장음표시 사용
21쪽
Certum etiam requiritur tempus, ut in coryza, in tussi. in teria praeparetur , quae ad excernendum sit aptas destinatum etiam tempus desideratur ad materiam arthritic m podagricamque corriastenda in x ut ad excussionem , ad trans ipir tionem fiat idonea . Certa etiam tempora observat natura in repetendis
motibus spasmodicis item librilibus , unde recursus & paroxysmi morborum fiuc statis periodia.
23. Uerum enim vero hἡc accurata temporum observatio minime designat superius quoddam libere , moralirer , cum Prudentia &. interuione agens principi uin, sed potius certum tempus, determinat ox motus ceu effectus denotat , qui fiunt in corporibus & a corporibus. Quid enim aliud est tempus
quam certus numerus, duratici & sue- cessus motuum. Quandocunque itaque singularis effectus in corpore nostro fieri debet, ut vel materia maligna mitigmtur vel corrigatur, vel certa moles humorum dilisivatur, & evacuetur, ce tus numerus , gradusque motuum necessarius est , eonsequenter etiam cet. tum tempust. Deinde, ut inneria pec eans , horum morbosorum motuum ea sa,. mole vel motu inimi ea generetur , oeu qua ria est tempore. Ut fibrae motrice a. 'asmis. Se vehementioribus motibus debilitatae recipi t vigorem , ro
buz,. quo agit axionem & impullan eam is morbificae vel mole vel qualitate agentia recipere , re teret & le ruisus contrahere possint opus paritet est ta temporis periodo .. Ex quibus iamiacillimum erui paroxysmorum sive motuum morbosorum. recurrentium. rMi
26. Neque vero solum natura agit&sanax in tempore, & eum tempore. sed& per vias A. enua actorix humori petacan accommodata atque e 'venientia, quod excernendum est , elicitiidque minus effieit directione motuum ad taxtutes vel co io aut Gudenti quadam,. dex sola. et i in me sanica ratione , nicessitare. Rudes enim deerassi humo, - eer ameliores tubula ac meatus E
. tentiores, tenuiores per angustiores pe-;
ros sua sponte seruntur. Ita biliosa &viscosae in prima regione subs stentes Rrdes, commode per alvum eliminantur. Serum superfluum sal in crassum opportune per urinarias vias & itinera evocatur . Salis alis tenuis latex per salivae sontes , mucux per narium ductum , brone hia pulmonum, fauces&crassiora intestina evaeuatur . Subcutanei vero
coiit tricti tubuli tenuisvmum salsumque
vaporem extermiuant. Prout igitur humor exere mentitius crassor vel tenuior in morbo peccat, eo plus per haec vel illa loca amat evacuari.
dus & sapiens multorum affectuum sit medicus, Se saepe seta sine alia extern ope feliciter illos tollat . merito tali Dmodi in casibus medicum oportet esse plus spectatorem quam actorem. Plure enim dantur morbi ipsa teste experientia , qui sine medici ope sanescunt. It variolae & morbilli certis temporibu tam benignae indolis observantur , ut
sine vehementia symptomatum decedant. Intermittentes sebres , pleuriti des. , Peripatu tuae , eatarrhales s bres, nauam medici opem saepe desiderant . Ardentes , rheumaticae , eryta.
ulaeeae febres sebeius sanantur sine meridico , quam eodem accedente . Qui αetiam praestat non raro , si veritatem sa- teri vetimus, tali naturae committere curationis neutium , quam imperiti medici experimentis sese tradere . ILenim L cum minus. intelligit naturae salutam lan divinx vel nun xttendit
varias eorporid eius motibus noxas mo-lItur, magno cum aegrotanti .detrimen.
