장음표시 사용
31쪽
inducendos, neque minus illae putredi nem & eorruptionem , quae& mixtioni humorum & structurae solidorum in sensissima est, producunt, quam recenti res medicorum malignitatis nomine insigniunt.
humanum adfligitur, morbi fleae cause, quas utique removere oportet, si officio tuo in curando natura recte perfungi velit. Iam vero ad id exsequendum non convenientius excogitari iis terit medium & remedium, ipso motu tam solidorum , quam fluidorum auctiori sa-cto. Is enim eius indolis est, ut humo, res subsistentes, eorumque stases & stagnationes, e sede sua movere, resolve. re, in motum redigere & obstruitionesuasorum reserare possit. Is quoque den-las, cratas ae immobiles humores fi xiles mobile love reddito is denique valde idoneus est, ad eo pia delinquentes humores vel sanguinem per congrua i
ira evacuandum, ne minus ad excremen
titios, serosos, salsos humores, per diversi generis emunctoria , proscribendos , Diliosos & viseidos per alvum, salsos aquosos fler urinam, subtiliores per universale illud cutis emunctorium ex
dignum est , omnem morbificam ca iam , sive quantitate seu mole , sive temperie & activitate insensa sit, principaliter agere & afficere partes subtilio. ri sensu & motu praeditas, quales ner-veae & membranaceae sunt, quas moleste distendit , lancinat , vel erodit aut comerimit, & hae ratione in illis ipsis reactionem quandam sive motum, quia naturali deflectit , intensiorem, qui in spastica fibrarum eonstrictione consi. nit, suscitare . Haec spallica partiumniotricium 5 musculosarum ac nerve rum constrictio veram motuum morbosorum, proximam & formalem causam sere unice constituit & absolvit . Haee enim ipsa est, quae omnibus motibus , qui alias seeundum naturam & ordinem fiunt , turbandis & pervertendis apta
laedendi invertendique potentia valet rex hae denique omnium symptomatum , quae morbis sociantur , origo petenda est. Hie vero soasticus motus, quod plane mirabile, idem ille quoque est, quo natura utiliter utitur ad ipiam eausam morbi , quae motus hos morbosos suscitat, vincendam ac iugulandam, inque eo certe infinitam divini arehitecti s pientiam & providentiam in construenis da machina nostra admirari oportet , quod motus morbosi subinde re med io &praesidio sint ipsis morborum causis eor rigendis & ramo vendis.
naturae in medendo, & res maximi m menti proponatur, utique non alienum, sed scopo nostro maxime eonsentaneum fore iudico, si mentem nostram ei rea hoc negotium paulo pressius explicemus. Observatur nempe in omnibus motibus
morbosis & paroxysmis spasmus, & hie recte primo universalem & partieularem, deinde in salutarem & perniei sum dispese itur. Universalis, si totum
vasorum genus , praecipue vero eor &arteriarum ac fibruum systema, adfligit di per constrictionem praeternaturalem earum systole & diastole maiori facta sanguinis progressionem vel otio rem reddit, recte dicitur febris , quam pulsuum frequentia, quae ex sinsulorum celeritate nascitur, certissime indieat . Saepe ille spasmus tantum in eertis partibus consistit, quas constringendo coarctat, sanguin .ique liberum progressum impedit, adeoque inaequalem sanguinis eireuitum efficiendo, sanguinis copiam ad alias partes apertas magno cum impetu urget. Et haee spastica affectio particularis maxime partes nervosas &. membranaceas Obsidet, ut sunt , ventriculus cum toto intestinorum volumine, in quo tragoediam suam frequenti Dsime ludit, quod morbi illi spasmodiei, qui mali hysteri ei vel hypochondriae inomine veniunt, pathematum diversitate satis superque clarum ae perspicuum reddunt
haemorriugiis, nimiis sanguinis ad par.
