장음표시 사용
41쪽
na, ct Jcq scd pKaetor ipse nec instituit, nec cocepit aliquam formula actionis, quae quis ageret ad
Dcrsus patren .iici dominu ex contractu gesto cusilio iaci seruo. sed solum pollicetur, et dabit ipsampctionem .seu forintilani, ut patet in legit, praeallegi: tis, Vmdefcquitii Tillae actiones, scia formulae lint utiles, non aut directe cum no fiat conscriptae in corpore iuris. sed danda . Ut iterum instares,
quae litio i xtor no itast interit certam sor-Πlulam in se , .l ede peculio, e in rem uerso, institbria, ct exemtoria respondeo . ideo nosecit, quia non potuit, Attento quodl:cci potuissα coibilucre certaui formulam per quam possit denotari cate qua pater, ac dominus possit conueniri tamen non poterat institi iere ccrtam formu.
lam,quae denotara clauisit ratius scili cum filio. hiel eruo,propic quam actorico petat ius agendi quoniam necesse est quod iuxta uarietatem c6trachium qui gcruntiar cum filio, uel seruo sermula etiam uarictur, ad hoc ut ca praedicta possit denotari. Et de s circa praedicta animaducrtere quod quando agimus contra illum uel seruum ex contractu eum illis celebrato. proponimus directam actionem. quia nomen dicta actionis est aptu ad denotandum utranq; cam,illam uid licet ri qua
actori competat ius agendi & illam per quam filius,uel seruus possint coueniri, similiter quandci agimus contra patrem uel dominum ueluti ex cotractic lebratocu patre uel domino experimur directa actione, seu sormula. ut dicitur in si inst. quod cum eo. Sed quoties experimur contra pastirem,uel dominum ueluti ex contractu gesto cusilio uel seruo tunc non experimur directa actioeuerum utili, ut dictum fuit. Quoniam nullum est nomen actionis, per quod utraq; causa possit de notari, at statim dictum fuit. Quae ola conferunt ad probationem eorum quae dicta s. sacrufina. q. Octaua est q5 an utilet actiones sint dativa uel natiuae ad intelligentiam cit prius uidendum, an in iure reperiatur ista diluinctio nativae, Vatiuae actioni , ct similiter quae sit natiua quae dativa actio. Circa quod sunt opi .nam Bar.&isi iter doc. in Liuri . in .sidepac.& .certi cond.& .ild me. Eiccr.pct.' i l. I col. rinde act.& ob l. ct in . l. col 6.isdec5d. ind.concludunt reperiri in iure nostro istam distinctioncm ct dicunt natiuam dici illam,quae liet praeexistetem materiam,seu causam, ex qua producatur. dat tuam uero quae non habapra exiitcntem materiam . ex qua producatur, Et dicunt utrunq; probari in .l.iurig. g. . quatenus teX.uiditur praesupponcre . dandam esse actionem a praetore in casu,quo non subest causa, sed non cedandam,quando subest causa, unde actio nascatur
cura actiones dari uel dandasella,quas in resera. tili conchilio patitur plures diis cultates, quas rofert Fortu.in .l iuris j I. Praetcrea ista conclusio non resoluitqonem, quoniam non declarat quando dicatur sub else caula habilis ad producendum actiones,& quando non,&quae iit causa habilis ad producendum actionem,&quae non sit habilis, i etiam doc.non declarant. Alia bitopi. Fulg. in Ll iuris I. poli Callelium in l. cum mota. C. de transquod nulla actio dici possit dativa. Tu uepro, missisquae alii dicunt, pro resolutione praesentis'sinis debes primo aduertere, P ex quo hic ter minus actio in iure nostro accipitur duob modis
indesicci pro ipso iure prosequendi. nobis debetur, pro ipsa formula, ut dictum fuit una q.iccirco praesens'si diuiditur in duos articulos. Prio22 anus cillan actio inquantum accipitur pro pisiure prosequendi in iudicio distinguatur inter natiuam,&dativam actionem Sccundux est an actio inquantum accipitur pro ipsa formula distinguatur inter natiuamodatiuam, Circa primum sciudum est prius id, τ alias declaraui in rub.sLdeuersitanu. Lyaeum plurib. sequentib. convcntio nescio im duplici modo a iure approbanturo rotarrantur ad effectum actionis,nam aliquando approbantur ita ut ipse conuentiones fiant efficaces ad producedum actionem ciuilem in debitorem Sactionem seu ius prosequendi in iudicio in creditore, Aliquando approbantur, non ut ipse con uentiones per se sint iis taces ad producendia obligationem ciuilem in debitorem vi actione in creditore,se ut ex legis iurisd.uci auctoritate propter ipsam siuentioncm inducatur oblo ciuiliso act. Ex empicam primi est,quando in ca ex qua parteς
intendunt obligari inconuentione concurrit facili
utriusq; paciscentis, nam tunc illa causa est habilis ad produccndum obligationcm ciuilem,&4 1. 6c conuentiones in casu isto dicentur approbate ad hunc esseclum ut ipse stat essi cace ς,ut eli in stipulatione, di in omnii, contractib.nominatis,4 in iulo contractu in nominato,do,ut des,& do ut facias ut dcclaraui in d. rub.& istica in qua concurrit factum utriu' paciscentis, dicituro est contractu et
ipsa obligatio seu causis,quae e ultro citro b. t.'dae iacto utriusq; paciscenti explicatur, seu in qua factum utriusq; concurrit, Exemplum secundi est, quando in ca illa ,ex qua partes intendunt obligari in corruentione non concurrit factum utriusq;
