Vita Francisci Borgiæ tertij Societatis Iesu generalis a P. Ribadeneira Hispanice scripta; Latine vero ab And. Schotto Antuerp. vtroque eiusdem Societatis sacerdote. Accesserunt nunc primum Pia opuscula Francisci Borgiæ

151쪽

inissam illi totius in Hispania Societatis

prouinciam, & modestiae nomine obseruabant. Postillariant socios eo mitteret, qui eum agrum diuini verbi semine excolerent. Annuit FRANCISCVs, impetr uitque, bona cum Episcopi venia, sedem sociis,& sacellum .Re item iuuit Henricus Guianus, vir nobilis, ex eorum numero, quos strada antea Christo lucrifecerat; mutata in melius vita,qua virtutis odorem caeteris afflabat civibus. Pauperes alere, ministrare etiam ipse in nossi miis assueuerat: DEO, & Societati tres filios obtulit, domum ue attribuit. Grassante in Urbe Portuenti lue, pauperum curam incautius, gerens, occubuit. Non fugit Catharinam, Lusitaniae Reginam, FRANCISCI M- uentus, cui per idem tempus peramanter

scripsit aetati se, quod eam urbem de via attigisset ciuesque,& Episcopum cum S natu optasse, socios eo mitti, Collegiumq; excitari. Idem sibi pridem votum fuisse, ratumque esse velle. Tale fere Portuensi, Collegi j principium fuit. Ille 3c aetatis immemor, & inualetudinis, cuncta serre,

agere, concionari, Eucharistiam manu tonendo hortari, pueros aere Campano vicatim ad Fidei rudimenta discenda euocare. are velut hominem caelo delapsunt, sispiciebant omnes. CAPvae

152쪽

Pi. -ο rami euocatur profristit. r. ΙN secreto hoc secessu libenter acquie, uisset FRAN C i s Cub, sed Prus uetus Ponti Max. missis litteris, honoris gratia euocauit. Nihil vero antiquius FRANCI-sCo, quam Pij iussis parere, tametsi fessa

iam aetate esset, de a valetudine non satis firmus,aestusque anni a prosectione deterreret. Regi mox Catholico Philippo,quod eris, exponit: egredi se Hispania iubente Pontifice ; quem peries, ut Christi vices gerentem, summum esset hominum, rerumque arbitrium: orare itaque bona cum venia proficisci liceret. In viam se dedit, ardente etiam tum Canicula, anno C ID. Issi. ID. Lx I. adicitis Sociis Petro Saauedrio,& Gaspare Flernandes sacerdotibus,& veteri comite Marco. T errestri itinere Galliam attigit Narbonensem.& Pι ouinciam. Lauretu ubi venit,lustrauit supplex aedem sacram Deiparae Virginis Lauretanae: religione, simul & loci maiestate, hominumove frequentia commotus. Post: A. D. vij. idus Septemb. Romani ingressus, in- , credibili Sociorum omnium gaudio dcce plus. Pius cognito aduentu, cubiculi lati-mi:Praesectum silutandi gratia extemplo. Is misit,

153쪽

r3 VITA FRANC. BORGIAE misit,expediatum diu, adesse. Ad se ut mi graret, rogat, FRANCISCVS contra comiter pro ossicio gratiis actis, recusare. Postridie eius diei postquam illuxit,quan - uis de via sessius nondum se collegisset, Pontificis pedes, more maiorum, eXOsculatus, genibusque nixus, ter assurgere iusisus, obdurauit, rogando, obtestandoque. Tandem obedientiae imperio' pedibus, perto capite,iestitit De Variis mox ultro, citroque habitis sermonibus, honorifice dimittens Pontifex, hisce verbis appella-

uit. Nostrum est, inquist,te uaq sedulo curare, .

quando raro. O huic saecul. inulitato exe lo, u

AMBRAT tum sorte Roma Iacobus Laynes,Praepositus gener is Socie- satis, ab eodem Pio 1 Iii. Pontifice secius

additus Hippolyto Cardinali Estensi, in

Galliam Legato, ad Carolum Regem IX. α Catharinam Medicem, matrem: ut d rent operam,ne quid, nascente haeresi, in Gallia Christiana Respub. detrimenti caperet. Alphonitus Salmeron,unus e decem

primis Ignatij S6ciis,Romae tum a Layne irelictus erat, Regni Neapolitani in Soci Mye '

