장음표시 사용
581쪽
in omnium conspectu. Huc accedebat, ut locus illa planitie equitatum ornaret , et diei solisque serenitas ut mirifihum et optandum tempus prope ab diis immortalibus illud tributum esset ad praelium committendum. Nostri laetari, nonnulli etiam timere, quod in eum locum res fortunaeque omnium deducerentur , ut quidquid post horam casus tribuisset, in dubio poneretur. Itaque nostri ad dimicandum procedunt; id quod adversarios existunabamus esse iacturos qui tamen a munitione oppidi mille passibus longius non audebant procedere in quo sibi prope murum adversarii praeliandum constituebant. Itaque nostri procedunt. Interdum equitas loci adversarios emagitabat, ut tali conditione contenderent ad Victoriam neque tamen illi a sua consuetudine decedebant', ut aut ab excelso loco, aut ab oppido discederent Nostri pede presso propius rivum quum appropinquassent, adversarii pratrocinari loco iniquo non desinunt. XXX. Erat acies XIII aquilis constituta, quae lateribus equitatu tegebatur, cum levi armatura millibus VI praeterea auxiliares, edebant prope alterum tantum. Nostra
praesidia LXXX cohortibus et VII millibus equitum. Ita, quum in extrema planitie iniquum in locum nostri
appropinquassent, paratus hostis erat superior, ut transeundi superius iter vehementer esset periculosum. Quod quum a Caesare esset animadversum, ne quid temere culpa
3 ornaret. Res postula adjum recepit OQ.Vulgo deest h. verbum. ret, aut simile verbum. Μ. Credo, . Deeedebant. Sic cod. R. Vulgo Duaret. - diis Immortal. Vid. sis debant mendavit Davisius. B. Al. c. 7s, et Asr. 74 et 8a. Pare inari sibi Deo in M. 4. Castis. Sic edidisse Maligerum CAP. XXX. I. Nostra Winsidia monet Oudend. tiam in codd. est noster exercitus constitutus erat, causas, curas, cras. Quaedam edd. hoc est constabat Lxxx More. p. hor. castris feret. . - Id quod M. Codd. quidam cohortes et miltia. Alii idque. In quo An, quod a Transeundi. Nonnulli codie ut sit, quia Μ.mox prasitandum e habent transire. Alii transeundum, cod. Moic dedit Davis. e Petav. sensu paululum contorto. Djψjtjgsui QOO J Ie
582쪽
sua secus admitteretur, eum locum definire coepit. Quod quum hominum auribus esset objectum, moleste et acerbe accipiebant, se impediri, quo minus praelium conficere possent. Haec mora adversarios alacriores emciebat, in- saris copias timore impediri ad committendum praelium. Ita se efferentes, iniquo loco sui potestatem faciebant, ut magno tamen periculo accessus eorum haberetur . Hie decumani suum locuIn cornu dextrum, tenebant, sinistrum III et V legio, itemque caetera auxilia et equitatus. Praelium clamore facto committitur. XXXI. Hic etsi virtute hostri antecedebant, adversariis e loco superiore defendebant acerrime, et vehemens fiebat ab utrisque clamor, telorumque miSsu concursus, fac ut prope nostri dissiderent Victoriae : congressus enim et clamor, quibus rebus maxime hostes eonterremur, in
L Meus Ao Vol erat, Gontra spem et expectationem. Μ. Malig. sequius. Locum definire Erit huncineum facere et eonstituere terminum, ad quem usque progrediantur. . 4 mmagno... haberetur. Ut quamvis ad eos Caesariani accedere possent, at magno tamen id eum periculo fieret. CLARIL. Davis e codd.
