Historia Michaelis Serveti

221쪽

mycteria ita aperiat, ut liber tuus omnibus aperiatur. Denim ipse, qui mentiri nescis, Danieli revelasti, utriumque testsinenti libros, stante Romano isperio , dem besis esse aperiendos, ut uunc aper iuutu . Et quod tunc Ivicium tuum in coelo sedebit, ut pugnantibus minia is tuis comu Autl-Cb isti perdatur, aequum tuum sancti tuis restituatur. Dan. 7. Lege baec omnia Lector O Memudbibe scripturis hanctis. Aut saltem patientiam habe, do nec sequentia melius intelues. Liber secundus inscriptus est de circum ove vers cum re liquis Gristi O Anti Coeristi 'eriis omnibus ism com

pletis. Hic liber duabus iterum partibus constat. Quarum prima inter alia contra baptismum infantum disiputat & neminem baptigari debere ante annum tricesimum, quo Christus est baptizatus, pugnat. Altera parte sigillatim de Autl-Christi insteriir jsm comistis agit, & Papae Romani, quem Anti - Christum esse docet, simulacrum multis in locis Veteris & Novi Testamenti figuratum esse contendit. Liber tertius de ministeriis ecclesiaec bisi O eorum e cacia disputat. Tria autem esse putat ministeria ecclesiae Christi, praedicationem Evangelii, Baptismum, & Coenam Domini. Quare primo de essicacia praedicationis Evangelii, deinde de euicacia Baptismi, postremo de coena Domini agiti Baptismo magnam tribuit essicaciam homines prorsuS regenerandi renovandi , de coena vero Domini sic agit, ut Lutheranos, Re rmatos & Pontificios, seu ut ipse loquitur I sustores, Iropbistas& Drsussu gutistores oppugnet, ipse vero quid sentiat, perobscure eXplicet. Liber quartus de ordine in Ueriorum regenerationis exponit. In his mysteriis primum locum doctrinae Christi, secundum poenitentiae,

222쪽

nitentiae, tertium fidei, quartum Catechismo, quintum baptismo, sextum manuum impositioni tribuit. In primis baptismum infantum vehementer oppugnat, quod tamen quam frigide faciat, patet ex descriptionibus baptismi, quas P. F7O. affert, ad paedobaptismum labefactandum : quas quidem nos inde transferemUS.

Proferamus nunc baptismi veras descriptiones, quibus verbo Dei describitur, O ex quibus veras di nitiones consscies, ut Adess, qvsm Luge absit s paedobaptismo. i. Bablismus es tinctio cum doctrina ct manuum impositione. Heb. 6. At paedobaptizati doceri non possu nt. 2. Baptimus es vivum Dei opus, adiunctam babeus Poenitentiam , fidem O Apiritus Dum donum. I ibidem. Mortua autem haec omnia in pueris sunt. 3. Papismus est post opera mortus ita desiuper uatum vivificari , illuminari, O futuri secuti virtutes ita grestare, ut sit relapso res irreparabilis. Ibi. Sed pueri solum habent lactis gusum, quem sepius repetunt.

4. B ptismus est abluere peccetis invocato ustiniue Dstmiui.

Act. 22. Pueri vero nemiuem invocavi, uec ustmeutarissi uomui. s. Baptismus est Christo credentem instar mortis eius aquis sepeliri, ibique circumcisone piritus facta, corpus peccatorum deponere, σ detulis cum Coerisso resurgere. Olosi. a. uuae res in par baptismo es merum timentium. 6. Baptismus est sic cum Gristo resurgere, ut quasi ter- reuis quis mortuus sola coelestia curet, Co obf. 3. P erinil tale curant. 7. Ba

223쪽

his Christi, O iuspiritu Dei nostri. I. Cor. 6. Examiua singulas partes, O viis au infantibus coude uisui. 8. Rapti mur est ablutione ustus Christum induere, Luneque sitium Dei inci. Galat. 3. QVx omnis pardobaptisti uni rivola ct ridicula. 9. Baptismus est audito Dei verbo paenitentiam uero, Otingi uomiui yωι Gristi, tu remissionem peccatorum, ut donum Biritur Jancti accipiatur. Act. a. Pueri nec

audiunt, nec purulleui.

