장음표시 사용
541쪽
is,o Τ Η ΟΜ AE B ARTHOLI Ν1 longum, LXX dentes habet, omnes tamen adeo parvos, ut ex illis cominpde fabricari non possit quicquam, nisi calculi scacchici & cultrorum manubria. Ejus caput oleo repletum est. Immani rictu non aliter ac Bos horrendum edit boatum. Duas habet fistulas longe invieem distantes , quibus fit ut duplicem,cum respirat,in aerem mi tat fumum. In plano ejus capite gibbu s prae grati dis, instar domunculae eminet. Hinc credo spermaceti copiosius exscindi, quod in Insulis Ferrensibus olim vidit socer meus honorandus Christophorus Johannaeus, consul urbis nostrae spectatissimus. Naviculis damnum non infertullum Nonum Raud emimgur, a rubra crista, viginti
cubitorum longitudine, humani generis hostis infatiabilis
Decimum Ηmbuatur . Superiori haut absi-1hile, mira humanae carnis orexi laborans, cum ex mari in aerem prosilit, grande quod habet si1- percilium demittitur , Oculumque ips1 obturat.
XX ulnas in longitudine habet. Ab hominibus
Undecimum Nar bratur , a Nar cadaver, nam ipsius caro si comedatur, mortifera est . Innocens di pacificum, ea propter naviculis non metuendum. Dentem habet praegrandem VII. ulnas Iongum, cujus tota corporis moles in Iongitudinem XX. ulnarum protenditur. Hunc dentem
542쪽
Ηis T. CENT. IV. Istdiligentissime a sordibus & omnibus injurus defendit, niveo est colore, & in morem cochleae striatus , crediturque multis pollere virtutibus, quod reapse verum deprehendimus ut supraHist. IV. annotavinius. Verum si ullum animal hujus ceti carnis vel minimam gustaverit particulam,
velut veneno hausto, continuo exspirare credi tur . Contrarium tamen habet relatio Hai teni j,
& aliter observatum quoque in Issandia Anno I 6 o. in eo cujus cranium dono serenissimi Regis nostri in Mutauni Wormianum transiit,ex eo enim sine periculo Istandi comederant. Pinguedo ollis infusa,& igni imposita,evanescit, quod aliter se habere, nunquam ullus inveniet. Duodecimum Shel jungis. a testis quibus depia ctum est, LX ulnarum longitudine , pingue est &hominibus esui aptum , omnium tamen Cetorum qui ab hominibus consumuntur, naviculis periculosissimum. Ex nimia superbia & feritate, naveS evertere studet, quas vel pinnis percussu rus aggreditur,vel in via qua necessario naVigandum est, immotus praestolatur, ut necessum habeant,aut in illum impingere,aut intrepide obvia am ire, de si fieri potest malum declinare, eumquintactum praeternavigare. Asperis testis nons cuS ac rosis aut stellis exterius ornatus est & depictus, velut reliqua Stetbaliorum, qui pinnis indoxsecarent, genera, quae vulgo Ceti aquatici nuncupantur,sed minus proprie, excepto Noxd-hua qui solo rore victitat. De-
543쪽
Decimumtertium Hoddmesur, ab incurvo ro- ὸstro , seu Slettebachur. minor XXXV ulnas longus, omnium lapissime captus & inventus. Hujus generis, ut & reliquos Sietbalios, qui esui apti sunt, venantur Hispani & Galli. Ipsorum , lardum incorruptum asservari non potest Quam-yrimum enim in frusta dissecatur, sive suspendatur, sive in solo collocetur, in oleum resolvitur. fit ut hujusmodi carnis frustulum quod ,
pondo Issandicum majus pendet , a . tantum aut circiter solidis veneat. Hic so o. in rostro corneas laminas habet, omnes tenues quinque cubitos longas , sed leviter velut glutine coiis rentes, quibus sartores nbstri utuntur in vestibus
Decimum Quartu Nordhuatur, Cetus non immerito aquaticus appellari solitus, LXXX ulnas longus est totidemq; crassus, cujus corporis maximam partem caput constituit.Nostri mercatores ex 'la linguaXVIII tonnas olei exprimunt. Corneas laminas XIII. ulnarum longas habet,ac carnem prae reliquis opimam Solo fore crςditur vi-Vere,omnes tamen Cetos lardi copia superat: Sed quantu ad adipem & oleu quod ex ossibus confici solet,Balenas quae ReidarseuReingusishar a ventre corrugato , quod carnis mediocriter pingui indiciu est nuncupantur,non adaequat. Si rictum nimium expanditiispe moritur, tunc enim Iami'
nae corneae, quibus praeditus eji, ipsi per fauce
544쪽
