Oratio de mysterio Trinitatis habita a m. Ioh. Paulo Commerellio consiliario ecclesiastico ..

31쪽

DE MYsTERIO TRINITATI R. 29 revelavit mysterium Trinitatis , ut attendentes ad verbum Dei habeant, ex quo summam voluptatem capere , atque in fide semet ipsos firmare possint: Malitiose increduli autem , qui & hodie, cum Christus jam multo ante palam enunciaverit de patre suo, in veritatem sole meridiano clariorem respuunt, abeant ad progeniem patrum suorum, & usque in aeternum non videant lumen. Ad no m Testamentum. Joh I, r4. CHRISTUS vocatur unigenitus patris. Concedunt Sociniani, esse aliquid supereminens in Christo, quare peculiari modo vocetur Dei filius, & tamen negant aeternam generationem. In hoc autem dicto describitur gloria Christi, ut unigeniti. Non possunt dicere , unigenitum denotare eum, qui praecipue diligitur 3 nimis ita 1 vi vocabuli, gignere, nativa resilirent Inec filium Dei unigenitum, quoniam a spiritu sancto in tempore sit progenitus. Nam ita & Adamus immediate a Deo est productus ; nec unigenitus Dei hoc sensu posset appellari Christus. SALUATOR vocatur Deus Joh. I, r. dicitur esse in

32쪽

3o ORATIO forma Dei Phil. II, 6. ut supra jam explicando indicauimus. Iterum Deus Aist. XX, 28. Deus magnus Tir. II, I 3. Deus verus I. Joh. V, 2 o. Dominus Deus Luc. I, Isi. Dominus omnium Act. X, 36. Dominus gloria I. Cor. II, 8. Deus solus sapient Epis. Judae vers. as. Rex regum Apoc. XVII, I 4. super Omnia Deus benedictus in secuta Rom. IX, s. Coacervatione hujusmodi dictorum demonstrantium multi antitrinitariorum compelluntur , ut concedant, Christum in Sacra Scriptura revera vocari Deum , quare etiam preces suas ad eum dirigant, quod absque crimine idololatriae facere non possent, si merus homo esset. At in malitia se obfirmantes asserunt, non esse Deum ab aeterno, sed in tempore laetum. Posse hoc nomen competere ei ob summam supereminentiam super omnes creaturas & maxima dona a Deo in illum collata, quae secundum Arianos accepit in tempore quidem, sed ante landamenta mundi, secundum Socinianos autem post ascensum in coelum potissimum. At Deus factus quid est y Contradiistio. Et non possunt competere persecti nes Omnes, quae Deo competunt, ergo nec nomen Dei.

33쪽

Dg MYsTERIO TRINITATI R. Elatis animis adversarii proponunt dubium ex Epistola ad Coloss. I, I s. depromptum ubi nomen. πρωτοτους πάσης κτίσεως, primogenitus omnis Creatura , ipsis videtur esse oppositum nominis essentialiter divini. Sed 'alacritate animi quadam sensibili respondemus: Aut haec phrasis accipitur sensu physico aut spirituali. Si prius, tunc dicitur primogenitus, non primo creatus a verbo τλτω, pario, gigno, non a verbo κτίζω, creo, unde κτι - , creatio & creatura, quaesonificatio tantum competit voci posteriori κπίσεως. Generatio ergo antecedit omnem creationem. Mundus autem creatus est non in tempore sed cum tempore. Ergo secundum notissimum idioma linguae judaicae ante creationem existere idem est, ac in aeternitate ab Iuta existere. Si totum sumitur sensu spirituali, uti verba Esa, LXVI, 8. Parturivit Upepeiit Zionflios suos, & Jacob. I, i 8. Volutaris genuit nos verbo veritatis, vismus primitia aliqua creaturarum ejus: Tuno in nexu PAULUS ipse mentem suam eκplicat, quando Christum vocat in eodem capite ad Colos . I, I 8. principium primogenitum ex mortuis, i. e. principalem causam essicientem resurrectionis mortuorum secundum ebraismum Hlobi XVIII, 33. ubi sub

