Caroli Hannibalis Fabroti, ... Ad tit. cod. Theodosiani de paganis, sacrificiis, & templis, notae

11쪽

. Degustatum Erudite Gothonidas Lucretium ad testimonium citat . ideoque Nellem operar*m mendum correctorei su stulissent, de pro Lucano, Lucretium substituissent: est enim vers. 192. lib. 2. de Re r. N. Fulgore.J pro fulmine: Glossae Latino-gr. fulgor , οἰοῦρ I furiat κεραυνοῖ, qudd est fulini t Nonius tamen disting ut de ditarcnt. verb. MCic. L. de diuinisse erit A tonuerit tactam aliquid erit de curis'. Excepta de veterib. Glos . tonitruum, βροντη,fust , α γαπι , fulmeΠ, Moisos. Fulminum genera vari, funt . ut pura fulgur dium, Q guc submanum in Gloss. Graeco-lat. sed meo etia)s fortas

Veri obseruant J Haruspicum vetus amicitia dicitur l. ia

Iauidportendat si Festus orienω, qtiae qui rem tendatur, 'indicent. Glosssi Latina-gr. portendiι, i ratam λα

b Vara icibwJ Vetustissimis temporibus Decemui-:ri ad libros Sub illinos adibant. Varro descenicis origin,

tuas, lib., i. vi refertur a Censorino de die Nat. cap. II. p. iSo. Cum multa portenra serent re murus ac turris, qi sunt Intraporiam Coilinam ct qui unam de caelo essent laesa, G ideo claros Sybistinos Xuin a Liant; renuntiarunt uti Diti patra se P m. Iuvi Tarentisi in Campo M ii erct. Marcus Tublius de Divin. l. V oues Senams Decemviros ad libros ire iussit'dcc. Sed Constantinus cx veteris etiam obseruantiae mo-

12쪽

Da P ΑοΑNis, SACRIF ET TEM pzrs. 'degustatum fuerit: intelligit auic sui3uratores appellatos, ut apud Cic. &Non. Marcell. ex quorum disciplina fulmina procurabantur, Valer. MaX. lib. I.C. I. Aul. Gellius lib. . c. s. cuius Noctes illustriores a nobis factas, ducente Deo, proximis nundinis emittemus. Ergo si quid fulgore, seu fulmine disiectum, trans um, correptum,. xum esset, Fulguratores consulebatur, ut quid significaret, pronuntiarent. Hinc fulgurales libri, qui ad eain artem pertinerent. Cicer. I. de Divin. Ammian. Marcell. lib. 23.

Et scribtura. J Mendum subesse putat Gothon. sed defendi potest, nihil mutandu: sic infra, qua de tactu Amph. Fribras. Haruspicum responsa scripto fortὸ constabant, ideoque mandat Constantinus diligentissime scripturam

collectam ad se referri. Non inficior tamen valde proba bilem ess e Gothotr. emendationem, Ut pro Wcribturis legatur , Mictura: stricturas, inquam, & fulminis reliquias summa diligentia colligebant ,& sepeliebant: nam solemne fuit ram οπ s sepelire Moncremare, quodliquidb constat ex his Euripidis versibus in Supplic.

, H ἰερον ώς νεκρον, Quos didici nondum animaduersos ab iis, qui de futi auribus dicere occuparunt: dc quoniam Artemidor 1 omniorum coniectoriinon parum allucent cap. 8. lib. 2. ideo praetermittere nec potui, nec debui. Ad nos Dum silentiam. J De locis tactis ad Senatum referri solebat, ut videre est in ea Cicer. quae est de Haru spie. respons. Ideni de Divin. i. Belata eis A ad Senatam Iabes agri Privernatis. Contantinus edicit ad notitiam sua perferri denuntiationem S interpretationem. Caeteras. J Fulmina quὰdam erant publica, quaedam priuata : liaec sacrificiis domesticis expiati prohibentur. Similiter Syn. Ancyr. can. a . lustrandae domus causa

