Chirurgia : è graeco in latinum conversa

111쪽

traffundes. Agieeit hcte, ut ex natura loci no mogo indiciu vulneria & curanta idi rationem eolligat 3 prognosticationem quoque atque haec ipsa ad inuestigatissa naturam partis etia cogucit quo nomine ab Hippocrate hic traditur C Vtura,quae nu ato osse in plaga conspicitur, quacunque parte capitis vul- ,, O nerata telum suturae insederit; ad resstengum & ictui & telo itifi missima, est ut quum maxime,ubi regio inter frontem&verticem qua caput infri Dis sinum est percussa fuerit as suturas quas telum attigerit. Quum capitis natura proponeret, ut inae eius assectu co nito possemus &opem asserre, & quod stituru esset predidere,cle suturis primo tractauit, postea ostendit ex partibus ossi; quamam periciatos is laedantur: nunc ad suturas re- Iouertitur similiter periculti ostendens: ait enim eum socii,qui suturis cotinetur valde imbeeillum esse ad resistendo tam ictui u telo addit aute maxime inst-mas esse eas suturas quae sunt inter Dotem & verticem quam partem infirmis sinam posuit quod clarius est quam ut disputationem postulet nam quis au bitet si itura per se infrina est infirmum item os,quod inter frontem & verticem ubi haec in unum concurrant, locum infirmissimum sore. quamobrem insiti, tuum agit Ae sectione ossis,cauet,ne ibi secetur ubi sutura est I Vlneratur autem caluarie os tot modis suntque uniuscuiusque modi vul-- V neri; species fracturae plures. Hactenus caluariae natura,quod ad suturas pertinet,atq; ossis h1bitu & fria homitatem prςsatus ad eius iam affectus aggressitur agectus inqua sub ictu incidentes nanq; hos 3untaxat operis inseriptio pollicetur)quoru varios esse modo, seribit.& singulos aluidi in specie; plures modos hie intelligere debemus quasi genera seu clisperentia; ipsorsi assectutini: sic enim vocabuluntisos, id est,mo ius a Galeno oponitur in libro de ossetna mediet; ubi hune Hippocratis loci, adducit. inquit igitur Hippoerstes caluariae os tot mossis vulnerari, quot proxime si ijeii. Sed quiim res per se distellis fir & locus admodu corri rus,

atq; obscurus ne laboremus simul in re ipsa aperienda,& in verbas Hippocra tis eno3andis satius arbitramur aliquantisper ab Hippocratis oratione digre di modos singulos enarrantes, teinde ad eam reuerti. 3 o

Caluaria sicut infra ex Hippocrate colligitur pro teli ictus atq; ossis varietate varie frangitur :Galenus tam in libro ae morboru enusue,4 in sexto de ratione curandi eius rei tria talum genera proposuit ubi videlicet, caluaria colliditur, fingitur vel ita inciditur ut in osse appareat,qua telu insederit. Nonulli plura alia aAscripserunt quae ad illa tria quasi partes s 1 genera,aut quasi coposita adsmplieia reseruntur. primu ergo fracture genus apud Galenu est, ubi os colli ditur,quod pigrunqtie accidit tenera aetate sub telo graui ac retuso. Teli autem nomine nunc intelligi volo non modo id, quo alter alterii vulnerat, sed quod

super hominem incidit, vel super quoa ipse cadit. atq; hoc genus proprie dici

fractura non geberet: no enim frangitur os sed potius deprimitor sub fractura η. tamen coprehenditur,quatenus aliquo mogo continuu soluitur quod maluinosse fractura nucupaturiquare infra quoque ab H1ppocrate collisum os aa fra ctum tuas species a s genus refertur. Alterum fracturς genus ponitur a Galeno quum os stiditur,idq; similiter graui telo ac retuso aecidit,& sere ubi aetas induruit.h e aute quo mala collisum, scilieet & smum non ita sunt in posteliori parte ob erassituὰine ossis,ut ab Hippocrate docemur at roget quis quo ita pacto hoc genus simplex st, cureturq; a Galeno in sexto de ratione eurassi

112쪽

, sistim simpl citer quoa minime eoli sum ste u in Hippocrates no posse sit di os velit nis eoiligatur. Huic dubitationi optime occurrentiis si queadmotadu paulus rigineta seribit)os & leuiter & siauiter collisi intelligamus:graui enim ae retuso telo ita vehementer os interdia colliditur, ut quas plumbeu vas deprimator: interdum ita leuiter,ut parvipendi res 3 ebeat & nullius mometi existimari. Ergo ubi os finditur, necesse est eollidatur; quum idem telu colli dat sititit & findat sed ita leuiter inter3u colliditur ut quasi eo lisum 115 sit agrimam uniuersa curatio strigatur. Galenus euius cossu & ag persci eda quae ab Hippocrate tradiatur & aὰ euratione inten3it, hoe appellat simplieiter fis i o stim quod smum simul & eollisum dicitur ab Hippocrate qui non curatione, se3 ratione vulneru capitis exquisite persequitur. aliud os, quod grauiter colalisum est no solum ut sistim a Galeno euratur sed ut silium sinus & collisum