Io. Baptismus est reuinci ex lucorruptibili femine per sese monem Dei, ut quis quasi tunc genitus infans, omni dolo vacet O gustet, quam siusvis sit Dominus. I. Pet. l. cor 3. Iu pueros nou semiustur linermo, nec gutiare illi caelema ystyuut. II. Baptismus est navicula Gristi, ob aquarum abdisse nos

erueur, idque umieus, ut bous congcientis ster resurrectionem Christi in curtum erecta, beur respondeat apud Deum, quanquam hordes tu carne adhuc maneant. Ibi. Puerorum vero nulla est conscientia. Ia. Raptirmus est i περωrνωα stipulatio bonae conscientiae emga Deum, est declaratio fidelis animi ergs Deum, quo sordes animae abluuntur. Ibidem. Stipulentur paedob ptistae a suis parvulis, ut fidelem erga Deum animum

iet. Baptismus est accendendo in certitudine fidei, ac depuLsa con scientia malo, ablui corpore aqπώ pura. Heb. Io.

224쪽

i . Baptismus lavacrum' est regenerations ct renovati nis spiritus, nos soluam, ut cur si justuis justificati re gnum γε si pol dromus. σα Tit. 3. Pueros regigui gutiunovsri, aut Iustificari, en unum purum nibii.

te Baptismus est per operationem spiritus demio ex σqua ita nasci, ut vocem spiritus audias, regnum Dei videas, ct tu curtum iugi edisris. 'Dan. 3. Paedobaptizati nec vident, sudiunt.16. Brytismus est juxta veterem homiuem una cum Grissa veluti mortuum sepelira , ct juxta novum A cum illo resurgere, ut qIemsdmodum Chri tus resurrexit a mortuis, iis bapti stus iu uouit ste vitae ambulet, Rom. 6. At pedobaptizati se pentis vitam tu came viυunt, veteribus peccatis adhuc convoluti.

17. Baptismus est Grisso sic infleri per boc mortis ejus βm bolum, ut O resurrectionis ejus particeps fias. Ibidem Pueri nullius borum sunt cvuces. 18. Baptismus est mortis Christi sic seri participem, ut

crucifixo veteri homine aboleatur corpus peccuti. Ibid.

Sed quili, obsecro, posset ut in fautes illi crucisigere I9. Papisinus est a peccato sic ablui, ut quemadmodum antea serviebamus injuctitiae ct iniquitati, ita nunc ferviamus justitiae. Ibidem. Pueri nec Iustitiae nec myu- sitiae Iervire Iunt opineto. Baptismus est Dire O credere, qMod quemadmodum

tunc cum c risto morimur, ita deinceps cum illo vivemus. Ibidem. Pueri vero nec credunt, nec quicquam sciunt, nec vivendi rationem mutant.

225쪽

et1. Bapti mus es sic orantem . tingi, ut ei tunc caelum προν istur, Luc. I. clausit oculis plorrvnaa. Baptisimas est audita paenitentiae ct nominis gesu Chrysi prae icatiove , piritu sancto O igne coelitus ofari Ibidem. In paedob primo lotus auditur Pregitus o ra

aa. Baptismus est De Cbricti ad aquas desecendere ρο δελ- de ascendere. Act. 8. In rutuli nec des eudere po sunt,

nec ascend re.

24. Baptismus G sic tingi, ut per unum spiritum tu unum

corpus conjugamur, unius consevsus uuitate. I. Cor. Ia. Infautium nudus es consensus, aut spiritus Gut corporis imitas.

2s. Baptismus est audito evangelii verbo tu vultate fidei Iaυacro aquae mundari, ad unitatem cor co ortium immaculatae coelestis ecci se . f be . 4. ct s. In paedob ptismo nulla uiritualis eccloia colligitur , Id chaos Boblonicum. Rudis admodum sit doctrinae Christianae, qui non statim intelligat, haec Omnia multum levitatis & vanitatis, parum vero stabilitatis habere. f. X. Sequuntur Pistola triuiuis αδ ro. C ALVI NVM Ge-NeUensium couctuus oretu Multum hae epistolae rerum sententiarumque memorabilium continent , quas nunc

Omittere cogimur. Prima Epistola de Chrsi Isilia tone agit, lacunda, de genera iove Lb st ex Dei jubstuntis