154쪽

LIBER SECUNDUS. 33state Praefectus. Verumi post non diu ad Synodum,Tridentum pridem indictam,&nunc instaurata, utrumque initit Pontisci. FRAN C lS C VS vicariam operam praest re, locumque tenere iussus est. Cui munericum repugnaret, qua erat animi demissione, summo tandena Laynis Imperiodieto audiens, acquieuit, Domi omnes Socios hortari, Collegia lustrare, re, consilioque ad pietatem calcar addere: denaque ad vi tutem verbo, & exemplo impellere. Publice vero ad D. Iacobi festis diebus c-cionari : ad quem audiendum purpurati Patres, Legati,omnisq; adqo nobilitas confluebat. Gushi hoc Romae munus annos aliqόqt, dum demissa Tridentina Synodo, Laynes rediret . qui cum in grauem o bum ' reuersus incidisset, insequentis anni

eius saeculi quinti, ' sexagesimi xiv. Kal. iFebr. supreinum vitae diem clausit. Igitur extincto Layne,vacuum rursum tenuit i cum FRANCISCUS, commiapi omnium suffragio, antea re bene gesta probatus. Rebus, quoad licuit, ordinatis, ad omnes societatis in Europa Prouincias, qiram citissime triste imi nuncium mortis L nistransmisiti simul mones continuo conuentus agerent,& nouo Praeposito deligendo, bini quam maturrameRomam aduolarenti

155쪽

DE VITA

FRANCISCI

societatis Issu Praepositi Ge- neralis ab Ignatio Terth

LIBER TERTIVS

CAPUT I. Praeposim Generalis Societa tis renominari

VOCATIS undique per litteras Sociis qui con-

i uinciis egerat, fele in, binos prouinciali/ Pra posito additos, cum a -ctoritate Romam mise--t veri us FRANCISCus,quod euenit, ne in quem omnium oculos coniectos videret, inuitu se ac repugnantem societati praeficerent 'niuersae; occurrendumquς ei rei tempestiue ratus, Salmeronem,pau- .cinuue sacer tes, re mature deliberata,

156쪽

LIBER TERTIvs. 33 ita compellat. Tamessi Patres, me certo scio non satis idoneum,qui vel minimum in Societate munus

obire queam, dum me ipse in dies magis, magisque

ad inguem explora: tamen, n junt paria hominum, incertaque tu uia dicam quo entio. Praesagit animus, vereorque ne inuitus a Sociis eligar,ceterisque hoc nomine anteponar, quod vicariam veram,

morte La9 nis, praesem Societati, quodque ne sicis

quia exile nomen Ducis abiecerim. Quamobrem, nisi qui ecus vobis videatur, animus est Socios d precari omnes, obtestariqueper unas mimoriam, Pt quemvis potius quam me, huic miseri obeundo deligant cui ex omni numero ine magis ineptum eleneminem, ex animi sententia asmare liquet.

Ddransitum vobis probari velim.Patres Vero, re mature considersa, DEOque precibus consulto, contra sentiunt. Deinde summa Omnium consensione respondent, in alia

omnia ire se coactos: silentio itaque consultum illud premendum videri. Tacita enim hac animi demissione, ingeniosaque deprecatione, munus potius ambiisse, quam defugisse vis iam iri: abditas enim esse mortalium cogitationes. De illo deligendo, ut Societatem administraret, in mentem venisse sertasse nemini. Itaque missa illa faceret, D E O fretus, cuius Spiritu coetus

gubernemur piorum. Si deligeretur, quod nolle illum facile viderent, tum demum

157쪽

38 DE VITA FRANC. v ORGIAE integrum fore tergiversari, onusque do. precari. Paruit ille, nihil periticaciter ad haec locutus. are quo se gessit submis, .sius,eo sublatus a Deo altius est,omniumq; suffragiis, Praepositus generalis magno omnium consensu, atque laetitia renuntiatus,postridie Kal. Quinctiles,qui dies B. Virginis visitationi sacer est. Ille deIata dignitate perculsus, animoque perturbatus, tantum abest ut se purgare verbis potuerit, ut sermonem etiam impedierit omnino . insperata res,quod vel ipse utilius,& color satis argiuebat. Sum ma Romae laetitia hinc est consecuta, in Prouinciasque manavit. Deductus,neta re diuina, gratiisque DE Oactis, de more ad Pontificem Piurii iii r. Furium bene, inquit ille, nudenter iuditanis, multumque vidim,qui FRANCis Curamum de tanto infirmum pirorem numero defesstis. Quivi Ecclesiin commodum ridetur Societati,n euenisu ipse DEO, hominibus, meque an obo- ribui It docebis. Domum ubi cum Sociis reuertit FRANCIs Cus, priusquam cO tum dimitteret in Prouincias, ad Patres verba fecit : animaduerterent quantum onus infirmis humeris imposuissent: ro gare itaque in partem Laborum venirene, mne humo amictus succumberet. Hortarei tur, admonerent, Urgerent, reprehendo