quin & Mappocrates quum ait quo telo os snditur eode elaam colli laturia a dii plus minusirino enim semper eo tem pacto sed nunc amplius,nue minus coli ditur. Tertiis fracturae genus tradit Galenus cum oes inciaitur, se ut in eo teli vestigio relinquatur, hoe leui telo fit atque acuto, quod intersit summam partem interdu alte os diuidit nonnunquam ita ut tessa resoluat perinde ac si aseia ligni fragmetu abscindatur prcsertiria si ictus a latere fuerit. vocatur aute

o simplie)hus fracturis. Restat ut cuncta alia quae a variis aucto bus tra3untur, ii sciem eomprehendi demonstremus aut consare Nonnunqua fractu os desta ait se ut cerebri membrana urgeat qui si acturi modus ex duplici genere coponitur,eu tolliso & vel ex sitra,vel ex inciso: duo enim exigi alterum,ut os deprimatur:alteru,ut ab alio quod naturaliter habet, separetur: alioquin subiectam membrana hauὰ premeret. Teiii itaq; graue si oportet ut deorsum os subigat neq; interest acutu ne si an retusu acuto inci litur os, & ab alio separatur se ut deorsit serpi possit retuso finditur se vi ab alio stiliter abseedat ae si incideretur.patet igitur hune fracturae modii duplici genere costare cum os collidatur & smul seti sudatur seu inci latur. Iam vero os quos fractu des o sidit modo membrana urget modo in plura fragmeta perrupitur,quae membranae pariter 1nhorrent,hoc ἐκ st μα illud 4, fecisti graeci Dominarunt. Euenit etia intergo ut os quod fractu deorsum copellitur simul cu telo sursum reueriatatur attollaturq; quod malu Galeno auctore, dii di stir vocatur:καμάρα enim stipse octauo de usu partita indicat)caua orbas partem fgniscat: quomodocuq; hoc accisit ex duobus vi retuli fracturae generibus coponitur. Superest alius ractvrs modus,qui ex rimaru genere est quum plaga in una parte cospicitiir ses altern sisa est in quci nullona plagς vestigium apparet huiusmosi fractura

graece απ χη e sue inratiostriquet nominatur. Haec sunt fracture genera quae vel a

Dimo cocipamus vel scripta inuenimu . singula aute ut ossedimus)ad tria illa o simplicia resertitur. Nue quod ad Hippocrate attinet scire covenit preter tres moisos simplices ex nue propositis bino ut os hie a scripsse aded ut quinq; in uniuersum receseat,sssum:collisum tertiit cum os deorsum subsidat: quar tum cum inciditur,seu telu summa partem violet seu alte penetret, ac sue ositieidator tatum sitie incidatur & vel sndatur collidaturque, vel solummodo colli latur quintum qui in finditur alia parte quam ubi pla , se ostensit. His quinque mo3is complectitur omnes 31werentias quas supra narrauimus nati que ex duabus,quas vi teri potuit omisisse, una cum fractu os attollitur, sub eo

113쪽

modo compreheditur,quiim fractum desait quoniam quod attollitur ut di- 1ximus)ante neeesse est ὰese3isse: altera ubi ita incissitur,ut excidatur & fra,

gmentu in3e reeedat,spectat ad eum modia quem quarto loco narrauit. Abu cie itaque singulo; fracture mossos exposui neq; contentus tribus illi; simplicibus, ut perfecte rationem vulnerum capitis inalcaret compostos etiam a s

didit quod non secit Galentis euius suisse propositu diximuς,no vulneru dis feretias persequi,seδ quoὰ in Hippocrate desisserabatur adiicere & ad cura

tionem intendere: ad id autem abunia fuit ternos simplices modos narrasse.

AdAit unicuique modo species copture; qua; ab ipso audiemus .inquit igitur Pliaditur os vulnere ubi autem Gndatur neeesse est eollidi id quoὰ iuxta ilia i omam est siqui lem quo telo os stiditur eoae plus minusve etia colliditur,

- idq; dum finditur. Hic est unus mo ius. species aute rimarum variς sunt,non is nullae enim tenuiores sunt nonnullae tenuissime ita,ut minime conspicue sint, ,, nec ah ictu protinus nec quibus siebus afferre opem liceret idque homine adia interitum praecipitat. Contra aliae crassiores & latiores aliiς latistimar:qusdam is longiores quaeda breuiores:quaedam recta ores, quaedam reetissimae, aliae mari gi; aut minii; sequo monullae in summo nonnullae altius Aescenaunt, non, nullae per totum os usque ad imum penetrant. Primum fracturς modia rimam videlieet his verbi; persequitur docet autesndi o; non posse niti eollidatur:telum enim quod si dii, etiam coll131t: hoc abo

autem vi supra indicauimus graue iit & retusum oportet: quod ipse quoque in sequetibus declarabit ubi praecipiet requiri ab homine, suo pacto percussius