ad. exitum sit Leandem agittant L conὲ movent L & expellere conantur ,
non ii, qui pet alia Se incangsuas vias α' quibuα peceans hvinoe noet resendet Leum educere student qui motus impro vide 3c intempestivo augene, cum p
22쪽
tur hac in re toto die, ouod admodum
dolendumest , dum mediet impetiti suis
arcanis & generos, auxiliis nimium fidentes, nulla causa morbi, nulla methodo, nullo tempore obserarato, multum aegrotantihus detrimenti afferre eonsuescunt δε quod victrix natura ex tot obstaculis eluctata sal utariter esseeit, arroganter plerumque ae proterve sibi tribuunt, magnamque inde gloriam ae praemium aueupantur . Non minimus igitur labor mediet est , nosse naturae ductum , genium, prodessam , vias &sahatam motus eurandi, ne illos turbet impediatque, aut ubi ipse a re atque adiuvare natisam debet, id soli naturae permittat. 28. Absolvimus iam laudes naturae medicatrieis, ordo nune exigit, ut quid iars valeat, & efficere possit in meden do, dispiciamus. Non enim semper&ubique naturae vires ad xEstitutionem &τeparationem illius, quod laesiim est , sufficiunt, sed interdum plus valet docta ars quam natura. Nam ubi gravior
solidarum patrium laesio , ubi insignis pretis facta est iactura, vel prava dΗp
utio aut eonfirmatio membri, ibi naturae vires plane deficiunt . Ita nullus a natura effectus expectandus in luxatis , in fractis membris reponendis , exere. stentiis tollendis, & in surditate, quae fit ab obturatione meatus auditorii, vel
increeitale, quae fit a panno pupillae fru
perincrescente, aut consummata eata
racta. Nihil quoque praestare potest in uteri vel ani procidentia, in herniis, in
exstirpatione membri emortui, fin calculo, secundinae vel foetus extractione. Idem evenit in eurandis ulceribus fistul ss, absumendis tumoribus , 'evellendis scirrhis, removendo eanero, exedenaa
eariosa excrescentia , aneurysmate euis 'rando, quibus incasbus natura parum' valet, multum vero, imo plerimurn ars, si bi vindicat , & maxime ea artis pars , quae manu Durat , in omnibus medicis eo commendatior esse Hebet, quo evidentior eius est effectus 29. At vero non tantum m agna ,rtis
in externis vitiis tollendis est praestantia, sed & ad internos sese certendit morbos,
Ex quorum censu maxime eminent moris
hi se dicti et hinnici , qui a natura vix
tanguntur, sed artis exigunt necessiualem Et ut exemplis rem declaremus , nunquam lues venerea solius vinei turnaturae vitibus , sed validissima exigit
remediorum genera, quae segnes motus excitent , obstructiones , contumaces
glandularum excutiant , & impuram sympham perladorem aut salivales senis es magna vi expellant. Quorsum spectant sudores largi & salivationes ilign. rum deeoctis, inedia, mercurio bene
praeparato, antimonialibus essentiis excitatae, quorum decenti usu certe morisbus contumacissimus evinci potest . Seorbutiis affectus in rebellis &'6mpi
matum atrocitate sere infamis, tot regiones pervagans, qui a natura minus, heroicis Tero auxiliis commodissime d
pellitur. Qua laude pollent remedia salevolatili aeri balsamico imbuta, deein. ligni guaiaei, fassa coryloririni, Tummitatum tentaurii min. essent. alexu pharm. tinctura binoard. volatii. spiricochleari eum oleo suo probe satarratus ,
tinctura anrimonii aeris, pilulaeex gun malib. inedia, motus & exercitatio coe-poris . In iuvenili aetate & corpore existente calidiore diluentia, ut serum i ctis eum herbis antiscorbuticis mixtum , aeidularum & aquarum salubrium potus valde proficuus est. Phthisis ex pulm num ulcere nata si sanationem adhue reincipit non a sola natura, Ted ab arte maximE curatur. Neque ignotum e st medentibus , quam insignem opem 'pr mittant hae in re lactis cura , 'balsamica temetrata, decocta , quae ingrediuntur scordium, hedera terrestiis, saniesa , feria agrim. plant1ginis ', flores mille- fol. hyperici, rad. symphyt, maior, em
plastra balsamita toti thoraci applicata ,
non omissio victu ex ea neris, cochleis , ostreis, moderatiori eorreris motu, in
que principio mali leniori V. Sne. Foeda
scabies, foedissima lepra, effectus n1r rae prorsus eludunt, 'quae tacientheiscis remediorum genetibus decenter applie
tis cedere solent . Hujus generis . Iuni
23쪽
mercurius dula. regul.anti m. medicinat .st.& lae sulphuris, tinct. antimon. acris , tinct. sulphuris , cum deeoctis emol-
lientibus & diluentibus exhibita , non neglecto balneorum usu, sanguinis detractione & leniori arui ductione. Podagra & arthritidis genera ex habituali, hus sunt affectibus, nihilominus si non
Turantur , tamen militum levantur lactis eum, haemorrhoidum provocati me, temperantia in victu & venere &corporis motu usuque thermarum &aquarum salubrium. Ingens & diutur. Cum malum est , quo hypochondriacitorquentur, cujus vis tamen si non tol. litur , attamen imminuitur re'o usu thermarum, acidularum, martialium, 'temperate balsamicorum , sanguinis detractione , haemorrhoidum fluxu, & pitularum balsamicarum , quae intes,
norum tonum roborant , usu. Deud
rat quoque his affectui motum cor' ris , j istam diaetam , abstinentiam a sei. gore, ab acidis, a leguminibus, asta.
tulentis. 3α inveteratam epilepsiam , quae etiam per XX. annos aegrum traxit , naturae beneficio curatam ignoramus .
Novimus vero id linum ab emeticorum usu, & speeifieis antepile pticis ex animali regno petitis. Cesica convulsiva ,
praesertim quae a saturni fumo improvide excepto metallurgos vexat , ad te.
thum vel insanabiles morbos deducit , nisi occurramus internis emollientibus , oleosis earminativis , extrinsecus bal 'neis , & elyderibus mere oleosis ventri infundendis . Quis ignorat porro aris mihi deleteriam vim tot suneribus faminsem, si intus hauriatur, quod ut vetae num omne cito iugulet, ii naturae expectes praesidium, quod promte contra
praestat oleum de lae in copia haustum
quae& defendunt ventriuuli tunicas ab inflammatione ae erosione, δι irritando vomitum virus e corpore reiiciunt .