13쪽

non licet aliquem appellare.. Eam autem denuntiationem J Virg. AEneid. 3. Prodigium canit, ct trities denuntrat iras. Sen. lib. 2. nai. quaest. cap. 3 . iniquid fulmine de ariatum es. Atque interpretationem J M.Tud. r. de Divin. aes autem gens,aut qua ciuit π, qua non aut extis pecudum, aut mon-sba , auet fulgura isser erantium . &c. 'adictione moueature uade tactu.J Glossae graecolat. Θοξ tactus. Virg. lib. Bucolicdn, de caristactas quercus. Cornel. Fronto: ML-ta locus fulmine tactus. Et conuenientet glossae latinogC. bidental, iam οπληξ. Icti quoque de coelo dicuntur, Cic.1. de Divin. Adsos μαι. J Ad Principem reserebantur Haruspicum interpretationes, Ut lcIl. adnosram cientiam.

IL IN. Constorius A. ad Magdalianum agen

CEssEτ superstitio, sacrificiorum aboleatur

insaniae namquicumque contra legem Diui Principis parentis nostri hanc manluetudinis nostrς iuvionem, ausus fuerit sacrificia celcbrare, eo etens in eam vindicta, &praesens sententia exaratur. Acc. Marcellino& Probino Coss.

Deorum cultores , ut honorem iis haberent, sacrificia ricrebant,caedebanuhostias id succensia altaribus adiri

14쪽

Dt ΡAc Avis, s Ac Rrr. ετ τε MpLi T ituebant. Hostiam,victimam, recte Latini Grammatici e Ponynt Graecὸ,ἰερῶον. Sed iocularis est versio horum ver

Φ ANT AI ἡκνύναιαῖον, ut ait Theodoretus lib. 7. de Graecorum affectionib. curand. Quin etiam idolis filios, es filias parentes immolasse feruntur, ut in sacris Codd. legere est. Eius autem immanitatis meminit Cyrili. contra Iulianum, Basilius Seleuc. orat. 6 o. pag. 378-Maca rius homil. u. p.r3r. 5 quod nuremur usque ad Constantini M. tempora Latiaris Iuppiter homicidio colebatur.

Dotur Bumano. Minut. Fel. in Octauio, Hodie e ab ipsist Romanis j Latiaris Impiter homicidio colitur. Theophilus lib. i. ad Autolyc. p. 76. & lib. 3. p. 2. Λατεαυον vocat. Tatianus orar. contra Graec.p. I 6s.& Porphyr. I 2. Λ-αυον. Nec igitur Adriani lex humanas hostias prolubens auctore Lact. d. cap. 21. rebus &factis recepta fuerat. Constantinusautem secrificia penitus sustulit venominatim hac l. continetur, quod etiam Constantius confirmat. Ea re Constantinum traducunt Zosimus lib. a. p. 686. 6c Euna pius Herodianus: auctor autem anonym. apud Suad. ait, Eunapium de Constantino oua

II I. Idem A. ad Catullinum P. Q.

QUAMQUAM Omnis supcrstitio penitus

15쪽

plorum quae extra muros sunt positae, intacti

incorruptaeque consistant. Nam cum ex nonnullis vel Ludorum, vel Circensum , vel Agonum origo fuerit exorta, non convcnit ea conuelli, ex quibus Populo Romano praebeatur priscarum s olemnitas voluptatum. Dat.Kal. Non. Constam tio iv. & Constante iii. A A. Coss.

