장음표시 사용
121쪽
terea ge homine,qualiter vulneratu; suerit, & quomodo graecus codex habet. 1o xtis Murtia 6 oy.quae nos vertimus qual)ter & quo modo: videntur aute idem
sibi velle utraque verba,ageo ut abianae si alterum duntaxat adseribere illud tamen non praetermittemiax quo9 infra ubi ae iis tractat quae ab aegrotate re quiruntur auo praecipue indicat,ictum & telum, pro quorum varietate varieos laeditur: possumus ergo alterum verbu ail telum referre, alterum ad ictum
Quod igitur ass Hippocrati; sententiam attinet, non solum sensu inuestigari voluit mali modum,& quam operam requirat sed ratione etia intelligi ex iis, quae aeger re podet Ae telo atque ictu vi infra demostrabimus.Tradidit enim in libro de ostieina mediei prseeptum illud quos ad omnium morborum co- I ognitionem spectati nepe ut intueamur sani, ne simile sit an 3issimile id quod tractamus atque ut hanc rem ex maximis, facillimis & quibuscunque quomodocunque cognitis colligamus. Primo itaque eonsserari voluit indicia fra cturae subiecta sensui, quae maxima sunt & cognitu facillima deinae ea, quae eger respondet qui minii; esscacia sunt & eognito dissiciliora, & mente non
sensu comprehenduntur: huiusmogi sunt, quae Galenus Mis et rati j vocat, id est ex natura rei collecta atque indicata, quum alia sensibus exponantur, nec ratione insigeant. SEd,s manifestum non est, violatu nec ne os sit multo adhuc magis inter rogandu est nudato osse qualiter vulneratus suit & quo moso. nam quod Lois a3 ossa pertinet quae collisaeste solent & fissa non tamen apparere ex iis quatri homo responaei primo eniti sebemus ag cognoscen3u teneatur ne os aliqua M tali nova deinde rem citra specillum ratione & opera explorare specillo enim
,, non deprehenditur vllam ne os talem senserit noxam,violatumque si, an in-
, uiolatum seruetur: sed id mali ubi os vel ita ineiditur, ut teli vectigiu retineat,
,, vel a suo statu recedens desilit, aut vehementer rumpitur, quae siquis intuea ri tur,ipss quoque oculis comprehendet. Vbi os quod nudatum est sensu violatum percipitur,interrogari ossensum praecepit vi ex his quae responsseret, Ogensae modus & curatio intelligeretur At qui,m nudatum os inuiolatum conspicitur multo magis requiredum cen- 3 oset qualiter homo percussus suerit & quomogo quum non solum mali mogus& euratio sed quos dissicilius est ipsum quoque malu inde intelligi debeat:
hoe enim ii minus sensui exponatur coniicien3u est, ex ij quae homo resert de teli genere & grauitate ictus, & ex iis quae superuentur: Dam exempli gramtia sub retuso telo, atque ictu graui, filissi os aut colligi et egibile est, s homoeoneidit si sine sensu quasi Aormiens iaeet si oculi obcaecatur, aeque verisimile si os laesum esse. Duo autem sunt inter genera fracturie, quae possunt sensui ai5 apparere: quum os sinditur aut colliditur quia,quum inciditur,sic ut in eo teli vestigium relinquatur aut quum stactum Aesidit a naturali statu recedens ut ipse inquito oculis deprehenditur eo casu excepto quum os as suturam in- η ciditur: ubi non satis constat teli ne sedes an sutura si quod coipicitur ut ipse infra explanabit.Frgo ubi nugatum os issium non apparet primo danda opera est ex ith, quae aeger respondet, vi intelligamus, num collisum fissumve ossiti dein ratione atque opera citra specillum rem exploremus. Causam vero,
quamobrem hic specilli usum reiiciat, ipse euigenter ostendit. At quo pacto
ratione exploranda res est,postquam collecta est ex iis quae homo respondet nonne & hqc ad rationem pertinent,quum sensui non subiiciatu sed ratiocinantibua
122쪽
i nantibus nobis Oises noxam aenuntiet' Dicendum est,uel Hippocratem noluisse comprehensere sub iis quae aegrotans respondet,ilia, quae superueni ut sed solii requiri 3e homine iussisse; cuiusmo3i ictu percussus fuerit, & quo te lo atque inde eolligi violatu ne os sit deinde ratione ex his que superueniunt,
rem explorari idem cosi mat Galenus in quarto ae ratione curandi cum cari fas euidentes in alcare morbum ait, ubi nec sensu nec ratione a relienaatiar:
quas aliud sit per rationem inquirere morbii,al Dd per causas cui lentes, qua uis quq aeger respondet,aὰ rationem referantur: Hippocrati tamen placuit ita loqui. cum vi Galenus testatuo interdum exquisitam orationi formam eon to temnat optime autem lubitationem tollet, qui aHrmabit Hippocratem in1-perassemon vi ex iis,quq homo respoder, intelligamuq laesum ne os si sed ut, quum is scire volumus primo interrogemus hominem, & ex iis quae respondet dein ratione noxa aestimemus seque quam ait ratione nihil noui intelli gemus praeter ea, quae aeger responsset de telo ictu & i is, quae superueniunt Quid sibi velit quum ait opere infra demonstrat ubi seas pro δί nigro mesi camento impolito deprehendi ossis noxam conseribit. Hinc aute patet causas euidentes atque externas, quanquam nihil de curatione indieant: id tamen effecte vi malum ipsum innotescat. FInditur aute os rimis & latentibus & eonspicui ,colliditurque se ut colli sum non appareat. & a suo statu recedens aes ait ubi alter alterum ae in ,. dustria vulneret magis quam ubi uua itus: cumque a superiori loco telii vel iaciat,vel manu tenens percutiat viruialibet eueniat) magis quani, lutim ab ae quali magis item quum robustus imbecilliorem vulnerat. Inter eos,quibus inia deciclendo vulnerantur,quq iuxta os sunt,& etiam os ipsi am,quicunque a loco is maxime sublimi super durissimum quispiam, & val se hebes cadit periclita- tur ne sibi os snaatur collidatur aut a suo statu recesens desdat. ei uero qui
