec cernere ValeaS. 10 QuiSenim in hac vita nisi in aenigmate et per speculum Videt Nec ipse amor tantus est, ut carnis disrupta caligine penetret in aeternum Serenum, unde utcumque fulgent etiam ista

51015 2025 30

22쪽

quae transeunt. Q Sed quia boni proficiunt de die in diomad videndum diem sino volumine caeli et sine noctis incursu, quem Oculi1S non Videt, nee auris audiVit, nee in cor hominis adscendit: nulla maior causa est, cur nobis in imbuendis 3 rudibus noster sermo vilescat, nisi quia libet inusitate cernere et taedet usitate proloqui. 12 Et re quidem vera multo gratius audimur, eum et nos eodem opere delectamur: afficitur enim filum locutionis nostrae ipso nostro gaudio, et exit facilius atque acceptius. 1s Quapropter non arduum eSt ne- 10 g0tium, ea quae credenda in8inuantur praecipere, unde et quo HSque narranda Sint; nee quomodo Sit Varianda narratio,

ut aliquando brevior, aliquando longior, Semper tamen plena atque perfecta sit; et quando breVi0re, et quando longiore sit uisendum: sed quibus modis faciendum sit, ut gaudens 15 quisque catechizet, stanto enim SuaVi0r erit, quanto magis id p0tuerit,) ea cura maxima est. 14 Et praeceptum quidem rei huius in promtu est. Si enim in pecunia corporali,

quanto magis in spiritali hilarom datorum diligit dous 2 Sod

haec hilaritas ad horam ut adsit, eius est misericordiae qui 20 ista praecepit. 13 Itaque prius de m0do narrationis quod te Velle cognoVi, tum de praecipiendo atque cohortando, postea de hac hilaritate comparanda, quae deuS SuggeSSerit,

disseremuS.

3 1 Narrati0 plena est, eum qui8que primo catechizaturas ab eo quod scriptum est: In principio fecit deus caelum

et terram, u8que ad praesentia tempora eeelesiae. 2 Non tamen proptera debemus totum pentateuchum, totosque iudicum et regnorum et Egrae libros, totumque eVangelium et

3 f. 1. Cor. 2, 9. 18 2. Cor. 9, 2. 20 Vgl. Cap. 3-6. 21 Cap. 7 9. 21 f. Cap. 10-14. 25 L Gen. 1, 1.

23쪽

actus apostolorum, Vel, si ad Verbum edidicimus, memoriter reddere, Vel nostris Verbis omnia quae his continentur Voluminibus narrando evolvere et eXplicare; quod nec tempus capit, nec ulla nece8Sitas postulat: sed cuncta summatim generatimque complecti, ita ut eligantur quaedam mirabiliora, aquae SuaViuS audiuntur atque in ipsis articulis c0nstituta sunt, ut ea tamquam in involueris Ostendere Statimque u eon- Spectu abripere non oporteat, sed aliquantum immorando quasi re80lVere atque expandere, et inspicienda atque miranda offerre animis auditorum: cetera Vero Celeri pereur- 10sione inserendo contexere. a Ita et illa quae maxime commendari Volumus aliorum submissione magi8 eminent; nec ad ea fatigatus pervenit quem narrando VolumuS excitare, nec illius memoria confunditur quem docendo debemus in-

4 In Omnibus Sane non tantum noS oportet intueri praecepti finem, qu0d est caritas de corde puro et conscientiab0na et fide Π0n ficta, quo ea quae loquimur euneta referamus: sed etiam illius quom loquendo instruimus, ad id m0Vendus atque illuc dirigendus adspectuS est. 5 Neque enim 20 ob aliud ante adventum domini scripta sunt omnia quae in sanctis scripturis legimus, nisi ut illius commendaretur ad- entus et futura praesignaretur ecclesia, id est, p0pulus dei per omnes gentes, quod est corpuS eiu8; adiunctis atque annumeratis Omnibus sanetis, qui etiam ante adventum 23 eius in hoc saeculo Vixerunt, ita eum eredenteS Venturum e8Se, Sieut nos Venisse. 6 Sicut enim Jacob manum prius dum nasceretur emiSit ex utero, qua etiam pedem praenascentis fratris tenebat, deinde utique Secutum est caput, tum demum necessario membra cetera: Sed tamen eaput non a016 ss. 1. Tim. 1, 5. 24 Col. 1, 18. 27 T Vgi. Gen. 25, 25.