paciscentis.Nam tunc ista causa non est habilis ad produce dum obligationem ciuilem,& actione.& ideo conuentio in casu isto non dicitur approbari a lcge,ita ut ipsa sit sucis ad producendu ob
42쪽
DE DIRECT. Iigationem ciuilem,& actionem sed soluad hoc
ut ex legis iurisdictione,& auilaoritate propter ipsam conuentionem inducatur obligatio ciuilis,&actio,&in casu isto dicimur obligari ex lege uel iure honorario ut dicitur in . obligamuri ex legetis de act. Exempluuiuius eli in approbatione pacti nudi pro donatione, quae facta fuit per . liquis argentum C. de donat na lex propter ipsum pactu ex sua authoritate induxit actionem , quae dicitur conditio ex lege ut notant Bar.&alii in l. legitima R de pac. idem Bar.& alii in Pi s de cond. ex leg. Aliud exemptu eil in actione de conitituta pecu . nia, nam licet praetor approbet pactum conitituti, non tamen probatio illi facit,ut pactu illud per se sit efficax ad producendu actionem sed dicitur approbare inquantum ipse ex sua authoritate ecturi M. propter illud pactum inducit ipsam actio. nem, propterea dicta actio dicitur xest induocta ex praetoris iurisdit habetur in in personam inst.de act&licet doc arbitrentur istam actionem nasci ex pacto ueritas tamen est, quod inducitur eXpr. aetoris iurisd.d.*in persoriam, per illud iure honorario obligamur, ut dicitur in d. obliga.
naur ut dicitur in d l.obligamur& alias declarauit d. rub. nu nu. 79 exemplum etiam est in contractu gesto cum seruo,uel filio. Nam in hoc contractu non interuenit causa habilis ad producendum actionem contra patrem uel dominum, quia nullus actus patris,uel domini intervcnit, o actio despecillio, uel de in rem uer . quatenus On Ipetunt aduersus patrem, uel dominum usui ex contractu gesto cum filio uel seruo inducutur ex praetoris iurisd. at dicitur in d. gin personam quoque, Sed quatenus conlideratur ut neg. ge cum patre,uel domino qui convcniuntur ut ex contractu
cum illis gello quia isto casu diceretur adesse causa habilis ad producendu aduersus eos actionem,
quia iactum ipsorum censeretur interuenisse tu cista actio diceretur oriri ex ipso contractu. ut praesupponitur in si .inst.quod cum eo. Ex praedi vitis resultat' qii aliter intelligi debeato posuit procedere illa coit opimar.&aliorum cretata dudia cunt reperiri in iure istam distinctionem,' dic ut natiuan et se illam quae habet praeexistentem materiam seu causam .datiuam uero, quae non habet praeexistentem causam. seu materiam. Nam primo ista conclusio et distinctio coiς nolo adapt ri ad actionem qu. uenus accipitur pro formula, ex quo formula non nascitur a contractu, sed constituitur xconcipitur,ut dicitur in l. r. 6 deinde .sside Orig.tur. Solum igitur potest ea distinctio adaptari ad actionem in quantu accipitur pro ipso tu Dre prosequendi, ut intelligamul adeste pr. aeexistetem causam seu materiam actionis, quando adest U TIL A CT aa
in conuentione causa habilis ad producendu actionem, in qua cocurrat factum utriusq; ct intcilina. mus non adesse cana seu materia actiora is, qliadono adeli causa habili ad producet ad uni actionein in qua concurrat factum ueriusq; pMiscentis, Sc secundum praedicta declaratur ex in d. l. iuri .& I. proculus intellectulsciendum est,crdit Terentia inter Iulianum Martianum conlistebat in eo, quia Iulianus existimabat Q in casu illius tex. cauosa,ex qua partes intcndebant obligari non foret
habilis ad producendum obligatione ciuile in debitore, xius prosequendi in creditore, Sideo existimabat opus esse' actio induceretur ex praeto ris iurisdictione,& hoc importat: lla uerba Iul. scripsit in factum ciuile actioine a Praetore danda, R5 aut quare Iul. existimaret illam causam, qua partes intendebant quod obligaretur is, qui dare debebat stichum, non cisci h .ibili ad producedaacilone erat . quia uidebatur actu ex manumis
sione Pamph.explicanda per te xiic ex adimplemento tuo,ego obligarer ad dandum ilichum,&quia in illa manumisiione seu adimplemento in
teruenit solummodo factu manum illaris no aut aliqliod factum meum propterea non poterat cuser habilis ad producendia oblonem ciuile in personam meam,sed Mart. ex illimabat lca illa, ex qua partes intendebant obligari, foret habilis ad producendu oblonem ciuile in persona mea, actione i persona tua qui manumilisti Pap.&propterea concludetur noli esse opus p ex praetoris iuri Q. induceretur aliqua actio, sed illa induci ex ipsa conuentione.&ia implementi, ro quare Mart. id existimauit exprimitur in ex in his uerbis. ia est diractus ex quo haec actio nasci pol. quorum uerboru sensus et , quia adest ca, in qua concurrit factum utriusq;. Na,uis dixi contractus nil aliud e quam ca oblonis quae ex utriusq; facto explicatur, uel in qua factu utriusq; sicurrit, uouero in casu dictae oblonis cocurrat iactu utriusq; non declaratur in tex. sed tu ita declarandu uenit: Nam licet a bis manumis Pamp.explicadus a te,no sit per se causa habilis ad producendia oblone ciuile,quia si antequa ego tradidissem tibistichum Pamph manumisiscs, ex dicta manumisso ne non potuisset oriri oblo ciuili id actio sed danda esset actio de dolo.ut dicit tex. in J.naturalis*quod