Morsus canis vel Iupi rabidi ut plurimum
funestus est, de munem naturae vim re spuit, quam tamen ars suggerit, siquidem experimentis compertum est, irustum occisi illius animantis. quod laesit impositum parti affectae prodesse. Par lyses & nervorum resolutiones sensu de
motu privant corpus δι partium usum auferunt, nihilominus, nisi inveterari verit malum , sub aetate florida tempore verno curationem ab arte recipiunt , quam praestant praeter linimenta ex oleis
nervinis balsamicis parata , dc spinali
medullae inuneta , Iaconica balnea exsor mihis parata, decocta exi lignis halsami eis , herbis cephalleis , dc purgantibus facta ,- pilata: cephalicae purganistes, succinata eum spiriti salis ammo niaei, δι spiritu cornu cervi mixta . Guttam serenam inei pientem discussam vidimus usu pilularum cephalicarum , Et liquore spirituoso balsamico fronti de
temporibus crebrius eum linteo imposito . Deperditus auditus ingens est vitium , nihilo secius purgante sortioricum phalicis nervinis mixto, inedia de sudoriserorum usu quandoque super tur . Cachexiae , leucophlegmatiae ,
anasarcae, tumoribus ventris ac pedum Oedematosis , quae mala per rarius
aut nunquam sanescum , magnum au.
xilium de spem valetudinis promittunt talia lixiviosa in copia sumta, extracta amara cum balsamicis , it. martialia eum debito regimine motuque corporis propinata . menstruorum di melli obstructione laborant , Opem tandem inveniunt ex U. Sne. usu thermarum .pitularum halsamicarum, martialium,
dc motu corporis . Gonorrhoea exigit quoque artis Opem , neque a natura
sponte superatur, sed latius serpens etiam ipsam sanguinis massam inquinat , commode vero tollitur , si praemissa suerint purgantia , balsamicis gumina. tibus de subadstringentibus pitularum forma exhibitis , it. iniectionibus quae
de purificant consolidantque . Saevum dcicomunio malum fluor albus in seni,nis est, qui artis multoque mUis natu rae vires saepius eludit , infusis tamen purgantibus Zc roborantibus ex rhabar b. fibris lielleia nigri, meliss.cort. lassastas, res. ligni aloes, gua iaci paratis, it .sul fimigiis ex tacam ahaea cinuab. succino curaIlouem tandem admittit. Lumbrici
24쪽
io ui testinis haerentes , quam saeva nervoso generi inducere soleant pathemata, experientia docet quotidiana. Frustra. neus hie est omnis naturae conatus, qui masis adiuvandus est mereurialiut' &aeriorum stimulantium, it. alta scelidae, myrrhae , tanaceti , camphorae, sem. samoniel , que specifiea adversus eos vi tute saudent, adsumtione . Viscosa
materia ad ealeulosam concretionem 'ergens in renibus vel in vesica urinaria
subustens commodissime educitur sub sa. huli vel muel forma tinctura eantharid. tartari sata, elysis antimonii tartaris litiquore sili eum, usu thermarum Caroliis narum, tui vere Micham meri , & in plebeiis allii usu. Eximie vero mitigant
cruciatus ex renum ealculo oriundos stinctus aikehengi, semen eum ini, amygd. amarae, usus thermarum Carolinarum , mel & ejus generis plura . In effraenim an iacorum delirio compescendo omne Iaaturae molimen supervacuum est, λcuti contra pulvere ex herbis specifieis Par to, cum spiritu vini sumpto, illud penitus sublatum animadvertimus. Imo vidimus quoque, ab epoto asinino sanguine eum lacte illud levatum ae egregie mitigatum . Periculosus apqplexiae morbus sola saepius sanguinis largiori detractione ex manu discutitur, quale amxilium natura non subministrat. Contracturae partium omne naturae auxilium renuunt , axungiae vero anima notium eum oleis nervinis mixtae , item sotus adsecli membri ex sanguine animantiam calenti, potvis aquarum sal brium acidularum integritatem quando. que partis restituunt. Tertiana aut mnalis dc quartana contumax diutius νι otractae viscera & inprimis hepar , unde hydrops nascitur , corrumpunt et ad eas vero expugnandas multum sa-ciunt mere urius dulcis & reguli antim. medicin. martialium a echinae chinae opportunus usus.