226쪽

au Deitas Christi dicatur si fus. Tertia, de Christi ae

terna ct tempers is generatioue. Quarta de uatura uu-

gelorum o daemonum, an babeant corpora 9 de Gigantihus Gen. VI. disputat. Quinta de forma Christi, quam

aetheream SERVETVS diXerat, exponit: in quo argumento epistola sexta & septima quodammodo pergit. Octava de se pieu ia, de qua Salomo Pro v VIII. loquitur, disserit. Nona decima, undecima, duodecima, decima tertia, decima quarta sidem jussis cautem persequitur. Decima quinta & decima sexta de regeneratione O paedo- baptismo, quem oppugnat, commentatur. Decima se ptima negat corpus coersi loco circumscriptum Ube. De

cima octava desce0- Cbrisi ast in feros de fendit, decima nona discrimen nonici, Ddaei O Christiani explicat. Vigesima de ectaesia potestate disserit. Vigesima prima de natura in potentia sidet, O ou possit amitti disputat. Vigesima secunda coutra absolutum CALVINI decretum pugnat. Vigesima tertia, Vigesima quarta, Vigesima quinta de legir Mossaicae caerimonialis dignitate O abrogatisiue fuse commentatur. Vigesima sexta de abrogatione legirforensis Judaeorum scribit. Vigesima septima quaestionem hanc disceptat, an bomiui Grissiano liceat magistratum gerere o occidere. PriuS amrmat, at posterius negat, putatque optimam poenam exilium esse. Vigesima octava de oscio Episcoporum Presbterorum iu confession bus ιν confirmationibus disserit. Vigesima nona parabolam Christi de opercriis in vinea interpretatur. Trigesta ma denique de esca sipirituali quam veteres JudaeoS comedisse Paulus ait, eXponit.

f. XI. His Epistolis succedunt signa sexaginta regni Anti- Christi,

227쪽

Christi, & revelatio eius iam nunc praesens. Haec simgna his verbis claudit: Non solum siexoginis , sed plus quom siexcenta stis signa 'Liger, ex probrum, Hobab, Νabuchodonosor, -ttocbo, O atiis impiis: ex bestis illis in Bubione uturis, ex Cbanavaeorum , emptiorum reliquorum omnium idolis es obominationibus usque ad Sodomiam O gigantes, qxae omnia sunt in inuti - Christo completa.

Iuisquis vere credit, Papam ese Anti - Christum, vere quoque credet Papisicam trinitatem, paedobaptismum, O alia Papatus Sacram uis esse doctrinas demouiorum. O Christe seu, fili Dei, liberator clementissime, qui toties populum ab angustiis liberasti, libera nos miseror ab hao Bab onica Anti Christi captivitate, ab Θpocrisi ejus, rannide, O idololatria, Amen. Postremum locum occupat de masterio Trinitatis o veterum ilici lium sae PHILIPPUM MELANCHTHONEM cor collegas ejus apologis. Hac in apologia pleraque dogmata sua contra MELANCHTHONEM eX antiquis ecclesiae doctoribus probare connititur. Ubivis autem satis acerbe agit, & ΜELANCHTHONI minime parcit, quod vel ex his eius verbiS patet p. 67a.: Zianquum in servo arbitrio non tantam tu iussulas, quantum LVTHERus y

CALVINus in reliquis tamen sere par est insania. . XII. His omnibus duo addimus: Primo celeberrimum C c 3 illum

228쪽

illum locum apponimuS , quo circulationem sagia uinis, id quod maximi hodie Medici fatentur , diu ante HAR-vAR UM docuit. Extant illa libro quinto de Trinitate &non mediocrem rerum Medicarum peritiam ostendunt.

Ut vero totam animae ct spiritus rationem bubeas, lector, divinam hic Philosophiam a Puta m, quam suciis intel7 es, si in anatome tueris exercitatus. Dicitur iunobis, ex trium superiorum et eme itorum seu autia esse spiritus triplex , usiuratis , Plistis snimgus. Tres spiritus vocat APHRODISAEUS. Here nou sunt tres, hed

ituo Diritus distini. Vitatis est stiritus, qui per ana to-

molles ub arteriis communicatur venis , in quibus dicitur naturalis. Primus ergo est Ianguis, cujus jedes est in be- pate θ' corporis venis. Secundus est Diritus vitalis, cujus s edes est iu corde θ' corporis arterris. Tertius est θiritus animalis, quasi tutas radius, cujus sedes est in cerebro ct corporis nervis. In bis omnibus en unius spirituro lucis Dei energis. Iuod a corde cvmmuuicetur b pati Diritus ille usturati , docet bominis formatio ab utero. Νam arteria mittitur , tincta venae per j sitis Iaeti sumbilicum, itidemque tu nobis potes hemper Iunguntur arteria o Deus. In cor est prius quam in b*rra Deo

inspirata Adae anima, ct ab eo hepati communicata. Per in spirationem in os oe nares est vere tu luctu anima: Iu- spiratio autem ad cor tendit. Cor est primum diveris, Ious caloris. in medio corpore. Ab bepate sumit liquorem vitae, quin ηα erism in erem vice versa vivificat. Sicutu e liquor superiorabre, elementis materium seu peditat, , ab eis iuncta luce ad Cegetandum vivisscatur. Ex heputis sanguine est ammae materia, per elabyrgilouem mi-rsibilem, quam nunc audies. Hinc dicitur anima esse in