fuerit,ut inde noxae genus intelligatur. hoc tame no vi perpetura,sea,vi quod

plaerunq; eueni accipiendii est: quoniam ut subdit si plaga ad suturas sit qui loeus es imbecillior liti in o inciditur: potest etia sndi, quatiis id telo acuto fiat:atq; hoc est quoa supra diximus ealuaria no solditi ob ictus ae teli sea os iis etiam varietate varie laedi. Rimarum specie; varici subiicit:quod spectat ad

tenuitate de si tenues sint omne ,non tame ita ut nullu si inter eas diserimen quoniam nonullae cras ores sunt & laticies,nonnulli; latissim; qua tu viaelitaee rinis ratio patitur quae perpetuo tenuitare postulat nonnulla: contra acleo 3 o tenues sunt ut neq; ab Dis protinus, nec quo tepore curari possent se ostedat, quae res homine interimit. Quoa Paulus etia testatur, qui rima tenuissimam diistam a capillo quum lateat, ac propterea non atten latur, prodi lithominem occissere. luinc autem Hippocratis locu in greco eo lice admodum corruptu ex eodem paulo restituimus res ius species rimarum in aperto sunt. Olliat etiam os potest,quauis in suo patu seruetur & eolliso rima non ac cedat hie secundus collis vero species sunt plures: na plus minusve co ligitur es altius ac totuos vel in summo magis & non totum,& plus minusve

etiam quoa ad longitudinem & latitudinem pertinet: sed nulla eonspectu co- gnoscitur qualis sit & quanta: neque enim,ubi quid collisio est, ab ictu pro o tinus quod eollisum est & malum ipsim oculis patet sicut etia osse fisso non

nullae ex rimis,quae longius tendunt.

Alterum modum 3icit collisum, sub quo naturaliter os habet, de non sitia litur: solummodo enim collisitu species collis plures sunt quae a princiriosaiant:neque enim apparet forma & qualitas ipsius noxae nisi tempore, pium os nigrescit.adiicit in fine sent etiam suo osse nonnullar edi rimis qui logiusten lutit4 ubi eas rimas signiscat,non quae prae tenuitate non apparerent sed, quae

114쪽

r quae vel ultra plagam longius serutu quas Galenus usque ad snem totas persequelagas scalpro noluit, vel altera parte sunt non qua plaga illata est, & sub

quinto mo3o in sequentibus comprehenduntur.

DEsdit os a suo statu in interiorem partem reces es, in quo casu etiam sti ditur alioquin minime desaerer abruptum enim fractumq; ab alio osse, quoa in naturali statu seruatur,in interrorem partem seee3idi seque necesse est quoil deiidit etia sn3atur Tettius hic modus Delidentis ossis speetes sunt va-- riae: nam & plus & minus ossis 3esait tum vel alti is vel in summo magi

Hunc fracturae modia supra abunae explanavimus, que a telo graui quod i o interdum acutum interdum retusum erat seri clare diximus:colligitur autem hanc fuisse mentem Hippocratis ex sequentibus, ubi telorum genera exequitur sub telo enim graui ae retuso voluit os 3 esὰere ideq; sub aetito fieri con stat ex eo quod stibait de modo fracturae quum os inciditur, ita ut telum per totum penetret in quo casu inquit si ineisum os aeorsum compelleretur, esset

alius modus ille scilicet sol, quo os deiidit quasi non disserat; nis in hoe o

Aeorsum compellitur in illo statu seruat naturalem, sed in utroq; os incassitur a telo nimirum acuto, quod in eo moὰo graue in hoc leue est. 3 quoA elario

infra ossedit qu)m ait Ios quod stie silum sue inessum aesai' .species hi

ius modi sunt pro osse,quoa deorsum magis vel minus compellitur. α o ix D sede teli que inciso osse apparet potest rima etia adiici, atque ubi rimari si plus minusve os necesse est coli 13atur quum qua parte rima inciso ossi 4 aaiieitur, eadem eollisum ei, quod ineisum & fissum est. Quartus hie moaucri potest & collidi os quos in ei datur quamuis nulla colliso incisoq; rima super is ueniat. st autem sedes teli in oster vocatur seges, ubi osse in suo statu manente. vigere licet qua parte telum insederat . uniuscuiusq; moili speetes sunt coplures nam quod ad fissum & collisum pertinet, sue utraq; ie3i adiiciantur, sueti collisum duntaxat varias esse utriusque species iam diximus. seaes autem per , se longior est & breuio recta magis vel in orbem: suntque huiusinosi multae,. aliae species pro teli figura: na & alte magis aut minus descendit,& angustior 3o est aut latior aut latistima. Aut prsciditur os,s c aute noxa cuiuscunque lon-- gitudinis ac latitudinis fuerit acl sedem resertur: moso alia ossa quae se ineliari uint,naturaliter maneat, nec quod incisa sint a suo statu in interiorem partem is compellantum sic enim sedes non amplius esset sed os 3esideret. Sive unia, siue tres nune feribat fracturae modos res ita habet. Inciditur os ita vi teli vestigium remaneat, quod fracturae genus appellatur ab Hippocra