3I. At vero in allegandis eurationi.
bus, quas ars potiusquam natura perficit, prolixiores. esse nolumus, cum ex
dictis clarissimum si, medicum, rte Iva, modo illam recte didiserit, eorpo.
humani miseriis egregie posse suci
currere . Et certe , quid medicus valeat , quid ejus ars emciat, longe elarius in curandis passionibus chronicis
manifestum ut, quam ex cura aeut rum morborum apparet . Hic enim
natura plus valet arte , ibi ars plus natura . In quam rem elegantia sunt verba, quibus Corn. Cels. libro tertio
operis sat prantur .' Μυιs tamen, In
quit , ignoscendum es medico parum proconti in acutis morbis , quam in longis . Hic enim breve sparium es intra quod se quod auxil/um non pro fuit , Ager extinguitur . Ibi re delibe.
rationi o remediorum malationi tempus patet, adeo ut raro, se inter initia accessa medicus, obsequens aeger Masilms υιιιo pereat. Neque tamen ex Astimandum, in hisce curationibus nam turam plane non succurrere , sed po tius ita sentiendum , naturam & horum morborum & harum passionum curam absolvere, non vero solam, sed arte adiutam . Unde etiam multum
interest , quam naturam in hisee Iam guoribus medendi nactus suerit artifex,
si enim plane imbee illis , debilis &
languida fuerit , si motus naturales prorsus deficiunt , fibrae penitus tono
ac robore exutae, viscera obstructa &corrupta sunt, nihil emcere potest oergo & ars sub savore naturae milia tat , & sub eius praesidio morbosis depellit aegritudin . Qam etiam quod maximum, in hqrum quoque morborum euratione imitari debet nat ram . Haec enim motu fibrarum auctiori , humorum motu intensiori facto , & excretionibus liberioribus &liberalioribus acutas passiones tollit . Et sane , quae supra laudavimus medicamenta non alio modo operantur, quam quod cunctantem, segnem& languidam naturam erigant, .mo.
tus suscitent iu solidis & fluidis par.
tibus majores , intentares , excret tia aperiant, & ipsas excretiones adaugeant. Propterea & acutae & chro. nicae passiones motu adaucto cura
25쪽
32. Uerum enim vero neque in acutis passionibus natura semper sola bene pe- rasit negotium suum, sed utique & ars ut ipsi subveniat eamque adiuvet necesse est. In inflammationibus praesertim viscerum & in eorporibas sanguineis U. S. maximum & necessarium est eraesidium,&sine ea saepe etiam inter initia praec, pue morbi repetenda vix peripneumOnia, angina, uteri & renum inflamma. tio feliciter eurantur. In febribus syno-ehis & ardentibus magnum quoque a U. Sne. peti potest auxilium. In variolis , morbillis , imo intermittentibus libribus utile saepius est sanguinem detrahere, fi vasa nimium ipso turpent. Non directe quidem sanguinis missio tollit febrem vel inflammationem, sed tam sympi
matum vehementiam avertendo, quam eire ulum humorum promtiorem effetendo magnum in curando momentum
affert. In sanguinis nimio per pulm nes . per uterum , per haemorrhoides profluvio sanguinem mittere eonvenit, ut impetus fluxionis a parte laborante avertatur. is gravioribus artuum vatis doloribus solamen ingens saepe affertur,s sanguis mittitur. 33. Emeticorum quoque predens usus multum naturam adjuvat in medendis aeutis passionibus, ubi colluvies est ex intemperantia &ditte vitio plurimarum sordium acidarum . biliosarum, viscudarum in febribus, sive malignae fuerint,five intermittentes, sive lentae. Necessarium tum est, ex duodeni & ventriculi sinu has lardes exonerare , ne plus oneri sint naturae, peceantem materiam foveant, augeant, & graviora sympi mala inducant. In variolarum & inor. hillorum morbo emetiea divinam tirpe ferunt opem , quippe natura saepius in principio hane evacuationem intendens medicis viam monstrat . Certissima &multiplici experientia eompertum est , a medicis Berotinensibus peritissimis , secure non modo, sed cum magno etiam Ievamine & in principio & in medio aedeelinatione morbi dari emetica, pru denti & parea manu porrecta. Experimentum id iam tribus vicibus fecimus
selieissimo laeeessu tribus in insantibus .
periculose ex variolis decumiantibus 4 Hi maxime cirea tempus suppurationis summa anxietate , inquietudine, dime ultate spiritus eum lataeationis metu& virium iactura eorrepti, data quarta parte tartari emetiei in liquido, per sedes & vomitum ineredibilem vij eidi h
moris eo piam excreverunt, unde moXeessantibus symptomatibus viribusque receptis. vitae periculo erepti fuerunt . Tentavimus id paucis abhine diebus in
infante trium annorum. Laborabat non
sta pridem morbillis, qui quarto die ,
ipsis iam se ostendentibus mirum coepit languere eum spiritus dissieultate, somno iere nullo eoque pavido. Mox algebat, mox inealescebat corpus, dedimus septimam partem frani tartari emetici cum aliquot guttulis essentiae eastorei &eochleari aquae ment hae, a cuius usu non vomuit, sed. ter dejecit per alvum c piosam viseidam viridissimam male olentem materiam. Factum exinde, ut mox resumeret vires & meliuseule se haberet , largiter in cute protrusis maeulis. Haeret uiseurimum , ut nostra seri sententia, semes plurimorum exanthema tum , Variolarum, morbillorum , purpurae primis in viis, & quam maxime inflexura duodeni, & ex lympha salivali& bile corrupta producitur et quin etiam
observavimus, insultus arthriticos consuetos perpetuo sere miliares , quando statim inter initia leni emetim, vel soloves eum laxante mixto prima regio is dibus evacuata suerit. Novimus chronicam purpuram non prius eorpus deseruisse , quam post simili modo factam
per vomitum expurgationem. Faueium periculosae inflammationes, aphtaeis didae acutis & malignis febribus non raro supervenire consuescunt, nullam aliam ob causam , quam quod morbi tempore alvi per aliquot dies adstrictionem sordium corruptarum subnata fuerit in intestinis copia. I uvat ibi quoque Ieni iabus elysteribus, salibus abstersi viscor
ruptam mMeriam detergere id educere.