32쪽
De recta'simplicissima mitura medendi Vettido. a s
tre eongestionibus . humorum decubitu inque omnibus doloribus, anxietatibus, meretionibus suppressis . Hic spasmus
vehementior , si duram matrem, quae totum cerebrum ac cerebellum involvit& nervorum Omnium , imo ossium membranas eonstituit, serit, non modo eelerrima fluidi nervet per totum membranarum & nervorum systema fit traiectio, sed & citra voluntatem artus Aconstringuntur, vel dillei duntur ,
sist alidi Time eommoventor , & se es, lepsa , sive convulsio universalis , nastitur . Hi sunt praeeipui illi motus
naturae, qui in morborum impetu vel paroxysmo nunquam non advertuntur. ti. Sequitur jam , ut paulo accura. tius intueamur, quinam ex hisce motbbus morbosis saluti & causis morborum removendis apti sint, & quinam potius ad pernielem & eorporis interitum ,
adeoque ad ipsam mortem, tendant . Error enim est ad praxin eum ratione
exercendam valde noxius, Omnes mo
bos & maxime febriles motus esse in
se S. sua natura salutares. Salutares itaque spasmos di motus morbosos dicimus, qui ita sunt eomparati, ut causam moroborum , sive spasmodicorum motuum auserant, quod optime me itur , si humores stasin vel stagnationem concipientes resolvuntur , aeres, eausti ei temperantur & eorriguntur, & qui ad excretiones peccantis materiae vergunt eliminantur. Exitiosos vero de multum perieuli habentes eos spasmos & motua rudicamus, qui eutem & omnis generis emunctoria constringunt , materiam Peccantem intus detinent de adi in avi. seera & interiora vitalia pellunt neque eam evaeuant. Et sicuti salutares sani as, ita pernieiosos mors subsequi solet. 34. Equidem ea indoles atque ingenium est omnium spasmorum , ut ab ambitu eorporis ad interiora sangm nem& humores pellant, ut emunctori rum minimos didus constringendo ea cretiones quodammodo sufflaminent, attamen hi salutares fiunt, si eerta lemporis periodo ae termino emunitoria antea constricta rursus relaxantur, plus
aperiuntur Ze motus postea sanguinis atque humorum mai6r ad eorporis ambitum & partes externas fit, transpiratio augetur, sudor fluit, urinae erassae minguntur & alvus excrementa biliosa vi-icida eopiose deponit. i . Ex his itaque excretionibus, quae certis temporibus & diebus morbos &spasmos subsequuntur, salutarem horum motuum effectum & dextrum eventum diiudicamus; unde has excretiones me. dici eriti eas appellare solent, ouia morbum iudicant. Solent autem Laelpis , si salutariter eveniant, die maxime impari , qui criticus dieitur , accedere ,
qualis est tertius vel dimidius septimi ,
septimus, nonus, undecimus, uecimus
tertius, squidem in histe diebus vel ad
mortem, vel ad sanitatem morbi fit inclinatio . Quodsi enim histe diebus symptomatum notabilis est remissio & excretiones sequuntur , optimum salutis
est signum et sit vero sym,omata adhue persiliunt, spasmi urgent & exeretiones
non animadvertunt, certum periculum
est exspectandum. in imo hisee diebus mors ut plurimum morbi tragoediam claudere solet . Ex hisce itaque elarissime intelligimus, plures motuum morbosorum, quamvis in se & sua n
lura a regula deficiant, diligente ste divina providentia, saepissime esse salutares causisque morbi is expugnandis idoneos morbisque optime mederi; hine iam sit perspicuum, qua ratione recte
natura morborum medicatrix a sapiemtioribus veterum medicorum salutetur. x6. Igitur arcana i l la & a Deo eo ri humano indita methodus, lex ae norinina , qua & secundum quam ipsa natura
medetur morbis,in eo maxime versatur,
ut a causa morbi, five mole sive virtute dc potentia peccet, motus spastici in genere vasculisso & etiam membra nota excitentur, qui ad ipsam causam morbi
removendam vel eonvenien ri tempore
ei ieiendam spectent . Hi s selieissime
succedunt, sola natura curat morbos Semedicus tantum spectator est , si a tem sola id non praestare potest, medicus illam viam ac methodum sequi , naturam
33쪽
turam adiuvare, impedimenta tollere , motus moderari vel excitare, ad convenientia loca materiam dueere, ab incongruis reducere, variis remediorum generib s debet- Et in eo im unice medentis auxilium. intentio & sanandi ratio conquiescere & fundata esse debet ,
ut methodum naturae, si ocenpata est , ad materiam subsistentem aissolvendam , removendam , corrigendam &per convenientia loea debito tempore expellendam , prudens medicus Observet , sequatur , adiuvet ,
vel eandem in salutarem finem diri
17. inum autem verum sundamentum rationalis, certae, tutae & innoxiae traxeos in hae naturae methodo situmiit, non sine singulari fructu atque utilitate fore iudico, si paulo specialius hic agamus de quibusdam exemplis sententiam nostram clariorem reddamus .
Animadvertimus videlicet, sanguinem in vasis, praesertim in sexu sequiori , aetate iuvenili, habitu eorporis existente spo Nioso & molli, vitae genere delicatiori & quietiori , statis temporibus vel temporum periodis , vere maxime& autumno , redundare, stagnare, &hine inde in vasis maioribus impeditius moveri , quo fit , ut excitetur spasmus, qui ima abdominis maxime petit , unde dolor circa lumbos , flatu lentia in abdomine , alvi adstrictio , extremorum refrigeratio , urinae tenuitas visitur , quo spasmo d inde & eompressione venarum in mesen. terio & aba omine eis citur, ut sanguis
majori yisu & impetu in seminis ad ut rum , in sexu nobiliori & provectiori