si facio. Ede praecuc tamen in casti quo tu tradidisti mihi stichum,&post traditionem ego manu missi Pamph. dicetur causa habilis ad produceduoblonem ciuilem Nactione aduersus te quoniaper traditionem dominius ichi non esset in me translatum . quia actum suit, et ex illa traditione sequuto adimplemento manumissionis ex parte
mei,tu obligareris,& sic in causa praedicta dicetur a
43쪽
D. HIERON Isnteruenire lictu utrius a uidelicet tui in traditioe
et factum ni eu in ni an una issione, Quod aut te. ille loquatur de actione inq:iant accipitur pro ipso jure proseq. mani sella colligitur ex plurib.l'rio quia ex .exprcise loquitur de obligatioe ciuili,que est correllatilia ad actione inquanti accipitur pro ipso iure proseq. Secundo quia loquitur de aclide, quae nascitur ex ipso contractu clioc non pol adaptari ad actione inquantu accipitur pro formula sidio tu inquantu accipitur pro iure agendi, scurioseq. Est tamen circa praedicta aduertedum ad duo. Primo et illa dii tinctio intc actione, quae nascitur, actionem quae ex legis iuris uel aut horitate inducitur quam doc .appellant dativa confiderari solum potest in obligatione ciuili, &act.quae
nascitur ex conuentionibu , uel contractibus, non autem in aliis dispolitionibus, seu negotiis, quia in alii dispositionibus, seu negotita, io.
tum pol induci obligatio ciuilis ex legis dispone& authoritate .ct in illi non pol colidcrari aliquaca,e qua producatur di nascatur oblo, sed consi deratur quod obligatio lactio producitur ex legis authoritate,ut patet i lcge Aquilia, ct in omni actione quae datur ex delicto Aliud ei quod licci doct.appellent dativam istam actione quae inducitur ex legis iurisdictione uel aut horitate tame ista appellatio e admodum impropria,quia ut statiminis declarabo,sunt plures casus, in qui actio inducitur in legis authoritate, in quit, competit actio directa,non aute quod datar, dc sunt et plures casus in quib.nascitur actio ex ipsa conuentione, dctamen in tris actio dicitur dari non autem copertat. Accedit quia poliqudm lex ex sua iurisd.uel authoritate induxit obligationem ciuile actione
propter aliqua conuentionem seu cam in eodem instanti. in quo contingit dicta conuentio seu ca, si mulctoritur&indiicitur oblociuilis lactio, adeo' ilia non il opus alia datione,&semper dicetur adesse pra exiliens materia ad producendii actionem,inquantum lex uoluit ex suae iuri M. authoritate propter materiam illius negotii induci obligationem ciuilem xactione, Et iuxta illud
ultimum posset procedere opinio Fulg uidelicet
non reperiri in iure actionem dativam, na considerando actioncm inquantum accipitur pro ipso iure proseq. poli quam illud ius fuit ex legis iurisd .indi actu iri, iam non pol amplius dici dativa, cum inducatur in eo instanti in quo contingit materia illius negotii non exigitur quod amplius
detur duo uero ad alii id uidelicci an actio inquatum accipiti' pro ipsa formula distinguatur internatiuam.&dativam adirertendum est primo, haec qualitas natiua non pol proprie referri ad ac
ionem inquantum accipitur pro formula, quia,
s dixi sermula ipsa non nascitur, nec producitur, sed coni lituitur xsormatur.d. l. a. deinde aedea morig. iur. unde congruentius'si ista formaretur an actio inquantum accipitur pro formula disti iaguatur inter datitiam,& non dativam Circa qua
concludendum est, a sic, quod illa sormula seu
actio dicatur dativa quam ex necessitate oportebat impetrare, qtiae ex eo quia impetrant con cedebatur dicitur dativa. Sed illa quae reperitur instituta.& formata in corpore iuris,d quam non oportebat inpetrare. ut dictum fuit in I.q. non dicitur dativa. ΠΡ.n .pot dici dativa, si abut alia impetration risei datione competit, quae conclusio probatur ex eo quia in iure nostro datio actionis semper ad formulam refertur,ut est casus in l. cum mota in ultimis uerbis. C.detran.in . si ovis diuturno. ff. siser. uenesin l.si seruus sticho. Ede in rem .uer.inducendo ut dictum fuit sin I. q. Est et casus in l. i. 3 β.&l. 3.ss depraescr.uer nam licet in