Coptumacia intermittentium saepius non nisi emetieis di ex metallorem sa-
26쪽
mili, sumtis purgantibus vincitur. Pestis, dysenteria etiam contagiosa ut plurimum mineratu ac tam item alit primo in intestino: unde quae blando vomitu hanc ipsam evehunt dare consultum est, expetae utia id attenta ac frequanti eam firmante . Saepius factum, ut unicci emetico & subsecuta sudorifico in principio febris malignae dato, totius morbi vis& impetus simul & semel sublatus fuerit. Qq. Magna quo que est vis & efficaciasndoriserorum & diaphoreticorum, quorum prudens usus naturam in morbis actitis egregie adjuvat . Unicum auxilium in peste in sudoriseri potentis, quale est acetum alexi pharmacum, mAt ra exhibitione postum esse, omnes una ore assirmant. Malignae qviecunque &quae associantur inflammationibus, eo Linuum eorum , quae diaphoresin et menter movent, usum , quo nec qui quam datur praestantius , postulant . Blande enim & successive materia maligna. corrisi , & stasis sanguinis dissolui
amat. Nitrosa etiam magna sunt rem dia , quibus naturae languenti ita acutis, ubi ingens et stus & quali interiorum in-eendium impitur , succurrimus , id quod obtinet in ardentibus, tholeri eis, inflammatoriis febribus, nee non in te tiana continua aeqtie ac intermittente e sedato sanguinis vehementiore aestu , omnia pacatiora fiunt & expeditius morbus procedit ejusque sanatis . Fixiora terre R , temperantia . diluentia , in acutis , quibus ea anthemata sociantur, ab aeri caustica materia subnata, iam dum sunt proficua . Huiusmodi etiam in fluxionibus acribus , diarrhoea , dysenteria dare per necessarium est Neque anodynis, praecipue correctis earere potest peritus medic ia iuvando naturae opere circa sanationem aeruorum O
cupatae Commendamus huius scopi eausa theriaec coelest. Wildegansii pilulas,&emulsiva papaveracea Ubi enim atrocita 1 dolorum&spasmorum urget rudi ex hac metus est febris gravioris . vigiliarum . deliri. aut convulsionum Liscandissimum haec ipsa asserunt alle ein Scacia in medendo. Ismentum . In dysenterteo etiam nuxu pulcherrima haec sunt medicamenta. 31. Multum quoque medicus praestare de naturae auxiliari potest commodo regimine, quod saepius plus valet remediis pharmaceuticis. Ita non modo pro ficuum sed Se neeessarium est in omni.
sin flammationibus & febribus exa thematicis , praesertim in prinei pio 8estatu , moderatiori calore frui lecti &hypocausti, in puro 3e temperatiori aere versari in quiete de transpiratione seris Vare corpus, eavere affectus 3c omnem exeessivum internum de externum calorem . Imperandus quoque semper tenuis victus , & humidum largius offerendum , circumcidendum vinum & exis eludenda omnia, quae valde nutriunt ἀExpedit quoque nosse, quomodo ae Pse habere debeat ei rea morbi Metinati nem , circa critica tempora , quod excreticines nati sint sistendae nee ad ineo venientia loca urgendae, sed immode ratiores pucide moderandae. In blanda diaphoresi eorpus semper servandum , quam temperatioribus analeptis tu seu lisque eatiuis excitare eonvenit. Quae tuncta satis superque declarant, utique 3c artem valere ae medicinam in acutis passionibus hehsanandis , non modo alevitanda perieula, sed de ni celerius in seeutiori via lecatula recuperetur vale
36. Ex his iam dictis elarissime in teti
figitur , naturam in negotio sanando rum morborum eorpori eximio esse prae sidio , dum ipsa sola nonnullos curat . Vidimus quoque ingentem artis melleae praestantiam in adiuvandis & moderandi naturae conati,s, vel etiam in excitandix languentis & qui eleentis naturae officiis , ut tam naturae quam anisua constet laus, sua gloria . Sequitudiam ut etiam de arti medieae praestaati in averte ix morbis dieamus. Prosere, hoe in neootio medicinae usus eminenti; si misia Cum enim certumst de areb , quae appellari solenta medicis non nat
rates, aere , victa , motu, excretis ,
retentis, animi affectibus, &quae finxgeneris alia , pendere sanitatem & ma
27쪽
bos proficisci ; eerte ut ea sciamus quae pre sint di noceant humanis corporibus , & specialiter certis subiectis, Dars medicina est utilissima. Natura hie nullum selectum novit sed prudentiae opus est, ut strutemur eas res, ratione de experientia in consilium ducta . Et ita praescribere sanitatis leges convenit , ut imminentia mala avertere possimus, profecto enim mΡdieinae ingens usus est in praeservandis adfectibus, & utinam maiori studio ac labore hane medicinae partem agitarent illi , qui medicinae seientiam sibi vindieant, utinam etiam qui sanam & longam vitam ducere ex - .ptant , medicos peritos consulerent ,
vel sui ipsius corporis mediet essent . Potest ars mediea tollere morbos , sed longe potentior valet eos Praecavere & ut ne fiant impedire. Est quoQue tutius cavere , ne corpus in morbos proruat, quam ipsos praesentes depellere . Quid aer, quid aqua , motus , victus , animi tranquillitas ,
ei bi quantitas & qualitas, quid V. s.