aetate ad haemorrhoides, in adolescentia ad caput & nares pellatur, hinc mutori ibi facta collectione, vasa extrema intra tunieas teneriores narium. ani vel uteri iacentia, nimium distenduntur ,& tandem aperiuntur atque notabilem sanguinis copiam effundunt Eequis est. qui non hic animadvertat, salutarem &utiliis mam hanc sanguinis esse excreti ne in , quia liberat corpus a sanguinis
copia, quae libero vitalis sangηinis prin
gressui contraria fuit, ingens eorpori p .riculum minitando . si itaque hie sola omnia natura recte in movendo & e cernendo exsequitur, nihil moliri debet medicus . Quid enim im erudentius e eogitari potest quid magis methodo sisenandi contrarium est, ae s medicus has
excretiones salutiferas externis vel inisternis eonstringentibus , aut motus hos sistentibus, optatis , anodynis, cohibere velit Nihil enim certius est , quam gravit simos & summe periculosos inor. bos apertissime inde progenerari . Et quoniam salutares eiusmodi sanguinis evacuationes sunt, quin imo a plurim. malis liberant, hinc si non recte priace dant, quid faciendum sit medico, ipsus naturae methodus sanaque ratio dictitata, Vel enim motus isti spatii ei non sunt tus.ficie lues ad sanguinem expellendum , vel sanguis nimis crassus, tenax ac visciudus est, vel viae , per quas debet fieri. evacuatio , obstructae aut constrictae
sunt: unde videmus em me uagogorum moderatiorum cum sufficienti humido, item potus thee, collae, balneorum .istuum eo tempore, quo natura. molitur exeretionem, esse usum emacistia. mum. ii . Quod si vero non sanguinis copia peccat, ted potius serum acre , causi cum membranosis partibus insidet imi ventris, & enormes sanguinis profusi nes in impuris, eae hecticis corporibus concitat, quemadmodum id saepius fieri. animadvertimus in purpura, variolis , morbillis , in corporibus poti Isimum scorbuticis & arthriticis, tune minima salutares, sed potius exitiosae excretiones habendae sunt, eo quod non rem vendae causae morbificae, quae tenuissima materia acris est, accommodatae sunt , sed sanguinem , qui potius servari debebat , una cum viribus effundunt, Tali itaque in casu medico omnino opeἔa danda est, ut qua fieri potest Gleritate, has pernieiosas eiectiones compescat , quod tamen non violentia, non stypticis& constringentibus ea mi ire conlautum est , sed potius spasti ae stricturae simi relaxandae , humor acris insidena
34쪽
temperandus discutisndiis, quod noneommodius ac diaphoreticis eum an dyno junctis praestatur. Eadem ratio est excretionum sanguinearum , quae ex obli ructione, induratione, vel in Arctuviseerum nascuntur in cachecticis , hydropieis , tune enim sanguinis reiectionis Per nares , per haemorrhoides vel etiam per vomitum frequentiores m xime detrimen tota esse solent , quia non auferunt morbi eausam, sed potius vires consumendo tristiorem morbi exitum procurant. I9. Maxime vero omnium febres tam - aeutae, quam chronicae ex eorum mor--borum numero sunt, qui irequentissime salutares corpus a prAentanea noxa yin- .ascant. Febrex enim sunt illud medium - seu potius remediam, quo natura stibi n- . de ad depellendas morbi fleas causas feliciter utitur. Sunt vero identidem moriones febriles salutares probe distin. .guendae a perni et alibus quae magis inteiritum, quam salutem adferunt; siqui. dem illae eius sunt. indolis , ut eaeosis fe-hrium ex pusnandiτ aptae lint , hae Mem. potius mamrem corpori noxam oresi detrahendo inserunt, tantum abest, ut
causae febrili auserendae sinciant. Pleratque ex labribus aeutis inflammatoriae . sunt & fixam stasin sanguinis in tubulosa partium aut viscerum substantia pro causa agnoseunt, quae dum spasmum ini universo genere fibroso & vasculoso suscitat , sanguinem per totum systema - vasorum celarius pellit & maiori sanguinis ad partem inflammatam adfluxu utique fit, ut sanguis subsistens&firmissime inclusus successive abstergatur, elu tur, resolvatur inque ordinem redigatur , quod plerumque eirca septimum diem, si reete & ordine res procedit , aeeidit. Et si tune spasmus cum omnibus symptomatibus ipsaque labre remit. -tit, eortex tutis glandulosus relaxatur, transpiratio restituitur , sudor fit liberior & hae ratione sub labrili commotione generatae mul tae excrementit tae salin sulphureae sordes solius naturae beneficio utiliter evacuantur. Et hac naturae methodo plures, praesertim plo
ii, sine ullius Mediet ope, saepe seliciter ex febribus, praesertim continuis,
evadunt. 2o. Haec naturae methodus curandi quatri maxime medico n onstrat viam ,
quid in huius generis febribus facere vel omittere debeat . Lex enim eurandi haee est: impactus tubulis sanguis suc-eessive & paulatim ei latiori sanguinis appulsu resolvendus est. Ex eo iam fa-eile colligitur, quia a sanguinis abundantia, qua nimium vasa di stenta sunt& turgent, impeditur sanguinis per pa tem inflammatam liberior trans pulsus, ut potius exinde major sansuinis in pardite inflammata fiat stagnatio , ipsaque inflammatio inere mentum ea piat, tali in easu nihil praesentius esse, quam pro- .vidam sanguinis detraetionem , eamque non proces a parte affecta institutam , partim ut masor stata & inflammatio pediatur , partim etiam ut liberior universo sanguini cursus &transgressio
per partem affectam conellietur . 'ai. Tum &illud ex prima & principe
