Augustin De catechizandis rudibus

41쪽

qui errando laboraVerat, demonstramus viam, quanto alueriuSet eum gaudio maiore in doctrina salutari, etiam illa quae

propter DOS retexere non opuS est, perambulare debemuS, Cum animam miserandam et erroribus saeculi fatigatam per

itinera pacis, ipso qui nobis eam praestitit iubente, dedu- acimus 3 13 1 Sed re vera multum est perdurare in loquendo

usque ad terminum praestitutum, eum moVeri non VidemuSaudientem: quod sive non audeat, religionis timore con- Strictus, V0ce aut aliquo motu eorporis significare appro- i0bationem Suam, Sive humana verecundia reprimatur; SiVedicta non intelligat, sive contemnat: quando quidem nobis

non cernentibus animum eius incertum eSt, Omnia Sermone tentanda Sunt, quae ad eum excitandum et tamquam de latebris eruendum possint valere. 2 Nam et timor nimiuS Ri- 1 Aque impedisens declarationem iudicii eius blanda exhortatione pellendus est, et insinuando fraternam societatem verecundia temperanda, et interrogatione quaerendum utrum intelligat, set danda fiducia, ut si quid ei contradicendum Videtur, libere pr0ferat. a Quaerendum etiam do illo, utrum haec 20

aliquando iam audierit. et fortassis eum tamquam nota et perVulgata 110n moVeant; et agendum pro eiuS reSponSione, ut aut planius et enodatius loquamur, aut opinionem ContrR-riam refellamus, aut ea quae illi nota sunt non explicemuStatius, sed breviter complicemus, eligamusque aliqua ex his 25 quae mystice dicta sunt in sanctis libris, et maxime in ipsa narratione, quae aperiendo et reVelando noster sermo dulee-Scat. 4 Quodsi nimis tardus est et ab omni tali suavitate abSurdus et aVersus, misericorditer susserendus est, breviterque decursiS ceteris, ea quae maxime neceSSuria Sunt, de 30 unitate catholicae, de tentationibus, de Christiana conversatione propter futurum iudicium terribiliter inculcanda sunt,

42쪽

magisque pro illo ad deum quam illi de deo multa di

cenda.

3 Saepe etiam fit, ut, qui primo libenter audiebat, vel

audiendo vel stando fatigatus, non iam laudans, sed oseis tans labia diducat, et se abire velle etiam invitus ostendat. 6 Quod ubi senserimus, aut renoVare Oportet eiuS animum, dicendo aliquid honesta hilaritate conditum et aptum rei quae agitur, Vel aliquid valde mirandum et stupendum, Vel etiam dolendum atque plangendum; et magis de ipso, ut 10 pr0pria Cura punctus evigilet, quod tamen non offendat eiuS Verecundiam asperitate aliqua, sed p0tius familiaritate conciliet: aut oblata SeSSione Succurrere; quamquam Sine dubitationse melius fiat, ubi decenter fieri potest, ut a principio sedens audiat, longeque consultius in quibusdam eoele-13 SitS transmarinis non solum antistites sedentes loquuntur ad p0pulum, sed ipsi etiam populo sedilia Subiacent, ne quiS- quam infirmior stando lassatus a saluberrima intentione RVertatur, aut etiam cogatur abscedere. et Et tamen multum interest, Si Se quisquam de magna multitudine subtrahat ad

20 reparandaS VireS, qui iam Saeramentorum Societate devinctus est; et si ille discedat, squ0d plerumque inevitabiliter urgetur, ne interiore defectu Victus etiam cadat,) qui primis

Sacramentis imbuendus est: et pudore enim non dicit cureat, et imbecillitate stare non sinitur. Expertus haec dico: 25 nam fecit hoc quidam, eum eum catechiZarem, homo ruSti-CRnuS, unde magnopere praecaVendum e88e didici. s Quis enim ferat arrogantiam nostram, eum VirOS fratreS DOStro S, Vel etiam quod maiore sollicitudine curandum est, ut sint fratreS nostri, coram nobis sedere non facimus: et ipsum do-30 minum no Strum, cui assistunt angeli, sedens mulier audiebat γ30 Vgl. Marc. 1, 13. 30 Vgl. Luc. 10, 39.