purgatio , abstinentia , balneorum , aquarum salubrium, thermarum usus hae in re possit, iis non ignotum est, qui harum rerum nat9ram, operandi modum , vires , effectus Ze naturas hominum accuratius perspectas ha- tanta 37. Neque etiam promiscue omnibus corporibus idem regimen vitae convenit, sed etiam in eo necessarium
est distinguere subiecta . Rectissime
enim Hippocrates a Corpus, inquit, a corpore , natura a natura differt, &saepissime quod alteri inimicum, cleri est. amicum . Quam maximopere igitur in hae re commendamus, naturas hominum scrutari atque eognoscere. Omnes quidem hoc elamant
uno ore , sed quid intellectum hoe pso velint, destituti claris rMionibus upplicare nou satagunt. Ex iis vero , qt' supra posuimus , haud difficile
erit ea explieare . Qua propter naturam corporis humani e snoscere fignificat , nosse vires , noue robur partium , atoniam vel motuum ataxias . Ad cognitionem quoque naturae humanae pertinet , habitus eorporis scientiam in numerato habere , quaenam sit vasorum copia, amplitudo , viscerum eonstitutio , qualis sanguinis copia, temperies , mixtio ,
qualis sit ejus motus & circuitus , quod ex pulsu , calore & transpiratione iudieamus , qualis sit tonus ventriculi & intestinorum , quod ex appetitu, digestione & alvi excreti nibus patet,' qualis habitus animi sit,& simul eorporis , ad has vel illas passiones: quales ingenii vires , ineliis
nationes,' quae etiam euncta corporis naturam, fibrarum motum ae tonum& humorum eirculum manifestant . Iungi hisee omnibus debet parentum eonstitutio , solum natale , aetas , vitae genus , clima , victus , quae unia versa mirifice naturam corporis immutant ; & ut rem in pauca eontra. hamus, eardo universae scientiae me. dieae unice in eo versatur , ut nat ram hominum in statu sano de aegroto perspe iam habeamus , & quom
do arte, i. e. motus Be medicamentorum praescriptione , nee non ipsa manuali operatione eam ad uvare deis
Finire placet nostram dissertati nem veteri Medici Damasceni dicto daph. 23. 24. REti s re natura eWanx morbos , meri r inris p e miniseres . proindo se naturam jumeris, me dicι munus proiteris . Id enim solumes virium medici . Sι nataram fue-cumbere permiseris , nihιι egeris , carnificem magis quam madictim ν .prcentatis
28쪽
Pe recta OAmplicissima natur medendi methodo a r
DISSERTATIO ILDE RECTA ET SIMPLICISSIMA NATURAE MEDENDI METHODO.
QVemadmodum ineflabilis sapiem
3ia , in universa rerum natura lium oeconomia, eundia certo numero, mensura ae pondere administrat,
nihil sine ordine, sine fine, sine eausis fini proportionatis perficitur ἱ ita
quoque ly oeconomia eorporis nostri vivi&sani omnia, quae fiunt, Certo or dine certoque causarum nexu atque suci essu continentur . Vita & sanitas a convenienti structura solidarum & dispositione fluidarum partium , a certis quoque motibus, quibus separantur utilia& inutilia exeernuntur, dependet Neque aliter aspissa sanitas recuperatur, Vel morbus , interitum eorpori min, H, profligatur , nisi sub terto mo-rinam ordine, sueeessu, seu tempore . Sive enim natura sola, quae saepe optime gravissimis morbis medetur , sive arte
adiuta sanet morbos & ab interitu &eausis Iaedentibus eorpus vindicet: certa semper methodo, eerto ordine , certo tempore, certis motibus causae morbi-fieae oppositis id perficit . Hane itaque methodum , qua ipsa natura felici Gs me utitur , hune medendi ordinem , is, qui artis opera selieiter
exercere eupit, maxime omnium e
quisite nysse debet, quia solidior medicus sine eius cognitione nihil eum geri tudine, eum ιeeuritate, cum promtitudine in eurando expedire potest . Equidem nullus fere medentium est, qui sine methodo in curando se procedere fateatur, sed omnes eam summe esse ne-eessariam asseverant. Quisque, qui rationalem medicinam profitetur, elam bit, causas morborum removendas &ob id apta remedia invenienda esse a sed sicuti in genere id recte dictum est, ita postmodum ia applicatione miras hal-ilucinationes & ingentes errores ania madvertimus. Quisque enim fere, pro suo captu vel arbitrio aut hypothesi.