His re GENT. IV - 173 transversim eriguntur , adeo ut urgente siti , os
Decimum quintum, randina, quod in arenis quiescat, viginti aut fere triginta cubitorum longitudine, arenis impense gaudet, minutissimos enim pisciculos, qui eos pervadunt, avide quaerit. Laminis corneis instructa est, & quanquam ab hominibus comedatur, nec grati est saporis, nec admodum pinguis. Vita dissiculter spoliatur, lenta enim morte instar Phocaeperit. In terra libenter quiescit. Si in arenis deprehendatur, inaccessa manet, arenas enim undequaque turbando, mirum in modum com- moVet. In angustias vero sinuum vi fluctuum pulsue spiculis non raro transfossa occubuit. Dicimum sextum aD a carvo de , nominatum, xV111. cubitos longum, Midarum
Decimum septimum Gemeitar in Iongitudinem so, ulnarum' extenditur , interdum longius. Decimum octavum siliarrehi, halecum pes
sese LX cubitos longus, judieio & ingenii solentia philosophus. Haleces aliaque piscium genera ad piscatores compellit, qui si discordesinVicem facti pugnaverint, omnia ex transvers 3n altum maris pellit. Ob huiusmodi commodum, nefas olim erat hunc Cetum verari. D*v
545쪽
liquis Reidis peculiare habet, quod adipe plenum sit, mediocri pinguedine, saporis gratia
nulli Reidarum cedens. Notandum Vero omnes Balenas, quae a carne mediocriter pingui &ventre corrugato, Reingultuatur Vocantur,pinnam in dorso ad similitudinem cornu erectam& acuminatam habere, earumque lardum, vel , diutissime as ervatum, oleum non effundere,aut ullo modo corrumpi.
Vigesimum Eafreidis apud Isandos in litto radejectum so cubitos longitudine superaVit. Steipi reidam quoad staturam, pinguedinem &yeliquas Virtutes proxime accedit. Omnes huiusmodi Reidae de Reingvhuesur, laminas corneas breviusculas habent & latas. Carne jugulo
subjecta praeditae sunt delicatissima, quae digitis avelli & inpastillos redigi potest, instar butyri recentis optimi. Igni admoveri non debet. Quapropter hujusmodi carnis arefactae pondomandicum majus , duobu) thaleris simplicibus venit. Ex lardo puro & paululum aeri eta polito duabus marcis. Sed lardum & inter me diae substantiae caro, simul sumpta, pendens tria clusinodi pondo, . thalero simplice emitur. Vigesimum primum Stepireidis. H ec Sancta
Balena Vocatur, defendit enim naves a malo
Ium cetorum injuriis. Sapiens est & virtutibΠε
546쪽
plena. Speculum Issandicum testatur eam qua maxima est , 13 o. ulnas longitudine 1uperare, quanquam adhuc longior inveniri possit. Ex
hujus Balenae anteriore superioris maxillae parte, usque ad fistulam dissecta caro, nostro tempore So. pondera Issandica majora ponderavit. In Aquilonari vero Isandiae parte, inventa est Una, cujus uniVersa caro pondo 8CO pependit. Hujus belluae spernia, ex nimia copia effusum, contra lepram, oculorum infirmitatem &plerosq; morbos, qui humanum corpus infestare solent, efficax esse creditur medicamentum, Scquamvis mullii sint pisces cetacei , quorum
sperma commendatur, nullus tamen hujus semen Viribus sequar. Carnem habet circa maXillas preciosama lalliameidur appellatam, sed apud jugulum adhuc delicatiorem, uerti mei durdictam:Illa vero carnis substantia quae Bahmeiadur Vocatur, in omnibus cetis qui edules sunt, pinnam dorsi in modum cornu errectam ambit. Vigesimum secundum Bastusa, Vapor ma
rinus, quibusdam Lynhbala, quod ejus dorsum Ericeto sit simile. Extat historia de Episcopo quodam Brandano , qui in hujus belluae dorso
tabernam fixit, missam celebravit, & non mulis Io post hanc,ut putabant,insulam submersa esse. cibu capere constituit,quod semel tan- tu in anno contingit, horrendum emittir ructu, quς tanta sequitur fragrantia, ut omnia quae in Na Prom
547쪽
propinquo sunt piscium genera, ad eum congregentur. Ipse Verd rictum aperit, quem instat
unus aut freti catervatim intrant. Quo stratagemate omnes capiuntur. Terram potius,
quam Balenam similitudine refert. Duo tantum esse existimantur, sed non multiplicari, alias metuendum esset, ne Victus aut locus ipsis suffectura essent. His ΤοR1A XXV.
