Augustin De catechizandis rudibus

31쪽

et impunitum sibi sere arbitretur, quia Videt mult08 qui Christiani appellantur, haec amare et agere et defendero et Suadere et persuadere. 4 Quis enim finis praestitutus sit in tali Vita perseverantibus, et quam sint in ipsa ecclesiat0lerandi, ex qua in fine separandi sunt, divinorum librorum stestimoniis edocendum est. Praenuntiandum est etiam inventurum eum in ecclesia multos Christianos bonos, Verissimos cives caelestis IeruSalem, Si esse ipse coeperit. 3 Ad extremum ne spes eius in homine ponatur, Sedulo monenduSest: quia neque facile ab homine iudicari potest quis hom0 16 sit iustus, et si facile posset, non ideo n0bis prop0ni exempla

iustorum, ut ab eis iustificemur, sed ut eos imitantes ab eorum iustificatore nos quoque iustificari sciamus. 6 Hinc enim fiet quod maxime commendandum est, ut cum ille quinos audit, immo per nos audit deum, moribus et Scientia 13. proficere coepserit et viam Christi alacriter ingredi, nec nobis id audeat assignare nec sibi; sed et seipsum et 1108

et quoscunque alios diligit amicos, in illo et propter illum diligat qui eum diluxit inimicum, ut iustificans faceret amicum. et Hie iam non te puto praeceptore indigere, ut cum 20 Occupata Sunt tempora, Vel tua, Vel eorum qui te audiunt, breviter agas; cum autem largiora, largius el0quaris; h00 enim nullo admonente ipsa necessitas praecipit.

8 1 Sed illud plane non praetereundum est, ut Si ad

te quisquam catechinandus Venerit liberalibuS doctrinis eX- 23. cultus, qui iam decreverit esse Christianus, et ideo venerit ut fiat, difficillimum omnino est, ut non multa 11OStrarum scripturarum litterarumque cognoverit, quibus iam instruetus ad sacramentorum participationem tantummodo Venerit. Tales enim non eadem hora qua Christiani fiunt, sed ante ab

32쪽

solent omnia diligenter inquirere, et motus animi sui, eum quibu8 908Sunt, communicare atque discutere. 2 Cum his itaque breviter agendum est, et non Odiose inculcando quae norunt, Sed modeste perstringendo, ita ut dicamus nos 5 Credere, quod iam noverint illud atque illud; atque hoc modo CurSim enumerare Omnia quae rudibus indoctisque inculcanda sunt, ut etsi quid n0Vit eruditus iste, non tamquam a doctore audiat, et si quid adhuc ignorat, dum ea commemoramus quae illum nosse iam credimus, discat. a Nec ipso10 sane inutiliter interrogatur, quibus rebus motus sit, ut Velitosso Christianus: ut si libris ei pei Suasum esse Videris, SiVecanonicis sive utilium tractatorum, de his aliquid in principi0 loquaris, collaudans eos pro diversitate meritorum ennonicae auctoritatis et eXponentium sollertissimase diligentiae,15 maximeque Commendans in Seripturis eanonicis admirandae

altitudinis saluberrimum humilitatem, in illis autem pro sua cuiusque facultate aptum superbioribus et per hoc infirmioribus animis stilum sonantioris et quasi tornatioris eloquii. 4 Sane etiam exprimendum de illo est, ut indicet quem s0 maxime legerit, et quibus libris familiarius inhaeserit, unde illi persuasum est, ut foetari vellet ecclesiae. 3 Quod eum dixerit, tum si nobis noti sunt illi libri, aut ecclesiastica

fama Saltem Reeepimus a catholico aliqu0 momorabili viroeSSe conScripto8, laeti approbemus. 6 Si autem in alicuiusus haeretici volumina incurrit et nosciens forte quod vera fides improbat, tenuit animo et catholicum esse arbitratur: sedulo edocendus est, praelata auetoritate universalis ecclesiae aliorumque doetissim rum hominum et disputationibus et scriptionibus in eius veritate florentium. et Quamquam et

ab illi qui catholici ex hac vita semigrarunt et aliquid litterarum

christianarum posteris reliquerunt, in quibuSdam locis opusculorum Suorum, vel non intellecti, vel sicuti est humana in-