te ἡδρα ia est sedes quum ut ipse inquit)appareat in osse, qua telum insederat: si autem ut dictum est)ab acuto telo quoa & ipse in sequentibus & Galenus in eommentario in libris de fracturis memoriae prodiair, quum sub telo aeuto incidios dixit atque id malum ab Hippocratem libro ae vulneribus capitis ηo nominari ἔδευν, iῖ est, sedem. Requirit autem se ies, ut incisum os nullo mo so ad cerebri membranam inelineturitiam tunc os des9eret qui est alius fra

cturae mo3us supra expositus. hic aute de quo nunc agitur in tres diuidi commode potest quoniam se3es interdum aliis ino sis iungitur interdum sola est: iungitur alijs modis quum os praeterquam D inciditur etiam finditui in quo casu necessario colla δatur antea enim monstrat ut ubici que rima sit ibi os etiacollissi atque hic erit unus modus.interdum quoque sine ulla rima incisum os colliditur qui est alter modus sivi autem haec vane,pro teli disertimine, quod

115쪽

non moJo acutu est & incidit sed etia graue,ita ut collidat, & osse duro rima iasierat,pr sertim quum ictus vehemens fuerit. At ubi seam per se erit tertium modum esciet sue pars ossis tantum violetur siue os praecidatur,ita ut telum per totum penetret.quod vitium Hippocrates guviati ij appellat.quo vocabulo utitur, quum vulnus alte descengens signiscat, ut in libro quoq; Ae victribus ostengimus. possunt ergo hi tres ad unum nempe ad sedem reserti possunt &quas tres sint numerari. Verba Hippocratis varie leguntur,nos hanc lectione, qua proposuamos magis probamus ut omnes hi sol, sede quae est quartus fracturς modus comprehendantur postremus qui adhuc restat quintus est mam siue seae; iucta alijs mogis sit siue sola ae seu penetret seu in summo sit tamen i essedes est,atq; unus omnino fracturae mossus. Nonnulla autem ex antiquis ex

emplaribus 111 sne mo3i postremi, qua prodiime sequitur habet fatque hie est septimus moausJeaae exemplaria quum Hippocraten ilietit potest etia eollidios quod inciditur quamuis nulla colliso incisoq; rima superueniat habet atq; hie est quintus modu, si cui magis haec lectio placeat, poterit hunc quartum

modum sedem videlieet in tres diuidere quemaamodia monstrauimus.atque

hae via ille qui subiicitur septimus erit. species eorum clarae sunt: nam sssi &eollisi supra positae sunt: sedis autem per se, siue telum per totum os penetret, siue per partem, species variae sunt, pro teli figura: tum prout plaga fuerit

longa lata atque alta. Lot Rangitur caluaria sub vulnere alia parte quam ubi plaga est, atque os nu-9atum quintus hic modus quod infortuniis ubi accidit nihil est quos iu uare possis,quoniam ubi hoc malum fit,ntilla via deprehedere licer homo ne id patiatur aut qua parte caluariae. Hic est postremus fracturae modus, quum plaga in una parte est, altera os

snditur. soranus cuius scripta de vulneribus capitis as huc extat voluit,que

modum in vitro ita in osse capitis ictu unius partis, no solum alteram fini, sed contrariam. quam sententia reprehendit Paulus AEgineta, neq; enim cre di bile existimat percussa unci parte eam findi quae contraria est neq; similem ius ient ealuariam vitro quum hςc plena,iil inane sit. censet autem euenire ut 3 6 caput pluribus partibus percutiatur sed in una plaga se ostendat, in contraria nullii plagae vestigiu relatiquatur in qua dein3e abscessu orto atq; inciso rima in cospectuiti venit Nos quicquid nostrates medici dixerint Paulo AEgine tae potius subscribimus quum ei lem Galenum ipsum fauente vigeamus. Voluit enim in nono ae usu partium ealuariam non solidam, ae sine suturis facta, ne percussa una parte, magna ossis portio violaretur, quo i eueniret, si solida esset efficiunt ergo suturae ut ictus qu)m vnam parte lae lit,alteram ρος ultra

suturam est non ogendat,sed noxa terminetur ag ipsam futura. Quare ii malum quo9 ab ipso agertur,vltra sutura non pertinet, multo minus contrariam partem vexabit. Hippocrates aute non loquitur de contraria parte sed de alia oac Aiuersa,quae vi snciatur,non raro euenit iis qui in capite vulnerantur: telo

enim plaga sit & os nudatum non longe autem a plaga mogo in hac, modo in illam partem o frangitor: quoa etiam in assere accidit, qui, si malleolo seriatur non finditur,qua malleolus attingit sed iuxta: atque hoc agit Cornelius Celsus, cum inquit seri posse vi alia parte ictus fuerit, altera os sderit. Quod autem ait nulla via deprehendi posse an homo id patiatur,aut qua parte ma risessum est quadoqui gem ea regio tecta est, neque nudari debet, quum nul