morbis medendi lege naturς addiscimus, non valde nimiam esse sanguinis quantitatem exhauriendam, squidem detra- et a nimia sanguinis copia non sufficiens fit ad partem affectam ejus appulsus , quo tamen stasis, quae causa morbi est,
dissolvi debeat. Quare fraviter ii peccant medici, qui in libribus inflammε-toriis, quando sanguis deficit , repetitas moliuntur venaesectiones , quibus
nihil aliud perficiunt, quam ut inflammatam partem celerrime ad sphace lum perdueant. Et quia sanguinis decenti &crebriori appulsu ears a perieulosi stasi liberari debet, iacile patet , eum me dicum egregia naturae auxiliari , qui
partem affectam emolliente sotu , cataplasmate& temperato calore fovetiose ut contra ii gravissime delinquunt , qui vel stupefacientia, sedativa, infria dantia , vel etiam nimis ealida spiri- tuosa adplieant. Et eum in minimis Beeapillaribus vasculis sanguis & humores stasin ae inflammationem concipiunt atque ex his ipsis eluendi sunt, per his tamen sanguis crassus& densas dimetuli me
35쪽
lime transit, facile apparet, ea omnia , qua humores fluxiles reddunt, quae diluunt , humectant & immodi eum eat
rem, quo serum tenue absumitur, cou- temperant, remedia esse convenientissi-nlaz contra omnia , quae humores imerassant , quae calorem augent , humiudum absumunt, uti optata& ealidiora sudorifera in omni inflammationum genere noxiosissima esse. 22. In exanthematicis febribus, quae
iungi solent variolis , morbillis, purpi rae, petechiis , bubonibus pestilentiali
bus, serum sensuinis eausticum , aere , tenue, in partibus membran eis praesertim in ventrieulo & intestinis acerbas . siasticas constrictiones, nec non humorum ad varias partes congestiones effieit, simulque febrem accendit, cuius beneficio sanguis, a partibus exterioribus ad interiores, ubi materia peccans haeret, aptellitur, ut copiosioris teri&sangui. nis adfluxu materia acris mustiea temperetur , corrigatur , resolvatur & asea
ad exeernendum fiat . Quod si naturae beneficio id feliciter accidit, spasmorum omniumque sere symptomatum fit remisso , pori & tubuli subeutanei rei xantur &, sanguinis ad summam cutem& ambitum eorporis fit maior adiluxus, unde materia morbi ficacaustica ibi fecerunitiir. Ita saepe naturae solius benefieio
pestis & variolae & morbilli ei tra singularem apparatam medicamentorum sanantur . Bene enim SANCTORI
S. I. R. IIO. monet: plebeios malis liberari a pese, quam divites, ροι multis medicament/s utuntur. Quod si igitur haevia , quae Deum auctorem agnoscit , natura sola hos morbos eurat , utique etiam medicus, qui naturae ministernuncupatur , huic viae ins stere debet, si natura sola id perficere impeditur. Regula namque exanthematicis hisee sebribus
medendi haec est e materia aeris causti- ea vitalibus partibus inhaerens , uberiori sanguinis appulsu contemperanda est , ut apta ad excretionem per ambitum corporis fiat. 23. Ex quo iam conficitur: omnia ea, quae ad contemperandam materiam
aerem faciunt . & quae laecos sanguini
dulces , gelatinosos , benignos ingeneis rant , naturae vacillanti egregie opit Iari. Hi ne patet, praestantissimum in hisce morbis usum esse decoctorum, quae leniunt di demulcent acrimoniam, qualia parari solent ex dactylis , ficubus .
radice searetanerae, chinae, rasiua cornu cervi, glyzyrrhicae, floribus papaveris rhaeados, semine foeniculi. Patet quoque porro, plane eximium esse usum Eoardicorum , quae fixioris indolis sunt 3c acrimoniae humorum temperandae egregie serviunt. Neque ex dictis amplius obscurum esse poterit, quam valde graviter & perverse in curando pro. eedant ii, qui statim ab initio , Ut quam materia cocta, te rata & ad exclusionem apta reddita fuit, sudoriferis valentioribus & expellentibus hos morbos tractant, quibus nihil aliud enficiunt , quam ut acerbiora symptom ta ipsamque mortem funestam accersant. Ulterius ex jamidictis elueeseit , cum
materia racernenda sit per eutem, quae eius congruum est emunctorium, nefarios eorum esse ausus, qui eo temporei,
quo transmitti ipsa debet,ad habitum
corporis, valentiora purgantia, diureistica aut emetica, vel etiam acida refrigerantia aut optata propinant, aut cor. pora aeri libero exponunt.
aa. Quodsi quaestio moveatur: num in dictis morbis sanguinem mittere aut alvum ducere vel vomitum proritare conveniat ὸ soluenda haec ipsa identiadem est ex naturae solemni curandi meis thodo . Nimium abundans sanguis quando ob spasmum febrilem ad interiora reis
primitur , non modo liberior ejus transisitus per Partes membranaceas nervosas, quas materia morbifica oecupat, nece Llarius impeditur, sed ulterius ingentes dc periculosae in capite inque pectore . congeli iones & exinde immodicae hae.
moirtiagiae vel inflammationes aut deliaria oriri pollam; quare tali in itatu ad hac avertenda eonvenientissima utique erit lai. guinis missio, qua ipsa quoque, experientia teste , variolarum felicem
exitum saepius egregie secundat. Quod
36쪽
De recta 6 Amplicis a natura medendi methodo. a st
vero attinet ad emetica leniora & evacuantia , haec quidem directe ad deI niendam & ad exitum disponendam m Ieriam exanthematicam nihil faciunt ;uuod si vero prima regio saburra viti Iorum vel biliosorum vel aeidoviseid Tum humorum obsessa est . utique &hane inter initia morbi expurgare oportet . Spectat hue a visi ris a a. HIR OCRATIS I. r. materiam λn pyin
.io morborum acutorum evacuandam
esse si turgeat , di quidem hanc ob ratio.