43쪽

DE CATECHIZANDIS RUDIBUS. 13, 9 - 14, 3,

s Sane si aut brevis sermo futurus est, aut consessui locus non eSt aptus, Stantes audiant: sed cum multi audiunt, et non tune initiandi. 10 Nam cum unus, aut duo, aut pauei, qui propterea Venerunt, ut Christiani fiant, periculose loquimur stantibus. Tamen si iam Sic coepimus, Saltem animadverso auditoris taedio, et offerenda Se8Sio est, immo vero prorsuS urgendus ut Sedeat, et dicendum aliquid quo reno- Vetur, quo etiam cura, Si qua forte irruens eum avocare c0eperat, fugiat eX animo. in Cum enim euuSaΘ ineertae Sint, cur iam tacitus recuset audire, iam sedenti aliquid adversus incidentes cogitationes Saecularium negotiorum dicatur, aut hilari, ut dixi, aut tristi modo: ut si ipsae sunt

quae mentem OeeupaVerant, cedant quaSi nominatim accusatae; si autem ipsae non Sunt, et audiendo fatigatus est,

cum do illis tamquam ipsae sint, squando quidem ignoramus,)inopinatum aliquid et extraordinarium, eo modo quo dixi,

loquimur, a taedio renoVatur intentio. 12 Sed et breve sit, maxime quia eXtra ordinem inseritur, ne morbum fastidii cui subvenire Volumus, etiam augeat ipsa medicina: et ae- Celeranda Sunt cetera, et promittendus atque exhibendus finis pr0pinquior. 14 1 Si autem confregit animum tuum alterius actionis,

et propterea tristis insuaViter catechigas: cogitare debes, seX-cepto qu0d scimus misericorditer nobis agendum esse quidquid cum hominibus agimus, et ex officio sincerissimae earitatis; h0c ergo excepto,) incertum esse quid utilius agamus, et quid opportunius aut intermittamus, aut omnino Omittamus. 2 Quia enim merita hominum pro quibus agimus, qualia sint apud deum non novimus, quid eis ad tempus expediat aut nulla aut tenuissima et incertissima coniectura Suspicamur potius quam comprehendimus. a Quapropter res

51015 2025 30

44쪽

quidem agendas pro noStro captu ordinare debemus: quas eo modo quo Statuimus, si peragere p0tuerimu8, n0n ideo gaudeamus quia nobis, Sed quia de0 sic eas agi placuit; si autem aliqua inciderit necessitas, qua noster ille ordo tur-s botur: fleetamur facile, ne frangamur; ut quem deus nostro praeposuit, ip8e Sit noster. ι Aequius est enim, ut nos eiusquam ut ille nostram voluntatem Sequatur. Quia et ordo agendarum rerum, quem nostro arbitrio tenere volumus, ille utique approbandus est, ubi potiora praecedunt. 3 Cur 10 ergo nos dolemus homines a domino deo tanto potiore praecedi, ut eo ipSo quo nostrum amamuS Ordinem, in Ordinati esse cupiamus 2 Nemo enim melius ordinat quid agat, nisi qui paratior est non agere quod diVina p0testate prohibetur, quam cupidior agere quod humana cogitatione me-13 ditatur. 6 Quia multae cogitationes sunt in corde Viri, consilium autem domini manet in ae

ternum.

et Si vero ex aliquo scandalo perturbatus animus non valet edere Serenum iucundumque Sermonem, tantam eSSO 20 caritatem oportet in eos pro quibu8 Chri StuS mortuus est, Volens eos pretio Sanguinis Sui ab errorum Saeeularium morte

redimere, ut hoc ipsum, quod nobis tristibus nuntiatur, praesto esse aliquem, qui desideret fieri Christianus, ad consolationem illius resolutionemque tristitiae valere debeat, sicut So-23 lent lucrorum gaudia dolorem lenire damnorum. Non enim Scandalum nos contristat alicuius, nisi quem perire aut per quem perire infirmum vel credimus vel Videmus. s Ille igitur, qui initiandus advenit, dum speratur p08Se proficere, dol0- rem deficientis abstergat. Quia et si timor ille suggeritur, ab ne fiat proselytus filius gehennae, dum multi tales Versantur15TPs. 33, 11. Spr. 19, 21. 21 f. 1. Petr. 1, 18 f. 30 Matth. 23, 15