24쪽

tantum ea membra quae Secuta Sunt, Sed etiam ipsam manum

quae in nascendo praece88it, dignitate ac potestate praecedit, et quamVis n0n tempore apparendi, tamen naturae ordine prius est:) et ita et dominus Jesus Christus, etsi antequam 5 appareret in carne et quodam modo ex utero secreti sui ad hominum oculos mediator dei et hominum h0mo procederet qui est super omnes deus benedictus in saecula, praemisit in sanctis patriarchis et prophetis quamdam partem eorporis Sui, qua Velut manu Se naSciturum eSSe praenuntianS,a0 etiam populum praecedentem Superbe, Vinculis legis tamquam digitis quinque supplantavit: s quia et per quinque

temporum articulos praenuntiari Venturus prophetarique non destitit; et huic rei con80nans per quem lex data est, quinque libros conscripsit; et superbi carnaliter Sentientes et i5 Suum iuStitiam Volentes conStituere, non aperta manu Christi repleti sunt benedictione, sed constricta atque conetuSR retenti sunt: itaque illis 0bligati sunt pedes et ceciderunt,

nos autem SurreximuS et erecti sumuS:) s quamVis erg0, ut dixi, praemiserit dominus Christus quamdam partem corp0ris 20 Sui in SanctiS, qui eum nascendi tempore praeierunt: tamen ipse est caput corporis eccle8iae, illique omnes eidem eor-Ρ0ri cuius ille caput est cohaeserunt, credendo in eum quem praenuntiabant. Non enim praecurrendo divulsi sunt, sed adiuncti potius obsequendo. Nam etSi manuS a capite praeus mitti potest, connexio tamen eius Sub Capite est. 10 Quapropter Omnia quae ante Scripta Sunt, ut nos doceremur Scripta sunt, et figurae nostrae fuerunt; et in figura contingebant in eis: scripta Sunt autem pr0pter n08, in qu08

finis saeculorum ObVenit. 6 1. Tim. 2, 5. T ROm. 9, 5. 26 f. Loin. 15, 4. 27 ff. 1. Cor. 10, 11.21 Col. 1, 18-

25쪽

4 1 Quae autem major causa est adventus domini, nisi ut ostenderet deus dilectionem suam in nobiS, Commendans eam Vehementer: quia cum adhuc inimici essemus, Christus pro nobis mortuus est. Η0e autem ideo, quia finis praedepti et plenitudo legis caritas est, ut et nos invicem diligamus, et quemadmodum ille pro nobis animam Suam p08uit, Sic et nos pro fratribus animam ponamus, et ipSum deum, qu0niam prior dilexit nos, et filio suo unico non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, si amare pigebat, Saltem nune redamare non pigeat. 2 Nulla est enim maior ad amorem invitatio quam praevenire amando; et nimis durus est animus, qui dilectionem si nolebat impendere, nolit rependere. s Quodsi in ipsis flagitiosis set sordidis amoribus videmus, nihil aliud eos agere qui amari Vicissim Volunt, nisi ut documentis quibus valent aperiant et 08tendant quantum ament, eamque imaginem iu8titiae praetendere asseetant, ut vicom sibi reddi quodam modo flagitent ab eis animis, quos illecebrare moliuntur, ipSique ardentiuS aestuant, eum iam moveri eodem igne etiam illas mentes quas appetunt sentiunt; Si ergo et animuS qui torpebat, eum Se amari Senserit excitatur, et qui iam ferVebat,

eum Se redamari didicerit, magis accenditur: manifestum est nullam eSSe maiorem enuSam, qua Vel inchoetur Vel augeatur amor, quam Cum amari Se cognOScit qui nondum amat aut

redamari Se Vel posse Sperat, Vel iam pr0bat, qui pri0ramat. 4 Et Si hoc etiam in turpibus amoribus, quanto plus in amicitia 2 Quid enim aliud cavemus in offensione amicitiae, nisi ne amicus arbitretur quod eum vel non diligimus,

vel minus diligimus quam ipse nos diligit 3 Quod si credi-

3 L Rom. 5, 8. 9. 5 Rom. 13, 10. 5 f. 1. Joh. 4, 11. Ugi. Joh. 13, 34 f. 6 f. 1. 30h. 3, 16. 8 1. Joh. 4, 10. 19. 8 f. Rom. 8, 32.51015 20 25

26쪽

durit, frigidior erit in eo amore quo invicem homines mutua familiaritato perfruuntur; et si non ita est infirmus, ut haec illum ossensio faciat ab omni dilectione frigescere, in ea Se tenet, qua non ut fruatur, sed ut consulat diligit. 3 3 operae pretium est autem animad Vertere, quomod0. JURmquam et Superiores Velint se ab inserioribus diligi eorumque in se studioso delectentur obsequio, et quant0 magis id senserint, tanto magis eos diligant, tamen quant0Rmore exardesent inferior, eum a superiore se diligi senserit. 10 6 Ibi enim gratior amor est, ubi non aestuat indigentiae Siccitate, sod ubertate beneficentiae profluit. Ille namque