M , ne ad massam sanguinis delata at. temperationem materiae caustisae eiusque exclusionem impediat . . . a 3. Sunt quoque arthrhicae, rheuma
ticae & eatarrhases febres eius ingenii , ut plerumque salutis & remedii quid.
piam secum habeant. Peecat in his mox- his maxime copiosum sexum exeremem litium, temte, salsum, quod ob segni rem factam transparationem mentum S ad interiora, armosphaera praesertim ver ventos boreales compressis , repul-
um, in glanduloss asperae arteriae vel faucium locis vel membranis articul Ium aut musculorum haerens identidem ibi spasticas stricturas exercet, unde ex. tremorum horripilatio , refrigeratio , ait ludo cor ris gravativa , inpetitus prostratio, vivi constrictio, frequentior ad urinam stimulus , calor sub vesperam di nocte m auctior stermitatio , Fussis, doles artuum, subsequuntur . Nihilominus tamen sub hisce motibus conorariis , qui vergunt ab ani bisu corporis ad an eriora, latitat quoddam remedium,
nam largiori seri & s suinis , ad partes
quae stimula saliuo agitantur , a Vullae uberiori reddito, tubuli spasmo constriacti ampliores fiunt & materia mustica
attemperatur sive eoquitur, atque adeo haec is a at excretionem c copioso
humore viscido in tussi & eoryza, vel ad exhalationem percutim inarthriti leuariis rheumatismi speciebus idonea
. Hic processus nature item nomstrat medico, quid in eiulmodi'. morbis
prosit vel obsit, & quid ruere aus omit- . Rra de at . Prima enim & praecipua
eius cura esse debet, ut remediis aerem , salsam materiam contemperet, deinde ut non prius quam ea cocta & maturata suerit, eius eiectionem moliatur . Tum ut per convenientia emunctoria ac loca erus excretionem promoveat , minime vero eam ψ alia incongrua excretoria per improvide adhibita moventia, purgantia , emetiea trahat . Denique ut nullo modo peccantis materiae excreti nem, 'l' Optime per transpirationem transit imprudenti topicorum , a stringentium ac repellentium .imis pediat . 27. Maxime omnium vero intermit-rentes febres remedii Be praesidii quidpiam pro conservatione corporis compleetuntur . Plerumque contumaees in termittentes , quales sunt quae autumn
oriuntur vel hyeme adfligunt, & quam tanae domiellium ac sedem causae estius in visceribus, in hepatis nempe, lienis ac pancreatis obstructione Se intactu infixam habent, quod vel ex eo cognoscitur , dum vel sponte veι improvida m dicina tractatae facile in. icterum, an
sarcam, asciten, tumores pedum ced malosos fi ingentem lienis tumore vranseunt, eaque cOνpora, quae sanguis
ne crasso abundant , maxime lases arae solem . Iam vero nuru, quod magis idoneum sit ad obstructiones has visco ruin &infarcius resAvendos excogitari potest, quam celerior & citatior sanguinis ad hac viscera abdominis appulsus aetnamus, quo egregie obstructiones expediries humores in ordinem ac mistum redigi possunt , hinc euaunsu, ut etiam felici lume sponte se piu; desinant eius- movi febres . Quia vero, obli rue, iones grave* a sanguine ni eopiosci ει crasso minus Matre superantur de substequentibus paro sis is ipsa sanguinis dc humorum malis valde eoosu-muus , vel tute erim, calidam. b, liosam conisahit iplaeque vires simae auruuitus, utique medico incru bit , naturae optimum procelsiun ope-Ia dc acie sua, quantum . heri potest . secundare omniaque auxiliopum mn
e. dulgere , ut obstructiones de
37쪽
in arctus viscerum benesteio librilis mo-isecundentur . Sequitur nune , ut east . tus melius expediamur. quae pollux damno&exitio sunt eorpora a 8. Hue pertinet maxime prudens &l& a quibus nihil boni fel salutaris exspe- circumspectin pro diversitate corporumsctandum est, aeeuratiori quadam inda. usus salium aperientium, quae humoresigine prusequamur. Cognoseuntur vero colliquant & dissolvunt, trecoctorum&lhae ipsae ex eo, si non removendis eausis, infusorum, quae ex radicibus di herbis a quibus libris oritur, serviunt, sed p amaris & aromati eis incidentibus balsa-itius corporis destructionem promovent.
