Historiarum anatomicarum centuria I et II, III, IV

511쪽

icto THOMAE BARTHOLI LIrem quendam, obtusum in intestinis prius oboratum, mox cum ad excretionem stimularet Natu ra,nec posset fractus viribus lecto surgere, supposita pelvi huic usui accommodata , sensisse se ali quid duriusculi per sedem exire, lustratisque fe- cibus tres lapillos inventos. Fortasse calculi illicum alimentis fuerunt assumpti, sicut hujus notae plurimos in gallinarum ventriculis invenimus, vel ex crassis succis & calore intestin tutin in

lapideam duritiem concreverunt, Loc. Aff. c. a. id nec vidit, neque alium qui viderit,unquam audivit.

HISTORIA XII. . Grucis Anatome. GRus mensae Regiae destinatus quum cula

trum sectoris, clavicula firmiter ossi pectoris adhaerente , eluderet, jussu Augustissimi Regis nostri ad aedes cl. V. D. Simonis Paulli nuper deferebatur, ut examinatis interioribus ossa artificiosa manu exsiccata compingerentur in sce leton. Ad spectaculum me invitavit solita sua humanitate laudatus Vir, mihi amicissimus. Visa nobis ibidem non pauca , quae repetitam memo etiam hic merentur. Clavicula in aliis avibus a pectoris osse libera, hic firmiter sterno connata

erat.

512쪽

His T. CENT. IV. 16 Ierat. Sternum ipsum non simplici cavitate praeditum erat, quemadmi,duna in Cygno observavimus,notavimusque cent. 2. Hi si .79. Ad asperae arteriae oblongae recursum, sed varijs ambagibus intus patebat velut labyrintheis flexibus , per quos incurvato ductu serpentis instar arteriasu sum deorsumque ferebatur, jucundo plane & admirando spe Raculo . Aspera arteria secundum colli longitudinem recta ad dexv aim sterni par' tem, protendebatur, illi deinde se insinuans immergebatur in sterni tubulum dextrum, qui al1- quot gyris circumvolvebatur, donec ad sinistram exitum quaereret, & ad pulmones vergeret, pr

fixo tamen osse hyoide, quale in Cygno descripsi mus. Tubuli hi sterni ampli erant pennae anserinae capacitate, invicem distincti, per quos liquor quicunque cum sibilo distinctus ingrediebatur &egrediebatur,ut eadem ratione aer ad clangorem obambulet.In mesenterio id singulare erat, quod intestina mesenterio stellae instar adnecterentur,

radiis inaequalibus. Quinque radii longiores intestin una protendebantur ex mesenterio, &totidem breves, alternatim sibi succedentes, quasi radium marinum videres , majoribus minoribusque eminentiis conspicuum. Praeterea duplexantestinum caecum, quemadmodum & in Cygno vidimus longu fatis utrinque exporrectum. Nul fa vesicula sellis,nec ullus in corpore adeps. Cae tera non attinet hic referre, quae aliis avibuScom

L munia

513쪽

161 THOMAE BARΤHOLINI munia vidimus, & de coeco duplici, ejusque usu multa commentabitur Iaudatus vir in Flora Latina

aucta.

vires AlexipharmaCae.

Nolo fabulosas aceti vires recensere, quas

veterum nonnulli extollunt. Saxum rumpere Plinius tradit, & de Hannibale nota apud Lul. 2 o. traditio, qui Alpium Diduxit scopulos, ct montem rupit aίeto.

ut Iannalis Sat. IO. utar versiculo : Sed fabulae huic laborem inclusit vetustas, quod nempe magna dissiduitate Alpium invias vias perruperit Annibal: Unde enim tanta aceti copia, quae viam sterneret exercitui instructissimo. Scio ex AElio Spartiano Pescennium Nigrum jussisse ut aceto miles in expeditione universus esset contentus, sine vino : Caeterum sitis necessitati ita consulebatur & viribus, neque tantiim aceti poterant secum inter alias sarcinas vehere, quae &necessitati sufficeret, & montium solutioni. Viniistud vitium in remedia transit,autore Pliniol. 23 c. I. FusiuS ea persequitur Galenus l. 1. de Simpl- Med. Fac. Nos Alexipharmacam vim inprimis miramur, quam in aceto deprehendimus, putre dini adverso, quamvis ex vino corrupto credatur