N Obilissima quaedam apud nos Matrona
diu graviterque tumidum Ventrem gesta Verat, qui nullis remediis praestantissimorum
Medicorum cessit. Mortuae nuper cadaver privatim D.Paulus Moth, amicus meus integerrimus , reperitque singularem interiorum constitutionem. Levi vulnere in hypochondrio dextro inflicto, copiosissima aqua effluxit velut ex fonte, quae mediam nostram tonnam facile implevisset. Postea ampliato vulnere & per medium discisso abdomine reliquum eVacuatum spongiis inter peritonaeum & intestina, quae curiosius investigaturus . nulla invenit , sed membranam densibrem protensam ob osse Xiphoide ad inguina usque universum ventrem inqferiorem teg*ntem,Venis copiosis & amplis re fertam
548쪽
H1s T. CENT. IV. 17 sertam ut placentam uterinam aemula vasorum copia referret. Ex quibus copiosus ictor ad hydropem exsudarat, Unde toto curationis d cursu nunquam tentata diuretica, alias pro bcua, quicquam seri eduxerunt, aut morbum levarunt. Hac membrana resecta, demum in conspectum prodierunt & reliqua desiderata abdominis viscera. Sed in dextra parte ad hep tis resonem membranae adnatus erat abscessus magnus puro foetido repletus s unde de dextri lateris dolore aegra inpius coliquesta fuerat,nec in istud latus decumbere pbint. Tres alii abscessus seu vesiculae minores inferiorem meIΠ-branae partem occuparunt prope ingui , sed necdum ad maturitatem perductae , discita e nim aquam continebant. Lien quoque aptae mate infectus pressusq;puris copia effundebat HIs Tosci As XX
Non prorsus damnanda est corona dotiis subinde innatans, quia assectus capitis
let demonstrare. Nam licet oriatur quidam cir gulus ex vitri reflexione, quod obseruauit irrui Quaest. Med. o. tamenergeter illam umbram, quae discerni potest,alia cor a nonnihil
dissetans, observatur in aegrorum lotio,de cujus
549쪽
i 8 Τ ΗΟΜφ BARTHOLINI judiciis S differentiis triactant Actuarius I. 2. de Jud. Ur. c. I . Fr. Ρel L. q. f. R. n, 38. Corona lautem ista caput respicit, quia sue premo loco eL lfertur, ex quo serum ad Vesicam amandatur. Dolet interdum caput, quanquam non dole-ant1eliquae partes, unde serum suum effundit dolore pressum. Cur autem Matutae supremam loccupet partem, ratio in obscuro nisi quod laes j Viora omnia suprema petant , sicut in corpor ita & in matula. Multa sacro git involucro Natura, & plurima ex evenui sue ratione scj
mus: 'EXperiet tia nos cloetuir, c tonas urina: abfestuum capitis egea 'daces. Videmus in magnis febribus, si parum doleat caput, coronam parvam esse, in febribus parvis cum ingenti dolore capitis magnam quoque esse lotii coro nam. Nuper admodum Epileptici Nobilis prae- sui curationi, cujus lotio innatabat semper co
rona sinito paroxysmo trepidans, colore Vario, caeruleo, flavo, & pennarum; pavonis aemulo, qualis alias non comparebat urina quando ab insul tu hoc per vices liber erat. Caput hic anfectum, nulli dubitamus , & pulsatio frequςns, dolor, vigiliae mestitia, aliaque signa indubiam fidem faciunt, unde per erisin quanda materia morbis ex capice ad vesicam protrusa fuit,& in suprema urinae partein circulum a lQ itio prorsus diversum coarctata. 2
550쪽
2 Ravida quinto mense Mulier parilysi totius
corporis inferioris a coXis ad eXtremos pedes tentatur. Propter longam in decubitu moram gangraena nates de repente occupat , qua generosioribus remediis ablata, quum nulla spes vitae supersit, calore nativo a foedis evaporationibus infecto, prorsus deficiente, ad extrahendum faetum quinquemestrem, cujus nuper motum aegra Mater senterat, operas suas manusque certatim conferunt Medici pariter. Scobstetriςes. Hae igitur immissa manu nullum Retum in utero adesse clamant, nisi molavi fortassis : At peritior Medicui, itimorem statim deprehendit ex intestino recto faecibus indura tis repleto,ad uterum verh progrediens nulla Vimanum intrudere potet . Mortuae cadaver apertum, risumque os uteri arctissitiae clausum, foetusque optimi coloris & habitus in utero mortuus, nec Vicinarum partium taditate ulla parte putridus membranarum uterique densitate inter tot molestias tutus.