45쪽

ante oculos, ex quibus oriuntur ea quibus urimur Scandala, non ad retardandos nos pertinere debet, sed magis ad excitandos et acuendos; s quatenus quem imbuimuS moneamuS, ut caveat imitationem eorum qui non ipsa Veritate, Sed Solonomine Christiani sunt; nec eorum turba commotuS, Rut 5

sectari Velit eos, aut Christum nolit sectari propter eos; et aut nolit esse in ecclesia dei ubi illi sunt, aut talis ibi volitesse quales illi sunt. 10 Et nescio quomodo in huiusmodi

monitis ardentior Sermo est, cui fomitem subminiStrat praesens dolor: ut non Solum pigriores non SimuS, Sed eo ipso iodicamus accenSius atque Vehementius, quod Securiores frigidius et lentius diceremus; gaudeamuSque nobis OeeaSionem dari, ubi motus animi nostri sine fructificatione non transeat.11 Si autem de aliquo errato noStro Vel peccato 110S maestitudo comprehendit, non tantum meminerimuS Saeri- 1ssicium deo spiritum esse contribulatum, sed etiam illud: Quia sicut aqua ignem, Sic eleemo Syna ex Stinguit peccatum. Et: Quia misericordiam, inquit, Volo quam Sacrifieium. 12 Sicut ergo Si periclitaremur incendio, ad aquam utique curreremus, quo pOSSet eXStingui, 29 et gratularemur Si quis eam de proximo offerret: ita si de nostro foeno aliqua peccati flamma Surrexit, et propterea conturbamur, data occasione misericordissimi operis, tamquam de oblato fonte gaudeamus, ut inde illud quod exarserat opprimatur. Nisi forte tam stulti sumus, ut alacrius 25 arbitremur cum pane currendum, quo Ventrem eSurientis impleamus, quam eum Verbo dei, quo mentem istud edentis inStruamus. 1a Huc accedit, quia Si tantummodo prodesset hoc facere, non facere autem nihil obesset: insoliciter in 15 f. Ps. 51, 19. 17 f. Sir. 3, 33. 18 f. Hos. 6, 6. 22 Vgi. Jes. 40, 6. 26 T Vgi. Deut. 8, 3. Matth. 4, 4.

46쪽

periculo Salutis, non iam proximi, Sed nostrae, oblatum remedium SperneremuS. 14 Cum Vero ex Ore domini tam minaciter Sonet: Serve ne quam et piger, dares pecuniam meam nummulariis: quae tandem dementia ξ eSt, quoniam peccatum nostrum nos angit, ideo rursus Velle

peccare, non dando pecuniam dominicam volonti et potenti γ13 His atque huiusmodi cogitationibus et considerati0nibus depulsa caligine taediorum, ad catechizandum aptatur intentio, ut suaviter imbibatur, qu0d impigre atque hilariter 10 de caritatis ubertate prorumpit. 16 Haec enim non tam ego tibi, quam omnibus nobis dicit ipsa dilectio, quae diffusa est in cordibus nostris per Spiritum Sanctum, qui datus est nobiS. 15 1 Sed nunc etiam illud, quod priusquam pr0mitteremas non debebam, iam fortasse debitum flagitas, ut aliquod sermonis exemplum, tamquam Si ego aliquem catechizem, n0n me pigeat explicare et intuendum tibi prop0nere. 2 Quod priusquam faciam, Volo cogites aliam esse intentionem dictantis, cum lector futurus cogitatur; et aliam loquentis, cum so praesens audit0r adtenditur: et in eo ipso aliam in secreto monentis, dum nullus alius qui de nobis iudicet praesto est; aliam palam d0centis aliquid, cum dissimiliter opinantium

circumstat auditus: et in hoo genere aliam, eum docetur unuS, ceteri autem tamquam iudicantes aut adtestantes quae sibis3 nota Sunt, audiunt; aliam eum omnes communiter quid adeOS proferamuS exspectant: et rursus in hoc ipso aliam, cum quasi priVatim consedetur, ut Sermocinatio con8eratur; aliam, eum populus tacens unum de loco superiore dicturum SuSpensus intuetur: multumque interest, et cum ita dicimus, 3 f. Matth. 25, 26. 27. 11 ff. R0m. 5, 5.14 Vgl. Cap. 10, 1.

