장음표시 사용
481쪽
- 6 a Lib. XL IV. Pandectari Tit. VII.
aliae res suppeterent, vel ex causa duellionis rerum haereditariarum, vel si ultima voluntate facta sit alsenatio. l. . in in. C. h. t. ut & in casua. D. I. I C. de petit. hared. III. s. Moribus. Res litigiosa impune alienatur, salvo tamen iure tertii: unde si arior vincat, sententia executioni datuvan quemvis rei litigiosae possessorem. Adde ex Cod. tibr. tis. 37. δε litigiosis. .
De Obligationibus f Actionibus.
gimur, alicujus rei solvendae: quae necessitas si
desit, obligatio non est. arg. l. 8. I. h. ita. 3 s. s. 3. de contrab.em . Et vel naturalis vel civilis eit. Naturalis solo nititur aequitatis vinculo, quae licet ad actionem producendam in-eTeax sit, exceptionem tamen parit α soluti retentionem. I. 3. C. de uoris. . l. ι-δε condici. indeb. l. γ, 3. 4. F. da pactu, ac compensationem admittit. l. eompens inconstitutum deduci potest. L .F. . de eo rit.pecvn. α novari. ι i. f. de
varion. α fideiussores ac pignoxa accipere. f. i. Inii. κιβδεjQ. s.1. vi pigu. ΘιNoth. I, II, 10 )2. Civalis est iuris vinculum, quo necessitata adstringimur alicujus rei solvendae secundum nostrae civitatis jura. pr. IV. de obligation. Circa quam hic summatim proponenda quasi per indicem, quae passim toto jure nostro sparsa con
3. Est ergo civilis obligatio vel talis in speeie, quae ex legibus aut alio jure civili descendit , vel praetoria,quam prae tor ex sua jurisdictione introduxit. S. I. IV. de obligat. Insul ervel ex contractu nascitur, vel quasi contractu , vel deicto, vel quasi delicto ; vel aliis similims causarum figuris, veluti paetis iure praetorio vel civili confirmatis. Contractus vel nominati sunt vel in nominati; ac hi quadruplices, puta, do ut des, do ut facias, facio ut des, α facio ut facias. Nominati vel re constant , ac numero sunt quatuor, mutuum, commodatum, depolitum S pignus; vel verbis, vel literis, vel consensu, qualis est emptio, locatio, emphyleusis, societas a mandatum. Quasi contracius quinque occurrunt, Videlicet, negotiorum gestio, tutelae administratio, gestio seu factum occationc communionis, haere-
482쪽
dita Vs aditio, es indebiti solutio. Delicta vel a quatuor enumerantur, furtum, rapina, damnum iniuria datum , di injuria seu contumelia. Quasi delicta totidem, nempe, fi Judex per imperitiam male iudicaverit, si quid deieAum vel effusum fuerit ibi, qua vulgo iter fit, si quid ibi, qua vulgo iter fit, politum vel suspensum fuerit, α si damnum datum fuerit in navi, stabulo vel caupona per eos, quorum opera
utitur exercitor. IV, U, UI, VII. θ4. Caeteriim obligationis civilis effectus est primarius , quod inde actio nascatur quae est jus persequendi in iudicio quod sibi debetur. Cuius plurimae divisiones sunt, hic
obiter notandae. Prima igitur e que silmma actionum divisio est, quod vel in rem sint, vel in personam. In rem dicuntur,quae nascuntur ex iure in re, seu iure tali,quo res ipsa agenti est affecta; quale eli ius dominii,unde datur rei vindicatio : vel possessionis, unde Publiciana actio competit; vel servitutis, unde conlataria vi negatoria est prodita; vel pignoris, unde Serviana ct quasi Serviana seu hypothecaria nascitur; vel haereditatis, unde haereditatis petitio. Actio nes in personam sunt, quae dantur ex jure ad rem, in quibus non res sed sola persona obligata est; & competunt ex contractu, vel quasi, maleficio vel quati, aliisque similibus causarum figuris. Sunt & mixtae, partim in rem S partim in personam, quales sunt familiae erciscundae, communi di via dundo, finium regundorum. VI II, I x. Insuper vel praetoriae sunt, quas praetor ex sua jurisdictione introduxit; vel civiles, quae ex legibus aut alio jure civili descendunt. X. 6. Ad haec vel rei persecutoriae sunt, quibus rem nostram aut nobis debitam periequimur vel poenales , quibus ad poenam privatis applicandam agitur; vel mixtae, quibus partim rem, partim poenam exigimus. XI. 7. Sunt de aliae in limplum conceptae, aliae in duplum liae in triplum, aliae in quadruplum. Etiam aliae directae, quae ex verbis legum dantur; aliae utiles, quae ex mente oc inter pretatione. xr I. in
S. Praeterea quaedam bonae fidei sunt,in quibus Iudici pe
mittitur ex bono oc aequo aestimare quantum alterum alteri porteat tribuere, licet id in conventionem aut pet Ilionem
non fuerit ex preise deductiim,quaedam stricti luris, in qui- bus conventioni di petitioni partium tu adiuuta Judicis