116쪽

, tum sit indicium quod ubi rima sit denuciet,nisi procedente tempore, quum

superiecta cutis intumescit,ae ubi no nudetur, nulla ratione 3ignosci hoc ma luna potest,nec quam partem occupet. Fit etiam interdum,licet raro, ut ex se periori loco cadetibus al1quia an cerebro vel in eius membrana rumpatur,te ste Galeno in seeonao ge compositione medicamentorum as singulas particulas attinentium, quamuis cute integra &osse, ut docuit Celsus. sic casus ab Hippocrate omittitur,quoniam eos solum persequitur, in quibus os nDὰatum est vi infra patebit.,, I N his fracturae mogi; ad sectionem venieaum est quum os eolliditur, sue - 1 res lateat siue in aperto sit atq; ubi finditur,seu rima oculis subi jeiatur, seni, minus appareat. Praeterea quum os inciaitur sic, ut teli vestigium in eo relin io quatur &simul vel staditur, & colliditur, vel sine ulla rima eolliditur; in hocis fracturae modo ag sectionem eonfugiendum 13 autem os quod a suo statu re-- eessens desait, raro seca Aum est, & qiue maxime desigunt, & maxime perrupta sunt minime sectione requirunt. Ad haec neque seges teli ubi os no sn- ,, datur & collisatur secari sebet: neque id os etiam quod praeciditur si ineisloi, magna fuerit & lata nanque hare & sedes idem est A fracturae mossis,quos sigillatim enarrauit ad curationem transit, atq; asseam primὸ quae manu adhibetur, nempe ad sectionem ossis, indicans quibuur o modis ea coueniat quibus aliena sit. quoὰ vi via cum ratione intelligatur, an

tequam verba Hippocratis exponamus, secandi causam semonstrabimus. In curatione fracti ossis eatienssum est in primis ne & in osse & in partibus, quae vel ipsum tegunt vel eo se teguntur sanies colligatur 1, e enim ibi subsistens quo maligna sit,cucta corruperet Quocirca Hippocrates ad fracta membra iuncturam illam ex binis fascijs adhibuit: eo eosilio, vi quiequi3 in vitiata sede collectum esset expelleret simulq; prohiberet ne qui 3 aliunge concurrenseausa instimationis esset. id si in eapite seri posset nihil antiquius. at quoniam per capitis habitum fasciis a vitiata sede transfundere saniem aὰ alias, & altu de cocurrente reprimere no licet prςterquam in fronte ut ipse infra aemona o strabit seeari os uoluit ut patefacta membrana, exitus detur materiae, quae in ea recepta est quoa s aa membrana nihil coqueret,ipsam aperire Galeno auiactoreo superuacuum esset. Sessin eompluribus fractor mossis sanies a A mem branam ealuariae subiecta concurrit facile enim deorsum fertur. Ergo vispa eium sit aa extrahesam saniem eqeogitata est sectio ossis. quare modi fractu rae,qui tales sunt,ur cerebri inebranam per se patefactam exhibeat; sectionem

non requirunt ea tantum fractura iecari debet ubi sanies, in membrana cere

bri eos lecta, etiitum non habet. Recte igitur Hippocrates quum os colliditur aut stiditur,siue in aperto vitium si siue lateat sedari os iussit,quum in his casibus non sit, qua sanies excedat: neque enim aperta est membrana. Quod s o caluaria incidatur quem fracturae modum sedem vocavit) & praeter sedem vel collida tui tantum vel eollidatur simul & findatur,aeque etiam secada est:

quamuis enim sedes, ubi telum per totu os penetrauit,samei exitum praebeat,

non tamen uniuersae, quum sub aliis partibus quae sisae sunt 3c collisae, sanies coeat quae nisi membrana patefacta extrahi non potest quare tune quoque adsectionem veni edum os vero quod fractum gesAit sectionem raro postulat praesertam,quum maxime perrupitur maxime'; des ait: satis enim spadij ha-

bet ad saniem e3ucendam, & per se de quum citra sectione eiusmodi os ad id l

117쪽

facta seretpe demitutina & demi alioquin deberet si cerebri membrana pun- ageret Iaut certe attolli,s eandem comprimeret etiam si nulla sanie; esset.saepe autem ita perrupitur,ut possit site vlla sectione evelli aut ab ipsa natura eiici, quemadmodu Hippocrates infra demonstrabit quum subiiciet ossa quae ma gis abrupta sunt, minus periculosa esse. Hoc igitur sbi voluit quum inquit, quoa desidit raro secandum est . per se aute sedes sectione non postulat non

quo semper os siet, quantu ad extrahenda saniem oporteret quum intergum, per totii os non penetret sea quo vel n1hil ad membrana consuat, quod verisimile est, cum levi ictu telu similiter leue summa caluariae partem incisit,vel, si consuit vi probabile es) quum telia maiori impetu alte per os totum desce- rodit exitum habeat potissimu ii se3e; amplior ac latior fuerit . quam sentetiam