micis composita fuerunt , eongruorumlSicuti enim idoneum remedium & recta quoque evacuantium, ut sunt nostrae pi-iae genuina medendi methodus haee est , lulae balsamicae, item mereurialium ri-iquae ad eausas moiborum avertendas speis te praeparatorum usus: quae debito tem-lctato ita omne remedium praesertim v pore de ordine administrata medicamen-llens, quod motus vehementes exeitatta utique ad debellandas has contumaceside quod morbi ficis causis amoliendis mi is febres de ad eorpus ab imminentibus pe-inus quadrat, iure meritoque damnam riculis praeservandum magnae emeaeiaeldum est. Quodsi itaque intueamur eas sunt. Contra vero clarissime quoque exffebres sive febriles spallieas generis neris his dictis dilucescit, quam nefaria & pe Nivasi & vasculosi commotiones, quae aversa ea intermittentes contumacioress0bacelo interno, ut sunt malignae, vel sanandi sit methodus, quae mox in prin-ia corruptione lenta viscerum, aut ap
ei pio purgantia validiora & emetica , stemate, ut sunt hecticae, oriuntur, 3 item sudorisera, optata de adstringentia, quae phthisicis, cachectieis ae hydromi in quorum Hlassem rectissime etiam chi. eis senerveniunt, certissime eae ad moria. nachinae resertur, liberaliori dosi com-item ducunt, quia reliquias boni sangui. mendat. Nihil enim aliud inde emeitur,inis de viret celeriter ac penitus tandem
quam ut obstructiones contumaciores consumunt.
reddant , pessimas recidivas vel mala 3lt Dein quoque ab adsumto vexeno longe graviora accersant , quae nullam caustico, a laesione vel punctura externa postea sanationem recipiunt. partium trervosarum ae tendinosarum - 29. Dantur vero adhue aliae de plumata calculo in uret heribus stagnante, abi.
salutares motiones 3c egestiones, quibuslle caustica, vermibus, ab intestino in natura stimulata, ut se loquar, a causis hernia incarcerato, a gravissimo dolore morbifieis, eas soras ad habitum eorῬ-isebres fieri, quas veteres symptomatteas ris selieissime protrudit, sicuti videmus dixerunt , experientia in dies es et in cutis descedationibus, in scabie, le-' Sed ubicunque hae ipsae aecedunt, eerte pra, tinea capitis , achoribus iaciei 5e nihil boni, sed plus damul inde exspe- variis exulcerationibus cutis, maculis adactandum est unde qua fieri potest eele- cutem Protrusis , tumoribus erysipel iri ate dc dexteritate hi ipsi motui siste reis, serpi nosis , in quibus affectibus di sunt, quia frustra cauus, a quibus naia scuti felicissime causti ea maligna mate-isruntur, opponuntur, quas expugnarem a sanguine separatur re excluditur . inulla ratione possunt, sed potius eum adita infelieissime. improvida mediet natasse iam δc irritatam partem majorem tam externa, quam interna repellitur. sanguinis Rinuxum afferunt , ingentem retr hitiar, quian uam sine maximo instamin tionem , postea sphaeelati vitae perieulo Se gravisumis subsequenti-inera concitant. Ita etiam res se habet bus pathematibus fieri solet. cum intermittentibuε quibusdam, vide-D. Febrile hactenus consideravimux:licet iis, quae a transtu ratione prohibita, motiones salutares, sive quae insalutemiab iracundia, arib cum nae sumta corporis de causarum nocentium morbi- εί male di sto . a saburra vitiosorum in sartim propulsionem vergunt , praeci- Prima regione humorum , a bile aeripue si prudeau rataeneti arte a mediisi avicit proveniunt, ubi eerte febri lex
38쪽
isti impetus ae commotiones parum s ciunt & iuvant ad auferendum dictas has causas. Sed potius tune expedit vel emetito , vel salibus detersi vis aut conveniente laxante & aerimoniam temperantibus has eausas adgredi δε postea, si nte nolunt recedere motus omnino libriles roborantibm tonicis, inter quae Primum lotum eortex ehinae tenet, Litere & eomponere. Neque sempet in-xonsultum est, ante plenariam causarum febrium intermittentium expugnati nem Ipeeifiea anti brilia, quae motu Cohibent, interponere , maxime si via res aegrotantis id urgent, & unus par Xysmus alterum brevi tempore excipit . At vero minime conquiescente separo. xysmo mox desistendum est a remediis , quae causis dieata sunt, sed potius tune
majori eura eas removere oportet,
' 32. Reliquum jam est , ut etiam eos naturae motus validos, qui in membranis eerebri Hrtiter constrictis ineipiunt di totum systema nervorum 8emulcul rum in consensum rapiunt considerm mus, ut sunt epilepsia vel violenti eert Drum partium convulsivi motus, ut simgultus vehemens, immanis tussis, pertinax eordis palpitatio, vomitio inanis, quae rarissime vel plane non utiles & s lutiferae sunt. Quandoquidem epilepsia, quae ex doloris saevitia, dissicultate den. titionis, torminibus atrocioribus infamtum, caleoli doloribus vel a vermibus
intestinorum tuni eas nervos erodentibus , aut laesione eerebri vel fractiva &festucis cranii nascitur, qvie variolis inminei pio vel fine succedit, nullo modo
causae, a cisa suscitatur, amovendar idonea est. Neque cordis palpitatio, cujus causa ut Nurimum polypolum intra eordis thalamos haerens concretum est, . no de salutari fine eontingit , eo quod validissima re eommotio hane causam
33. Porro singuli de uomitin inanisu ventriculi inflammatione de vitulistatusdente materia frequentius accidit.&omni utilitate & medendi seopo destitui. tur , praesinim quando materia velli. cans imis membranas ventriculi haeret,seuti in purpura repulsa , variolis de morbillis reeedentibus fieri solet . Ita etiam tussis illa serina & seea , quam
