Vita Francisci Borgiæ tertij Societatis Iesu generalis a P. Ribadeneira Hispanice scripta; Latine vero ab And. Schotto Antuerp. vtroque eiusdem Societatis sacerdote. Accesserunt nunc primum Pia opuscula Francisci Borgiæ

141쪽

sumpti.Non dissimile diuinae prouidentiae exemplum apponam. Occurrit ei olim in itinere Suerus Vega,Ioannis V ae Hispaniae Praesidis filius, in idemque hospitium diuerterant: cumque frigus igne depulis

sent, secessit, ut selet, D E V M oraturusFR ANCISCVS.Vega focum retinuit.Post non diu cubiculo raptim noster egressus; samu inquit,periculum naso est.D: ictum, ac laetum: vix domo digr uis, te in decidit, omnes oppressiarum, ni cauisset F R A N C I S C V S. Pis nimirum in tutela DEI sunt. A morbo recreatus, confirmatusque, Lusitaniae Reginam, & Sebastianum nepotem salutat:regni item dynastas, legationemque exponit. CAPUT XIV. Caesaris obitus, ct funebris FRANCI-

s C I laudatio. i

DOMUM reuertit: Caesari gestae rei rationem reddit: de animi salute, deasceticis frequens sermo.Carolus enim ad mortem tum se comparabat, optabatque vehementer, rationes anteactae Vitae, g stique imperij DEo summo animorum iudici probare. FRANCISCvS misericordiae DEI, atque clementiae c*mmemoratione,languentem erigebat. Nec

142쪽

LIBER SECUNDvs. 123 fefellit de morte vicina ausurium. Vix enim coenobio digressius Pintiam attigit, cum tristis nuncius allatus, Caesarem obiisse A. D.xi. Kal.Octob. anno salutis CIP. tueuer. ID. LVII I. Tabulis exequendae voluntatis vltimae,ouam ratam haberi velleti FR ΑNCI SC V M nominat. Permolestum vero id ei accidit, quod animam agenti Carolo praelio non fuisset, ut patrono optime de se merito, postremum hoc ossicium praestaret,oculosque morienti clauderet. Post tamen roguus non detrectauit funebri ibium laudatione praedicare Pinisae, in aulicorum frequenti corona: adhibitis Regii Prophetae verbis: Ecce elangavi Iulens, mansi in solitudine. Factum praedicari, heroe dignum; qui cum de hostibus toties triumphasset, tandem se ipst vicisset. Nuncio enim rebus humanis, Imperio, & regnis remisib, secessisse,priuatumque egisse.Coronas,sceptra,fasces, ad CHRISTI crucifixi pedes sponte posuisse ; quo rationem gesti imperii, mortem longe ante praes giens, commodius redderet Imperatori summo,cum bona aeternae felicitatis D. . illud in ceteris memorabile , & ad poste os transmittendum Carolum ab uno, &vicesimo aetatis amao, nullum diem abire passim, quo non horam orationi, medit

143쪽

ia ' ITA FRANC. BORGIAE tionique tribueret, negociisque demeret.

De morte demum, quae ad aetemam vitam ianua est, sermonem FRANCISCVS clausit extremum.

Quae la Hispania Socistati aduersata Πια. ΡER idem tempus Pintiam, occulte inuaserat deprauatarum in Religione opinionum lues: idque malum,quo Occuutius,eo periculosius, paruis, ut sir, igniculis ortum, Prouinciam Hispaniae inflammas set, nisi ad commune incendium restinguendum mature, atque alacriter Philippus Rex vere Catholicus, & Quaesitores Fidei aduolassent. Mali origo haec serememoratur. Dum Caesisem Augustum nos Ili sipanicae nobilitatis in Germaniam, ceterasque hac labe infectas regiones sequeretur, Vsia, commercioque, & disput tionibus, Quae damni plus, quam commodi a ferre solent contaminati nonnulli venenu haereticae prauitatis imbiberant; edocti ab iis qui a fide maiorum, ut trans fugae, turpiter desciscentes, in alia omnia blasphemiae, impietatis, de atheismi abi runt. Conventicula itaque nocturna, ciconciliabula clandestina cogere quod fere

seditionum initium tabellos impios, famosia

144쪽

famoses in vulgus spargere ausi ; iam

Virgines D Eo dicatas tabes illa occuparat. Ili his ipsis coniuratis nonnulli Socios, ut conscios, false nominarant, in eamdem causam inuoluere tentantes. At illi innocentia freti , recti se conscientia sit- stentabant; calumniamque tempus,& eius filia Veritas,diluit. Ferdinandus enim Val-

desius, Hispalensis Archiepiscopus,idemo;