483쪽
46 Lib. XLIV. Panrec . Tit. VII.
potestas: quaedam arbitrariae, in quibus rusi arbitrio luducis aliquid fiat,condemnatur reus,praecipuis propter dolum. aut contumaciam, vel loci ad lectionem. x m. in y. Denique quaedam bae redibus ct in haeredes dantur,quais Ies sunt omnes actiones rei persecutoriae: quaedam haerediabus sed non in haeredes competunt, puta adtiones merε poenales.& poenales mixtae quantum ad poenam, nili lis cum defuncto jam fuerit contestata, vel aliquid ex doto defuncti ad haeredes pervenerit : quaedam denique nec in haeredes dantur, veluti actio iniuriarum. L . IV. de perpet. Θ temp.
aes actio in factum de calumniatoribus. c. l. . vi actio ad revocandam donationem ob ingratitudinem cor Detens. ι.ε. 7. uti. C. vi revoe. Mnβt. actio in factum de in ius vocando ad so. aureoS. t. pen. F. de in ius vocand. x Iv, xv. 1 o Concurrunt autem saepe plures actiones,idque vel rea, Di una electa, statim perimatur altera, licet per primam ri hil actor consequatur : vel ua, ut altera actio demum evaninatosi per alteram quis quid consecutus fuerit: vel deniscue 1ta, ut licet ex una quis tam quid consecutus litem, autera nihilominus agere possit. Primae speciei exemplum est, in actione ex testamento,quasi quis egem dc nihil obtinuerit. etiam rei vindicatione non recte aget ad idem legatum consequendum. ινε. 3. 3. F. delegat. a. Secundae speciei exemisolum Occurrit in pluribus actionibus poenalibus ex uno facto concurrentibus,ex quibus, si una actor egerit & obtinuerit perit altera, quatenus non pluS in ea eit, quam in illacti iam actum. ι. i. g. 11 Tertiae speciei exemplum invenire est in actione furti α servi corrupti concurtente, in casu ε. g. IV. d obliqua ex delia. nase. xv I. 11. Ouo vero plenius constet, 'uid generaliter de actio. num concursu statuendum sit varie diiunguendum : nam vel concurrunt plures actiones rei persecutoriae: vel rei persecutoria di mere poenalis et vel rei persecutoria & poenalis mixta: vel duae mere poenaleS: Vel denique mere poenalis
'i, Si plures rei persecutoriae ex eadem causa concurrant,
una intentata altera perit. ινο. s. s. Τ delegat. a. i. 34. SU h. t. nisi per eam,qua nondum actum eli, aliquanto plus consequi possimus. t. 43. 4 , pro socro. ι. r. f. r. Τ. h. e. AlIter haec obtinent, si ex divertis caulis plures rei persecutoriae nascantur. i. o.f. deaa. empti. 3 6. Inst. de legatιs. i xVII. Pi3.Si rei persecutoria concurrat cum mere poenali, altera
484쪽
M Obligationibus es Actionibus. 4s s
alteram non consumit. l. 7. f. r.ff. de condict. furti g. vlt. de obc , delus. d. l. 3 4 . g. ult. . b. t. Si rei persecutoria cum poenali mixta concurrat , alxera alteram consumit quantum ad rem, non quantum ad popnam. l. 3 ε . I. uis. h. t. l. 7. I r.