158쪽

LIBER TERTIUS. 339rent, si, ut res sunt humanae, opus seret, ossicioque ipse deesset. Re, & con silio a iuuarent, simul & precibus. Iumentum, inquit, sum Vad vos. Si oneri serendo non fit,

onus cum clitellis tollitur. Idem vos facite imperiam tollite, s tanto oneri impar videar. Erit hoc ditiinae gloriae, Societatique emolumento, vobis, Patres, perutile, mihi denique commodum, ct pergratam. Assurrexit his dictis FRANCISCVS: ceteris allacrymantibus gaudio, sui gere vetitis: mox ordine, singulorum pedes humi ex- . osculatus, etiam complectitur, comiterque

in Prouiticias discedentes dimittit; laetos quod Ignatio,& Laγni dignum,qui succederet,reperissent. Per idem tempus Melitam insulam terra, marique arct sima o sidione Soli manus Turcarum Imperator Cinxerat: capta pridem Rhodo diuturna obsidione,pertinacique conat dum equi qtibus Diui Ioannis,singulari sortitudine dia micantibus, auxilium nemo ferret. Melitati vero sumiani Pontificis Pij vigilantia,& opibus Philippi ii. Regis vere Catholisci,adhaec militari virtute Equitum,quibus

eam olim insulam Caiolus V. Imperator defendendam tradiderat, liberatam vidi- mus. Militum copiis quae suppetias ferre

iussae erant, Socii additi simi, ex eo ipsbatarinatorum Parrum numero r qui mi-- litibus

159쪽

tM DE VITA FRANC. EORGIAE Iitibus animuin, meruemque piam addere

conruentur.

Rem Societatis publis gerere coepis. P RiM A iam cura,dimissis in Prouincia Socns,fuit,quando ab origine pendent omnia, detii inii domo Romae consti tuenda in qua iuuenes,qui frequentes qu tidie ex omnibus Europae urbibus cor fluebant, Societatique adscribi cupiebant, ad pietatem , & religiosas exercitationes informarentur: ne ignorarent, quo modo orandus D E V s, qua ratione spiritui calos bi,cienda, & animi perturbationes d mandae denique ut pueri Catechesi Chriasianae doct. inae imbuendi essent. Episcopo I iburtino eam D E V s mentem indiderat, ut templum S. Andreae sacrum Sociis tradere , quod in colle Quirinali visi ii . Nec diu poti, eandem beneficentiae voluntate dewit Ioannae Aragoniae, quae nobilissima matrona Ascanio Columnae

nupta, singulari pietate in DEvM iuit, Min Socios liberalitate . Domum enim in eodem collet, annuosque reditus attribuit. Idem in omnibus Prouinciis FRA N C I-s C ys teneri iussi', ut sua cuique tironum cietatis domus esset,in qua ad pietatemius,

160쪽

in maremur, Deci menque siti duen

qui se societati recens, DEO vocan e, a, Gixissent.Alterum item Collegium tia Pr uinciis initituendum curauit, hodieque Seminarium alicubi appellatur, ubi iis asetibus imbuerentur, quae humanitatis Pro-Mgori, qui alios docere commode possiet, necessariae viderentur. Cumque recens nata societas tunc esset, omnes Transalpinarum gentium adolescentes Romam donis artibus instruendos mittere incredibili sumptu necesse erat: cui incommodo FRAN CisCI consilio remedium adhibitum ut in principiis doceretur. Aedes item sacra domusPronorum,paucorum c. pax erat,cum multi ad rem diuinam, A Sacramentorum, hortantibus Sociis, frequentem usum, ac Verbi Dei sermonem comnuerent. Hanc igitur amplissimo Cai dinali Alexandro Farnesio D E V S mentem pa

riter iniecit, ut & Pietatis studio, & in

gustissimum templum a fundamentis e. struendum curarit, videritque ad te in perduetum: augustum in primis, siue a chitecturae artem spectes, siue ornatum Iri ceteris vero quibus FRANCIs CVS c ris angebatur,frequentes crant litterae oomnibus terrarum oris, quidem principum