Mntur, masti. Vulgo male missus -- ni siderent lasoris . De summa
Caesaris in hoc praelio inopia et de Matione tatarinus Caes. cap. 560 ha, nareat: vix ab eo militoseompelli potuisse, ut Perseverarent
in 'aefio, ipsumque dixisse, alias a de victoria, hocssio de vita ertasse. Vide es Patero , 55; Florus, IV 82; Sueton. Iul. 36. Eadem leguntur in Appian CiviI. II, 1 4 p. 493; sed gravi errore dicuntur a Cordubae accidisse,
Pro quo in reliqua Appiani dili
gentia, πρὸς Μουvδα necessario ponendum est: nam non modo caeteri omnes sic reserunt, et constat ex
omni historia, sed ipse Appianus
dieit hoc praelium commissum esSe,
postquam Pompeius Caesari metum et ignaviam exprobraverat. Atqui hoc factum es per illas literas, de quibus paulo ante cap. 6), et quibus scriptor noster c. β' irritatum ad praelium esse Caesarem monuit. Ergo Appianus de Mundens pugna egit Cop*osus est de hoe praelio Dio Cass., LIII , 36, 37, 38. . Vide quoque descriptionem hujus undensis pugnae quam dabimus in Supplemento t. 1 in suae editionis. Djψjtjgsui QOO J Ie
583쪽
collat pari erant conditione. Itaque ex utroque genere' pugnae, quum parem Virtutem ad bellandum contulissent, pilorum missu fixa cumulatur et concidit adversariorum multitudo. Dextrum demonstra tinus decumanos cornu tenuisse : qui etsi erant pauci, tamen propter virtutem magno adversarios timore eorum opera assiciebant, quod a suo loco hostes vehementer premere coeperunt, ut ad subsidium, ne ab latere nostri occuparent, legi adve sariorum transduci coepta sit ad dextrum. Quae simul est mota, equitatus Caesaris sinistrum cornu premere Coepit.
At si eximia virtute praelium se re incipiunt, ut locus in acie ad subsidium veniendi non daretur. Ita, quum clamori esset intermixtus gemitus, gladiorumque crepitus auribus oblatus, imperitorum mentes timores pediebat
Hic, ut ait Ennius, α pes pede premitur, armis teruntur arma, B adVersariosque Vehementissime pugnantes nostri
agere coeperunt; quibus oppidum fuit subsidio. Ita ipsis Liberalibus sust sugatique non supersuissent, nisi in eum locum confugissent, ex quo erant egressi. In quo praelio ceciderunt millia hominum circiter XXX, et si quid amplius iraeterea Labienus' Attius Varus quibus occisis
di. Itaque eae utroque onere Delendum M. Sensus est in utroque
genere Pugnae, Pedestri et equestri, Parem eminuisse virtutem sed Caesariano pilis vicisse, hoc est, pedites, scilicet, legiones Caesaris vieisse Μοα3. A stio Meo Codd. et edd. Vetti habent praepositionem, a recentio- aestus omissam. Occurrent Iulibris honis: recte : O Varentur in vulgatis edd. Plerisque Μ.4 GFirus. Leid. I, stre itas. Sed .crvitus bene de armis. Vid. ud. ad Obseq. de prodi , cap. Io4 -- Timore. Alii timor. Non male. 5. Pes pede Brantius Homerum
Iliad. xxx x3x et Virgil. AEn x, 36r jam comparavit. Cui non dictus Hylas p . Paulus eruta in
fragm. Ennii h. l. metrum restia tuere laborat; sed ad Me in soluta oratione non semper attenditur.
6. Ipsi Liberauus. Dies Libero Patri saeri Inepte Rhellican . Li rati s inquit hoc est, iis qui iam
liter atque ingen e Pugnantes occu-
584쪽
utrisque funus est sactum Litemque equites romani, partim ex urbe, partim ex provincia, ad millia III. Nostri desiderati ad hominum mille, partim peditum, partim equitum, saucii ad D. Adversariorum aquilae sunt ablatae XIII, et signa, et fasces; praeterea duces belli VII capti
XXXII. Ex fuga hac quum oppidum undam sibi
constituissent praesidium, nostri cogebantur necessario eos circumvallare. Ex hostium armis' pro cespite cadavera collocabantur, scuta et pila pro Vallo', insuper occisi, et gladii, et mucrones, et capita hominum ordinata, ad oppidum conversa uniVersa, hostium timorem, virtutisque insignia proposita viderent, et vallo circumcluderentur adversarii'. Ita Galli tragulis aculisque oppidum ex hostium cadaveribus sunt circumplexi, oppugnare coeperunt. Ex hoc praelio Valerius adolescens Cordubam cum pau-