n. commodari. Obst. l. 9 S 6. n. quod meιus causa. Resp. actio quod metus causa perimitur per rei vindicationem , quia initio inspecto est rei persecutoria , & possessor liberatur rem restituendo , ex contumacia demum in quadruplum condemnandus. 3. 27. Inst. de actιon. L 34. S. ult. 17. met. s xviis, XIX. JI . Quod si poenalis concurrat cum poenali , una consumit alteram, nisi in altera plus sit, seu major poena. are. l. tii rape. & de eo, quod plus est, adhuc petendo intelligi po- . itest , quod in ι. rso. Is de reg. jur. dicitur, numquam acfrones praesertim poenales de eadem re concurrentes atra aliam consumit. Si concurrat poenalis mixta cum merὰ poenali , una alteram consumit quantum ad poenam, nisi plus sit in ea, qua nondum - actum; non quantum ad rem. d l. I.j. de vi bon. rapti Sipi res concurrant poenales mi tae, altera alteram perimit , non ta
I s. Moribus. Quamvis variae inter actiones bonae fidei & stricti juris differentiae ab usu recesserint, non tamen omnis sublata est inter eas diversitas. Sive autem actiones sint rei persecutoriae ex contractu, sive rei persecutoriae ex delicto, in solidum hodie contra haeredes dari possunt. ἡ ) Adde ex Cod. libri . tu. ro. da obligation. ct actionib-.
r. CTipulatio est verborum obligatio ue qua quis ad inte O rogationem alterius se daturum vel factitrum congrue respondet. Et regulariter est obligatio accessoria , qim 'conventionibus aliis vel pactis confirmandis subjicitur.ρν. Insti ik. t. l. Ti. U.prosocio. l. ar. de pactis. Qiiod si quis alteri stipu-
485쪽
lanii promiserit ex eausa praecedente, quam subesse salso puta. bat, inutilis est stipulatio , ita saltem, ut promissor se doli mali exceptione tueri possiti La l. 3. m dedoc mac se mei. exiept. si modo probare possit, se, si non errasset . non fuiste prominu-xum. Arg. t. 72. 3. 6. q. de condis. demonstr Secus, si sciverit, nullam subesse causam,&tamen stipulanti promiserit; donationis enim causa videtur promisisse. Lis.st. h. t. au. i. cf. de
x. Stipulari possunt, seu rogare quilibet, qui sari possunt Se
aliquem intellectum habent , etiam impuberςs sine tutoris au . toritate, modδ insanre majores sint, pr. Inst. de auctor. tui. s. v. xo. Inst. de inutiιβψ ut & prodigi. ι. 6 g. b. t. Non muti , surdi, nisi per servum. l. I. fh. t. nec deportati. ias da novae Nec quisquam alteri, sed taneum sibi , nisi in ejus . pro quo stipulatur, potestate sit, vel poenam adjecerit, vel stipula , tis intersit alteri dari. 3. 4. 2 o. Inst. de mutitistipui. alias exceptiones vide in L 13. 3 13. 1. de damno insect L constit. pecvn. Si qui laut Titi dari stipulatus sit , Titio tanquam adjecto solutioni solvi potest, sed nulla Titio, verum soli stipulanti, obligatio vel actio quaesita est. F. . Inst. de inutit si ut. Si sibim Tirio stipuletur, sibi acquirit rei dividuae partem' dimidiam , nihil Titio ; tem verbindividuam sibi soli insoli
, i 3. Promittunt stipulantibus & promittendo obligantur puberes licet adhuc minorenncs sint & curatores habeant , etiam sine curatoris autoritate. l. Io I. f. h. t. positis tamen terminis babilibus, dum sortὸ suam personam tantum obligant, nec alie- .nanda rei necessitatem sbi imponunt , vesuti sponsalia vel n ptias contrahcindo. L ao. 1. de ritu nuptiarum I n.n item , si ad obligationem sequi deberet rerum alienatio.