bus, sive potius principiorum ficti nibus & pro doctrina a praeceptoribus hausta , dissidentes & quae explicari
minus queunt, morborum sibi fingit causas , unde non potest aliter fieri . quin etiam in remediis inveniendis , inque iis adplicandis non una & conis stans sit consensio , quod non in mediocre medentium , neutiquam Vero in artis, quae firmis gaudet fundamenistis , opprobrium & aes torum damnum vergit. Recte enim, effato HIRPOCRATIS, de victus ratione S. I S. medicorum controversa fusam ignorantia suspicionem , eorum vero
concordia magnam spem inendis. Iam maxime. id dictum valere debet de medendi morbis methodo, in qua sedissentiant medentes, non leve ignorantiae vel incertitudinis indicium est. Quis enim sibi persuadeat, sub tanto dissensionum numero & contraria se tientium divortio veritatem, qua una est, non multiplex, quae simplex &saeilis, non conficta, non perplexa consistere possit a. Nos itaque , scuti non sine simulari auxilio divino didicimus in meisicina, sive ad theoriam sive ad praxin pertineat , omnes hypotheses , quae nonnis principiorum fictiones sunt, & sub quibus veritas & eerti ludo stare nequit , contemnere , imo
nihili habere: ita in pathologie is seu
legitimis morborum caussis adquirem eis & remediorum prudenti administratione hoc tenendum esse plenissis me statui mus. Et sicuti in tota meis dieina explic da , sive in iis rebus . quae ad interitum vel salutem eorporis pertinent , nullo alio , quam uni- eo, eoque verissimo, simplieissimo &quod in natura corporis nostri contiisnetur , hactenus usi sumus principio & nihil aliud est, quam sanguinis & humorum liber & modera. tus ex debita partium solidarum eonis strictione & dilatatione proficiscear
29쪽
progressivus motin et ita etiam ex - .ipis vera medendi via ac methodus est deducenda , imo rectissime inde deduiutur. Quodsi enim verum est, uti verissimum , quod sine arte & ope medicorum saepius felicissime grarissimi
morbi sanentur & aegrotantes solius naturae & eorporis viribus sani fiant &ab interitu vindicentur: quod si etiam ' et inimum est, naturam praevalere arti , quae tantum imitatrix & adiutrix esse esse debet: rectissime sane concluditur , eam methodum, qua natura sola eurat morbos & euius auctor sapientissimus Deus est, eognostendam ae imitandam esse . Plane itaque naturae in morbis ea-vandis methodum, quae uiam curandi a tifiei medico monstrat, invenire ac perin erutari & eertas inde medendi leges &tegulas eo in nare, instituimus. 3. Prius vero quam eertam & rectam morbis medendi viam ae methodum exponamus, stopo nostro maxime eonveniens erit , eum ordinem ac modum ostendere , quo corpus nostrum, i ' serna Ame corruptibile a corruptione praesentanea perpetuo vindicetur sive vivum ac integrum maneat: siquidem vix alia methodus, sed fere eadem est, qua corpus a morbis & morte praeservatur , di qua ipsi morbi , sive potius eorum causae, expugnantur & a corpore de l. Iuntur . Consistit vero totum mysterium, arcanum & artificium quo eo n. ervatio corporis 3c morborum sanatio perficitur , in eo tantummodo machinae nostrae, ingeniosissime elaboratae , ain Iaratu atque structura, ut sanguis & reisiqui fluores perenni ac libero inque o
hem vergente mo u accursu progrediantur, eorumque utiles partes in usum segregentur, inutiles vero , exerementitiae & superfluae , per varia & convenientia loca atque emunctoria , foras ejiciantur, idque beneficio smplieissimi motus dilatationis & constrictionis, qui in motricibus & elasticis eordis & arte. riarum atque fibrarum machinis viget . Quamdiu itaque hi motus interri sunt&recte procedunt & vita & sanitas, sive viger & intepritas actionum, tam cor.