NO TAE. Immolare quidem, &simulachra colere vetitum est, sed fana conuelli, deformarique prohibentur. Constantinus occludi iusserati: imo si fidem hic habiturus est Ce

pla Christo verae religionis auctori addixit: sic enim ait,

16쪽

DΕ ΡΑcANIs, S ACU F. ET TEMPLI s. 13Fortasse non male : quasi Constantinus principio templa quaedam Christo dedicarit , quaedam claudi iusserit, de postremo quaedam deiici voluerit. Templa eum clausisse Nicephorus quoque tradit Eccles lust. lib. I 2. cap. 2y. quem alij deinde Principes insecuti sunt. Diuus Augustinus epist. ad Maximum Madaurensem: Videtis certe Amudachram templa sartim ne reparatione Lapsa , partim diruta ,partim clausea Uartim in et sis alios commutata : ipsique mulachra vel confringi, vel incendi, vel includi , vel defrui: atque ipsas huius culi te res, quae aliquando prosimulachris populum Chrissanum persequebantur, victas ct domito, non ὰ re Inantibus , sed a morientibus C stans, ct contra eadem simulachra pro Durius Chrisianos occidebant, impetus suos legesque vertisse. Certe Iulianus parabates conqueri videtur, quod Christiani templa diruerint, & aras apud Cyrillum lib. 6.contra Iulianum p. 6o7.& Constantinum lucos succidisse, fanaque in bis substracta deposuisse, Theodoretus auctor est de Graecor. affect. curand. lib. Io .p.a 4 Gelaetius autem CyZicenus act. Concit. Nic. lib. I. c. 7. diserte scribie. edictis Constantini Gentilium

quidem iussisse, sed dirui pro huisse patris exemplum 1ecutos Constantium x Constantem scribit Nicephorus d. cap. 2s.

Ludorum.J Templa corrumpi vetat Constantius,maxume quod eis debeatur vel Ludorum, xel Circensium, el. Agonum origo: si quidem ob templa deorum honori des dicata Ludorum interddin celebritates institutae sunt, eAE quibus voluptas populo quaeritur. Proinde rationem ha-bcre putabat Imperator, ut intemerata consisterent, nς

, B iis

17쪽

squalerent A conciderentea loca, unde pridem Ludo rum editiones, & populi soremnes laetitiae traherent o tum suum, quod luculente cumprimis Dio Cassius edocet lib. 6o. his admodum verbis: Eν I miri Aisis,

αγοῦαν δω - . Videsis lib. 43. p. 22s. His ludis praeerant Sacerdotes, ut non uno loco Tertullianus indicat. Solemnitris motu atum. J Vnde ludi suum initium capiunt. sic voluptas usurpatur in l. r. & L. C. Iustin. de spectac. Misse. tu rofanos II. Trebellius Pollio in Gallienis: alios dies moluptatibus publicis deputabat. vide Tertuli. Symmachum. Sed quoniam supradictu est Costantinum M.tepta Christo consecrasse,imb CyrillusHierosolymit. Catech. I .p.3 9.scribit,eum Ecclesia Hierosolymis qdificasse; videamus cur sanctitatis praecipuae patres Templorum substructionem improbare videantur.Cyprianus

de Idolor. vani t. tauodvero templum habere sit Deus, - emplum totus es mundus' es cum homo latius Haneat, intra Unam aediculam vim tantae maiestatis includam ' in no a dericandus es mente in nosero consecrandus essectore. Lactant. lib. 6.c. 2 s. Non te ia i ii congestis in altitudine axis eximendasiunt , sted inso cuique consecrandus espectore. Arnob. lib. s. Nunquid enim delubris, aut templorum eum substructionibus h noramus Quin imb Zeno etiam Citiensis templis opus non esse contendit, neque sanctitate censeri posse, quod a fabris vel opificibus confectum sit, sic enim scribit libro de Reptib. ut apud Origenem relatum est l. I. contra Celsum pag. 7. quem errorem hausit postea Petrus de Bruis Videndi Petrus Cluniacens r.epist. I.& 2. Isidorus Pelusiotes lib. 2. epist. 2 6. ait, Apostolotum tem me nulla templa fuisse, siue ut ipse loquitur, ἐκκληστα te . Christiani tamen clanculo conueniebant, α pletumquem Coemeteriis. Clemens lib. 6. cap. vlt.