.. a loco aequali super quidpia mollitis decidit os eiusmodi noxa ,vel Dullo mo-- cio,vel certe mi lapis sentit. E telis aute, ius super caput cadentia vulnerant quae si iuxta os sunt,atq; etiam os ipsum,quod a sodo maxime subsimi & minime aeta. quali incidit quodque grauissinum, hebes admo sum δc durissimum est hoe 3 o si aere & eos sidere potest . at minime quod ab aequali loco, minime quod
.. leue minimc item quod acutum & molle. praecipue autem periclitaturos, Deia his modis laedatur, lupina ita vulneratur,ut e regione ad lineam telo occurrat, . sitie hoc manu teneatur sJue iaciatur, siue quid super o incidat, sue homo ip- se cadens vulneretur, seu quomodocunque porcuriatur olle e regione ad linea . relo ipsi occurrente. sub telis vel o quae a latere seriunt,os minu, finditur, col -
.. liditur ac desidit.quamuis nudetur: iuibusdain enim vulneribit; ita illatis,ne nudatur quidem. Quum os & sndi collidi possit it: ut malum non appareat, cumque id intelligi dixerit ex iis, quae homo respondet, iamiam persequitur, quo pacto
o haec latentem ossis offensam denuneient. 1 a quae aeger respondet semotis a is, quae superueniunt vel aa ictu referuntur,vel ad telum: haec autem pro sua varietate varie os saecllant sicut & eaeteras partes quae vel secantur; vel colliduntur, vel abrumpuntur: secant Galeno auctorem quinto dei atrone curandi)tela,quae acuta sunt:collidunt,quae grauia auraque: abrumpunt omnia, quum
vehemens imis fuerit idem sacit castis ab alto,vel gratie quidpiam durumque ancidens.omniasse ab Hippocrate accepta sunt,& ab osse ad alias partes tras
123쪽
lata .proposta igitur oratio uniuersa ad ictum pertinet,& ad ea, qtis vulnerat talterutro modo scilicet sue super capiat incidentia siue quod homo super ipsa
cadat quae nuc proprie non comprehendit nomine teli: tela enim videtur vota care, quibus alter alterum vulnerat, quae proxime exponet. Indicat igitur cu iusmodi ictu fingatur Ox & collidatur, sic ut malum non appareat. at quum
laeti, ictus pos at & sndere os & eollidere, se vi malum in aperto sit, & praeterea ita perrumpere ut a filo statu recedens desidat, non modo tractat de latentibus noxis quarum gratia de icti, loquitur sed de alites que sub eodem ictu
consuerunt euenire. Ictum igitur triplicem proponit citiam alter alterum vulnerat,quum homo ipse cadit quum aliquid super caput incidit. Commune est 1 oomnium os sndere,collidere & ita porrumpere vides aut quum ictu , a loco sublimi fuerit siue ille, qui viis nos infert sue homo, qui dedidit, siue id quod super caput cadit superiori loco maneat, magis quam ei; aequali atque ite eum os eregione ad laneam telo occurrat seu illi, quo quis ab altero vulneretur, seu illi quoil super caput ea iit, seu illi super quod homo cadit magic quam cum a
latere. Propite autem, iuum alter alterum vulnerat siue telum manu teneat s
see iaciat, os sinditur, colliditur & despiti s de indust a. magies quam si iiii pruclenter vulnus inferatiae ii robustus infriuiorem, magi quum s insim ii
validiorem percutiat. proptium item eius ictus quum homo cadit est collide re os & findere atque ita perrumpere, ut desidat quum luper durissimu quid- 1 opiam & hebe, cadit: nam ubi super rem mollem decidit, vel nullo modo haee sentit vel certe quam minimum. At si ictus ex eo genere suerit quum quid su per caput cadit,proprie quod grauiss)nuam au uJ intimque es admoliuni
hebes maxime solet eiusmodi novus asseri et minime autem, quoa leuc, acutis, de molle. Qua quani quoil super caput cadit, vadetur habere eandem condi
tionem atque id super quod homo decidit,scilieet ut sit hebes & auruin ad ijeit tamen grauissimum in eo quod super caput incissit. atque haec possunt re ferri ad telum quamuis ut diximus) non dicatur telu nisi quo alter ab altero vulneratur Aadit in fine i sue quomodocunque vulneret ad quasi praeter tria genera ictu; aliud reperiatur quod tamen .lifficile est mente cocipere nisi forta sole s alea, ubi homo ea sit ab alio linpulsus, aliua esse genus, quam, tuum per se cadit.quod tamen ut opinor)secus habet idem enim videtur genu ictu; siue homo per se aut sue ab altere, togatur: quocirca illud potius sentienduvidetur, quod Hippocrate hoc adiecerit, ut omnem tollat aifficultate ac dubitationem corum qui velint alia i se ictu genera.Tule quid Videmus in libro
de ossetna me siet, ubi de sensibit, de mente loqiititii; subiicit i Quae item Omnibus, quibus cognoscimus intelligi possi inti quali aliae praeter haes potentiae snt,quibus cognoseimus quum tamen niuilae snt.