ioris quam animi adest ; simul ae vero
ii conservatorii & vitales motus, vel in parte vel in toto corpore, exstinsuumtur, mors & foeda eorruptio sequitur . Quapropter, si corpus ab excrementitiis sordibus non recte dc lassicienter liber tur, morborum seminia producuntur, quae , ad Perducta , motibus , qui fiunt secundum naturam , turbandis & pervertendis, in quo morboris sormalis ratio consistit, apta atque. id
Neque vero tantum uita &sanitas a debitis egestionibus humorum impuro inrum dependet ; sed & opus est, ut in eorum locum rursus benigni & temperati substituantur. Quota enim corporis nostri e servationem, sue uitam ejusque causas, paulo accuratius intueamur,
continuo fluxu & refluxu , sive et mulo apost haec in nuru, de effluxu, sive inge- ilionibus & egestionibus eam eontineri recte animadvertimus. Quid enim manifestius est, quam jugi illo M perenni progressivo & intestino ea lido saeclumis
motu humores benignos ac temP Maz, quales ad naturam corporis integram servandam requiruntur , Meessive sausos , intemperatos adeoque . inutiles &essceios reddi & propterea e corpore eliminandos esse/ id porro clarius est , quam quod tu eorum locum rursus iani gni, gelati nos , blande temperati per alimentorum infestionem tae , digesti nem , surrogari debeant e quod si non accidit, totalis tandem virium desectus M postea presso pede subsequens mors exspectanda est; unde non sine magna
ratione peritiores medentum, eos morbos, qui diuturnum internum calorem, cum plenaria appetitus destructione iunctum habent , periculosissimos diiudi
. Ecquis itaque est, qui non clarissime perspicit, integritatem eorporis nc illi in debitis ingestionibus &egestion bus unice consuere & ex hisee quoque male se habentibus , morborum, imo mortis originem ae sontem esse derivandum Cogitet itaque quisque velim , hominem robustum , qui ad debitum
30쪽
De rem Osisplicissima raturae medendi methodo. 1 3
torporis augmentum pervenit, sub tanta & quoticiana ingestorum copia, quae intra septimanam in nonnullis v l ad centenarium se extendit, pondere r ot biliter non crescere. Quid aliud exinde dijudicare possumus , quam copiae eorum , quae ingeruntur , excreti nes exquis te rei pondere de re . . Structurae itMue corporis nostri arti. cium eo maxime eollineat, ut ingesti
ni , digestioni alimentorum , utilium separationi δc inutilium excretioni vacet, unde tymum cola orium , excretoriorum & emunctoriorum apparatumii liquaque conspicimus.
scit, quam plurimorum morborum Oriis ginem ex eo petendam esse , quod humores inutiles, impiari, superflui, non recte&eonvenientel ejiciantur, sed remaneant , & copia pariter ac perversa mixtione S temperie motus ordinatos turbent A benignos vitales succos coni minent et ex copia enim & impuritate succorum periculosae in vasis & viscerubus stagnationes , in tarctus , states , tubulorum minimorum obstructiones , indurationes subnascuntur , quae almaera borum, tam acutorum quam chroni orum , genitriees fiunt , siquidem humorum stases aeutas, eorum vero st gnationes & viseerum obstructiones chronicas magis passiones ingenerant &causarum morbi arum se rationem absolvuntia Quid iam clarius & evidentius est, quam morborum praeservatio nem in eo unico requiescere , ut ingestiones naturae cuiuscunque emporis comvenientes fiant , evacuationes vero deinbito modo, quantitate, proportione ,
loco, persistantur. Quapropter sapientissima natura , sive conditio & ordo
motuum, qu. natura morbos praecavet,pra monstrat quoque medico viam ,
quid in negotio praeservationis a morbis agere , intendere vel moliri debeat . uodsi enim id consilio suo re 'e perme it, ut boni & temperati succi eorpori accedant, Omnes vero inutiles & superis fiui laeetam, redis officio suo in eo fan.
7. Opere iam erit pretium perspicere, qua ratione & qua methodo ac via ipsa natura, cui plane mirabilem in sapam. dis morbia energiam veteres adscripserunt, corpus a morbis & causis morbi, ficis libere te eo , quod cognitio hujus thodi, qua natura utitur, ad imitandum, vel ad naturam deficientem adin iuvandam medico summe necessaria iudicatur. Omnis autem perfecta morborum sanatio, & sana ratione id dis alite.& auictoritate optimorum medicorum adsentiente, haec est , ut causae , quae
cecOuom iam motuum naturalium turbant eamque prorsus pervertunt, e compore removeantuν atque ejiciantur. R
Elissime enim , docente GALENO
Lib.I. meimi medendi a Perfecta rura tro a caaesis exorditur. Et seeundum CELSUM , u recte curat, quem cavsa origo
non fallit, quia cauis i effigatisVU-que pris riua evoccasis in assecimvis remediorum euiationem amplissimam de eum . Et perite FERNαIUD Lib. I. Cap. Ira thodi medendi adserit a morbos absque causarum praecognitiondi nec praecaveri, nec felle iter aurari posse-8. Quodsi itaque sola natura, sponte &suis viribus usa, sine ope& arte medici & fine medicamentorum apparatu ν morbos subinde sanat, Be aegros in inteis tegrum restituis , idque causas morbo tum in totum removendo praestat, iure meritoque quaeritur: quaenam sint illae morborum causae , di quo modo , Mquo ordine ac methodo eae a natura vi cantur. Iam vero supra dictum est. Miterum m.nemus ac repetimus , sicuti turae nihil magis est ad conservationem corporis amicum, quam motus , tam progressivus , quam ocretorius aeua ipsi nihil esse intellius &destructioni
invehendae aptius , quam sanguinis &humorum quietem, stasin, stagnati
nem , extra vasationem , vasorum ociselasionem, impurarum Medium retemtionem , viscerum induratiqnem et si, quidem is ipsae eausae efficacissimae lanx ad motus febriles, spasmodi eos, eo vulsi vos , in quibus cunctis maxime motuum morbolarum natura consistis ,