229쪽

ritus. Νou dicitur onima priu potiter se in parietibus cordis, aut in corpore ibo cerebri, aut bestatis, Ied tu sanguine, ut docet ipse Deus. Gen. 9. Levit. I7. 9 De

Ad quam rem est priuς intelligenda bubilantialis generatio ipses vitalis piritus, qui ex aere in pirato is sub-

tisi mo sanguine componitur nutritur. Vitalis 1piritus in finistro cordis ventricrelo siuam origenem habet, juvantibus maxime pulmonibus ad ipsius generationem. Est spiritus tennis, caloris vi elaboratus, flavo colore, ignes potentia, ut sit quos ex puriori sanguine lucidus vapor, pubstantiam tu se continens aquae, aeris θ' ignis. Geueratur ex facta in pulmonibus mixtione tu pirati aeris cum e. laborato jubtili sanguine, q&em dexter ventriculus cordis fro communicat. Fit autem communicatio haec nouper parietem cordis medium, ut vulgo creditur, sed magno artificio a dextro cordis ventriculo, longo per pulmoner ductu agitatur fons uix subtilis: a pulmonibus praeparatur: 'vus est itur, O s vena arteri u in urteriam venosium transfuuditur. Deinde in ipsa arteria venosa iustirato aeri miscetur, ct expirstione a fuligime repurgatur. 4 Qq e ita rundem a sti nistro cordis ventriculo totum mixtum per diastoseu attrabitur, apis suppellex, ut fiathpiritus vitalis. uuod ita per pulmones fiat communicatio O praeparatio docet conjuctio varia commvulastio Denae arterio mecum arteris venosa in pulmonibus. Confirmat hoc magnitudo insignis venae arterissae, quae nec istis, nec isuis fa

cta esset, nec tant m a corde ipso vim puris ij anguinis iu

230쪽

pulmones emitteret , ob solum eorum nutrimentum , nec corpulmonibus hac ratione servirer, praesertim antea iuembmone solerent pulmones ipsi aliunde nutriri, ob membranulas idas, stri valvulas cordis, usque ad horam nati- UiIutis nondum apertas, ut docet GALENUS. Erio ad

alium usum ejunditur fetuis a corde in pulmones hora ipsa nativitutis or tam copiosus. a pulmonibus ad cor non plex aer , sed mixtus sanguine mittitur per arteriani venosam. irgo in pulmonibus fit mixtio. Flavus iste color a pulmonibus datusanguini Dirituoso, noni corde. In Ilainro cordis ventriculo non est locus capax tantae tam copiose mixitionis , nec adflavum elaboratio illa siuiffficiens. Demum paries iste medicus, cisin lit vasorum jacultatum expers, non est aptus ad communicationem θ' elaborationem illam, licet aliquid ressudare possit. Eodemortiscio, quo in hepate sit transsuilio a vena porta ad Uenum cavam propter sanguinem, fit etiam in pulmone transfu is a vena arterisa ad arteriam venojam propter piritum. Si quis haec conferat cum iis, osor ibit GALENVS lib. 6. 7. de usu partium, veritatem penitus iu- rediget, ipso GALE No non anima Versam. Ille itaque sipiritus vitalis a suiHro cordis ventriculo in arterias totius corporis deinde tranfunditur, isa πι i tenuior est, superiora petat, magis adhuc elaboratur, praecipue in plexu reti formi , sub basi cerebri sto, in quo vitalis fieri incipit animalis, ad propriam rationatis animae sedem accedens. Iterum sortius mentis ignea Ut ide attenuatur , elaboratur , perficitur in tenuiss-mis vasis, seu capillaribus arteriis, quae in plexibus choroidibus stae sunt, O ipsi mam mentem continent. Hi plexus intima omnia cerebri penetrant, ipsos cerebri

ventriin