casu dictarum legum ex illo contractu in nominato oriatur actio.& obligatio ciuilis. dicitur tamen d ad ani esse ciuilem actionem in factum. Unde apparet dationem actionis in illis legibus referri solum ad actioncm inquatum accipitur pro formula quod etiam praesupponunt multae leges , quas infra referam. Ex praedicta conclusione in seroratquod utilis actio seu formula elidativa quia eratim petranda, non erat instituta nec formata in corpore iuris sed actio directa. quae reperitur instituta,& formata in corpore iuris,&qua prius non oportebat impetrare nulla ratione potest dicitiva,& ista conclusio probatur per lex in . quida cum filium in fines. de haered inst. qiratenus dicit non competituram uulgarem .sed utilem dari placere Ecce quod uerbum dari. refertur solum ad utilem,non autem ad uulgarem.& directam, quia ad illam refertur uerbum competituram , ad idεcist casus in i .fi fide Magist.conuen. nam quatenus loquitur de utili actione tutelae,quae competit ad uersus magist .dicit illam dari dum uero loquitur
de dirccta actione tutelae,quae competit contra tutorem, dicit illa competere. Probatur et quia oes
leges duna loquuntur de utili semper dicunt illa dari ut in l. qui occiderit I alienum ssall. Aqui ibi ideol utilis actio danda est xiii l. si uero non remunerandi i filiola. TMand ibi uerum est in factum actionem filio dandam,&inate. C. ad exhib.ibi, Utilis autem tibi propter equitatem dabitur actio depositi ct in .quoties C. de do.quae sub .mod. ibi,sed cum postea diu Principes ei qui stipulatus non fuit,utilem actionem competcre ad miserunt, actio sibi comodabitur, in .hoibus C.
de act.&obljg.ibi actionem ad similitudine ins, qui emit dari oportere saepe rescriptum est, xl
44쪽
DE DIRECT.quitur de utili in l. r. C.si aduer transac ibi tributa actione tibi cosulendu est, loqilicii destitit ut ibi
notatur in i .cum mota in s. C. te tran ibi utilisa α tio, lirata prae c.uerbis rem gestim demonstrat
danda est. in . ti: tor i. st de pio adi ibi sed utiles acti ex superficiario daretur, in .eiuptor .de haexed .uc ab .ucia .ibi. quavis utiles actiones ad nersus debitores lavreditarios placuit trabili in d. l. auida cum filiu in fi .is de her. inst.ibi inligare actione nocompctituram,sediti te dari placere, in l. s. in pri. U.commod. ibi dandam utile act commodari se, cundum dini Pii rescriptu Hinc est quod ex quo noxale amoeli utilit ex diuerso Ini .de nox &dictum fulta .in '. illa actio semper dicitur dari, ut in .si plurium eruus in l. nox ali in .non solii in .quoties I. Praetor ait. Ede nox ali, similiter quia illa actio seu sormula.qua experimur aduersus dominium a talis..tia est utilis, ut dictum fuit g. in s.
q. propterea semper dicitur dari. l. l cum etiasi si quadr.hinc et est ex mio actio despcculto,dde in rem uerso inititoria. J exercitoria sunt utilis,idcirco dicuntur dari ut dictum fuit s. in . q. Sed e contrario in omnib.legibus in qui b.iit me. tio de directad regulari actione, seu formula nunquam dicitur illa dari,sed quod competit .vel ea qes habet, desin hoc non distinnio utru oblo clauilis.& actio inquantu accipitur pro iure proseq.
inducatur ex testis aut horitate an uero nascatur ex ipsa conuentione, uel contractu. sed in utroq; casu forinula dummodo sit directa de regularis, nunquam dicetur dativam. Istud patet in actione legis aquiliae quia licet in ea actio ciuilis ius proseq. inducatur ex dicta legis iurisd. tamen in his casib. in qui b.competit directa actio seu formula leges non dicunt illam dari, sed et competit, uel quod in illa actio. uel et quis illa acti teneatur l. a l. Ita Iulneratas, . liber homo laci. T ad . Aquil . sed in casibus . in quib. copetit utilis actso scit tormula legis aquiliae uel actio in factum. quae et utilissem. per dicitur dari. ut in l. item Mela. sed si seruus ini.qui occideries siqui Halienuin eo.tit ad . Aquil . et si dicatur' i l .liber homo, laci eo .lit. dicitur het utilem actionem legis aquiliae sed non directa ct in .si dominus seruum eo.tit.dicitur'und tenetur actione in factum responditur quod sensus dictorum uerborum, hel utilem actionem &c. Et
quod habet utilem, quam potest impetrare, uel quod habet illam postquam impetrauit illud
aliud uerbum.teneri actione in factum , intelligi.tur non de ipsa formila, sed de ipso iure prosequedi per dictam Hrmilla. ut sensus si,quod pol per illam actionem . seu formulam conueniri. Idem et est in obligatione ciuili, actione quae nascatur contraliusseu conuentione, quia in illis casibus
in quibus competit sol iam utili actio seu sormula in legib. dicitur illani dari, ct cile d. t man l. I in h. xl. 3.ss de prae c. iter.conclusio pici: res ibit' actio dativa nil aliud sit tu i mutili cula lis non dativa est actio directa, set uulgaris actio scit formula, quod praedicta distinctio dativae donat tuae actionis refertur ad actionem inquanti in accipitur pro formula prout rcsertur distinctio directe, utilis .Fateor tamen e aliquando in legissi. dicitur utilem actionem competere alique habere uti lem actionem,ut in I.& idco .ss de iniΤ ibi rideo utilis institoria aduersu me tibi compctit. xii l. 2.cod.de Act.' oblig. ibi competit titilis actio, &in l. i. C de Magist .conti ibi aduersus magistratii ita demum est utilis actio ' in . si qui diuturno Esi seruitus uendicetur ibi sed utilem liabet actio νnem ut ostendat per anno Drteis c. in linen .ss.