dura pulmonis substantiae inhaerentia tuis bereula generant, nullam utilitatem habet, ut potius vires eonsumat, vis iliasaeeersat & ventriculum ad vomitum eone itet. Neque deiectionum copia eum ingenu hus ventris torminibus in dysenisteria vel a cauilico aeri purgante ulIam habet utilitatem, quia non copia humo
rum, sed maligna qualitas noeet , tui nostra tanta sanguinis & seri expulsio
opponitur, qua vires magis pereunt &bori ae temperati humores inutili er exiscluduntur. At multo masis usu & se 'ctu illi earent motus sortiores, qui gravem animi assectum , iracundiam vel terrorem subsequi selent , qui adeo inis tempestivi sunt , ut subinde vitam in summum discrimen conjiciant. 34. Ex hisce jam deductis clarius apis
parere arbitror, motus morbolax salutares, a perniciqsis & exitialibus eum
insani eura esse diti inguendos, siquidem illi non facile sistendi, sed eo dirigendi
sunt , ut seIicius eaulam morbi oppugnent & corpus sanitati reddant; hi umro , quia bonos succos de vires exhauriant re non nisi pernitiem creant, artem & prudentiam mediet utique desiderant, ita prorsus, ut, qua neri potest
celeritate , si stantur quorum tamen
eausae, ut simul remediis tollantur, minime negligi debent . . 33. Conuderavimus hactenus sollicita indagine morbos , qui acuti vocari
taleat A spectavimus eorum motus , quomodo dc quantum ad corporis resti . tuticiae vel interitum tendant. Ostendimus quoque naturam solam hos moris
bos saepe feliciter sanare. Ad alia jam
est ratio chronicorum, qui a natura sola non vincuntur, sed utique mediet uae mae medendi methodum atque scientiam desiderant. Recte enim in praelatioae
co ELII AURELIANI adseritur rCeleres passiones sua sponte solvuntur ,
refudoris, saviano vel ventris . Chr mei verasorias medicipetitiam Ioseunt ,
39쪽
cum neque natura , neque fortuna θι-vantur. Spectat huc quoque verissimum
dictum CELSI Lib. III. Cap. I. p. Da. Magis ignoscendum es medico, parum
proficienti in acutis morbis , quam in
Iouis. Id enim breve spatium es, intra Od , s auxilium non nouerit , aeger exstinguitur. Ibi o deliferationι ρο murationι remediorum. tempus patet , a
tit raro , β inter intria medicus accessi , obsequens uer fine illius visio pereat .
Nam sicuti in morbis acutis vehementes dispastici motus observantur, qui celerius tempora decurrunt, ita in chronicis intrarius, ne e continuo, sed cum uotabili intermi mone visuntur. 16. Deinde morborum chronicorum
generatio successive, acutorum verosa
pe celeriter fit, & illorum causae plerum. que sunt obstructiones & indurationes minimorum vasculorum in emunctoriis& glandulosis visceribus, quorum munus potissimum hoc est, ut excrementitios, inutiles & superfluos pravos humores separent, eosque evacuent. v si horum excretio ab obstructionibus i m.
peditur , ingens & eoiit inua impuritas fuceis insertur, unde eae hymia, si remalom stoibuticum, quod cacochymiae excellentior gradus est & plurimorum morborum chronicorum primaria &ra origo, provenit. Accedit, quod viscera & emunctoria glandulosa obstructa , indurata , tumefacta , perquam lacile in corruptionem putridam , exuti cerationem cancrosem, vel in abscessum abeant, aut lane fila lymphae extravas tion thus oceasionem subministrent .
uicunque itaque mediens hisce morbis mederivuli, id tempestive ut iaciat &adhue inter inhia , quando inter obstrinctionem di remedii Alicaciani datur proportio, necesse est. Et quia hos morbos
natura motibus suis rarius adgreditur , dum languore potius, & motuum des ctu ea corpora laborant, idcirco medicus potius sua arte ac opera & exquisiti L smis remediis has longas & contum aera pastiones vincere & oppugnare debet. 37. Nunc vero quaestio oritur .' qua
methodo in sanandis hisce longis morbis uti, &qua via medicus procedere deis
beat Haec autem , ut paucis rem expediamus, est ipse ille motus, qui vitae& sanitatis causa & auctor est, uve, ut eum veteribus loquar, ipsa natura, &secundum nostram sententiam liber per omnia vascula ac tubulos itus ae reditus sanguinis & humorum atque silua & il. libata omnis generis sordium excreti. , quae functionum corporis noliri integritatem potissimum tuetur . Cum vero dicti morbi ab obstructionibus nascantur, quae liberum sanguinis cursum ac iter imtercipiunt & liberiorem excrementorum sequestrationem & evaeuationem impediunt, rectissime hinc concludit ratio , obstructiones , ubinunque etiam consi
stant , quam fieri potest citissime esse solvendas, atque humores vitiosos & eo pia ac intemeerie peccantes , per congruRemunctoria e dueendos. Iam vero ipsa sana ratio suggerit, non prius obstructiones vasorum solvi in inutiles humores evacuari posse, antequam hi mobistes , fluxiles re ad e reretionem apti redditi suerint. Frustra enim materiae momtum & propulsionem tentamus, si is epta admotum suerit. Omnis itaque scopus,
omnis methodus, omnis intentio me.
dentium in sanandis perlongis morbis eo utique tendere debet, ut humores crassi taxiles & mobiles assiciantur, durities emolliatur, viae adstrictae relaxentur ,& postea validiori facto sanguinis impulsu&strictura partium solidarum majori impacti humores resolvantur & Obstructa reserentur.