Amor eX miseria est, iste ex misericordia. Iam Vero Si

etiam Se amari posse a superiore desperabat inferior, ineffabiliter commovebitur in amorem, si ultro ille fuerit 15 dignatus ostendere, quantum diligat eum, qui nequaquam sibi tantum bonum promittere auderet. et Quid autem superius deo iudicanto, et quid desperatius homine peccante γqui se tanto magis tuendum et subiugandum Superbis potestatibus addixerat quae beatificare non p08Sunt, quant020 magi8 deSperaVerat posse sui curam geri ab ea potestate, quae non malitia sublimis esse vult, sed bonitate sublimis QSt.s Si ergo maximo propterea Christus adVenit, ut cognoSceret homo quantum eum diligat deus, et ideo 23 Cogno8ceret, ut in eius dilectionem a quo prior dilectus est inardeSceret, proximumque ill0 iubente et demonstrante diligeret, qui Π0n pr0Ximum, sed longe peregrinantem diligendo factuS est proXimus; omnisque scriptura diVina quae ante Scripta est, ad praenuntiandum adventum domini scripta 30 est, et quidquid postea mandatum est litteris et divina

25 1. Joh. 4, 10. 19.

27쪽

auctoritate firmatum, Christum narrat et dilectionem monet: manifeStum est, non tantum totam legem et prophetas in

illis duobus pendere praeceptis dilecti0nis dei et pr0ximi,

quae adhue Sola Scriptura Sancta erat, eum hoc dominus diceret, sed etiam quaecumque p08terius Salubriter con- Seripta Sunt memoriaeque mandata divinarum volumina litterarum. s Quapropter in Veteri testamento est occultatio novi, in ΠOVO testamento est manifestatio veteris. Secundum illam occultationem carnaliter intelligentes carnales, et tune et nunc, poenali timore Subiugati Sunt. Seeundum hane autem manifestationem spiritales, et tunc quibus pie pulsantibus etiam Occulta patuerunt, et nunc qui non Superbe quaerunt, ne etiam aperta claudantur, Spiritaliter intelligentos donata caritate liberati sunt. 10 Quia ergo caritati nihil adversiusquam invidentia, mater autem invidentiae superbia est: idem dominus Iesus Christus, deus homo, et divinae in nos dilectionis indicium est ot humanae apud nos humilitatis

CXemplum, ut magnuS tumor noster maiore contraria medicina sanaretur. Magna est enim miseria Superbus homo,

sed maior misericordia humilis deus. la Hac ergo dilectione tibi tamquam fine pr0p0sito, qu0 referas 0mnia quae dicis, quidquid narras ita narra, ut illo

Qui loqueris audiendo credat, credendo Speret, Sperando amet. 5 1 De ipsa etiam severitate dei, qua corda mortalium saluberrimo terrore quatiuntur, caritas aedificanda est, ut ab eo quem timet amari Se gauden8, eum redamare audeat

eiusque in se dilectioni, etiamsi impune p088et, tamen displicere Vereatur. 2 Rarissime quippe accidit, immo Veronumquam, ut quisquam Veniat Volens fieri Christianus, qui non sit aliquo dei timore perculsus. Si enim aliquod c0m-51015 2025 302 f. Matth. 22, 40. 9 ff. Rom. 8. 5. 23 Vgl. 1. Cor. 13, 13.

28쪽

DE CATECHIZANDIS RUDIBUS. 5, 2 - T.

modum exspectando ab hominibus, quibus se aliter placiturum non putat, aut aliquod ab hominibus inc0mmodum devitando, quorum offensionem aut inimicitias reformidat, vult fiori Christianus: non fieri vult potius quam fingere. s Fides enim non res est salutantis corporis, Sed credentis animi. a Sed plane saepe adest misericordia dei per mini- Sterium catechigantis, ut sermone commotus iam fieri velit quod decreverat fingere; quod eum Velle coeperit, tune eum Venisse deputemus . . Et occultum quidem nobis est, quando i 0 Veniat animo quem iam corpore praeSentem Videmus; Sed tamen Sie eum eo debemus agere, ut fiat in illo haseo Voluntas, etiamsi non est: nihil enim deperit, quando si est, utique tali nostra actione firmatur, quamVis quo tem pore, Vel qua hora coeperit, ignoremus. 3 Utile est Sane, i 3 ut praemoneamur antea, Si fieri potest, ab iis qui eum norunt, in quo Statu animi Sit, Vel quibus causis commotus ad Suscipiendam religionem Venerit. Quodsi defuerit alius a quo id n0verimus, etiam ipse interrogandus eSt, ut ex eo quod responderit ducamus sermonis exordium. 6 Sed si 20 ficto pectore accessit, humana commoda CupienS Vel ineOmmoda fugiens, utique mentiturus est: tamen ex eo ipso quod mentitur capiendum est principium, non ut refellatur eius mendacium, quasi tibi certum sit, sed ut si dixerit eo proposito Se Veni88e, quod Vere approbandum eSt, sive ille Verum2s sive falsum dicat,) tale tamen propositum quali se VeniSSerespondit approbantes atque laudantes, faciamus eum delectari esse se talem, qualem Videri cupit. et Si autem aliud dixerit quam oportet esse in animo eius, qui christiana fido imbuondus est blandius et lenius reprehendendo tam-a0 quam rudem et ignarum, et christianae doctrinae sinum verissimum demonstrando atque laudando breviter et gra-Viter, ne aut tempora futurae narrationi S Oeeupes aut eam

