장음표시 사용
631쪽
nulla est , quasi deficiente conditione. S I. b. t. f. ult. C. da contr-h. emt. l. as.s Quod si iniquum pretium determinaverit, corrigenda est iniquitas judicio bonae fidei. l. 79. f. pro
Emptioni similis est permutatio : quae est contractus bonae fidei in nominatus. do ut des, unde actio praescriptis verbis competit. f. 28. inmi. de action. Ex emtione verδ nascitur actio emti & venditi. Actio emti est personalis bonae fidei competens emtori adversus venditorem , ad id ut res vendita tradatur cum fructibus post venditionem perceptis , caeterisque accessionibus , α aliis , vel speciali pacto comprehensis , vel ex generali cm-tionis natura praestari solitis: aut alioquin praestetur id quod
Actio venditi est personalis bonae fidei, competens venditori
adversus emtorem , ad id ut pretium solvatur una cum usuris ex mora. l. I 3. S. I9.2O. f. δε act. emit. culum autem & commodum rei venditae statim post contractum perfectum ad emtorem pertinet , licEt necdum res emtori fuerit tradita. S. 2. h. t. Ut tamen venditor de dolo, lata a. levi culpa teneatur. l. s. s. a.df. eou-odari L a I . R. 8.
Locatio conductio est contractus bonae fidei consensu eoninstans , de usu vel opera cum mercede commutanda : &iisdem fere nititur juris regulis , quibus emtio Venditio a cum&hic merces in numerata pecunia consistere debeat , ac in arbitrium tertii certi determinatio ejus conserri possit. pr. S.
Hinc nascitur actio locati & conducti. Actio loeati est personalis bonae fidei . competens locatori
Contra conductorem , ad id ut mercedem solvat , & finito tempore locationis rem incorruptam restituat , ac regulariter praestet dolum , latam, & levem culpam, denique omnia faciat secundum legem conductionis. s. pen. h. t. l. f. a. f. commo-ἀati. l. 4 8. f. r. F. h. t. - .
Nec potest conductor migraret ante tetmpus, nisi justus sub
632쪽
aliave justa causa , nec mercedis remissionem petere. nisi sit inlotira sterilitas , aut minus commoda praestetur habitatio. L 13. S. 7.4 l. 21, 5 a. L 27. S. i. H
Actio conducti est personalis bonae fidei, competens condu
ctori adversus locatorem, &haeredem ejus , non successorein particularem veluti emtorem, ad id, ut usus commodus rei don. ductae ves operae praestentur; aut alioquin id quod interest. 6. Me. h. t. junct. t. 9. C. B. r. l. Iaa. g. a. . h. t.
Nec potest conductor ante tempus expelli , nisi malὸ conductor utatur re conducta , vel res indigear necessatia reparati ne, vel locat'rea ex nova causa indigeat ad proprios usus, vesconductor toto biennio pensionem non solverit. ι D C. h. t. LEmphyteu sis est contractus juris gentium bonae fidei,nomin tus, contentu constans , quo praedium alicui fruendum concedi. tur in perpςtuum aut ad tempus non modicum , sub lege meliciis rationis, & praestationis annui canonis. S. 3 i. t. 'Gnon est annua praestatio in recognitionem dominii directi non prciportionata fructibus rei emphyleuticariae. Unde nec teri missio canonis fit ob insolitam sterilitatem aut aliud particulate damnum ι 1. insin. C. de iure emph t.
Emphyleusis, si pro jure consti uto accipiatur , dividitur la
Secularis est, quae in rebus secularibus est eonstituta. Ecclesiastica, quae constituta est in rebus Ecclesiastici . &seis eularis quidem ob moram triennii , Fcclesiastica vere, ob mois ram biennia in solvendo eanone commissam in commissum e
uit, nov. 7. e. . s. a l. a. C. B. t.
Est & emphyleusis alia temporalis, quae ad tempus non modi
eum; alia perpetua, quae in perpetuum coner iror
princio. Lucrum ergo & damnum pro rata parte , quam quisque
633쪽
contulit in .cietatena, cuique lotiorum cedit , nisi aliud no,
minatDR aetum sit. d. s. 1.2. h. t. modo evitetur leonina sociotas, qua id agitur ut alter omne lucrum , alter omne damnum, ferat. l. 2ς. I. a. f. pro Ist te ..