Ex quibus jam manifesto apparec,
quam potens & egregius hunc ad se pum Obtinendum theimarum, acidularrum es aliarum aquarum medicatarum , insularum, decoctorum, sotuum, baleneorum & omnium , quae incidente , aperiente virtute praedita sunt. lit usus: dc quod ante praeparationem dc mobiliatatem materiae nunquam validiorE, puringantia, diuretica, iudorisera, salivan tia, mercurialia, metallica locva inveniant . Quae regula amplissimi usus in
morbis chronicis, scor buto, Iue venerea, hydrope, quartana, melancholia hypom
40쪽
De recta Osimplicissima natura medendi mettido 3 r
hypoebondriaca , ealculo , asthmate , i quem titulum etiam maxime ob eam
sanandis magnopere tenenda & cust causam, quod, ut omnia arcana, ma
4ienda est. Siquidem nihil naturae ad-ixi mi aestimari debeat, quia amplissimi versius &quod magis sanationem impe-s& plane eximii ia medendo usus est .diat, exeogitari potest, ae .valentioribuslQuam plures sunt, qui infelicissimo au.eκacuantibus uti, antequam viae apertaessu arcana ad certos morbos curandos .
atque liberae, & materia ad excernen- imo universalia remedia ad omnes expuin dum promta ae parata fuerit. Quid enim gnandos, magno studio ae labore con-i mprudentius en, quam heibus duris o, quirunt quae tamen aceuratius re perstructa intestina Hrti purgante exercere.' pensa spem plerumque fallunt, i mo me. vel calculum sortiter pellere, ubi a dol idicorum ignorantiam manifesto eoarinris& --i atrocia uret heres & viae uri-iguunt, eo quod nulla remedia dentur , nariae nierint spasmo eonstrictae ealculo-iquae certis morbis semper cum fructu op-rue obsessae; aut aquas hydropieas vali-iponi possint , sed quae potius tollendistori purgante edueere, si humores instar causis, quarum ingens&diversa est r tragacanthae viseidi intra tunieas memisitio in tam diversis corporibus auferendis branarum subsistant: vel sudorem pelle. accommodata esse debent. Neque etiam summa cute ex spasmo eonstricta . medicamenta tantum curant, sed potius 39. Ex omnibus itaque hueusque di. ipsa natura per medicamenta conve- ductis liquido constare existimaverim ,inienter adiuta. Cam muniter vero m
medendi cuiuscunque seneris morbialdici , quod turpe & pessimum dictu ,
methodum, quis omni studio & opere mysterium hoc naturae in medendo igno- sequi & observare debet melleus, in eoirant, quod tamen ut arcanum esset am-
maxime reqilleseere & fundari, ut veliplectendum. Quapropter & olim peris
Natura vel artis motibus stases aut sta itiores medicorum methodum medendi anationes humorum di Glvantur,obstru. verum arcanum nominare non dubitam
Biones viscerum referentur & humore, . Cl. SCHERBI US eitante HOF impuri excrementitii, qui in uitio sunt,lMANNO in Insiιtutionibus par. a
primo ad excretionem praeparentur, &Ihanc ipsam secretum secretorum ster Postea e corpore debiro etempore & peritismum appellavit, &de GApIUAGconvenientia loca suffieienter eoaeuen.iCIo, eximio Italiae aevi sui Medieci . tur: ut hac ratione sanguini & humori. referunt , quod dicere solitus fuerit r bus rursus liber cursus cum debitis exere idiscite meam medendi methodum , &tionibus restituatur; quod si aeeidit, sa- habebitis omnia mea areana . Et quem Natas Sc integritas omnium actionum admodum machanici nihil absque nor. aegrotanti eorpori rursus aceedit. Ina dc perpendiculo agere debent : ita AO. Perspicimus exinde , quam sim. medicum sine methodo nunquam adgrein ples, quam hellis de eom iosa sit ea sidebere morbum adseverabant. methodus sanandi morbos, qua ipsa na I. Tametsi vero cordatiores vete. ura sive coordinatio motuum , a stru. rum medicorum exquisita corporis ii Oura machinae nostrae dependentium , mani scientia , tam mechanica quam quae infinitam sapientiam Dei reii auto. anatomiea destituti fuerint, nihilomiα rem agnoscit, utitur de quam identideminus valde semper in cura morborum ars sequii, adjuvare & imitari debet . erant soliciti, ut naturae ordinem tu Quo facilior autem At simplieior haee viaiea sequeremur, & occasiones & tem- sanandi est se eo minus cognita, imo a irera movendi de quiescendi conve- 'dita plurimis est, qui artem salutareminientia. observarem , adeo ut nostri Profitenturi de exercent. Quam pauetitemporis medicos hac in re non pa- unt, qui unquam cogitarunt de naturae rum superaverint. Cum HIPPOCRA-- curandi methodo quare non sine ra 'TE semper urgebant: -uram optimam sane ipsam nea arcanam denominamus, i esse morborum me/icatricem , eam ,