29쪽

non prius collocato animo audeas imponere, facias eum Velle qu0d aut per errorem aut per Simulationem nondum volebat. 6 i Qu0dsi f0rto se divinitus admonitum vel territum esse responderit, ut fieret Christianus, laetissimum nobis ex- sordiendi aditum praebet, quanta deo Sit cura pro nobiS. 2 Sane ab huiusmodi miraculorum sive somniorum ad Seripturarum Solidiorem Vium et oracula certiora transferenda est eius intentio, ut et illa admonitio quam misericorditer ei praerogata Sit, nOVerit, antequam SeripturiS SanctiS inhaereret. D, s Et utique demonstrandum est ei, quod ipse dominuS non eum admoneret aut compelleret fieri Christianum et incorporari ecclesiae, seu talibus signis aut revelationibus erudiret, nisi iam praeparatum iter in Scripturis sanctis, ubi non quaereret visibilia miracula, Sed invisibilia Sperare Con- 15SueSceret, neque dormiens, Sed VigilanS moneretur, eum Se- Curius et tutius earpere Voluisset. 4 Inde iam exordienda narratio est, ab eo quod fecit deus omnia bona valde, et perducenda, ut diXimu8, usque ad praesentia tempora ecclesiae, ita ut Singularum rerum atque geStorum quae nRΓΓR- 20 muS CauSae rationeSque reddantur, quibu8 ea referamus ad

illum sinoni dilectionis, unde neque agentis aliquid neque

loquentiS Oculus avertendus est. 5 Si enim fietas poetarum fabulas et ad voluptatem exeogitataS animorum, quorum cibus nugae sunt, tamen boni qui habentur atque appellan- 2stur grammatici, ad aliquam utilitatem referre Conantur, quamquam et ipsam Vanam et avidam saginae saecularis :quanto nos decet e8Se cautiores, ne illa quae Vera narramuS, Sine 'suarum causarum redditione digesta, aut inani suavitate aut etiam pernioloSa cupiditate credantur. 6 Non tamen so18 Gon. 1, 31. 19 Vgl. Cap. 3, 1.22 Vgl. l. Tim. 1, 5.

30쪽

12 DE CATECHiZANDIS RUDIBUS. 6, 6 - 7, 3. Sic asseramus has causas, ut relicto narrationis tractu c0r

nostrum et lingua in nodos difficilioris disputationis excurrat, sod ipsa veritas adhibitae narrationis quasi aurum Sit gemmarum ordinem ligans, non tamen Ornamenti seriem ullas immoderatione perturbanS.

7 1 Narratione finita spes resurrectionis intimanda est, et pro capacitate ac Viribus audientis, proque ipsius temporis modulo, adVersus Vanas irrisiones infidelium de corporis reSurrectione tractandum et futuri ultimi iudicii bonitato in

au bon08, SeVeritate in malos, Veritate in omneS; Commemoratisque eum detestatione et horrore poenis impi0rum, regnum iust0rum atque fidelium et superna illa et Vitas eiuSque gaudium cum desiderio praedicandum est. 2 Tum Vero inStruenda et animanda est infirmitas hominis adversus tentationes 15 et Scandala, sive foris sive in ipsa intus ecclesia: foris adversus gentiles vel Iudaeos Vel haereti eos, intuS autem ad-VersuS areae dominicae paleam. Non ut contra singula perVerSorum genera disputetur Omnesque illorum pravae

opiniones pr0positis quaestionibus refellantur: Sed pro tem-so pore brevi demonstrandum est, ita esse praedictum, et quaesit utilitas tentationum erudiendis fidelibus, et quae medicina in exemplo patientiae dei, qui statuit usque in finomista permittere. a Cum vero adverSus eOS inStruitur, quorum perVerSaesa turbae corporaliter implent ecclesias, Simul etiam praecepta breviter et decenter commemorentur christianae atque honestae conVerSationis, ne ab ebriosis, aVaris, fraudatoribus, aleatoribus, adulteris, fornicatoribu S, Spectaculorum amatoribuS, remediorum Sacrilegorum alligatoribus, praecantatoribus,as mathematicis, Vel quarumlibet artium Vanurum et malarum

divinatoribus, atque huiusmodi ceteris ita facile seducatur