34쪽

31 ORATIO primogenito mortis aperte intelligitur morbus acutissimus &insanabilis: Sic e contrario primogenitus ex mortuis est mors mortis & causa essiciens resurrectionis mortuorum. Unde Christus etiam vocatur primogenitus mortuorum Apoe. I, s.& Rom. VIII, 29. secundum nexum versuum sequentium subprimogenito in multis fratribus aperte intelligitur causa salutis multorum fratrum. Nonne hae occasione sponte succurrit nomen au oris o constitimatoris fisi, Ebr. XII, a. 3 Haec autem omnia ad sensum physicum applicabilia esse non negabit verba immediate antecedentia Coloss. I, i 6. i 7. & versui decimo quinto, ubi de primogenito omnis creaturae sermo est, annexa seria mente secum ponderaturus: In igo cornuta sunt

universa in coelis S in terra , vi bilia S iurisibilia, throni, δε- minationes, principatus, potessites. Omnia per Ufmu V in ipso creata sunt, b ipse is ante omnes cs' omnia in isse consant.

Et Johannes I, 3. ait: Omnia per lafiun facta sunt, F sine ipso facitum est nihil, quod saltum es. Nonne dispalescit, Christum esse principalem causam essicientem omnis creationis,& Paulum per primogenitum omnis creaturae nil aliud volui Lse denotare. Creator est certissimus character veri Dei. Si Chri-

35쪽

Christo tribuitur, non ultra, quo jam progrediatur, habet spiritus finitus, quia omnes nostras ideas de potentia & persectionibus divinis petimus ab opere creationis. Sublimius i& altius naturalis spiritus finitus nil meditari potest, quam icreationem cum providentia conservante per omnia secula conjunctam. Quid majus ergo de Christo dici poterit, quam quod creaverit omnia, & quod omnia in ipso constentὶ Le- ἰgitima consequentia plana & simplici exinde fluit, ipsum esse

Verum Deum. rΜordaci stylo alii contendunt, omnia loca, in quibus nomen Osia Christo tribuitur, esse corrupta, quia in iis omnibus variantes lectiones reperiantur, ergo alio modo explicam da. E. g. contra I. Tim. III, I 6. Θεος manifestatus es in carne; sine dubio laeti auctoritate codicis vulgati, excipiunt: Plurima exemplaria loco Θεος legere o, quod mysterium; cum Omlcro & Thita facile confundantur; ut ergo sensus sit: Citra controversiam magnum est pietatis mysterium, quod manifestatum est in carne &c. At totum versum perfecte translatum perlegere idem est ac relatare: Citra controversiam ma-E gnum

36쪽

34 ORATIO gnum es pietatis migsterium: Deus es manifestitus in carne, jus scatus est in spiritu, apparuit angelis , proedicatus es gentibus, ereditus es in mundo, assumptus es in gloria. Mysterium in carne manifestatum apparuit angelis & assumptum est in gloria. Quae, qualis, quanta malitia adversariorum mysterii ii carnationis lPorro clarissimum dictum, Job. I, r. audaci modo eo

rumpunt, arguentes, vitium ibi haerere & antiquitus lectum fuisse, ο λογος ἔν τῶ Θεῖ, non, ὀ λογος ἔν ο Θεος, Verbum erat Dei, non, Verbum erat Deus. Per λογον enim Christum intelligi non negant. Actori XX, 28. affrmant, multa exemplaria loco 'si legeret, aut sic transponendum esse Voc Abulum, ι - ἀγα-

τος τοῦ si, per sanguinem proprii filii. Joh. XX, 28. dicunt, esse exclamationem apostrophicam admiranti Thomae, quasi diceret: Bone Deus t Quid

hoc sibi vult pM Luc. I, 16. Iohannes multos converset ad Deum, D minum eorum i respondent, mediate per Christum ad Deum.

37쪽

I. Johan. V, eto. verbum ἔτος reserendum esse censent non ad immediate antecedens, sed ad mediate praecedens vocabulum patris, non filii, quia in sacra scriptura saepius pron men relativum ad mediate antecedens reseratur. Romanor. IX, s. Chrisus Deus benedictus vocatur. Εκ-cipiunt adversarii: In multis manuscriptis vocem Θεος omititi; nunquam Paulum vocasse Christum Deum; esse δοξολο- γιαν adjunctam; punctum esse ponendum post σαρκα, Vel

verba ita esse vertenda οῦν ὀ - , quorum, se. Judaeorum Deus sit benedictus.