47쪽

utrum pauci adsint an multi; d0cti an indocti an ex utroque genere mixti; urbani an rustici an hi et illi simul; an populus ex omni hominum genere temperatus sit. a Fieri enim n0n potest, nisi aliter atque aliter afficiant locuturum atque dicturum, et ut sermo qui pr0fertur, affectionis animi sa quo pr0fertur, quemdam quasi Vultum gerat, et pro eadem div0rsitate diverso afficiat auditores, cum et ipsi se ipsos diverse afficiant invicem praesentia sua. 4 Sed quia de rudibus imbuendis nunc agimus, de me ipso tibi testis sum,

aliter atque aliter me moVeri, eum ante me catechiZandum 10

video eruditum, inertem, ciVem, peregrinum, diVitem, pauperem, priVatum, h0noratum, in poteState aliqua constitutum, illius aut illius gentis h0minem, illius aut illius aetatis

aut sexus, ex illa aut illa secta, ex illo aut illo vulgari errore venientem: ac pro diversitate motus mei Sermo ipse et pro- 15 cedit et progreditur et finitur. 3 Et quia eum eadem Omnibus debeatur caritas, non eadem est omnibus adhibenda medicina: ipsa item caritas alios parturit, cum aliis infirmatur; alios curat aedificare, ali 0s contremiscit offendere; ad ali0s se inclinat, ad ali 0s se erigit; aliis blanda, alii8 SeVera, go nulli inimica, omnibus mater. s Et qui non eXpertuS eSteadem caritate qu0d dico, cum Videt nos, quia facultas aliqua nobis donata delectat laudabiliter innotescere in ore multitudinis, inde nos beatos putat: deus autem, in cuius conspectum intrat gemitus compeditorum, videat humili- sistatem noStram et laborem nostrum, et dimittat omnia peccata

nostra. et Quamobrem si quid tibi in n0bis placuit, ut aliquam observationem Sermonis tui a nobis audire quaerereS, melius videndo et audiendo nos eum haec agimuS, quam lugendo cum haec dictamu8, ediSCereS. 3 18 Gal. 4, 19.25 f. Ps. 25, 18.18 f. 1. Cor. 9, 22.24 f. Ps. 79, 11.

48쪽

DE CATECHIZANDIS RUDIBUS. 16, 1 - 6.

16 1 Sod tanton faciamus aliquem Venisse ad nos, qui Vult osso Christianus, et de genere quidem idiotarum, non

tamen ruSticanorum, sed urbanorum, quales apud Carthaginem plures experiri te necesSo est: interrogatum etiam, 5 utrum propter Vitae praesentis aliquod commodum an pr0pter requiem, quae p08t hane Vitam Speratur, Christianus esse deSiderat, propter futuram requiem respondisse: tali fortasse a nobis instrueretur alloquio.

2 Deo gratias, frater: Valde tibi gratulor et gaudeo dei 0 te, qu0d in tantis ac tam periculosis huius saeculi tempesta tibus de aliqua vera et certa securitate CogitaSti. a Nam et in hac vita homines magnis laboribus requiem quaerunt et Securitatem, Sed pravis cupiditatibus non inveniunt. Volunt enim requiescere in rebus inquietis et non permanentibus: is et quia illae tempore subtrahuntur et transeunt, timoribus et doloribus eos agitant, nec quietos esse permittunt. 4 SiVeonim in divitiis velit homo requiescere, magis SuperbuS efficitur quam Securus. An non Videmus, quam multi eas

subito perdiderint, multi etiam pr0pter illas perierint, aut

s0 cum eaS habere cupiunt, aut cum eis Oppressis a Cupidioribus auferuntur 2 Quae si etiam per totam vitam cum homine permanerent et non desererent dilectorem suum, ipse illas sua morte desereret. 3 Quanta est enim Vita hominis, etiamsi senescat 3 Aut cum sibi homines optant Senectutem,

as quid aliud optant nisi longam infirmitatem 2 Sic et honores huius saeculi, quid sunt nisi typhus et inanitas et ruinae periculum 2 Quia sic scriptura sancta dicit: omnis caro foenum, et claritas hominis ut flos foeni. Foenum aruit, flos decidit: verbum autem dominias manet in aeternum. 6 Ideo qui Veram requiem et Veram 23 f. Vgl. Ps. 90, 10. 27 ff. 1. Potr. 1, 24. 25. Vgi. Jes. 40, 6. 8.