Centrum Fidei princeps, ceteris iudicibus negocium dedit, ut Socios, in templis, vicisque a calumnia liberarent, & hon rifica praedicatione in integrum restitu rent. Hispali quoque in Baetica, in Socios incurrere , calumnii'ue petere factiosi

ausi: &, quod mireris, ij ipsi, quorum

intererat omni ope pro Veritate Diti. II nori tamen nostro, ea nimirum vis est in omnem partem Veritatis consuluerunt boni; nosque pro concione innoce

tes, dc integros publice praedicarunt, ipsi etiam Dominicanae familiae sodales. Nihil his tempestatibus, aduersisque fractusFRANCIsCI animus,quin & fortius, pabniae instar, nitebatur. CAPvT

145쪽

set 6 DE VITA FRANC, B ORGIAE CAPUT XVI. Mittit Socios catechillas in astarum agros Hi striniae, o in Madaurum Africae.

CHRisTOPHORVs Rogius Sandou lius, qui post ex Episcopo Ouetensi,& Pacensi,Hispalensis Archiepiscopus decessit, FRANCISCVM amanter monuit, Astiarum, montiumque incolis circa Ouetum habentibus, non ilum victum in summa temporum dissicultate, ex contianenti annorum aliquot sterilitate deesse;

sed, quod rei caput est, etiam doctritiae Christianae praecepta, & caelestis panis

frequentiorem usum. Asturum enim ager, licet optimorum ferax equorum est; ingeniorum 'on item,in agrestibus praesertim hominibus. Adeo verum illud, Non omnia uno sola, caeloque nasii. Nec mora, FRANCI-s CVs ad Ioannam clarissimam Hispaniae

Principem, quae absente in Belgio Rege Philippo, imperabat, Ouetensis agri inopiam animis, corporibusque sustentandis, retulit: opem implorat: se in partem laborum venturum, missurumque Socios, qui rudimenta doceant,& sacra procurencised quando in tanta rerum omnium indiget tiaot anni tempus erat,inanis Venter auri- . bus careret, rogat, Asturum inopiam sub- lauaret

146쪽

leuare vellet. Sic enim sere orabat, ut fructus non paenitendus animorum collis geretur. Vetus enim, fructuosiamque S cietatis est institutum,in eaganorum agros excurrere,& quasi legationem DEI, docendo, concionandoque obire. Princeps illa, ut ad omnia pietatis ossicia propendo bat, Asturum inopiae subleuandae, qua tuor aureorum millia ex aerario publico

numeranda curauit. Haec ut

viritim distribuerent, duo So Petrus Saaued ius,& Caruatalius,agrumq; per se sterilem , diuini verbi semine ita Coluerunt, ut tum primum nati, videntesque qui caeci ad eam diem suissent, sibi viderentur. Missi item a FRANCISCO Socii extra Hispaniam, in Mauritaniae Caesariensis Urbem, hodie Oranum, quam olim Icosium Alij, alij Madaurum, L. Appuleii patriam, existimant. Quae Vrbs in Africae ora sita, Francisci olim Ximenii Cardinalis,& Toletanorum Archiepiscopi opibus, ausipiciisque capta, praesidiis nunc 'Catholici Regis tenetur, aduersus Maurorum incursones. Exercitus ex Hispania nauibus eo deportabatur, ad gentes illas,Christiani nominis acerrimos hostes, debellandas,anno,opinor, C ID.ID.LVIII. 364 3 Igitur missi a FRANCis Coe nostris, Petri pauperibus iis profecti, r

147쪽

Petri duo,alter Martinea, qui post Martyr obiit in Florida,insulanorum insidiis.Alter

Vero, Petrus, cognomento Domenichus.

Edui*is in hostem copiis, Mostaganum oppusnaturis, iussit belli dux in urbe S

cis manerent, aegrotis quadringentis militibus, qui in nos ocomio decumbebant, 'op ram nauarent. Hi , tametsi militibus animum in praelio addendo praesto esse mallen dicto audientes filerunt, & visimi. magno illi Imperatori DEO, ut ad maiora reseruarentur. Caesio enim ad interneci nem exercitu, captisque qui cladi super- fuerant, periculum nostri euitarunt. Post in Hispaniam reuersi,mortuorum se in nu'merum relatos sacris etiam rite peractis,

comperiarunt. iCAPUT XVII.