Ex telis autem id potis inum os findit rimis & latentibus & cospicuis collidit & itia porrumpit ut desidat quos teres est orbiculatum planum, re- 4O,, tusum,gratae, Ac duriti idem quoque carnem collidit maturat & lacerat.vul-- nera praeterea si ab huiusmo si telis a lateribus, & in orbem caua sunt purulen ,, ta magis atque humida,& longiori tempore purgantur Necesse enim est col lisam carnem detritamque in pti; versam tabescere tela vero obloga ad Duil ,, tam partem tenuia acuta & leuia; carnem ita inei lunt & os similiter, ut per ,, totum penetren magis si collidant teliam autem sic incidens in osse relinquit,. sedem eiusmodi aute noxa & sedes idem est. Verum haec tela non admodum os collidunt
124쪽
3 - os collidunt, aut sndunt, aut ita perrumpunt, ut a suo statu reeedens de a sidat. Quaecunque ad ictum pertinent, late indicauit, restabat telum, quo, icili cet alter alterum vulnerat, ae quo nunc agit. Ponit autem guo genera teli: unum, quos collidit, stigit, & ita os perrumpit, ut des lat: alterum , quod ineidiiciunt autem uniuscuiusque generis spec1es complures quos, ut via cum ratione colligamus , scire conuenit duo potissimum in telis ab Hippocrate eonsiderati, pondus & figuram: nam durities,quam tribuit priori generi te lorum, est communis etiam alterius: nequit enim incissere, quod molle est.
io Quod igitur ad ponduς spectat, telum aliud graue est, aliuὰ leue quod gra ue est, sub priori genere est, quod leue, sub altero. At sgura, eius, scilieet partis, qua ferit, vel insignis latitudinis est, vel nullam fere latitudinem hi
bet is telum, quod latum est ad genus prius positum refertur, reliquum ad alterum. Porro quos latum est, vel teres est, vel orbiculatum, vel planum sere enim ad haec tria pertinent alia omnia: haec autem qualiacunque sint re lusi e seneeesse est. Quod 4nsgni latitudine caret, oblongum est, ut, quoa easin ferit, vel ad multam partem tenue, ut quod punctim: haec autem si ue ob aciem suae ob mucronem necessario sint acuta. Acuto telo carnem Mos incidi retuso collidi sensui apparet, quam rem Hippocrates non solam 1 o hie sed in opere de ulceribus aperte demonstrauit. Vt summatim igitur rem omnem habeamus, telum graue ac retusum, siue orbiculatum, sue tere siue planum, collidit indit & ita perrumpit vi deiidat oblogum, vel aὰ mus tam partem tenue incidit, & hoc acutum es ac leve.nam quod graue est,non modo in ei3ere solet, seg etiam eollidere. atque hoe pacto licet ex teli specie euiusmodi fractura si inuestigare, quod fuit Hippocratis propositim. Mu tuatur autem vocaboliam ασὶ μα, quod nos planum vertimus: ασι enim ut Galenus docuit) idem sibi videtur quod α- ὰρ t - θροι aurem integre signiscat, vi patet es libro de articulis, qu i de naso & ex eo praecepto Hippocratis , ubi ait,l Quae iudicantur, es iudicata sunt integre &quae sequun-3o tur. verbum enim integre vel persecte, ab Hippocrate dicitur α. m. Porro ei, quod integrum est, x perfectum nihil descit tale est plantim telum quilinaequaliter procedat nec quidquam habeat, quod caeteras partes superet,qui hos aliquid deesse videatur: vel, si magis placet, dicemus cimbi, graece si gniscare aequale, sicque eas em erit sententia, ut scilicet, telum αι set uti sit quoa aequalitatem habet quoὰ spiculis caret, lucia tandem planum est nam quod os lignis eat, eatenus ad telum quatenuq aa plagam refertur cum quale telum sit, tale oporteat esse os plagae: telum aequale, aequale item plagae os esseit D 9 autem voluit sub quo telo os violatur, carnem quoque vulnerari manifestum est, iii in telum primo carni occurrat,deinde ossi qua di re in libro quoque de si acturi; tradidit, non a imodum os frangi, res caro quoque vulneretur. Liti; vero, quoὰ subdit la telis, quae carnem lacerant collidunt & maturant necesse est vulnera seri caria, purulenta atque luimida de diuturniori tempore purgarid ipsemet rationem subiicit, quum inquit, neces e est eollisam laceratamque earnem in pus versam tabescere: nam ubi caro, quae ad plagam est, in pus verti debeat ac tabescere, ulcera primo caua e riant vel in Orbem, vel a lateribus, pro specie teli, quo a carnem a lateribus, vel in orbem detriuit, qua absumpta vicus cauum redditur, eadem de causa