si quadribi haec actio utili compctit. xs non quadrupes. Similiter actio depeculio dicitur q=co petit quamuis sit utilis ut dictum fuit cl. 3. ad inenassde peculio.ibi, filio suo nomine in id quod ad patrem peruenit competit de peculio actio. xiii l .in bone fidei eo tit ibi non solum actio de pecu. lio,& de in rem uerso competit actio, sed hac quoque habet adiectionem c. Sic etiam dicitur et institoria compriit l .sedd si quis xl si quis ex macipiis in prin .ss de ininitoria Attamen hoc est ea ratione.quia illa ucrba quod competit actio, uel quod est utilis actio,iael quod quis habet utile ac
tionem proferuntur in nostrum sensum, quod co
petitvi sit utilis actio quam quis pol impctrare re quae sit danda, et similiter' habre utilem actionem,quam debet impetrare. uel ea ratione . quia
dicta uerba referuntur ad tempus , postquani fuit impetrata,quia post qua fuit impetrata utilis actio in rem dicitur et compctit et .m est utilis actio et Qquis dicatur illam habere. Et insuper aduerten dum est. quod illa ivr.i, in quibus dicitur actionem dejectilio et actionem institoriam competere,loquuntur non de ipsa actione quatenus accipitur pro formula sed inquantu accipitur pro ipso iure proseq. nam hic terminus. actio de peculio. dein rem uerso,etistitoria accipitur et pro ipso iure proseq.quod Praetor ex sua iurisd induxit contra patrem uel dominum ex contracti filii uel serui in personam quoq; inii de ac et quatreus hic terminus actionis Hespeculio .uel de in rcin uerso accipitur pro ipso iure proseq. semper dicitur coinpetere nam ius proseq. non dicitur dativum ut superius fit it declaratum. sed quatenus accipitur pro forinula dicitur dari .et est dativa ex quo nulla certa formula est constituta a Praetore qtia quis expe
riatur aduersus patrem, uel dominu ex contractu
gesto per filium,uel seruum. Aduertendum est et
45쪽
D. HIERON Tad aliud quod ubi in lcge dicitur quod uulgaris,
deludi recta formula detur,ut l. si eruus fuetur. sensus elli in illa utili actione . quae danda,il, inseratur uulg.S directa fornaula, ut dictu fuit S. in Ast.
a Nona est q6, an directa Mutili sit cadem actio
uel diuersa quam pertractantiar. alii ind. l. I.
si. deact.& ubi dia udo dirccta S utilis actio quoad ipsum ius prost Ocndi ci eadem, sed quoad fornauiam cst diuersa, ita cunctuito euideterprobatur ex his quae supra dicta fucrunt, per quae fuit demonstratum actione ipsam, in qualitum accipjtur pro ipso iure prostqvcndi no dii tingui inter dircctam utilem, ut declaratum sui s.in'.q. Qua conclusione sic istanteircsultat declaratio eius Q dicitur in .si .adi; .isde magisconu ibi quatenus eadem actio in magiitratus datur, quae competit in tutorcs nam sensus est,quod est idem ius proseque aduersus magistratus,quod est aduersus tuto. res,& sic sit eadem actio quoad ipsum iis pro sequendi. scdu:cta uerba non habent huc ense in ,
ut eadem actio quoad ipsam formula, miliabs
que dubio alia cilior mula. qua experimur adscr. sus magistratum alia qua experimur aduersus tu torem. Resultate idcclaratio ronis eius, quod dicitur in . si alienu seruuso in .quemadmodum,et in . si seruus. si de noxat .vides icci villamet ac loci quae oritur ex maleficio serui, dirigitur aduersus dominum quoniam sensus est,quod actio noxa I.