514쪽

H 1 s T. C E N IV. I 63 generati. Aceto rosaceo naribus carpisque applicato per aliquot dies in summa virium dejeigione fugienti vitae remoram injectam non sernet vidi. Quo fine & Aquam Analepticam Rulandi ingreditur. In pestilentia summum nonnullis est remedium. Novi quos solum acetum rosaceum ore sumptum carpoque illitum a peste praeservavit. In eadem lue acetum Begoarticum omne tulit punctum. Alii nostrates grassante contagio, aceto calendulae solo se muniverunt, & incolumes evaserunt.Vermibus quoque & putredini resistit, non simplex tantum, 1ed aliis mixtum, ut passim Medici experti sunt. Dioscorides l. s. c. a I. aurium vermes instillatum necare testatur, & adversuSomnia venena esse ossicari. Cesus l. 6. c.27 .exca

su cujusdam pueri didicit ab aspide ictum aceto

curatum esse. His contraria videtur recentiorum observatio, inprimis Dom. ranaria Medici Romani , qui Petri. . Obs. 3 6. micros copio observavit in omni aceto vermes esse, inprimis rosaceo, &quo acrius, eo copiosiores vermes fluitare figura Oblonga, tenues, cum parvo capite,enecarique si aceto vel vinum vel Theriaca misceatur. F. Pona. Saturn : Vermes velut argenteos natare vidit pisciculorum instar, qui recedente aceto Vi tro adhaerent. Ut autem utile acetum in peste,&febre maligna conficiatur, theriacam aceto mix tam in vase clause per mensem soli exponit Pana-rolui, semel in die agitando, & postmodum relin-L a quendo

515쪽

16 THOMAE BAR rHOLINI dum relinquendo ut Theriaca in fundo remaneat , quo peracto diligenter decantat & ad usus

laudatos servat. Mirabar cum legerem, quomodo vermibus scateret acetum, quod vermibus enecandis est Opportunum: Excusabam tamen quicquid animo conceperam, quod vermes in pulverem attritos lumbricorum remedium scirem, ictui scorpionis scorpionem mederi, vi 2erinam carnem venenis e Xtrahendis esse commodam. See vermes non credidi, qui flamentorum specie in micros copio mihi ante oculos obversabantur. Filamenta illa aceti impuri, facile Obi evitatem moventur,& fundum petunt. Inter has cogitationes commode D. Nar diu 'Noctes Geniales offeruntur, qui Nodi. T. p. 7s. micro scopio in aliquibus aceti generibus vermes , in aliis nullos observavit: Vermibus enim scatere illa aceti genera, quae ex vappa aut debilibus e vinis confecta fuere, unde nova potuit excitaritu tredo,reliqua vero ex generosis vinis penitus ver mibus carere. A vermibus quomodo omnis acre do esse possit, non capio, quun i enecatis illis acetum mordax maneat. Idem experimentum suc cedere si acetum aquae limpidae misceatur, me monuit frater D. Era mus Bartholinus, fluitare e

nim longiusculos vermiculos in vitro di manifeste cerni.

516쪽

Superfatatio rara.

VAria superstetationum exempla reςensent Rossiems de Part. C*Dseo . 6. c. 7. Bauhinus in Append. . Ray udas desecto. Caes. c. I I. l. .Obci 26. causamque reddit Hippocrates Lde supertat: In quibus exiguum tempus inter primi secundique foetus exclusionem intefcest At pex annos superistationem supputare, & primum diutissime in utero haesisse exesu odisteriote statu, inter rarissima numeramUS signatam . . Mira tamen superistatio Τri venda urbe Livoniae ni im honesta supervenat seculo superiori, quam a memoria hostra heinotiorem, hactenusquo sepultam in publicum protraham, lectu dignissimam. uterum prim0 cdnceperat, de instantibus partus legitimi doloribus I nihil enixa est. Anno sequenti uerum glayida , justo puerperii tempore, masculum edidi i fino demum insequente, morbo correpta primum conceptum exclusit, sed per partes & ossibus Per viceS exeuntibus. Superaret res fidem noctnisi publico instrumento Magistratus auctoritate su firmasset, quod in pergamena sigilso publico munitum ' mihi exhibuit Vir Excellentissimus D. Iohannus Belom ArhMater Magni Meschovia Ducis experientissimus. . Ut omnia sint lectori

517쪽

166 THoΜ A. BARTHOLINI certiora, verba autographP sistam ex Germania i lin Latium traducta. Nos Consules & Senatores civitatis Venden,

notum facimus omnibus & profitemur publicis his nostris literis, siquidem singulari providentia DΕ1 Omnipotentis Patris nostri , praeteritis annis in urbe nostra stiperfietatib cujus icon pr*xa) cuidam civis nostri uxori contigit, ut omnibus fidelibus DΕ1 omnipotentia innotesceret, & in periculo anxietateq; constitutis mulieribus cerista firmaque spes in hac miseriarum valle affulgeret: os nostri officii putavimus tantum DEI miraculi athon silere, sed toti mundo propalare, ut in onytibus periculis malisque mortales discant

soli DEO pqtenti fidere, spes suas illi s li com- linendare , in vera fide S pietate, qui omnia propaterna voluntate, nobis profutura , novit disponere & communicare, quod evidelitissime testatum fecit in hac nostra cive, quae unice spem & in miseriis auxilium in D E o Immortali collocavit felicissimo eventu. Civis laudata alitio quinqua-simo sexto lassantibus feriis Pentecostes primum

ventris onus sentiji,. quod ad consuetum tempus gestavit, instante vero partus termino, quum si' gna parturientium mulieribus nota adassent,nullus tamen iaetus prodiit, quos dolores parturientiunio tertiu diem pertulit, ut non tantum prae

sentes semina desperarint , sed & puerpera ipse imaΣimo angore conelia, quod apud se quivis se' l