125쪽
etiam purulenta sent & humida, quum caro in pus conuertatur, quod hu initatim xlcus escit, ad se quod ea quae superant ex sanguine qui verti in carianem aebet victi; humidum similiter & sordissum reddunt ea lenique siuturniori tempore purgantur quum non prius ex toto pura se ostendant quam caro collisa penitus tabescat, quo 1 tempore aecidit. hoc autem latius tractata Dit in opere de ulceribus, ubi ostendit, quae vulnera protinus glutinari posta sint: quae pus mouentibus egeant, quibus annumerat, quae carnem colla iam detritamque habent: huilasmoAt enim caro praeterquam quod ita ametii est ut restitui non possit: sanguinem etiam eontinet, e venis susum, quum subacto,venulae quae per ipsam discurrunt,abrumpantur: sanguis autem qui extra iovenas est corrumpitur, simulque caro, qua continetur, D ecesse est corrumpa tur. quod tamen sine vulnere collisun eis meaicamentis restituitur, quum catalor in unum magis coactus potentior si & medicamenta eis ciendi socia ha beat ut in sequentibus patebit. Caetera in hac oratione clara sinit. id tantum a
Dimaduertere oportet, quo3 postremo posuit Aeteli genere quod incidit, inquit igitur sub eiusmodi telis non a amodum eollissi os aut findi non tamen Degat 13 euenire posse, quandoquidem euenit ut ipse infici demonstrabit) ait enim de plagΛ uia ituras facta,ob loci infirmitatem interdia euenire ut quilii inciditur os, etiam findatur. Sed raro incidit, quod sibi voluit quum ait non admodum l. 2 O.. Mnia vero haec praeter iis quod in osse oculis compreheditur, requiren da sitiati grauiori, enim vel leuiori plays indidia sunt: ad haee si os ense,.. sine sensu, quasi dormiens iacuerit, si oculi obcaecati fuerint si vertigo ipsum
Cum in osse nu lato nullum apparet malum, interrogari homine iussit cuiusmo si telo atque ictu vulneratuς fuerit,ut inde intelligerentur fracturae illae, quae quamuis lateant interdum os tenent.Haec igitur omnia,scilicet quς spe istant ad ictum ac telum; grauioris plagae vel leuiori notae sunt, quibus subiicit ea quae vulnerato homini superueniunt: solet enim sne sensu quas .ior iniens iacere, vertigine prehendi cscidere, lent oculi obcaecari. alaee ubi non 3 cisiit leuius maluindicant: ubi sinti grauioris aioxamsic ut opinionem quae fuit
mens Hippocratin quam inquit ad haec si ossensu; sine sensu quasi dormienes iacuerit, & 'uae sequuntur . inter haec indicia, quae superuenire ait grauisti
nium est quo in homo sine sensu quasi dormies iacuerit quod ipse dicit hos nobis enim placuit sequi antea pietatione Corneli Celli que Galent sententi jumaxime colentanea ciban primo enim libro praedictionu,qui m exponit κάρος vocabulum usurpatum ab Hippocrate, nihil aliud sign1 sicare ait 'uam a nex pugnabilem dormiendi neeeuitatem. Alibi item scpius scribit,qtium secipe est, nec moueri hominem,nec sentire, non secus atque ubi dormit. Eitismodi stu porem Hippocrates alio loco etia multis incliciis annumerauiti est enim ma- onifestum iudicium cerebri violati. Rei qua inclicia, qui ina oculi obcaecantur, qu im vertigo hominem occupa qui in conciait, ad inordinatum motu humorum in cerebro tanquam a a causam referuntur: unum tamen leuius est,
alterum grauius. primo enim est mrbe, hoc est, obcaeantur oculi ut inquit Celsus)tenebris suffusi ideinde sequitur vertigo postea homo concidit qui ma es intenditur. sed hic vomitum praeteriit, quem posuit in illis sententiis quoqaphorismos vocavit nam vomitus biliosus i uper haec indicia, vel eerebri, vel