33쪽

firmitas, minus Valentes acie menti8 abditi0ra penetrare, et veri similitudine aberrantes a Veritate, praeSumtoribuS et audacibus fuerunt occasioni ad aliquam haeresim moliendam atque gignendam. 8 Quod mirum non est, cum de ipsis canonicis litteris, ubi omnia sanissime dicta Sunt, non qui- 5dem aliter accipiendo quaedam quam Vel Scriptor Sensit, vel seipsa veritas habet, nam Si hoc Solum es8et, quiS non humanae infirmitati ad corrigendum paratae libenter ignosceret γ) sed id quod perverse ac praVe opinati sunt, animositate acerrima et pervicaci arrogantia defensitantes, multi multa 16 perniciosa dogmata conciSa communioni8 unitate pepererunt. s Haec omnia cum illo qui ad s0cietatem p0puli christiani, non idiota, ut aiunt, sed doctorum libris expolitus atque excultus accedit, modesta collatione tractanda sunt: tantum assumta praecipiendi auctoritate, sui caveat 13 praeSumtioni8 errore8,) quantum eius humilitas quae illum adduxit, iam sentitur admittere. 10 Cetera vero Seeundum regulas doctrinae salutaris, Sive de fide, quaecumque narranda vel disserenda sunt, sive de moribus, sive de tentationibus, eo modo percurrendo quo diXi, ad illam supereminentiorem 20

viam omnia referenda Sunt.

9 1 Sunt item quidam de scholis usitatissimis gram-

matteorum Oratorumque Venientes, quOS neque inter idiotas numerare audeas, neque inter ill08 docti8Simos, quorum me S magnarum rerum eSt exereitata quaestionibus. 2 His 23

ergo qui l0quendi arte ceteris hominibus excellere Videntur, cum veniunt, ut Christiani fiant, h0e amplius quam illis illitteratis impertire debemus, quod sedulo monendi Sunt, ut humilitato induti christiana discant non Contemnere,

quos cogn0Verint m0rum Vitia quam Verborum amplius a0 devitare, et cordi casto linguam eXercitatam nee conferre audeant quam etiam praeferre ConSueverant. a Maxime

34쪽

autem isti docendi sunt scripturas audire divinas, ne Sordeat eis solidum eloquium, quia non e8t inflatum, neque arbitrentur carnalibus integumentis involuta atque operta dictavol facta hominum, quae in illis libris leguntur, non evol-s Venda atque aperienda ut intelligantur, Sed sic accipienda ut litterae sonant; deque ipsa utilitate secreti, unde etiam mySteria Vocantur, quid Valeant aenigmatum latebrae ad amorem Veritatis aeuendum, decutiendumque fastidii torporem, ip8a experientia probandum est talibus, cum aliquid eis 10 qu0d in promtu positum non ita moVebat, enodatione allegoriae alicuius eruitur. 4 HiS enim maxime utile est nOSSe, ita esse praeponendas Verbi8 Sententias, ut praep0nitur animu8 corpori. Ex quo fit, ut ita malle debeant veriores quam disertiores audire sermones, sicut malle debent pru-13 dentiores quam formosiores habere amiCOS. 3 Noverint etiam non esse Vocem ad aures dei nisi animi assuetum: ita enim non irridebunt, si aliquos antistites et ministros ecclesiae forte animadVerterint vel eum barbarismis et soloecismis deum invocare, Vel eadem Verba quae 20 pronuntiant non intelligere perturbateque distinguere. 6 Non

quia ista minime corrigenda sunt, sui populus ad id qu0d plane intelligit, dicat amen,) sed tamen pie t0leranda sunt

ab eis qui didicerint, ut sono in foro sic voto in ecclesia benedici. Itaque forensis illa nonnumquam forte bona dictio, 23 numquam tamen benedictio dici potest. et De Sacramento autem quod accepturi sunt, sufficit prudentioribus audiro quid res illa signific0t; cum tardi0ribus autem aliquanto pluribus verbis et similitudinibus agendum CSt, ne Contemnant quod vident. sh 10 1 Hic tu sertasse exemplum aliquod sermonis desideras , ut ipso tibi opere ostendam, qu0modo facienda sint