In Lusitaniam reuersus P incia obira, Urat, .sundatque Collegia. SEMEL, iterumque Lusitaniam ingres. λ, sed negociorum duntaxat gratia, Sociorum Collegia lustrare, selatiumque otiose adferre, integrum non fuerat. Com- modum iam per ea ipsa tempora, Henri- cus,Lusitaniae Princeps,Cardinalis qui& Sebastiano in Africana expeditione caeso,

regnum tenuit Eborae Collegium ,Academiamq;

148쪽

L1 ER sECVNovs. 32stniamque excitatam aere suo, societatis fidei coni miserat; petieratque per litteras a FRANCisCo ut mitterentur doctores Sacrarum litterarum duo; utque se his ad- iungere ne grauaretur. Valetudinis etiam interesse medici affirmabant, animum a curis,quibus Pintiae obruebatur, avocare,

M peregrinando relaxare.Praemissis igitur Sociis du'bus, Petro Paulo Ferrario , dc perdinando Pcrea, qui Theologiam docerent, in Lusitaniam se contulit; ut Princ, pem bene de Ecclesia, societateque meritum , cum ossicii causa falutaret , tum

gratias etiam Socioriim nomine ageret. Acceptus hic omni ossici omni,& caritatis genere;pari comitare,qua eum olim Ioa nes iis . Rex , eiusqtie frater Ludovicus, complexi seerant. Concionabatur Dominicis fere diebus, vernis quadraginta di rum ieiuniis, in aede sacra, audiente cupidis lime Aenrico Cardinali. Hic, cum devia fessum ora ionibus ad populum habendii onerandum quidam negarent, instabat

Cardinalis: Nec postulo,inquit,diserte commeo tur: abunde Dis p pula, Mikque, vel suggestum eousicen e eum, qui omnibus sese bonis sponte, CHRISTI propter amorem, abdicauit. Interea Henricum cupido incesserat,& FRAN C ios Ci inuisendi,& Acadumiae lustrandae,

149쪽

quando absenti integrum nunsuam fuis set. Deductus itaque a nobilitatis flore, omnibusque Academiae ordinibus, & S Usis,Collegium ingreditur. FR AN CIS C v Spro foribus praestolabatiar. Iure,inquit,ssD-mo,Princeps ampi me,omnes te omni aetati

qrdines, doctique homines, honoris gratia, 't silen- tiae parentem, deducunt: hic quoque, licet indoctus coetus se nimirum, & cocum significabat tuus eis, tibique deuotus. Adduci tum nullo modo potuit, pugnante licet, diuq Re v i gente Henrico, Vt caput tegeret : obfirmato enim animo honorem illi deberi serio affirmabat. Accessit eo ipso tempore M Brigantinus Dux e Villauitiosa oppido, Henricum Lusitaniae Principem, eademque opera FRANCISCVM salutatu- s. Post FRANCISCvs & Collegium Bracarcnse lustrauit,nuper aedificari coeptum, sumptu Bartholomaei, Martarum cognomento, e familia Diui Dominici, Archiepiscopi: qui singularem cum do-actrina pietatem ita coniunxerat, 't Vtra ropraestaret, incertum esset. Sociorum hic opera, in commissi, sibi grege curando vuvelle prae se ferebat, quod re etiam praestitit. Post ut erat summa vitae innocentia,

α sanctitate,sponte abdicato Episcopi oimcio,cellae coenobij se iterum, tuisque res didit.

150쪽

didit. scripsit re penicias exp1orata, CErysostoini , & Gregorij Pontificis exemplo,

De Cura Panorum, Volumen egregium, fCAPUT XVIII. i

riuuenus Cosses, Societatis initia. y JCOLLiGERE sese & ipse FRANCI-S C V s , ad orationemque, ut solet, Asolitudinent festinabat. Profectus itaque in Galleciae sines, ut a publicis negociis,quae nimis occupatum habebant, se abduceret: Portum venit, quae Vrbs hodie nomen retinet,quia portus est oppidi Calis: indeq; adeo, ut Hi panicarum rerum scriptores tradunt, toti prouinciae nomen inditum. πω, ct

Ea mille circiter, & quingentis passibus:

Durio flumine, ubi in Oceanum influit, imminet,loci ingenio,& situ saluberrima. Hic olim FRANCISCVS Strada comm ratus, assiduis concionibus, ut erat in dicendo acer, & vehemens, magnos antea fructus retulerat. Delatus & F R A N C I-S C v S noster Kal. circiter Sextil. anni CIR. ID. LX. rectaque in Xenodochium M chi Amatoris pertendit. Vix iam ad pedes desilierat,cum Rodericus Pinem Episcopus Portuensis fastitatum a cessit. Ciues item admirabundi, cognito quis olim FRANCis Cus fuisset,atque ob com I a missam