126쪽
i eius membranae esseniam ob ictus grauitatem sinissent. AT ubi os a telo nudetur plaga ad sutura; eYistente, aifficile est asserere se teli seὰe,relictum ne sit eius vestigiti in osse ubi id in ipsa sutura aceidat, quos in alio osse manifestu in futuea enim vita cum ipso conjicitur, reliquo .. osse asperior neque costat, teli ne sedes sit,an sutura . nisi sese; late a3modumis pateat . adisicitur etiam sedi rima, planiinque, ubi se les ipsis sutoris accidit, eumque os snditur suum affirmare difficilius est propterea quAd rima si ae
,. cidit, plaerunq; suturas occiapet . prompte enim hac parte os finditur & reiol . ., uitur eo quod natura tenuius si ac magis rarum quodq; sutura sicile sinda io tur,ac resoluatur. alia vero ossa quibus sutura continetur,non staduntur,quo niam hac firmiora sunt. At rima a 3 suturam suturae quoq; resolutio est, quamia non facile est asset ere:neque ubi a teli sese in sutura proseis eatur, eum sudita tur & resoluitur neque vSi sutura snsitur & resiluitur, propterea, p os &ca io collidatur. Verum dissicilius adhue est aserere,iatim filiam o, si propteres, is quod collisum. iii an loquia em suturae quae rimae speciem referiant, & reliqDo.. osse asperiores sunt, medici cinimum atque oculos fallunt, nisi os vehementeria resoluatur,atq; incidatur,ut telum per totum penetret: huiusmodi enim maialum & sedes idem est. Oportet autem, si vulnus ad sutustas suerit, & telum os
insederit siligenter animum aduertere, ut inuestigemus quanOXa Os renea
1 o tur quum a simili telo eiusdemque magnitudinis aut etiam minori, ictu aequeia graui vel etiam leuiori, multo magis homo hedatur, si telum suturas attingit, is quam si alia; partes praetiirae species quq nudato ose latent guas posuit,ssum & collisum, indicans qua via deprehi di debeant nune tertiam assit nempe sedem quae nudato osse ut inquit)interdum non apparet, nimirum ubi in suturis st,quam Dis in alio osse manifesta esset, sopia enim G1xit oculis patere quum os inciditur se,ut appareat, Da telum insederit nunc autem sutura obstat cur non appareat mon enim patet id quod conspieitues, teli ne sedes sit an stituta nisi ubi sedes magna fuerit cum sede enim teli xna futtiram intuemur,reliquo osse an 3o periorem. At quum suturae mentionem iaciat, de accidat ut rama in ipsi sintn- fa sat dissiellitis adhuc putat diiudieatu rima ne sit an sutura: num liqc a peritatem habeat & rimat speciem repressentet. finditur autem sutura vel quam inci litur vel quum colliditur: qui, in inciditur, quia non una tantum suturae par incidatur, sed alia phari unque lina itur & resoluitur hoe est diuiditur S aesi seit,tum quia os ihi insi maus est, tum quia sutura paruo negocio sn saturci resoluitur. ii iam uis autem non soleat,sub coaem telo ictuque findi os atque resolui qu am stippa demonstratum si alio ictu ne telo o snai; alio in eidi, iatamen potest ob loci naturam accidere, quemadmodum latic ob sutura: quod pater cum aliud os quod iuxta est integrum sertietur una vero qui ira collidi o tur facile sutura fudi resolui nemo dubitat. Irgo in i iti innodi ratibus me diei non sol An aspectu, sed mute etiam falluntur,nis si tresi sedes ac rima am plior fuerit . quare monet ut diligenter animaduertant: non enim satis est re lum atque iistii spectasse:saepe enim ictus mitior ac telum leuiit , suam vi alius os laederet, suturis eiusmodi noxas infert: atque iaci reo spectare quoque sedis naturam debemus ut intelligamus,teneatur ne os aliqua ex illis fracturis,quas deprehendi magno negocio testatur.
127쪽
H Orum quoque magna pars sectionem postilati secare solem ipsas sutu ira, non edipeait,scit ab illis recedere,atq; ubi sectio necessaria tit, prodii mum os seeare. De curatione vulnerum capitis, teque ratione qua deprehendi debeant mala ossis,quae non apparent, ita sentimus.