49쪽

solicitatem desiderat, debet tollere spem suam de rebus mortalibus et praetereuntibus, et eam collocare in Verbo domini, ut haerens ei quod manet in aeternum, etiam ipse

eum illo maneat in aeternum.

et Sunt etiam homines, qui nec divites quaerunt e8se nec ad vanas honorum pompas ambiunt perVenire, sed gaudere et requiescere Volunt in popinis et in fornicationibus et in theatris atque spectaculis nugacitatis, quae in magnis civitatibus gratis habent. s Sed sic etiam ipsi aut consumunt per luxuriam paupertatem suam, et ab ege8tate postea in furta et effracturas ot aliquando etiam in latrocinia prosiliunt, et subito multis et magnis timoribus implentur; et qui in popina paulo ante cantabant, iam planctus

Careeris Somniant. s Studiis autem spectaculorum fiunt daemonibus similes, clamoribus suis incitando homines, ut Se invicem caedant, Secumque habeant contentiosa certamina qui se non laeserunt, dum placere insano populo cupiunt: quos Si animadVerterint esse eoncordes, tune eos oderunt et persequuntur, et tamquam collusores ut fustibus Verberentur exclamant, et hane iniquitatem facere etiam vindicem iniquitatum iudicem cogunt; si autem horrendas adversus invicem inimicitias eos exercere cognoverint, sive sintae qui appellantur, sive scenici et thymelici, SiVe aurigae, SiVe VenatoreS, quOS miSerOS non solum homines cum hominibus, sed etiam homines cum bestiis in certamen pugnamque committunt,)quo maiore adversus invicem discordia furere senSerint, eo

magis amant et delectantur, et incitatis favent et faVentes incitant, plus adversus se ipsos insanientes ipsi spectatores alter pr0 altero, quam illi quorum insaniam insani provocant, Sed insaniendo spectare desiderant. 10 Quomodo ergo sanitatem pacis tenere animus potest, qui discordiis et certaminibus pascitur 3 Qualis enim cibus sumitur, talis Vale-

50쪽

tudo consequitur. H POStremo quamVis insana gaudia non

sint gaudia, tamen qualiacumque Sint, et quantumlibet de-loctet iactantia divitiarum, et tumor honorum, Vorago popinarum, et bella theatrorum, et immunditia fornicationum,3 et prurigo thermarum, aufert omnia ista una febricula, et adliud viventibus totam falsam beatitudinem subtrahit: remanet inanis et saucia conscientia deum SenSura iudicem, quem noluit habere custodem; et inventura asperum dominum, quem dulcem patrem quaerere et amare ContemSit. 10 12 Tu autem quia Veram requiem quae post hanc Vitam

Christianis promittitur, quaeris, etiam hie eam inter amarissimas vitae huius molestias suaVem iucundamque gustabis, Si eius qui eam promisit, praecepta dilexeris. Cito enim senties dulciores esse iustitiae fructus quam iniquitatis, et Verius 15 atque iucundius gaudere hominem de bona conscientia inter molestias, quam de mala inter delicias: quia non sic venistic0niungi ecclesiae dei, ut ex ea temporalem aliquam utilitatem requirRS.

17 1 Sunt enim qui propterea V0lunt esse Christiani,

20 ut aut promereantur homines a quibus temporulia commoda eXSpeetant, aut quia offendere nolunt quos timent. g Sed isti reprobi sunt: et si ad tempus eos portat eeele8ia, Sicut area usque ad tempus Ventilationis paleam sustinet; si Π0n Se Correxerint et propter futuram sempiternam requiem

25 Christiani esse coeperint, in sine separabuntur. Nec sibi blandiantur, quod in area possunt esse cum frumento dei quia in h0rreo cum illo non serunt, sed igni debito destinantur. a Sunt etiam alii meliore quidem spe, sed tamen non min0re pericul0, qui iam deum timent et non irrident

80 Christianum nomen, nee simulato corde intrant ecclesiam 10 f. Vgl. Hebr. 4, 10. Apoe. 14, 13. 26 T I gl. Matth. 3, 12.