Societas I. vel publica est, qualis est societas vectigalium eIvrivara, quae de rebus privatorum initur. 4 s 9. f. h. Vel expressa est , quae expresso consensu initur, vel tacita, quae ipso facto contrahitur , seu ex facto colligitur ac praesum, et r. l. 4 ff. h. t. 3. Vel est universalis & totorum bonorum, 'el particularIS. Universalis totorum bonorum societas est, in quam veniunt omnia, mobilia, immobilia, incorporalia, praesentia. & futura, haereditates, legara, donationes, Omne denique lucrum & onlane damnum alterutri sectorum obVcpiens. l. i. f. l. L a. l. t. h. t. .
Particularis est, in quam ea sola veniunt, quae locietatis Inotuitu acquiruntur industria& labore sociorum, sive simplicitet Q inita societas sive de re certa vel certa rerum universitate.
ι. r. S. p.st. b. t. .' - . . . .
Ex societate nasciitur actio pro soci., utramque directa, per sonalis, bonae fidei, competens socio contra socium, ad id, ut isti Iucra pro rata communicer, impensaS restituat, damna reparet. id quod specialiter in se recepit impleat, ac denique dolum, la- iam, ac levem culpam piaestet. S- ult. h. t. 'Finitur societas morte unius eri sociis.ctiam inter reliquos su- . .erstites , nisi aliud actum sit. h. t. vel sit societas vectiga- IiuiD. l. s Q. pr. f. h. t. renunciatione non callidὰ nec intempestive. sed bona fide facta. f. ra. r. l. 1 . I F. h. t. . publicatione bonorum, cessione, ac finito gotIO. s. 6. T. 8. h. t.
MAndatum est contrinus bonae fidei consensu constans , quo negotium honestum alteri id suseipienti gratis ge
rendum committitur. g. 7. h. t. l. 8. 3. r. f. de procur t. . Mandatum I. vel expressum est, quod expressio consensu Inte
ponitur & suscipitur ; vel tacitum , quoties praesentis M scientis, Nec contradicentis negotia ab alio geruntur. l. 18. r. h. ν,
α. Vel gensrale est, v il speciale. De quo alibi.
634쪽
3. Mandatum contrahi potest sex modis , puta ; veIgratia mandantis, vel gratia mandantis & mandatarii;vel aliena gratias vel mandantis & aliena gratia ; vel mandatarii & aliena gratia, vel denique mandantis, mandatarii, & aliena gratia. Non item mandatarii solius gratia ; quippe quod consilium magis esset. quam mandatum. S. I. orseqq. h. t. l. 8. S. 4.ss., t. Ut tamen ex consilio fraudulento dari possit de dolo actio, cum alioquin consilii non fraudulenti nulla sit obligatio. l. 47. g. R. 7. Ex mandato nascitur actio mandati directa & contraria. Directa est actio personalis bonae fidei ; competens mandantioontra mandatarium. ad id ut exsequatur mandatum juxta pra scriptum modum, aut alias praestet id quod interest; insuperus reddat rationem administrationis, ac restituat quod penes eum ex administratione residet . dolum denique & omnum culpam praester. S. s. h. t. l. 13. 21. C. h. t. Contraria est actio personalis bonae fidei. competen3 mand rario adversus mandantem, ad id, ut durante mandato necessa tia subministrentur; eoque finito indemnis servetur, si imperisas secerit, aut damnum culpa mandantis passus sit. l. 12. S ulno.f. h. t. Finitur mandatum morte mandantis vel mandatarii, f. r.. h. λ revocatione per mandantem, ac renuntiatione per mandat rium facta, utrimque tamen re adhuc integra. f. '.& D. h. e.
De obligationibus, q- quasi ex comtractu nascuntur.
Q si contractus est praesumpta conventio, ex qua, medim te facto aliquo, valida nascitur obligatio. Quasi contractus quinque sunt, puta; negotiorum gestio, tu-Mae administratio, gestio occasione communionis, haereditatis aditio. & indebiti solutio. De tutela autem dc indebiti solutione ac actionibus inde competentibus alibi actum est. Negotiorum gestio est quasi contractus , quo quis absimus vel ignorantis negotia sine mandato gerit. f. I. h. t. Hinc nascitur actio negotiorum gestoruin directa &contra tia. Directa est actio personalis bonae fidei, competens domino oujus gotia gesta sunt , adversus gestarem , ad id ut reddat D 1 rario.