in superioribu quum tractauit ae sectione ad si acturas adhibe tu dixit rimas tam latentes ci manifestas,& sedem interdum sectionem requirere: quod Dune otia repetit:1acirco quia 3e illis noxis proprie loquitur, quatenus suturae
accidunt. Quod igitur a a j ectione pertinet, nihil mouessum ess ex iis,quae supra dicta stitit tantii situra relinquenda est sine sectione,& proYimu os secan dum eius rei causa manifesta est. diximus enim per futuras & venas traiire,& io ligamenta,qu ferro attingi malit eu supra quoq; sutura, posuit imbecilliores
ad resistendit,quamobre periculose etia secantur: Deile enim serra ad cerebrupenetraret. Quid quod secta sutura, cti callus incresceret expiratio prohibere tur Sed cum de parte tractemus quae secari non debet operaeprecium videtur adducere qua potissimu os secagum sit.scire item conuenit, cum os secetur ut detur exitus intus laedentibus ubi liceat perpetuo ea parte secandu esse, qua Meliuitis est sed hoc interdii prohibent vel suture quas Hippocrates edicit,ne attingatur, vel crassitudo ossis quod, cum no nisi magno negocio discutiatur, essicit vi cerebria agitetur vel nerui qui inae oritatur ubi secati su sit. Quocirca Galenus ubi eum curauit ut fractum os inter frontem & vertice erat, sic,vt Eo fractura etia ad os temporis pertineret non teporis os quod deesiuius erat,sed quod inter frotem & vertiee est,excidit.Hiq aduersantur quae Hippocrates in fine libri reeense ubi in excadendo osse, tu i crassi sanaum est,serramentu am
primici qua ambiguitate suo loco diluemu . Hqc inseruisse voluimii, ut quod polliciti stimus quae ab Hippocrate praetermittuntur, aliunde petita suo loco adiiciunius. Sed iamiam verborum ipsius edipositionem aggrediamur.inquat igitur Horia magna pars sectione postulat postierat sede,& rimam Atiplicem proueniente scilicet ex eo quod os incisum est vel ex eo quod collisu duo po steriora sectionem populant quod in superioribus etia ostendit. ia,quod privuposuit,scilicet sedes qDum os incissitur δDtaxat, secari non debet. atq; hoc si- ό omilites in prioribus dictum est. Quo i postremo addit de curatione vulnerum capitas,& quae sequianturipertinere videtur ad superiora, lutim & de sectione tractauerit,& de indieij; quibus latente, si actura: deprehenduntui aptius ta men ad sequentia refertur ad quam rem facit etiam modus loquendi,& quo linfra addit de curatione ulceris , deque 4 4 a deprehendenda latentes fracturas,
per scalprum & atramentum. ULcus in capite neq; vino,neq; alia re madefacere oportet, aut certe quam minimum
Ad curatiore aggressitur ulcerucapitis non quidem omniu,sed solumodo eorti in quibus os nudatu est uioru enim curatio ab ea digeri qua exigui ulce- ora aliarum corporas partiti nam Galeno auctore in eoi metariis in librum cleartieulis)Hippocratri sicciore curatione trassit in libro de vulneribus eapitis, in eo qui de ulceribus est ea vero ulcera capatis que usq; ad os 445 penetrant, sub iisde prs si iij; atq; aliarii partium saneseunt colligitur enim ex eo de Ga
leno in sexto de copontione medicamentoru generatim ad morbos pertinen tium, sicciora medicamenta vulnerato capiti eatenus issonea esse, quatenus os apertum est: quoniam capitis ulcera, bi os nudatu non est nihil proprium requirunt,
128쪽
i quirunt,magis q in alia corporis parte,ubi semper spectanda est natura assecti
sedis quocirca in opere de ulceribus e rehenduntur. Ergo solummodo eum casum exequitur in uniuerso hoc opere ubi os nusatum est,cuius hic serpenti mero mentione facit:nam; ubi intueri nos voluit, quid mali os senserit, & qua opem requirat adiecit nudato Osri in sequentibus item nudato osse interrogansum inquit homine esse,qualiter vulneratus fuerit similite quum fracturam quae acl suturas est, cognitu difficile ponit & quum incidi plagam iubet, ut malum ossis appareat nu lato osse a liungit. lud tamen animaduertedum est,s si telum membranam attigerit, quae sub cute caluariam tegit, easse ratioio est,atque,ubi os nudatu est. qui in propter dolorem incisensa tuc membrana sit quo facto os nudatum relinquitur,vt Galenus docuit secun lo de compositatione medicamentoria sigillatim ad morbos attinentium. Inquit igitur vleera capitis ma3efacere non oportet Madefacietia non moao in ulceribus capiti; sea in aliis omnibus vitanda sint, quum non prius quam siccetur, victis ad la nitatem peraucatur quonia ut docuit in libro ae viceribus id quod sanu est ad secum aecedit,& liceti sino magis simile est. sed quid est,s, ibi vinu acei pit,quamuis alia madefacientia repudiet: hic vinci etiam interdicit' nonne &capiti vulnerato vinum sa repellenaum, vel aa glutinandum aptatur aeque ac
caeteris partibus profecto nihil absolute respoden posse eesistimo nis 3istin