. In stipulatum deducuntur&res , & iacta honesta po&sibilia i ita ut quisque factum proprium . non alienum promittat. S. 3. Inmda inut. stipμιεc res quidem vel corporales vel incorporales , modδ sint in commercio ; alioquin neeipis peti possunt, nec earum aestimatio, nec id quod interest . nec poena adjecta. 2. inst. de inutil. stipui. Loy. I. 83 . s.fh. r. Idemque est , si res non sit in stipulantis sed tantum pro- . mittentis commercio et secus quam obtineret , si in stipulantis quidem sed non in promittentis foret commercio ι eo nam
que casurata est stipulatio. ι3 1. h. t. Quod si in nomine
486쪽
rei veI parte materiae, vel tota materia erratum se, id stipulatiorinem non reddit inutilem, modis de corpore conster. l. a 2. 32. h. t. V. . s. Requiritu autem , ut stipulatio fiat legitimo modo verbis congruis, inter praesentes n. abientes. 3. . Inst. de an uti . stipui. Caetervin diversitas responsionis in quantitate stipu. Iationem pro parte vitiae. summa nempe excurrentri L I . s. q. f.
h. t. sed si diversitas in qualitate sit . dum alter purd stipulatur, alter sub conditione spondet, totam stipulatiωnem reddit in utilem, nisi diversitas responsionis illico placuerir. i. r. s. i. f. h. t. tui. 6. Si alternative duo corpora , veluti Stichiu aut Pamphiatiis, in stipulatum deducantur . R ex illis unum promittatur, nolIa est stipu latio ι secus, si duae quantitates. puta deest aut quinderim. l. 83. LI. a. f. h. t. Si quis unuin corpus stipuis letur , alter vel b duo promittas , valet stipulatio quantum ad illud , de quo promissor rogatus est, alterum pr. non adisjino habetur. h. t. de viri versa , si quis duo vesplura corpora conjunctim stipuletur, Stre.um is Pamphilum . alter vero stichum promittat , Obsistit stipulatio ι eum toti censeantur fuisse eonceptae diversae stipulationes , quot seneres : sed si promissor de rebus pluribus rogatus , simpliciteaxesponderit. dabo, omnes promissia creditur. S. I S. Ium da in
n Sunt aurein variae proditae stipulationum divisones tquaedam enim rerum stipulationes sunt , quaedam factorum sad quae facta implenda nemo praecisa cogi potest . sed Iibera. sur praestando id quod interst. arg. S. ult. inst. h. e. l. I I. in M.fri ra iussit. Quae εc ratio est, quod in facti stipulationibus conis silium si poenam subjungi , praestandam , si factumnoa impleatur : nec quaeritur an intersit , sed simplicirer poena peti-e . d. uti. Inst. h. f. t. S. II. f. h. t. Quod s is, qui poenam promiserae . pluribus relictis haeredibus decesserit , dc unus contra promissum secerit, omnes tenentur . quories id quod promissum erat est individuum ; ut tamen is qui contra pro-ι missum fecit reliquis cohaeredibus damnum cogatur resarcire rsed s promissum divisonem recipiat , solus ille qui eontra secisi pro sua parte tenetur. l. 4. . I. st. h. t. urg. l. IS. V. rem
ναρ. haberi. ex quibus locis limitanda quae generalius iant proposita in L s. s. ult. r. h. ι Θιx s.f. II. st .semit. errisc. nita fortE malimus hie admittere vestigia dissensas inter veteres
cras quos ia hae quaestione inter se non convenissa pater ex vi
487쪽
I. 4. s. I, VIII, IX, x, XL, XII, XI I I , XIV, XV, XVI, XVI l.
8. Quaedam insuper dividuae sunt stipulationes , in quisus promistunt per partes praestari potest ; quaedam individuae , in
quibus promissum per partes praestari nequit. a. fos. t. Ad- haec aliae judiciales, aliae praetoriae , aliae conventionales, aliae commvncs; de quibus tit. Inst. de di,is sipui. Denique quaedam puro sunt conceptae , quarum dies statim cedit&venit. l. 4r. f. r.Jf. i. a. Ins. h. ι cum aliquo tamen temperamento. l. io ς. dejolution. Quaedam in diem H in quibus obligationis dies statim quidem cedit, sed non venit, nisi cum dies ex- niterit nec agi potest , nisi toto die elapso. S. 1. I f. h. t. nec interest , explesse dies appositus fir, an racite insit, quod contingit, si locus adjiciatur, tunc enim tantum temporis spatium subinintellectum creditur, quo commode promittens potuerit ad locum solutioni destinatum prosci ici. f. mst. L f. .h. t.