635쪽
sa Lib. III. Instit. Icit. XXIX. In
rationem administrationis , ac restituat quod ad ipse in ex in ministratione pervenit aut pervenire potuit , & s. aestet dolumae omnem culpam. d. f. I. h. t. l. 2.ff. de negot. rems. ι. a 3.
Contraria est actio personalis competens negotiorum gestori, contra dominum, ad id, ut indemnis servetur; adedque ad repetendas impensas necessarias & utiles , non voluptuarias et licdruri pensae jam utiles este desierint. La. LD . g. i. ff h. t. Ex gestione occasione communionis prodita est actio familiae erciscundae. & communi dividundo. Actio familiae erciscunda: cst actio bonae fidei, duplex; mixta, primariis in rem, per consequentiam in personam, competens co haeredi, adversus cohaeredem, ad dividendam haereditatem &praestationes personales. t i. ιχ a. s. q.f. famil. ercisc. Actio communi dividundo est actio itidem bonae fidei , dupleX, mixta, competens illis, qui rena, titulo plerumque particulari , communem habent, ad eam dividendam & praestationes personales. l. 3. 3.f. communi bivid. 3. 3. h. t. Ex aditione haereditatis nascitur actio ex testamento: quae est actio personalis stricti juris ex quasi contractu competens lega-'tariis& fideicommittat iis adversus haeredem, ad id, ut legata ac fideicommissa praestentur, cum accessionibus & usuris ex mora. s. s. h. t. l. φ . 1. de legat. r. l. 3 4 1. de usuris.
Per quas personas nobis obligatio
PEr quas personas nobis dominium acquiri potest , juxta
libr. t. tir. 9. per easdem nobis etiam regulariter acquiri potest obligatio. .
ibus modis trigitur obligatio.
Obligatio tollitur vel ipso jure, vel ope exceptionis. Ipso jure tollitur multis modis, veluti compensatione. g. 3 o. Inst. da action. noxae deditione. I 3. Inst. de nox cactim. Oblatione consignatione & depositione pecuniae vel rei debitae rectὸ facta. ι. . r. I. r. f. de usuris. L 9. C. da solation. rei in inis
636쪽
eriris fine mora aut culpa de batoris. l. 23 . . de verb. ob . praeeipuὰ solutione, acceptilatione. novatione, M eontIalio consensu. pr. Θ-B. t. Solutio est naturalis praestatio ejus quod debetur . Solvere potcst debitor , vel alius pro eo , sive sciente, sive ignorante, sive invito. r. h. e. elique sblvendum id quod debetur, non aliud pro alio invito creditore. d. pr. h. r. l. t. S. r. D. 4. reb. creaeit. nec admissa est particularis seu per partes facta solutio, nisi creditor cons laserit , qui ab initio id actum fit. ι. 4 f. l. m. de usuris. Solutione rebe facta liberatur debitor & fidejussores ejus&pignora. pr. h. t.' Acceptil tio est imaginaria solutio , qua directh tolli na-quit omnis obligatio , sed rantum ea quae verbis contracta est. s. I. h. t. est tamen prodita stipulatio Aquiligna , per quam omnium rerum obligatio ex quacunque causa in stipulatione iudeducitur, novatione facta; ac deinceps accepti latione dillol- , 'itur M. 2. D. t. Caeterum quia acceptilatio est actus legitimus. l. 77. V. R. I. ideo nec sub conditione nec in diem fieri potest, l. 4. s . . de cutit. nec per interposi in personam. ι b. I. it . ff. Qt t. pvatio est prioris obligationis sive naturalis sive civilis in aliam sive naturalem sive civilem transfusio ac translatio. ι. r. f. de novat. Estque vel novatio in specie . vel delegatio Novatio in specie est prioris obligationis in aliam transfusio fine interventu novat personae , inter eos ipsos, inter quos prior obligatio constiterat. I. pere. h. t. Delegatio est novatio facta interventu novae personae et dum quis vice sua alium creditori tuo dat , vel cui jusserit creditor.