Respondemus autem i) cur ea lectio varians semper est praeserenda, quae tollit Deitatem Christi λ Ex critica, parallelismo reali exegetico, Popo auctoris & connexione antecedentium & consequentium variantes lectiones sunt dijudicandae, non autem ex simplici Theologia dogmatica, quam quilibet ad normam suae hypotheseos sormare potest. α) Quid respondendum est iis, qui libidinose addunt vel detrahunt sacrae seripturae; a literati sensu verborum, qui tamen aliis iam ctus esse debet, recedunt, & torquent eundem in suam senten-E a tiam

38쪽

ORATIOtiam Z Hac methodo ab inepte Iuxuriantibus ingeniis omnia, imo primae veritates naturales perverti possunt. ab Quid ad nos allegatio variantium lectionum in hac materia Τ Facile est creditu, quam plurima errata irrepsisse in descriptiones sacri codicis. Nonne autem eo ipso strenua est suspicio ad Arianos & eorum posteros Socinianos, tantum simulatione& ostentatione sublimiores , uti nostri Deistae sunt posteri Atheorum; Nonne, inquam, ad Arianos & eorum posteros est strenua suspicio, ipsos fuisse, & adhuc quavis occasione esse mutilatores & arrogantes correctores textus sacri, quia secundum propriam ipsorum consessionem priecise ea dicta vario modo legantur, ubi Christus vocatur Deus, quod numerum exemplarium Considerando successive tantum fieri potuit: Cum veri christiani solis nominibus non inhaerebant, sed ex divinis attributis & operibus ac Vaticiniorum eventu ad oculum demonstrabili innumera argumenta hauriebanti Nostra aetate Typographi duo conjunctis sumtibus biblia imprimenda curarunt, in quibus Romanor. VIII, 32. UOX παροι aperte omissa est; sine dubio non ex errore Typographi.

Quid solatii jam petendum est a malitia hostium Deitatis Iesu

Christi

39쪽

DE MYsTERIO TRINITATIS.

Christi satis superque nota λ Provocamus ad querimonias primae ecclesiae a Socrate annotatas & in vindiciis dicti J hannei de Trinitate supra citatas. Spiritus Sanctus est verus Deus. Omnia in antecedentibus allegata argumenta de Trinitate etiam Dcitatem Spiritus Sancti satis superque demonstrant. Brevissimis ergo adjungenda erit specialissima recitatio argumentorum ad pro bandam Deitatem Spiritus Sancti maxime idoneorum, annexa tamen resutatione quorundam dubiolorum ab adversariis sciolis propositorum.

Pnevmatomachus tot armatis non pugnat, quot αm--τος thesi nostrae resistit. Ratio est in aprico. Sublata redemptione idea sanctificationis corruit. Principalis attentio Satanae semper directa suit ad conterentem caput serpentis, ne mereatur & distribuat dona Spiritus Sancti christianis summe necessaria. At Spiritu Sancto inspirati homines sancti locuti sunt etiam de Deitate Spiritus Sancti. Apud illos enim vocutur Jehovah, Deus, Dominus; accedunt attributa

divina, opera divina, & cultus divinus in ipsius honorem sa- , E 3 ciendus,

40쪽

ORATIO ciendus, quod in omnibus compendiis & systematibus ostenditur , & sorma baptismali, cui contradici nequit, confirmatur. His ergo praesuppositis ad duo argumenta adversariorum solummodo respondemus : r An Spiritus Sanetus

etiam procedat a filio λ quod negant adversarii. a An in Sacra Scriptura personaliter distinguatur a patre Nostri Theologi prius inde probant; quia Spiritus

Sanctus seque vocatur Spiritus Filii, uti Spiritus Patris, &mittitur a filio. Comprobante ergo experientia hanc regu-Iam, in divinis ratam & firmam habentes, applicant: A quo quis mittitur, ab eo etiam procedit. Hinc filius non mittitur 1 Spiritu Saneto , quoniam non ab eo, sed a solo patre procedit & generatur. Non autem Spiritus Sanctus tantum mittitur, sed accipit Joh. XVI, I 3. I 4. Spiritus ex meo accipiet V anuuntiabit vobis. A quo quis accipit scientiam in Deitate, ab eo procediti Atqui accipit Spiritus Sanctus a filio. Ergo a filio procedit. Nulla etiam esset interna distinctio inter Filium & Spiritum Sanetum. Essent unum idemque, nam ab eodem patre haberent essentiam. Orcta saerae