vide tamen l. ult. 4. ff. b. t. Quaedam sub tonitiove, quae si
impossibilis sit, vitiat stipulationem. l. 3 i. m. da oblig. , Act si possibilis & de futuro casu concepta, obligationem suspendit:
adxo ut dies nec cedat nec veniat nisi exi stente conditionς. S. 4. Inst. h. t. Inutilis tamen est stipulatio : si vota eris dare μαάes :licet valeat , eum volueris dare Jonaes. l. -6. S. pen. ofvit n. h. t. LXIX. XX, XXI, J9. Ex stipulatione nascitur actio ex stipulatu aut certi condictio ad consequenduin id, quod in stipulationem deductura est. pr. IV. h. t. & id quod interest ex mora. i. d. V. de io quod certo loco. Si quid dubium in stipulatione aut obscurum sit, id contra stipulatorem recipit in teiprctationem. l. r 8, j. it. 9'. ff. h. t. Hinc, si quis rem fungibiletri sine quantitate ponderis, numeri, vel mensurae sirpulatus sit , vel auistisium sibi e frui non id dita loci mentione , essicaciter agere nequit ex tali con- 'entione,nisi ex circumstantiis quantitas aut locus colligi possit. I. 94. LGs .mb. t Quamvis alioquin in dubio sic tamen fit iacienda stipulationis interpretatio , ut magis valeat quam pereat. l. 8O. f. h. t. XXI I, Axi Ii.
1 o. Quod si res in stipulatum deducta periecit , si quidem cubra vel mora promistoris, ad aestimationem tenetur. l. si . l. 82. ι. f. h. t. modis sit culpa commissionis, non omissionis: unde si promisssor servum aegrotum non curaverit, & is ita per negligentiam promissoris mortuus sit, promistor non tenetur;neque enim ad factum curationis se obligaverat qui dare promiserat. l. 9 i. t. xx xy- . - II. Mori. μ. Poteli quis non tantum iero
488쪽
alio stipulati, sit ut ei, pro quo stipulatur, etiam sine eessione actio competat: unde & ei, qui solutioni adjectus est, volunt actionem dandam esse ad id quod stipulatione comprehensum est. Potest etiam quis ex alieni facti promissione obligari. Cumque pacti & stipulationis eadem vis sit, vix est, ut verba hodie ad stipulationem sint necellaria, vel ei firmitarem addanti stipulatio enim inutilis valebit in omnem eventum ut pactum
r. Constitnuntur eorrei stipulandi vel promit di , eum
plures in solidum singuli uno eodemque tempore rem eandem stipulantur vel promittunt principaliter . ea mente, ut Anguli quidem rem totam exigant aut debeant. Omnes tamen unam tanIum. arc. t. 6. S ult. t. 32. f. h. t. pr. Inst. h. r. nec ininterest, utrum uterque pure , an alter purd alter sub conditionesipulcetur aut stipulanti piomittat. Insi. t. Quid, qudd& ex intervallo constitui possunt corres; dum plures non eodem sed diversis temporibus rem eandem stipulantur aut promittunt, modo tune id nominaum agatur, ut corrui sint. l. h. t. meus s id octum non fit. d. pl. Inst. h. t. I, I I. 2. Effcctus duorum reorum constitutorum est , qu.d , si . correi credendi sint, singuli in soliditin agere possint , ita ta-mcn , ut tora perimatur Obligatio, si unus exegerit , aut ae cepto tulerit aut novaveIit. s. I. h. t. l. δι. I. I. . de no mation. estque in debitoris arbitrio, cui ex pluribus solvere velit, ut ab omnibus liberetur , nisi jam ante ab uno conventus
alteri solverit; quo casu solutio ipsi non prodesset. l. i6. r. λν. Sin correi debendi seu promittendi sinr, effectus est , quod snguli in solidum debeant , ac in stipulantis potestate sit,
quem ex pluribus convenire velit. l. r. l. rr. st. h. t. sicut nec unus eorum in solidum comventus opponere possit beneficium divisionis. LM. f. h. t. visi jure novo pro se invicem fi- dejusserinta nov. 99. c. I. iit tamen uno solidum solvente relis .