18쪽

, ψ ον mara m1ώοις. Cccincteria erant Martyrum sepulchra, quasi dormirent inibi Dei nutu rursus excitandi, cum nihil aliud morae sit, quam somnus που συνηθοκ, Vt eleganter ait D. Chrysost. homil. s. ad popul . Antiochenum. D. Gregor. Nys Llio m. Io. in Canticia Cantic -ος ωαπου - ἰμίορα. Cur ergo deinde templorum aedes excitarunt Z dc quidem superbas, molμbus marmoreis structas, Isidor. Pelusi d. epist. insim Sophronius virosertur Synod Nic. 2. act. q. p. q89. auro Margςnto decoratas. Cyril. HierosQl. Catech. . pM8. Ego didici Gentiles Deos suos delubris, M templorum constructionibus honorasse, ac si templa Diuinitatis portionem constituerent,& velut maiestatis imaginem referrenti Christianorum autem templa ,. vel ut ipsi appella-hant Me oc Clemens Constitui.lib. 2. cap.I8.p. sis. αγλ'

bant, Cyprianus, Hieronym. Rufinus Aquileiens hist Eccles lib. Io. cap. 3. Si haec ita esse credis,surge, o Alure

me ad Dominicum. Itinerarium Hierosolymici Dominicum

mira pulchritudinis L Christiatrorum' inq uam rem pia nihil: aliud suere, quam domus orationis, Onιοι . Mυ sis, in qnibus stilicet fideles Deum precarentur, venerarcnturque , utique melius quam in domibus priuatis locisve profanis: GF qui eiLi It admodum: pie scribit Anait Dus. Bisilioth. in Adriano i x. Specialirer res taura tuum: as P ἰώι An licior inraro regulo dc xaecantes ,qui Hecra πο-

19쪽

rum conuenticula vel ardes erant oblonga, instar nauis, M. ad orientem conueris: Clemens Constitui. lib .2. cap. 37. p. 4s. Κω πρύ πν ιδμ ο οἶκος eo ς V1ς, η τ αναπολας Uidesis Nicaen. syn. 2.art.4.p. 77. Hγgen. de Limitib. constituend. p. I 63. Christiam quoque ad orientem conuersi preces suas ad Deum allegabant, Mrationes adfert Germanus Archiepiscop. Constantinop. zκκλη r. l/- κ. 'e . pag. 6. Tο ου λας ευχοῦ, ὼς Q G λοι- εκ αγων scir-λων, sc

Constit. lib. 2. cap. 37. p. 6. laoc solum ait, id fieri debere in memoriam veteris possessionis Paradisi ad Orientem positi, unde primus homo postquam Dei praeceptum inniper habuisset, e turbatus fuit. Videsis D. Basilium

PL Ac vi T. omnibus locis adque urbiblis viii uertis claudi protinus templa; & accessu vel Ltis omnibus, licentiam delinquendi perditis de negari. Volumus etiam cunctos sacrificiis absti

nere.

20쪽

D g P , e , iii s A cx i r E et M p i. et s. i rnere. δd si quis forte huiusmodi perpetrauerit, gladio ultore sternatur: sacultates et lyn peremptitisco decerninius 'indicari;&simili ceradfligi Rectores Prouinciarum, si facinora vindicare neglexerint. Dat. Kal. Dec. Constantio m. & Constat te v. A A. Cost .

ibi ostia Templa claudi iubentur in omnibus locis, qui Romano iniserio gubernantur,dc iterum facrificiorum inhibe

Delinquendi. J Accessu templorum vetantur omnes, atque ita licentia delinquendi perditis denegatur: hoc est, generaliter adire templa non licet, unde perditis etiadelinquendi fas ultas eripitus. Noh ohidis Lortasse, qui templum ingressus est, continuo Dcorum simulachra venetatur, scd ue superstitionibus nondum soluti, peccandi rapianthccasionem, templa claudi consuli ius est. Perii, J Iul. Firisiici Materia. de err profan. relig. Annuis perdito m hominum commonitionibus , &c. M ibid. sic sent sacras mimi Imperatores elementa a perditis hominibus

conse rata.

- Ga ostiis ab sinere.J Qui sacrificauerit gladio consumetur,& perempti facultas addicetur fisco. Victima nulla