quoad plurius prosequendi ,est illamet actio, quae oritur ex maleficio serui sed quod solum eii lucrsa quoad formulam;ut dictu se iis .in qq. EX pr. 3Odicta conclusione resultat etia resolutio ' an ita actioncs de peculio, de in rem uerso, quod iussu inllitori ad exercitoria,sint distinctae, alucris
actiones,an non,&sicans ni nomina actione, an
adiectiones. de qua qone habetur perito Bart.&doc .in l. 3. 9 si illius L .sLd pecu. per doc. in . I. C.quod cum eo nam resultat quod quo ad ipsum ius proseq.non sunt separatae actiones,quia in omni b.est idem ius prosequc n. Eii. n. in Oib. illud ius prosi quendi quod oritur ex contractu cito cum filio uel seruo quamuis illud ius prosequendi dirigatur aduersus patre. uel dominu . l. 3. . s filiussa. d.l.L.MLancillarum . Ede peculio. Resultat etiam quodquoad formulam sunt,distinctae,& diuersae quia alia est formula,qua de peculio experimur aduersiis patrcm uel dominum, alia qua exinperimur de in rem uerso, uel alia actione. Et si obiiciatur quod non possit dici idem ius prosequendi in omni b. illis actionibu , attento sunt diuersa edicta, diuersi tituli exquib.sunt introductae,&ulterius'iimpc, esse idem ius in isti omni b. actionibus, attent, illud ius prosequen quod oritur ex ipso contractust ciuile illud uero, quo pater,
uel dominus convcnitur dicitur praetorium β.. in ptisonam instit. dc actionibus. l. i S a iT. deictac si aliis cocord Respondetur esse aduertcdum quod pater,uel dominus c0ucniuntur nomine filii, uel serui, ut inst. quod cum eo .in prin. xijd. l. & an cillarum I.&contractus ille gestus cum filio uel scrvo est causa,propic quam actori compriat ius projequedi tam contra filium, uel seruum, qua m Ontra patrem,uel dominum: Hinc sequitur Q sit idem ius,& licet Praetor ex sua iurisdictione induxerit, sater uel dominus postliat coueniri ex cu
tractu gesto cum filio,us seruo, nsi tamen dicitur costituere aliud ius prosequcia di,scd solum quod illud ius prosequendi m competita ducrsus filia, uel seruum, possit dirigi duersus patrem uel dominum . h. ff. de magistaeon. Vult.n te alle, quod
ii idem ius prolequendi quavis cas statuat quodpcti compctens contra tutorem, possit dirigi cotra magi liratu iri. Et ratio est,quia illud ius,quo statuitur ut actio compctens aduersus unum, possit exerceri aduersus alium, non pertinet ad inducendum causam ex qua actori oriatur actio seu ius
gendi, sed soluiertinet ad inducend. iam ex qua reus obligetur xpropterea non sit efficere Udc sinat eliseidem ius actionis, quon jam cst eadem causa,ex qua actori competit illud ius agendi. C
sideramus.n in actione solum cana illan ex qua accori competat ius agendi, prosequendi, no autriri causam,ex qua reus possit conueniri, ut late alias decuraui ina naturaliter . . nihil coe in F le
II ctura Ideacq .poss. Decima et 'o quae si dire cta actio neg. geth quae utilis, quando agenda
fit directa & qua do utili Ad huius declarationem 3 oportet discuteret intellectum Lactio isde nego. scistis, circa quem Bar.& alii dicunt Q in eo poni tur illa regula generalis .ca directe,& utilis actiois eadc miti as ct idon effectus. Ego non recipio istuna inici lectum,ex quo tex.ille tu id solum uidetur determinare in iudicio negotiorum gestoru, ut in eo fit idem effectus, iacte potestas directe, ct utilis actionis, tamen istud non firmat in aliis iudiciis. Propterea omisso intellectu doc.dico pro eius intes lectu aduertendu esse, tibi expresse istud dicitur, quod illi cuius interetrix periri illo iudicio datur actio ne gest.&in hoc dicto ex prae supponit cplicet possit experiri directa, si tamen uelit experiri utili Q illic st danda. nam illud uerbia, datur,refertur ad utilem quam impetratur,ut sqctum fuit Secundo expresse in tex illo dicitur norcserre,utrum quis in illo iudicio agat, uel conue niatur directa, uel utili actione,& in his duobus dictis praesupponit et is, qui habet directam actione negotiorum gest.possi etiam experiri utili,&per.
hoc uidetur consendi id,et dicunt doct. in .si hae
46쪽
, in institutuy.ssast rebis per illu ter .quod in per 3 semisiusde non pol cile directa dc utilis actio que ad idem coperat,de quo infdicetur Tertio in illo
tex. dicitur et in extraordinariis iudiciis no serua. tu conceptio sormulatum. Quarto expresse dicit Q indicium iaciat lorii inge sit extraordinari v. Stex. praesupponit, et ex his duob colligaturio,
quare in isto iudicio neg. cst non refctat an quit agat,uel conueniatur direlia,uel utili. Ultimo tex. ille aperte uultri in illo iudicio neg. gest sit adgptas, ct de essectus utritasq; actionis, iden d si ei lipitur quae sit ro praedictorum 4 deinde deueniedum est adrcishitionem huius qonis. Et quantuad illud a illa subtilitas, an quis agat directa uel
utili non attendatur in extraordinariis iudiciis, o est . quem ponitic ind.l. actio, quia in illi extraordinariis iudiciis non obseruatur conceptio forinularum, ius ronis sensu scit, et in istis extraordiriariis discoessio .uel iudicium no restringitur ad causas deductas in formula, sed pol extudi ad quascunq; cas, quae possunt contineri sub illa actione proposita. Et tinc semiitur chin istis non attendatur ista subtilitas an proposueri directa an uero utilam, attento' licet proposueris si rectam poteri tamen in iuditio discutere oes cas particulares pertinete sal ipsum iudicium. prout si illas in uti.