comprobant verba Hippocratis,qui os incisum sic, ut telum non penetret,ait seimone non egere quandoquidem nihil in membrana reeeptum est id etiam euenit,ubi rima est quae usq; ad membranam non penetret: tunc enim ut in

sta patebit a sectione desistitnu; quum rima finitur: quia quum os totum non si131tur probabile est saniem super terebri membranam no colligi. id autem, quoa ita inci3itur ut telu per totu penetret si haes magna fuerit & lata aeque voluit seeandu non esse aῖiecit autem magna & lata quoniam si non hiaret, quantum satis esset ad saniem es 143en3a amplian a eger.eenset enim sub eo

ictu quo rotum os inciditur omnino saniem ad membrana ferri quae dilatata 1 osede necesse est educatu igitur,ut rem summatim colligamus Hippocrates ex quinque modis fracturς quos proposuit,quintum omittat,quum nec sectione, nec alio remedio curetur, vi pote qui lateat ex alaas 111 pruno & secudo scilicet,

ubi Ο silum & eoilistim eis, ecari debet: tertius quum fractum os desidit raro sectionem exigit. superest quartus,quum os inciditur, in quo a 3hibeda distinctio estinam si incidatur & simul findatur & collidatur, vel collidatur ta tum tunc aeque sectionem postulati si solummodo ineissatur vel totum incisi tur vel summa pars in hoc casu, quum nulla sanies in me brana colligatur, sectio stipeius cita est in illo si satis hiat omitten3a alioquin secagum Hinc patet quanto in errore versentur platrique ex nostri s euli chirurgieis qui ubi os 3 oineisum est nulla distinctione adhibita ass sectionem veniunt frustraq; aegros

cruciant,& in perictilo vitae constituunt perpetuo autem sectio,vba necessaria non si vitansa est vi plus in osse propugnaculi cerebrii habeat,si habiturum it eo exciso. At non solum decipiuntur quum os secant, quod secassum non est sed quum ex eo quod ei cien3um est maiorem modum aDserui quam ne eesse si & eo magis apertam cerebri membranam peraculose relinquut,osten tantque ampliora fragmenta complura quae a caluaria detraxerunt eoque tibi

pluς praestitisse videntur quo plus ossis substuleriat. Quantia vero demendum iit Hippocrates non tradidit sed ex Galeno & Cornelio Celso colligitur quarem optime intelligemus,si causam cur getrahatur animaduertamus.Hippo- 4 Ocrates vi viὰemus)non alia de causa os secat nisi ut detur exitus cerebri membranam i dentibus seδ seut diramuso detrahendum etiam os est,quauis non secetur ubi membrana ccimpr1m1t aut pungit vel, ubi fragmetum aliquod ita

ab osse integro diductum est ut soligari amplius non possit id clarius est,si ut ab Hippoerate exponi debeat, qui breuitati madiime studet. Huiusmodi igitatur osa neque serram, neque terebra postulant sed tantum aut sorcipe prelie sa,aut scalpro circumrasa,vel praecisa euelliitur. ergo,vbi secatur os, ut humor, qui

118쪽

l qui eerebri membranam distringit, uratu quam minimum ex eo detrahe dum est. exempli gratia ubi fissum est, hactenus demensum est ut rima hiet quantum curationi satis est. Celsus, ubi rinas ora alteri inseAit, satis putat id quod eminet plano scalpro excidere si orae inter se coprimuntur a latere rim , interposito digiti spacio terebra seramen facit ab eoq; sealprum Auabus lineis ad rimam agit,cid i malitu 3mem. C. literae sic ut vertex eius a seramine bassad rimam sit ae si rima longiuς patet, ab altero seramine rursus smile sinum facit, ubi vero fractum os simum iit, terebra in orbem per rat, & septa,quae inter seramina sunt scalpris excidit,quo pacto satis exitu praebet intus laeὰen

tibus Os autem,quod vehementer est perruptum, Galenus totum alaserri ius si, ubi rima longius pertineat, eam demi usque ad finem noluit, cum caeterisio rectar adhibitis nulla inde sequutura si noxa . callo enim inerescente seliga

tur. ia item os, quod deorsum insedit Celsi auctore) si cireumpositae estua

aliae ex aliqua parte inhaereat,totum au erri non debet sed lunatus sinus saeie dus est & 1a quos cerebri membranam premit lamina attolli dum ae si quid spinosum est praeci tengum.