zo guatur,cum vulnere ne os apertu si, an mebrana inuiolata tegatur. Vulnerat
enim capite, ubi os nudatu non si ea te me3edi ratio iGonea est atque in alij partibus nam seu vino, ii aliis medicamelis vulnus glutinand si ac sevi Ga leno placuit qua Ge Aolore eapitis ex limio ubi opus si orae si bula inter se iungens quod si cauum sit carne prossucetibus nutriendii est clein se ad eicatricem perducendum: caro collisa in pus vertenda: vbi sine ulcere collidatur,primo repellentia & digerentia dein tantum digerentia a limo onga sunt quum timetur insaniatio repelle sum est vel vino, vel alio eiusde facultatis me sica mento & in summu nullii a serimen est ira curasso hoc ulcere atq; eo quod in
aliis partibus corporis 4ncidit. Contra si os nuciatum sit alitia consiliu est in, o alijs ulceribus,& idcirco vino interdicit quod in libro de ulceribus probaue
rate simul autem a vino cauen; inclicat no esse aia vicere capiti, osse nudato id proposita quod in aliis. Duabus sute de causis precipue constat vinii ad vice ra pertinere, & quia glutinat,& quia repellit, Dentrii opus est in vicere capitasose nudato. quide glutinatio desperatur quum contracta nacbrana, qua cal uariam tegit orae vehemeter inter se recedur,ut monet Galenus, cum ea Hipta pocratis sentetiam explanat ubi ait cum praecisum suerit os aut cartilago vel neruus,& quae sequuturi. Ergo cam glutinari plaga nequeat Do opus est vino, sed me si camelo quod carne producat. hoc,si ci ntida tu est Caleno a store)secities esse debet di magis detergere, quam,ubi patefactu non est, quum non o modo sceare sicut in ali)s ulceribus, & detergere carnem oporteat, sed quicquid in ose pingue est detrahere, vi caro quae incresei haerere illi possi Ve
teres ea medio amenta excogitarunt, quae, quam fere fra isto se sup=rdam tir,
catagmatica saeuiitudiistitismodi est emplastrum nigrum sub Artita alti tore.& id quod ad Moschionem refertur Inter harc, quae robustiora sunt, a capite
cephalica nuncupantur, quamuis non tantum capiti, sed aliis etiamnum par
tibus aptentur: eaus generis sunt Is emplastrum,uiride cephalicum, es quod Deileontem auctorem habet. Haec igitur medicamenta tam cephalica, quam
129쪽
calagmatica carnem producunt,& ubi os nilaatum non est, necesse est ex ali- tquo liquore vel cerato Ailuantur quum vehementiora sint: osse autem nudato per se carnem alunt, idque non modo in capite, sed in aliis quoque eorporinpartibus. Inter eophalica quae tam ari3a sunt, atque haec maxime probantur a Caleno quum Duasto osse medicamenta vites,quae illini possunt,& linamentatis excipi. Componuntur autem arida cephalica ex thure, itide, aristolochiu, panace, sarina crui, quanquam haec carnem communiter in ulceribus prodii cant: varie tamen mixta ut Galenun tradit) varia praestant nam, ubi sicciora adhibeantur cephalica erunt di nudato osse carnem producent: ubi in ea mi xtura superent minus sicca,sa alia ulcera pertinebunt. In ari iis itaque cepha- I olicis a principio ad finem perseuerabimus: ea enim est optima curatio vice rum capitis oste nudato, ubi scilicet, caro non si colla ia r alioquin in pu vertatenda est et donec tabesceret,quemadmodum ipse in sequentibus demonstratabit deinde cephalica conueniret Restat altera causi ob quam in ulceribus vi num a s hiberi solet ea est ubi ingammatio timetur,ut repellamus: tunc enim vinum nigrum austerum commo lissime perfunditur hoc etiam Galenus per sindebat grauis gladiatorum ulcera. quin & in aliis quoque membris cum
fracturae ossis, carnis quoqDe vulnus accessit Hippocrates eiusmo li vinu maxime probauit In vulnere capitis no aeque timetur angammatio, atque in ali)s membris & idcirco ia remeatum non conuenit, quo insammatio admossum 1 oreprimitur: constat autem non ita patere caput an lanam attoni, sicut alias par tes quilio ut infra ostendet)non contineatur, quas pars in serior a supcriori bus unde copi se materia recipiat, adde quod in partibus, quibus praetcr vlcus accedit etiam si actura, & os Dudatur, quum neces amo collidantur, maria
periculum est,nc initammetur quam in capite, ubi incidi & nuclari os potest etiam si curo minime eollidatur: quare minus dolet, ac minus insanimationi exponitur. vino ergo uti non expedit ut inflammationem repellat. Atque I, cpotissima causa est cur Hippocrates in vulneribus capitis vitium reiiciat: nani& vinculum & cataplasma, uae proxime repti labit,non alia ratione inutilia sunt nisi quia initamationis suspicio non est. Vinum tamen ubi aliquantisper 3 o infamatio nos terreret non esset ex toto vitandu id quod puto Hippocratem voluisse quum inquit aut certe st minimumJ.srgo victis in capite cum neque agglutinare expecitat neque repellentibus ab infamatione defenda, vinu non etiagit: nam qua uis siccandi uim habeat tactu tamen inimia est &principio madeficit, ius res capiti in solli 4ma est quod amprimis siccatia postulat, tua lia sunt cephalica. Huc accedit, quoa vinii austerum nigrum de hoc enian lota quitur)refrigerandi vim habet, sum teste Hippocrate)vlcera non mediocri