Novatio autem in specie & delegatio vel voluntaria est , de qua actum e vel necessaria , quae fit per litis contestationem& sententiam judicis inter actorem & reum. l. 86. 17. U. R. 3. Novatione voluntaria liberatur debitor & fidejussores aepignora , cessatque usurarum cursus. t. l F. f. de novat. at ne- cellaria novatione nihil horum fit , cum nemo sic reddat conditionem suam deteriorem, sed plerumque meliorem. d. l. 86.
Contrario consensu tolluntur tantum obligationes consensu eonstantes. S. uli. h. t.
637쪽
DElictum in genere est offensio dicto vel sacto illata , qua
quis eontra jus laeditur dolo culpave alterius , in speciem
aontractus aut quasi eontractus non cadens.
Delicta vel privata sunt, vel extraordinaria , vel popularia, vel publica, tit. f. δε privat. delict. tit.g. de eatraorurn. cram n. rat. v. de popular. act. tit. f. de publicis iudicio. Privata delicta sunt, quae actione privata vindicantur ab eo , ad quem ea res pertinet; sic ut poena exacta ipsi actori laeso appliacetur. I. s. de injuriis. Horum quatuor sunt species; surrum, rapina, damnum injuria datum, δc injuria seu contumelia. Furtum est contrectatio fraudulosa, lucri faciendi gratia, vel ipsius rei . vel usus ejus possessionisve, quod lege naturali prohibitum est admittere. 3. I. h. t. Furtum olim distinguebatur in conceptum, oblatum I pro hibitum, & non exhibitum; accujusque nomine divertae competebant actiones. Sed his antiquatis, remansit distinctio furti in manifestum 6c nec manifestum. 3. 3. Ο . h. t. gurtum manifestum est , cum fur deprehenditur cum re surtiva , antequam illam eo detulit , quo deserte eo die destinaverat. Cujus pama est quadruplum rei ablatae. g. 3. o
Nee manifestum est, cum fur deprehenditur, postquam rem aetulit , quo perserre eo die destinaverat. Cujus poena est in duplum β. s. s. Variis autem actionibus lares conveniri possunt; puta, actio-Me ad exhibendum, rei vindicatione de quibus tir. 6. condissionesurtiva, dc 'actione surti. Condictio furtiva est actio personalis ex delicto , rei perseeutoria ex parte actoris, poenalis ex parte rei . competens e i,
qui di surii facti di actions interuatae rempors dominus rei ab
638쪽
tatae est, adversos larem & furis haeredes, licet nihil ad eos pervenerit, ad id, ut restituatui res furto surrepta cum fructibus perceptis & percipiendis, dceo . quod interest. l. t. S. 9. δ . Lx L ι a. f de condis .furt. Actio furti est actio personalis, poenalis, perpetua, compil tens et , cujus interest ex honina caula & Jure in re as propter damnum datum, contra furem , ad poenam dupli in nec manifesto. vel quadrupli in manifesto furto. F. I s. h. t. f. I a. ι 7I. s. I. . illa furtis. Datur ergo non tantum Aomino, sed& creditori elii pignus surreptum, bonae fidei possessori, fulloni vel sarcinatori ob v stimenta surrepta, modb ipse solvendo sit: commodatario , si 'Ommodans maluerat commodatarium actione commodati , quam furem actione furti convenire. s. I . ct h. r. Potest etiam ob furtum criminaliter agi i quo casu actor teng eur in crimen subiciti re. l. ult. 1. de furi .
VIs est majosis rei impetus, qui repelli non potest. l. a. s.
Et vel publica est vel privata. - ν Publica est , quae fit cum armis. Privata, quae sine armis fit. S. 6. Instit. de interdictis. Ad haec vis alia expulsiva est, alia compulsiva, alia turbativa, alia ablativa. Rapina est contrectatio fraudulosa violenti , lucri faciendi gratia, vel ipsius rei, vel usus ejus poῆessionisve, quod lege naturali prohibitum est admittere. Hinc datur actio de vi bonorum raptorum s quae est pers natis, poenalis mixta, competens ei cujus interest, adversus raptorem, intra annum in quadruplum, post annum in simplisin.
Si quis non dolo, sed errore ductus, dum putat id sbi licere, rem alteri cripuerit, quam suam esse existimabat, si quidem v re ipsius sit, dominium perdit, sin aliena fuerit, uni cum re, aest, mationem ejus reddere compellitur. LI. b. e.