qui liberentur. Quδd si stipulator unum jam convenerit 3 α ab eo vel nihil vel partam tantam consecutus sit , alterum in
489쪽
id quod deest convenire potest. t. 8. S. I.ff. de legat. 6VI. . '3. Quicquid autem unus reorum credendi exegerit, non tene tur alteri communicare; & quidquid unus reorum debendi solverit ejus partem a correo non repetit; suum enim, non alter tu negotium gessit, cum totius rei debitor fuerit aut creditor, nisi sint socii. Laa Let. Falcid. v II. 4. Caeterum non modδ stipulatione, sed & aliis contractibusae ultima voluntate duo rei debendi vel eredendi pollunt constitui. l. p. h. r. l. I. de legar. I. it, III. JI. Moribuι. Censent duos promittendi reos non teneri singulos in solidum , nisi id actum sit , vel saltem gaviluros beneficio diVisionis. . Adde ax Cod. libr. 8. tit. o. vi duob. νεώ sipui. o promist.
T i T. III. De stipulatioue Servorum.
O ve sibi, sive Domino, sive conservo. sve impersonaliter stipulentur: & ex stipulatii plerumque domino acquirunt obligationem , quando que bonae fidei possetari sitictuario aliis. que similibu , si ex te eorum vel operis suis stipulentur. I. I. 2o. L 31. f. h. t. tit. Inst. per quas peυ. uob- οιιg. AEc qui . L. Si servus comm nnis sit, & ab uno gomlnotum jussus stipulari, jussone neglecta pio alio stipuletur, tamen domino jubemti acquirit. L uir. Q per quaa yer on. euique acquir. Ir. 3. Potest & haereditarius servux haeredi suturo in genore stipulari. L 18. I. .f. h. t. non certo nominatim velut, haeredi 'Titio. I. t 6.f. h. t. 6c qnamvis jacenti quoque haereditati pler que servus stipulari pol sit .pr. IV. h.'. non tamen usum fluctum, eum ad usum fructum vera periona desideretur, cujus ossibus i Mirat. ι as. f. h. t.
490쪽
De Fidejussoribus f Mandatoribuc.
e. zIdeiussor est, qui alienam obligationem mediante stipulatione in se recipit , reo principali manente Obligato. Aliter dimas praes, vas, sponsor. I, III.)2. Fidejubere possunt omnes, qui essis ac iter obliSantur, nec Prohibentur pro alio intercedere, sic ut & pater pro tuo filios. &viee versa, fidejubere possit. t. ι o. f. 1. f. h. t. l. 8. G. h. t. arg. t. I. C. do filios minore. Non tamen rectZ fidejubet mulier, vel- Liani exceptione tuta. l. 8.1. b. t. L 8. 3. . qui falsia eor. nec mutus aut surdus. arg. l. t .st. de verb. oblu. nec milites pro conductoribus alienatum rerum. l. 3/. C. ueari. b Ja. Qudd si quis ad fidejuslbrem dandum obligatus sit, p*noora dando non satisfaciti arg. l. 7.Τ. de prator. st put. ut nec dardido ratem . qui fidejubere non poterat; sic ut de novo cavendumst: sed si dederit non idoneum facultatibus , & is admillus sit, alium dare non compellitur. l. s.f h. t. tr. . Accedit fidejussor omni obligationi. t. a. f. h. t. nisi praeis scriptioni jam extincta sit. l. 3 .g. ἡ. t. arg. l. 3. S. I. 1. de conis sit. pecvn. Nec refert , utrum ea ex contrami sit an ex delicto, quatenus pecuniariὰ agitur. s. s. Iust. h. t. l. 8. F. Fς 6, .ult. . h. f. ut 6c si agatur ad poenam corporalem; quatenus fidejussottantum cauci de sistendo eriminis reo. Lr 1. de cum . , exhib. reor. non item, ut se obliget ad poenam corporalem. Arg. L a 6. f. depcΠ Vi . sv I, VII, XII, XI II.41. Non etiam interest, civilis si obligatio principalis, eui id ejussor arcedit, an naturalis tantum. L de eondict.iniab. I f. h. t. modo talis sit obligatio naturalis, quae jure e .ili aliquos producit essectus: hine nulla est fidejussio propto. digo sine curatoris autoritate quid promittente. l. 6. F. de verb. oblig. vel pro muliere intercedente, aue filios. mutuam accipien- r6.3. r. f. M Mnatum Velleia'. l. 9. s. f. n. smaruse.