ter ludit idque magis cum os nudatum est. maxime autem in caprie quod non
Altini saeuitate, sed tactu etiam frigidis me3icamenti; ogenditur, ita,ut peri culum instet ne refrigerato cerebro neruorum distentio oriatur sx his pater, ηοquam misere aegrotante occisat qui non solum aliis vulneribus, sed illies etia, quae in capite sunt meaentur linteis ex aqua frigida magosactis nam si vinum incommodum est, quato magis aquai Verum multos adducunt hae medietna restitutos neque verentur asserere 43 non aquae potentia, sed miraculo proscisci cum sacris quibus da verbis prolatis aqua prope diuina readatur, & id est iaciat. quod per se minime posset. Quae superstitiosi religio eodem moaci re felli potest,quo refelluntur,qui scorpionem volebant carminibus & saluia De
130쪽
i cari. nam si utrunque seorsum experiamur, aena praastare aquam per se quod prolatis Ierbis inueniemus. Igitur, ut nugis omissis atque ineptiis rei naturam
persequamur,s giga aqua n5 aliter in ulceribus proscit u in frigidis morbis in quibus, si hominem non ita calidum nacta st calorem extingui & ipsum
interimit ii abunde calidum, quum calor frigus refugiat, & in unum coactus potetior res Aatur morbum exoluit.quo 1 placuit Hippocrati,quum iuuenem boni habitus aestate neruorum dissentione prehesum sanari aqua frigiau seri bit. etinctis itaque vulneribus aqua frigida nocet tune autem magis innocenter adhibetur, quum natura & corporis totius & partis asiectae calida est, cum, o affectus recens, quum per tempestatem lieet frigidis uti. quod fortasse voluit Cornelius Celsus, ubi sine peregrinis & conquistis medicamentis sola aqua frigiga eurari vulnera tradiGitenaque,vbi sustineatur,vlcus puria seruat,repelialendi vim habet & naturali calore aucto ianitate restituat. Sed, quum os apertu est,ex toto fugienda ess, non modo in capite, quod vino quoq; ogen litur seclin aliis etiam partibus. Quoa vero iactant innumeros eiusmodi praesidio libe
ratos, utina D aeqne liceret,interemptos aspicere, arque eos,qui conualuerunt... 4 Eque cataplasmate neque linamentas curare.
i Capite vulnerato,quum inmmmationis periculum non si quemagia sum non opus est vino,quoa repellat, ita nec cataplasmate, quoa collectam
1 o materiam concoquat, in pus vertat, & dolorem leniat. vlcera enim, cui nul
lux a sectus iungatur, quae molliunt & maturant, omnia aliena sun sub his enim dilatius perseuerat,sorsidum & malignum redditur quae proxima sunt, putrescunt. quamobrem ex toto vitari debent, ac praecipue in capite, qLod in primis secantia exigit,&propter causas superius ad gutias,& ne ut ipse subdit)purulenta caro os quoque purulentu ossiciat,quo corrupto cerebri mein branam,& cerebrum ipsum corrumpi ne starium esset. ea se causa cataplasmata summouet, quae fere ad pus mouendum insammationis causa sunt, at
que ex calidis & humi lis componuntur: cuiusmodi est,quod ex farana triti ei vel ordei constat, ex oleo & aqua diluta. eadem quoque reiicit, in opere de 3 o ulceribus & in eo quoa de articulis est qua ae fractura auris ubi Galenus pro 31dit cataplasmata usum resolucre &est emanare pose, non tamen siccare& detergere quoa ante omnia propositum est, quum caro producenda sit,& inflammatio minime timeatur. quod s aliquando doloris vel insanimationis eatisa adhibeantur ut ad ulcera frontis S ad ea etiam, luc in rela tuo capite sunt, quum me lictis scalpelli opera utitur, sere componuntur ex iis, quae iccandi magis quam lenienὰi facultatem habent,atque idcirco non sicut caetaura pus mouent duntaxat, ses non mediocriter etiam secant de repellunt, vi in sequentibus patebit. A linamenti quoque abstinencium quum piarunque dentur ut plagae oras ad pus ea indendum velaa os considerandu dilatent, o de medicameta excipiant qtiae quam fibrimi , tu est,sinametis excipiantur grae .ce dis dictitur: quamuis teste Galeno in secundo de ossiciua mediet) clon , tur etiam sa suppi mendum sanguinis fluxum 4 lia ulcere capitis nisi alities afasectus accedat, neque pus estonden lom quum insanimatio nulla sit, neque me iacamelum superinducendum quod linamentis excipiendum schis tan tum, ubi sanguis supprimen lus non sit, aperta plaga seruanda est ad os con saerandum, ut infra demonstrabit. sea, quum os vel sectuin iam est, vel perspectum est, & sectione non in liget, nihil ultra inducere linamenta expe-