35쪽

ista quae monui. Qu0d quidem faciam, quantum domino adiuvante potuero: sed prius de illa hilaritate comparanda, qu0d pollicitus sum dicere d0b00. 2 Iam enim de ipsis praeceptis explicandi sermonis, in catechigando eo qui sic venit ut Christianus fiat, quantum satis ViSum eSt, quod spromiseram exsolvi. Indebitum quippe est, ut etiam ipse faciam in hoc volumine, quod fieri oportere praecipi0. Si

ergo fecero, ad eumulum Valebit: cumulus autem quo pacto a me Superfundi poteSt, antequam mensuram debiti explever03 10 a Neque enim te maxime conqueri audivi, nisi quod tibi sermo tuus Vilis abiectusque Videretur, eum aliquem Christiano 110mino imbueres. H0e autem Seio, non tam rerum quae dicendae Sunt, quibus te satiS BOVi paratum et inStructum, neque ipsius locutionis inopia, sed animi taedio is fieri: 4 vel illa causa quam dixi, quia magis nos delectat et tenet quod in silentio mente cernimuS, nee inde Volumus avocari ad verborum longe disparem strepitum; Vel quia etiam eum Sermo iucundus est, magis nos libet audire aut legere quae melius dicta sunt et quae sine nostra Cura et 2080llicitudine promuntur, quam ad alienum SenSum repentina Verba coaptare incerto exitu, SiVe utrum Oeeurrant pro Sententia, SiVe utrum accipiantur utiliter; vel quia illa quae rudibus insinuantur, eo quod nobis notissima Sunt et pr0veetui nostro iam non necessaria, piget ad ea SaepiSSime 25 redire, nee in eis tam usitatis et tanquam infantilibus eum aliqua Voluptate iam grandiusculus animus graditur.3 Facit etiam loquendi taedium auditor immobilis: vel quia

non moVetur assectu, Vel quia nullo motu corporis indicat se intelligere vel sibi placere quae dicuntur: non quin hu- 203 Vgl. Cap. 2, 15.

36쪽

manso laudis nos e88e aVidos decet, Sed quia ea quae ministramus dei sunt; et quanto magis diligimus e0s quibus loquimur, tanto magis eis cupimus, ut placeant quae ad eorum porriguntur Salutem: quod Si non succedit, con-5 tristamur et in ipso cursu debilitamur et frangimur, quasi

frustra operam ConteramuS. 6 Nonnumquam etiam, eum

avortimur ab aliqua re, quam desideramus agere, et cuius actio aut delectabat nos aut magis nobis necessaria Videbatur, et cogimur aut iu8Su eius quem Offendere nolumus, 10 aut aliquorum inevitabili instantia catechizare aliquem, iam conturbati accedimus ad negotium, cui magna tranquillitate opus est, d0lentes, qu0d neque ordinem actionum nobis conceditur tenere quem Volumu8, nee Sufficere Omnibus p088umus ; atque ita ex ipsa tristitia Sermo procedens minus 13 gratus est, quia de ariditate maestitiae minus exuberat. et Aliquando item ex aliquo scandalo maeror pectus obsedit,

et tunc nobis dicitur: Veni, loquere huic, Christianus vult fiori. Dicitur onim ab ignorantibus, quid nos clausum intus

exurat quibus si ametum 110Strum aperire non oportet, 20 SuSeipimu8 ingratiu8 quod volunt: et profecto languidus ut insuavis ille sermo erit per Venam cordiS aeStuantem fumantemque traiectus. s Tot igitur ex causiS, quaelibet earum serenitatem nostrae mentiS Obnubitet, Secundum deum sunt quaerenda remedia, quibuS relaxetur illa contractio, et fer- 25 Vore Spiritus eXSultemus et iucundemur in tranquillitate boni

operis. Hilarem enim datorem diligit deus.s Si enim causa illa contristat, quod intellectum nostrum auditor non capit, a cuius cacumine quodam modo deS- Cendentes cogimur in syllabarum longe infra distantium tardi-a0 tate demorari, et curam gerimus quemadmodum longis et

26 2. Cor. 9, T.