639쪽
s s . Lib. IV. Instit. Ti. III. In
I FgisAquiliae tria olim fuerunt capita. Primum cautam est,
ut si quis alienum hominem alienamve quadrupedem, quae eecudum numero est, injuria occiderit , quanti ea res eo anno plurimi suerit, tantum domino dare damnetur, pr. h. t. Alterum caput in desuetudinem abiit i sed probabile est , eoactum fuisse de servi moribus corruptis. Tertio cautum est: de homine vel pecude vulneratis, aliis ani malibus occisis, α omni caetero damno injuria dato, ut teneatur reus , quanti res plurimi lacrit in diebu triginta pro imis. Hine nascitur actio ex lege Aquilia, eaque vel direct i com- retens domino rei ob damnum corpore & in corpus datum a vel utilis , competens domino ob damnum non corpore sed in corpus datum , ut οὐ ei cujus interest i qu navis dominui non sit , licet tunc corpore M in corpus damnum datum esset. Prae ter quas etiam est actio in factum praetoria, competens si nec eorpore nec in corpus damnum datum sit i & tamqn laesio conti-
Dantur vero hae tres actiones adversus eum, qui dolo vel culinpa, etiam levissima, damnum dedit, non ς0ntra haeredesi ad id ut praestetur, quanti res anno vel mense rexIQ camputato plurimi
I uria est delictum in contemtum hominis liberi a/mis. sum , quo ejus corpus vel dignit s vel fama laeditur dolo
Committi verδ potest injuria vel re; vel verbis ; vel literis avel consensu , dum quis mandat alteri injuriam fieri : eamque inserunt soli illi, qui doli capaces sunti non suriosi aut infantes:
Patitur quis injuriam vel in se . vel per suos filios semilias, servos, uxores, sponsas. s. t. θ-h. t. L 1 s. f. t. 18. g. pen. Θωt.j. h. Hinc
640쪽
I inc nascitur actio injuriarum , eaque duplex ἔ ahera ex lege Cornelia civilis perpetua qua; datur et i qui perseati ciorem injuriam realem pastus est. S. 8. b. t, t. f. pr. ct Ieqq. n. h t. altera praetoria annalis , quae competit ei, qui quomodocunque injuriam passus est per se vel per alios. d. l. i. q. 6 h. h. t. Utraque contra injuriantem, non haeredςs Hus, locum babet, & tendit ad id, ut praestetur, quanti injuria peractoreincestimata fuerit, vel minoris, si id judici aequum videbitur, pro diverstate circumstantiarum locat temporis , persenarum Me. S. T. p. hq t. Potest&criminaliter agi ob injuriam S. I . h. t. sed ei- vilis actio prius mota criminalem perimis, δέ vice versa l. o.
De obligationibus, qM qua si ex delicto
OUasi delictum in genere est , quo n0n ex dolo vel lata culpa, sed aliqua sui aut supriam impςritia vel imprudentia oritvr . sic ut aliquid peccatum qge i*tςllisatur ; nee in tpeciem aliquam vexi de licti cadit , sid delicto proxi
Quasi delictorum quatuor sun species. Primum est, si judex per imperitiam Γ non dolo ; tunς enita vere delinquit Jmale judicaverit: quippe qui ab eo, quem iniqua sua sententia laesit, convenitur ad id , ut praestet quod religioni judicantis aequum videbitur. yr. In l. h. t. Alterum quasi delictum est, si ex alicujus taenaculo quid dejectum vel effusum sit ibi , qua vulgo iter fit , & ita damnum
Hi ne nascitur actio de dejectis & estu sis , personalis, praetoria, peIpetua. compxtens ei, qui damnum pastus est, contra inhabitantem , ad duplum damni dati , nisi liber homo occisus si , quo casu haec actio popularis & annalis est ad poenam so. aureorum : vel nisi homo liber vulneratus sit , quo casu laesus agit ad impendia in medicos & chirurgos erogara , ac ad aestimationem operarum , quibus caruit & cariturus est. I. h. t. cicatricum autem aut deformitatis dolorisve nulla fit aesti a-tio, quia liberum corpiri nullam recipit aestimationem. culti' da his qui effud. velis o c.