5 Pectare autem in primis conuenit; qua parte capitis homo vulneratos si num imbecilliori & eapillos iuxta voluti; intueri nanque ubi telo incis

fuerint & in ipsa plaga cotineantur,verisimile est os nudatu esse, quod quum es o euenit,asserendum est violatum suisse a telo. Haec animaduerteda sunt dicen- laque,priusquam manus homini iniiciatur. 1nordinate videtur de vulneribus capitis tractare quum proxime loquutus

fuerit se curatione quae manu adhibetur nunc transeat ad indicia, quibus os sensae innotescunt sein ad curationem reuertatur.primo enim debuit fracturarum indicia tra re postea earum euratione exequi. Verum non idem ora necessarius est in exercendo atq; in accengo: lum messemur, non licet aa cu

ratione aggrest, antequam malum suis indicijs innoteseat, dum Aocemus,nihil prohibet quin primo cle curatione agamus,postea de signis . latis enim est

naturam partis,& eius vitia ante curationem scribere notae,quae malu signis 3 ct cant possunt ante curatione,possunt & a curatione demonstrata.orsso ubi ne

cessarios est,optime ab Hippocrate seruatur, alioquin negligitur. Hoc ipsum feeit etia in opere se articulis ubi ante ostendit qua ratione prolapsus hume

rus reponatur Gein notas quae prolapsum esse illii denunciant. Hoc itaque lota co quum ordo necessarius no st,persequutus varios fracturae modos,quorum

olita sectio eonuenit aliis inimica est ut res elarior esset, proxime subiecit, qui sectionem possulent qui ab illa abhorreant nunc a3 signa aggreditur ubi co sis eranda en coniunctio autem quum ait spectare autem i ta primis couenit. Qitas gicat, Verum antequam ad sectionem venias spectare conuenit,& que sequuntur. interpositis signas reliquam curationem uase bit, ubi jllua etiam o animaduertedum est, quoa quanquam in alii; assectibus euratio seorsum a stagnis exponitur, in hoc casu adeo inter se implicatur, vi seiungi signa es tradisne curatione non possint.in sequentibus enim vi fracturae specie deprehensat plagam dilatat, scalpro os radit, atramentum inducit, nigratiem aetrahit quae omnia ad curatione pertinent, quamuis morbi quoque genus & mossum signi seent. His ostetis in curationem Auntaxat incumbit. Ergo ex notis,qui bus malum a res editur nonnullas spectari voluit antequam manus homini iiiij ciatur nonnullas pos qua iniecta est.ante,praecipit, ut qua parte caput vul-

119쪽

neratum si capillos intueamur nanqivbi vulnus si eapitis parte imbecilliori, i& capilli ci telo ineis in ipsa plaga cotineantur verisimile est os nusatum esse atque ubi nudatum si fuisse a telo violatum. i 3 enim telum quod ea illos in-

eigit inci sit etiam membranam quae sub cute caluaria complectitur: idemque ob partis infirmitatem os laedit. H e quum oculis pateat intelligi possunt,an tequam manus homini iniiciatur.monet autem vi non modo intelligatur,sed etiam pridicantur. hoc aute fieri voluit antequam ipsum homine attingamus, quia non solum ςgrotantibus consiliit,si l meaico etiam,cuius voluit auctori tutem maxima esse apud aegrotates. Q circa in opere de articulis siqui morbi graues appareant,revera sint leues imperat me sico ut hos libenter curassos i os scipiat,contra eos fugiat, qui grauissimi sunt,&s nullius momenti habeantur iubet item,ut in tempore summuam periculum quod impendet, Aenuciet. Quin & in prognosticis ea etiam quae praeterita essent iussi a medico praedi ei laque non languentis,sed sui ipsius causa. quod tande non alio spectat quam ut aeger medico magis sdem habens magis obsequatur atque in te seeundam valetu3inem recipiat. Huius gloriae videtur auidior fuisse Galentis,quum tam mira Glauconi & Siculo illi messico praedieeret Iubet igitur hoc loco Hippocrates, ut meὰicus ea Ae vulnere capitis praedicat quo magis admiratione di gnus si & prope diuinus vi3eatur.

.. Triostquam iniecta est danda opera est, ut an os nudatum sit aperte intelli- 1 oia 1 gamus,& an in conspectum veniat nusatum specillo enim considerassum

,, est ubi oculis ipsis non patear. Quos ii nudatum os inueniatur a telo violatu ,, primo malum quod in osse est,uidere oportet dignoscereque quantum sit,&- quam operata exagar.Requirendum praeterea de nomine, qualiter vulneratusia fuerit,& quo modo. .

id quod prius dignosci ac praedici iussit nune ubi manus iniecta est aperte

intelligendum etaset stilicet nunquid os patefa istum si & discussa carne nudum appareat, siue ipss oeulis, sue, ubi id non sieent, specillo nu3atum esse signascetur. At quum eiusmosi os sub telo interdum laesum interdum inuio latum appareat, de eo quod violatum non apparet, proxime tractabit: nunc 3 oge eo quod laesum se osten3it,inquat, videndum gagnoscendumque quantum

mali sit & quam operam requirat,verbi causa num terebra necessaria si,num sine hae me9eii iiteat. At vulneratur inter sum sola cutis, osse neque nudato, neque laesoranterdum etiam integra cute os frangitur ita ut minime nudetur