37쪽

perplexis amfractibus procedat ex ore carnis quod celerrimo haustu mentis imbibitur, et quia multum dissimiliter exit, taedet loqui, et libet tacere: cogitemus quid nobis praerogatum sit ab illo qui demonstravit nobis exemplum, ut Sequamur Ve8tigia eius. 10 Quantumvis enim disserat articulata vox nostra ab intelligentiae nostrae vivacitate, l0nge disserentior est mortalitas earnis ab aequalitate dei. Et

tamen eum in eadem forma esset, semetipsum eXinanivit formam servi aecipienS etc. HSque ad: mortem erueiS.

Quam ob causam, nisi quia factus est infirmis infirmus, ut infirmos lucrifiearot 2 ri Audi eius imitatorem alibi etiam

dicentem: Sive enim mente eXeessimus, deo: SiVe temperanteS SumuS, Vobis. Caritas enim Christi compellit nos iudicantes hoc, quia unus pro omnibuS mortuuS eSt. Quo-m0do enim paratus e8Set impendi pro animabus eorum, si eum pigeret inclinari ad aures eorum 2 12 Hinc ergo factus est parvulus in medio nostrum, tamquam nutrix fovens filios suos. Num enim delectat, nisi amor invitet, decurtata et inutilata verba immurmurare 2 Et tamen optant homines habere infantes, quibus id exhibeant: et suavius est matri minuta mansa inspuere parvulo filio quam ipsam mandereae deVOrare grandiora. 18 Non ergo recedat de pectore etiam

cogitatio gallinae illius, quae languidulis plumis teneros fotus

blandas alas refugientes superbi praeda sunt alitibus. Sionim intelluctus delectat in penetralibus sincerissimis, hoc etiam intelligere delectet, quomodo caritas, quanto officiosiuSdoscendit in infima, tanto robustius recurrit in intima perbonam conscientiam nihil quaerendi ab eis ad quos descen

51015 2025 30

38쪽

11 1 Si autem magis appetimus ea quae iam parata sunt et melius dicta legere vel audire, et ideo piget incerto

exitu ad tempus coaptare quae loquimur: tantum a Veritato rerum non aberret animus, facile est, ut si in verbis audis torem aliquid offenderit, ex ipsa occasi0ne discat, quam sit re intellecta e0ntemnendum, si minus integre, aut si minus pr0prie Sonare potuit, quod ideo sonabat ut res intelligeretur. 2 Quodsi humanae infirmitatis intentio etiam ab ipSa rerum Veritate aberraVerit, squamquam in catechigandis 10 rudibus, ubi Via tritissima tenenda est, difficile potest aedidere,) tamen ne forte accidat, ut etiam hine offendatur auditor, non aliunde nobis debet videri accidisse, nisi quia deus experiri nos Voluit, utrum cum menti8 placiditate corrigamur, ne in defensionem nostri erroris maiore praecipitemur errore. 13 Quodsi nemo nobis dixerit, nosque et illos qui audierunt 0mnino latuerit, nullus dolor est, si non sat iterum. a Ρlerumque autem nos ipsi recolenteS quae dixerimus, reprehendimus aliquid, et ignoramus quomodo cum diceretur Reeeptum sit; magisque dolemus, quando in nobis fervet caritas, 20 si cum falsum esset, libenter acceptum est. Ideoque opportunitate reperta, sicut nos ipsos in silentio reprehendimus, ita curandum est, ut etiam illi sensim corrigantur, qui non dei verbis, sed plane nostris in aliquam lapsi sunt falsitatem. 4 Si vero aliqui liVore vesano caeci errasSe n0S gaudent, 25 SuSurroneS, detraetore8, deo odibiles: praebeant nobis materiam exercendae patientiae eum misericordia, quia et patientia dot ad po0nitentiam eos adducit. Quid enim est detestabilius, et qu0d magis thesauriget iram in die irae et revelati nis iusti iudicii dei, quam do malo alterius malaao diaboli similitudine atque imitatione laetari γ