518쪽

aestimabit, D E o se totam commiserit, atque ita laetus praesens in utero remansiit. Anno sequenti, non obstante priore conceptu, iterum gravida. Anno seculi quinquagesimo octavo circa quadragesimale festum,filium enixa est completum pinguiusculumq; inter ossa prioris conceptus annuo

fere spacio delitescentem , qui ne unica hora superstes fuit,quippe per octo integros dies in dissicili hoc partu haesit mater doloru plena antequam ex ossibus prioribus eluctari infans potuerit. Anno sexagesimo primo ante ferias Natalitias morbo gravissimo correpta mater, quum ossa primis eius in utero dimoveri coeperunt,& maxinib cum dolore per partes sensim ex utero prolabi, primu minora,post majora, luravitque ista ossium excretio a terminc dicto anni sexagesimi primi , ad Quadragessimas anni sexagesimi secundi, quum ultimo

loco ossa cruris maxima tanta dissicultate excrevit,ut fere in vitae incurreret periculum. Sex annos

haec foetus in utero suo gestavit civis nostra, qu deinde prodierunt cum maXimi. doloribus & cruciatibus,sicut facile quivis novit, adeo ut ex liberis quidam octς annorum mulieri huic tantis angoribus presti 1n ventrem se pr9je

cerit,inquiens: Ah materi utinam tantos crucia tu S , morbos & moerores liceret ex corpore tuo

eZsugere, libenter pro te perferrem ; quod matςr magno cum naudio audivit, & filii amore deprz- dic λVit, quo etiam factum est, ut constanti illius fi-

519쪽

168 Trio Μ' BARTHOLINI de permotus D Eus omnipotens, clementer ex hisnuseriis illam extraxerit & aegritudines septem annorum sexagesimo secundo seculi anno depuri Ierit, ut praedicta mulier pristinam valetudinent recuperaverit,& adhuc integra ea fruatur. Illi Ii, omnipotenti D Eo fit laus, honor & gloria pro tam immensa paternaque gratia, bonitate & mi sericordia, quem supplices veneramur, velit omnibus miseris , oppressis , infirmis Min periculo constitutis auxilio suo adesse, in sui nominis gloriam & nostram salutem aeternam, Amen. Haec omnia acta sunt & completa supradictis annis in nostra civitate Venden in Livonia,&Lubecae Im perlah ivitate libera anno hoc sexagesimo sexto divulgata . Ia rerum dista um fidem certiorem praesentes literas civitatis nostrae sigillis munivimus tertio die Augusti,anno dicto. . ti

solutor uili , eo ordine quo ex uteis prodierunt,

separata , singula' , suuta suis com pagibuβ, Prirnuam locus capitis ossa occupant numero succedunt clavictitae & scapulae, mox conδeffigiatae cernuntur; di brachiorum ossa, tum ossa coxendicis , crurum , pedesque. QA6d velo mi Tor, est spinae dorsalis defeetus, quae G flan in utero remanens morbi iosequentis occasione dedς

520쪽

rat. In universum Ossa excreta numerantur i.

Altera figura foetum alterum ostendit , qui integer secundo partu naturali exclusus fuit. Carianosus is est, & boni saniqUe coloris , quinque palmos longus, duosque latus, si brachia lateria bus applicata adjungantur. Difficile dictu est,ubi prior conceptus delituerit, in supers aetatione sequenti. Qui uterum humanam bipartitum cretant facilius se expedient. Rara vero ea est utesi fabrica in homine quae in brutis, ubi, quia plures

foetus generant, per cellulas. distinguitur uterus. Talem tamen uteri conformationem in qua dam puella circa annum 1161. Lugduni obser- , vacit Iob. Baubinus , ut testatur frater incomparabilis Cast. Bauhi s. in App. ad Ross. Eiolanus quoque notat l. a. Anthrop. c. s. anno I 61 mense Iunio in oppido Steinio n)illiari ultra urbem S. Dionysii , hermaphroditam a sedissectam,duplicem habuisse matricem, mediano pariete secretam. Linea simplici uterinum corpus dividi per medium observavi. An veris duplica tusin hoc muliere Vendense fuerit uterus, igno, τ re cogor, quia post mortem dissecta non fuit. Non sane necessarium id existimo, siquidem insuperistationibus, quando interjecto tempore &conceptus fit & partus, singuli foetus suis membranis includuntur, uterique loco separato adhaerent, ut excludi unus possit remanente altero,

secuS ac contingit in gemellorum partu, qui sola L s memin