ses tactu valde perruptu sentiatur quod euenit ubi deiidit vel attollit amatio quin si stigatur, aut eoili3atur sol im coniectura percipitur. Quid ergo Hippocrates adiicit, s nudatum os via eatur a telo v1olatum, taendum esse quid mali sit & quam operam requirati nonne M ubi nudatum non est,isse facien dum squidem arbitror si cutis non eollidatur, sess tantum ineidatur, ubi ostio patefiat, aeque etiam perrumpi, quod infra ex ipso Hippocrate colligitur oquum inquit sub telis quae a latere feriunt os minus snaitor colligitur ac de iidit quibusdam enim vulneribus ita illatis ne nudatur quid et videtur enim velle incisa cute os quoa sngitur etiam nudari nam s leuior sit actus qualis a latere est ait, non moao non sndi; sed ne nuauri quidem quasi dicat si fingeretur nugaretur sed non nudatur atque idcirco no snsitur. Huiusmodi eriago vulnera, quum non gigerant ab aliis quae in reliquo corpore sunt, non tratiantur in hoc libro sed in eo qui de vieeribus est: hic autem Hippocrates ta

120쪽

Ds v v LNERIBUS CAP.

1 tum ae illis agit ubi os 11 3atum in quemadmodum in sequentibus semonstrabimus. Verum ubi integra etate caluaria perfringatur, nonne incideda est ut malu appareat & s opita vigeatur secari Ox possit & Jari exitus cerebri me branam laedentibus' Hippocrates infra, quum Ailatanam esse plagam ait,viossis vitium appareat adiicit nu3ato osse quo videtur innuere ubi nec os nudatum si,nec vulnerata cutis incidendum non esse.Iacobus Perusinus Romae celeberrimus, atque optimuς nostri sarcoli chirurgus mihi refert se longo usu

obserua me magis seruari eos, qui citra scalpelli operam partim lenietibu par

tim serantibus curantur quam quibus cutis 1lacidatur, & os aperitur. At dumio requiro quo pacto lanies a mebrana cerebr) aetrahatur,nas os patesat & ipsi

inebrana, sumque insto nusati ossis etiemptu asieres, quod quum s sum veleollisum est necessario secari debet ut humor euagat qui in inebrana cerebrieollectuq est neq; ibi subs stens putreseat,& cerebru assiciat L5ge inquit ille hi eastis inter se distant quum os apertum es si absq; sectione dimittatur humor qui super membrana cerebri receptus est, a calore, quum expirat discuti non potest quocirca putrescens homine consumit neque tutu est citra sectio nem ossis experiri emplastra quae, cum caluariae causa componantur cephali

ca sicuntur quavis & haec docetur a Cornelio Celso, & illinc a nonullis chi iurgis adhibeantur, sed ea me3endi ratio sallaeamma est. Ubi integra cute os Lo perrumpitur calor non expirat,& per se digerere sanie potest & ossi solidare

quod in membrorum fracturis aperte videmus: agmenta enim,quum nuga ta non sunt solidantur:ubi patefacta sunt, neqDeut amplius cum alio oste Riutinati atque iὰ circo euelli debent. natoralis enim calor in nob1s omnia es icit.

ni uia oblitus es illius iuuenis, qui tribus abhine annis in ab3omine vulnus

accepit ita ut telum a priori parte as posteriorem in altero illum penetraret, vulnusq; peruiu esset. is quum minus recte curatus sui set & plaga iam veru sta, atque ori obcallescentibus Aelectionem alui per plagam magna ex partere9deret,nos ambos accetiunt quumq; vereremur ne quod ratio dictabat)s plagam aperiremus,& ulcerati intes ini oras, quas verisimile erat iam callum; o contraxis , alpro exasperaremus ut una postea glutinaretur homine aὰ in teritum praecipitaremus, arius iussicati mus plagam exasperare, ut cruor inde effunseretur, tum carne pro lucetibus ipsam nutrire, & postremo cicatricem inducere atque ita naturae intestinum apertum dimittere.res autem adeo recte processit ut ille pinter omni u opinionem ex toto liberaretur,& nunc bene valeat di nonne vides quantam vim habeat naturalis calor, siue ipsa natura' haec enim teste Hippocrate morbos eVoluit & aa omnia sufficit quae animali necessaria simi haee item quum valida fuerit semper viam inuenit materas,qua uis crassa sit; aebeatque per angusta se ramina penetrare. nonne fracto osse de callo glutinato per integram cutem sanguis etias it it 1 ut lintea insidiat quid o ergo mirum est,si integra cute natura,quum potentior sit humorem in membrana eerebri collectum distutiat haec ille.quibus mihi persuast eam omnino

esse mentem Hippocratis,ut quum os nussatum no est, quamuis si actu, nequesperiatur, neque secetur, & si hoc Celsi & pauli praeceptis aduersetur. At sperrupto capite neque os nodatum sit, Deque fractura intelligatur, sed stiped- ueniant febris & mala indicia, quae infra in3icabit, id mihi seruandum visse tur quod ab ipso precipitur ut os scilicet protinus secetur & a membrana de trahatur,etiam si nudatum non sit. Quod postremo addit Requiresum prae