Ii formula proposuisses, Ex quo iudic sum ipsum non restringitur ad cas quae sint expresse deducte informula Exemplum ei in iudicio m. st.ue
generale,& in eo uenti redditio ronum,& in quo ueniunt oia particulari negotia,&ies causae particulares.l. litet,&c ibi notatur .de iudiciis. Me iudicium extraordinarium ut praesupponitio ille ,ex quo uariatur iuxta uariatione carum .d ne.
gotiorum particularium, quae postea in iudicio deducerentur,quauis ab initio non essent in ipsa formula denotata,nec citringitur ad illa negotia blum,quae forent in ipsa formula denotata, nec re
stringitur ad illa negotia solum, qua forent in ipsa sermula denotata Et ex hoc resultat O. quare
in isto iudicio non attedatur ista subtilitas, an proposueris directam,an utilem quia si proposueris directam tamenon minus poteris prosequi in iudicio quascunq: alia causas, &quaecunq; particularia negotia. quae continentur in illo generali iudicio neg. gest. prout si proposuisses utile formula in qua dictas e particularesca &ea cla particulares cae&eaoia particularia negotia ex prcssis. Ex quib. habes colligere,qubi quis uult exprimere informula causas o negotia particularia quae fuerunt gesta debet proponere utilem actione. Rhoc est Q tex .uolliit in eo et dixit danda se utis actione nig. gest illi,cuius interest. Secundo habe colligere. Q dicitur actor experiri directa quado in sormula non exprimuntur causae particulares,
sed dicitur experiri utili, ubi causae particulare ,exprimuntur. Et in eo iudaeio ii retecta qui agat illa directa soriri uia i qua particulari. negociano exprimuntur, an uero utili. in qua exprimunt tibiliam Mena,quia iudicium neggcli est cxtraordinarium,& in extraordinariis in quil, non ob ν seruatur conceptio sormularu non attenditur in subtilitas, Quae ro sic illum sensum que .s. dixi.&in hoc tex .praesupponitur Q oes cauiae particulares, quaecunq: moti particularia poterunt discuti in hoc generali iudicio ne gcst et Q dictae causaeo particularia negotia non sint expressa iii Hrmula, quae fuerit proposita inrantu micro ad illud p subdit tex. Maxime quia utraq; actio eius λdem ellitatis Seundem het effectum quae uerba habent illum nsum qiutriusq; forinulae eade etiptas, idem esseclus, Ex quo, ut fuit declaratu illae dictione utilis,&directe actionis, reseruntur solum ad formulam,idcirco illlad uerbum, utraq; actio non pol intelligi de iure prosequedi Rouero quare sit eadena pia sis idem effectu directe et ut: lis formul. neg.gei .ea et , quia directa formulti ne gesto sic note dictae actionis quae est generalis comprehendito Acas ct oia particularia negotia, qui b.reus altringitur hac sua gestione, non minus quina si foret expressa in utili formula. Et hoc respectu djcitur ella utraq; sormula eiusde ptatis Nam uigore utriusq; formula poterit in eo iudicii cognosci de qualibet ca seu negotio particulari. Et ex hoc infero et intentio illius rex. non fuit dicere, In quoliba alio iudicio utraq; actio ui deli set directa θ utilis sit eiusde ptatis, essectu . Quia tex.ille uoluit oppositum in eo, et dicit illa subtilitate directe&utilis actioni non attendi in
extraordinariis iudiciis Nam i hoc praesupponit esse attendendam inordinariis inordinariis non tit eademptas,utriusq; actionis, ut clare patebit ex infdiccndit L praedictis colligitur,quod
directa actio neg. gel .ei cu in ea non exprimu notu causae, particularia negotia gesta per eum, sed simpliciter narraturqu6 couenitur aci neg. gcst. Utilis uero est cum ipsa particularia negotia in ea eX primu tur. Colligitur et qu6d semper potan utili ac negge. Est. n. infacultate eius,cuius in terest experiri illo iudicio,& exprimere in formula singillatim negotia particularia ex qui b. st obligatus reus. Dissicultas solum est ut declarentur μ' casus in qui b. non pol agi directa laci neg. est.
doc. in .curatori . C.denegges concludunt duo. Princio quod utili est necellaria aduersus curato rem,uel eius haeredes.d. curatoris, i. quicquid . . V.arb. tui.& ratio secundum eos, quia edictum loruitur solum de his,qui sponte gerunt,non aureme his qui ex necessitate officii, ut sunt curatores,
ct aaeredesa tutori. C. de neg. gest quae ratio ui.