39쪽

3 Nonnumquam etiam, cum recte omnia Vereque dicantur, aut non intellectum aliquid, aut contra opinionem et ConSuetudinem Veteris erroris ipsa novitate asperum offendit et

perturbat audientem. Quod si apparuerit sanabilemque Sesraebet, auctoritatum rationumque copia sine ulla dilationuSanandus eSt. 6 Si autem tacita et occulta offensio est, dei inedicina opitulari potest. At si resiluerit et curari recusaverit, consoletur nos dominicum illud exemplum, qui 0ssensis hominibus ex Verbo Suo et tamquam durum refugientibus, etiam iis qui remanserant ait: Numquid et vos vultistro 3 et Satis enim fixum atque immobile debet corde retineri, Ierusalem captivam ab huius saeculi Babylonia decursis temporibus liberari, nullumque ex illa esse periturum: quia qui perierit, n0n ex illa erat. Firmum enim fundamentum dei stat, habens signaculum hoc: 110Vit dominus qui sunt eius, et recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini.

s Ista cogitantes et invocantes dominum in cor DOStrum, ininus timebimus incertos exitus Sermonis nostri propter incertos motus auditorum, delectabitque nos etiam ipsa perpessio molestiarum pro misericordi opero, Si non in eo noStram gloriam requiramus. Tune enim est Vere opuS bonum, eum a caritate iaculatur agentis intentio, et tamquam ad locum Suum rediens, rursuS in earitate requiescit. s Lectio Ver0, quae nos delectat, aut aliqua auditio melioris el0quii, ut eam promendo Sermoni 110Stro praeponere Volentes, cum pigritia Vel taedio loquamur, alacriores Π0S SuSCipiet, iucundi0rque praestabitur 90st laborem; et maiore fiducia deprecabimur, ut loquatur nobis deus quomodo VO-lumus, si suscipiamus hilariter, ut loquatur per Π0S qu0

51015 2025 30

40쪽

m0do possumus: ita fit, ut diligentibus deum omnia concurrant in bonum. 12 1 Iam vero si usitata et parVulis congruentia Saeporepetere fastidimus: congruamuS ei8 per fraternum, pater-5 num, maternumque amorem, et copulatis eordi eorum etiam nobis nova videbuntur. Tantum enim Valet animi compati sentis assectus, ut cum illi afficiuntur nobis loquentibus, et nos illis discentibus, habitemus in invicem; atque ita et illi quae audiunt quasi loquantur in nobis, et nos in illis disca-

10 muS quodam modo quae docemus. g Nonne accidere hoc solet, cum l0ea quaedam ampla et pulchra, vel urbium vel agrorum, quae iam nos Saepe Videndo sine aliqua voluptate praeteribamu8, 0StendimuS eis qui antea numquam Viderant, ut nostra delectatio in eorum noVitatis delectatione renovetur γ15 Et tanto magiS, quanto Sunt amicioreS: quia per amoris vinculum in quantum in illis sumus, in tantum et nobis n0va fiunt quae Vetera fuerunt. a Sed si in rebus contemplandis aliquantum pr0fecimus, non Volumus eos quos diligimus laetari et Stupere, cum intuentur Opera manuum ho-26 minum: Sed VolumuS e08 in ipsam artem consiliumve institutoris adtollere, atque inde exsurgere in admirationem laudemque omniereantis dei, ubi amoris fructuosissimus sinis est. 4 Quanto ergo magis delectari nos oportet, cum ipsum deum iam discere homines accedunt, propter quem discenda a 3 Sunt quaecumque discenda Sunt; et in eorum novitate innovari, ut si frigidior est solita nostra praedicatio, insolita eorum auditione ferVeScat. 5 Huc accedit ad comparandum laetitiam, quod cogitamus et consideramus, de qua erroriS morte in vitam fidei transseat homo. Et si vie0s usitatissias mOS eum benefica hilaritate transimus, quando alicui serto

1 f. Rom. 8, 28.