47쪽
dilr confundi quia in iudicio neg. ras iapite serat an qtris agat utili,an directa.d.l .actio. Et quia utilis et pro gellis ex uolitiatate datur d.l ac ita cca simili idem dici debct de directa. Saluado tamen aduertendu eil nonae directe actionis ne gest. non est aptum ad denotanta cam officii clare, o necessaria il)rtilisa qua explicite narrctvr 'reus tenebatur gerere. Et huc uidetur pertinere Odoc. Nam cum nomen dictae actionis non possit dinotare nisi illam cana. quae uerbis edicti exprimitur, sequitur ut sit necessaria utili Min quaeX primaturca ossiti S cccxsitam O uod aut diciturq utraq; est eiusdemptatis ii det quoad dcdotanduparticulari negotia quae reus gessit, quae perit' tranq; aeque dc notanturd.l a ron aut quo ad denotandia c.im. ob quam quis accedit ad gerenda negotia alteriuς. Hatc.n. t solum per utilem denotari. Secundo concludunt et pro his, quae accesserunt post mortem no potagi directa.Moucntur quia uerbis edicti non coprehenduntur L 3 haec uerbas de neget Τ.quae concio non placet, quia i cet non sint expressa uerbis edicti,tamen cotinentur edicto.d Maaec uerba uer. sed si .unde sicut in directa actione no exprimuntur particulari nego, tia. ita etiam idem dici debet de his, quae acquis runt post mortem,que. dixi, tinentur edicto. Accedit Q quoad denotandu particularia nego tia .e qui b.reus tenetur est aequales plastiditis,&directe. Non obllat', sciit directa non es rapta ad denotandum causam necessitatis, it et non debet esse apta ad denotandu rugotia gesta circa ea quae accesserunt post mortem cum ad haec quoq; ob
coniunctionem quam habent cum his,quae extvbant ante mortem gestor, uideatur ex necessit te accederes. Nam respondetur piatio cur directa non possidenotare causam necessitatis est, quia causa uoluntatis. v. fuit expressa in edicto non potest concurrere cum causa necessitatis, Quae rocessat in gestis circa a. qua accesserunt post mortu Nam licet ad haec quoq; ex quadam necessitate accedamus,& no sint expressa in uerbis edicti tameconcurrim cum illinquaesi: nt expressa, hoc est cum pellis circa bona, quae fuerunt alterius uuiueret,sei moreretur propterea ipsa directa pomi haec quoq;.quae accesserunt dinotare .cum possint conci irrere cum illis. Sed' ita ut dixi directa fili: regulariter inuenta ad denotandum cam uoluntatis, ideo nequit denotare causam necessitatis, quae non potest concurrere cum causa uoluntatis. Undecima est qolan actio in factum oriens ex contracti bir innominatis .sit directa, uel utilis in
qua licet de mente doc. sit , sit directa, natis pertex in . iuri R. 4. de pac.ut dixi in 8.qo.tam contraria opi est serior & probatur in .i a.dc'. e praes. tb quatenus ibi dicitur,l, tunccxt
perimur actione in facili cum deficiunt uulgaria. atq; usitata actionum nona Iae quo collis: ur cractio in factum sit utilis. cuin detur solum in deiectum directarii actionii Et ro praesupp*nitur had. l. r.&3''ia nullis est nomen actionis per et possit denotari caluius contractus innotati xione cella est ut agavi utilidexplicite narretur factum S praestiuerba. troci molimo actiones ut facta sint dathiae suis ex hoc patre quia sunt utile, ut di Ni s.in 8M. Ad tex. in d. iuri . 4 Nici solutio emhis,quae circa d dixi in 8 q. Duodecima' a cul 6 an unus xidem possit habere utile, dc directa. Circa qua licet Bar.& alii in . si her. inst.Tadire
tenuerint et non percilis tex.&et quia utilis datur ex equitate i. Ede act.d ibi no quae equitas ceu valente directam.tamen contraria opi .est verior
quae apcrte probatur inci .lact.de ne ge declarando eu tex.udis in XM .Probatur et per i iii de praecuer ubi dieitur . necesse esse c5supere ad act praest. uer quoties ex illunt cotractus quor appel. nullae prodita stat,quae uerba innuunt licet existat coxractus habentes nomen quo casu copetit directa, tamen ex uoluntate possumus confugere ad actione praefuer.&lic ad utilem. Adtex. ind. l. si haeres. respondauricilicet illi haeredi sufficiant directe, amen non negat rex.quin dentur et utiles. Et a crtenduna est. ptile fidei c.sunt necessaria utiles,quoties opus in narrare Em restitutionis Cia. n. haecca non possit denotari per directam illam,quae copetcbat visuncto sequitur ut sit necessariautilis, sed quia haetas, cui restituta sit haeseditas fideic norii, et necesse exprimere quod sibi sit restituta haertaditas cum pos .it agere uti haeres directus eaddat tione qua potuisset agere et antequam restituisset. i5 non hiat nccesse experiri utili actione. Et o dicitur ibi sufficere directas Ad illud uero quod utilis
detur ex diis irat dico. argumentum procede ret, si accipi, actionἴ pro iure prosequendi.
Nam cum alicii deri ci copetit ius prostquendi, superfluum est a praetore eidem latur aliud ius prole .ltiadi laurs . a.dcia sed no accipimus
actionem in hoc trac.pro formula ergo dcc.Nan re uera O si adet ut ei cui co petit directa, detur Et utilis formula.d l. act.iΞde e.ete. Et licet olim utilis necessario erat impetranda da. a. C.de sor. directa uero non tamen haec disserentia est sublata.&ni.
hil aliud requiritur, nisi ut actio sit apta n otio proposito di. a. Et hinc est. Q hodie utimur solum rutili actione. Et ideo dicimus omnia iudicia esse extraordinaria. .fi. inst. de interd.iuncta l. r. C.
de sor.& sic disputatio utilis, ii recte non uid ecessaria,tamen quia prodest ad intelligen-
multarian .ll.& resolutionem plurium quaebnum,ideo haec adnotaui.