eis equitibus fugit Sexto ompeio, qui Cordubae fuisset, rem gestam refert. Cognito hoc negotio', quos equites secum habuit, his, quod habuit secum pecuniae, distribuit; et oppidanis dixit, se de pace ad Caesarem proficisci; et secunda vigdia ab oppido discessit. Cn. Pompeius autem cum equitibus paucis nonnullisque p/ditibus ad navale praesidium parte altera contendit Carteiam, quod oppidum abest a Corduba millia passuum CLXX. Quo quum aductavum milliarium venisset, P. Calvitius, qui castris antea Pompeii praepositus esset, ju Verbis nuntium mittit,
Martis. De eo quoque vide B Civ. terrae circa oppidum M. Vid. Hor. L I, e. 31. TV, 2, 85; Val. ax., 7, 6, VII, CH- CAP. XXXu. I. Ea hostium se sumnostrum, P. 43 et a 4 4. Vol. 111,-is... ca emini. Haegsunt misere dis a Maiarius Pro quo noster cod.cerpta. Mi in e Dione Cassio axaII, 768, Fabius. - Fugit. Sic boni 38 congesta esse cadavera, ut codd. Vulgo fugiens. . elati vallum circa oppidum coa 3. Cunit hoc ne iis, quos equiror arentur De Amiano , c. Ios, te secum habuit, his, quod habuis p. 4930eadavera hastis affixa esse secum muniis distribuit. Sic lagen
585쪽
cc quum minus belle haberet', ut mitterent lecticam, qua in oppidum deserri possit. n Literis missis, Pompeius Carteiam desertur. Qui illarum partium lautores essent, conveniunt in domum, quo erat delatus, qui arbitrati sunt clanculum Venisse), ut ab eo, quae vellet, de bello
requirerent. Quum frequentia conVerusset, de lectica Pompeius eorum in fidem confugit. XXXIII. Caesar, ex praeIio unda muratione Circumidata', Cordubam venit. Qui ex caede eo refugerant, Pomtem occupaVeruot Quum eo esset Ventum, conviciari coeperunt, ex praeli pauco SupereMe quo
fugeremus v Ita pugnare coeperunt de ponte Caesar flumen transjecit, et castra posuit Scapula' totius seditionis familiae et libertinorum caput, ex praelio Cordubam quum venisset, familiam et libertos convocavit; pyram sibi exstruxit coenam asserri quam punam imperavit item optimis insternendum Vestimentis: peeuniam et argentum in praesentia familiae donavit. Ipse de tempore coenavit,
resinam et nardum identidem sibi infundit. Ita novissimo
dum e Nomio et Peto. . Ita xestitui loeum Legitur vulgo sum Miles quod Pec se minabuit. 4.Beuehaheret.Nost cod.R. 576 Muo haleretur. Mitterent lectic- raico a Vulgo mira e male. 8 audi Carisis M. 5. Clanculum Lipsius conjectahat Callinitium, de quo mox. Veialet. Sic codd. Vulgo male mellent. C P. XXXIII. I. mna municeircumdata Editores nomen Mnda contra codd. addiderunt. Bene, si historiam spectes; etsi fortasse non
opus fuit: nam e capite , satis intelligitur, post praelium Mundam
esse cinctam. . a. Sca uia. Iaan, ante, quam Cn.
inpetus in Hispaniam venerat, audita Scipionis ad hapsum clade, a militihus in Hispania Dotus
est cum Monio dux, omnem . Hispaniam Banicam a Cumare Nduxit, posthaec se eum Pompeio conjunxit Dio Cass. παπι, 9, 3 o.
sunt servi M. - Mam. Saepe ante positivum admittitur pro superiat m. Quam late; quam magnus, etc.
sterno dam. Lege e Mois libris .atameridiam, ut sit impexaoniae, immmmytit, ut insterna etiar uia Ioctio, ave Mitis est into retamentum. Mi anta sunt hoc loco a testricliniorum, vestes stragulast M. 3. ne tam vire Ante es Fums
586쪽
tempore servum jussit et libertum, qui fuisset ejus concubinus, alterum se jugulare, alterum pyram incendere. XIV. Oppidani autem, simul Caesar castra contra oppidum posuit, discordare coeperunt usque eo, ut clamor in castra nostra perveniret sere, inter Caesarianos et inter Pompeianos. Erant hic legiones, quae ex perfugis conscriptae' partim oppidanorum servi, qui erant a Sex. Pompeio manumissi, tunc in Caesaris adventum descendere coeperunt.
Legio XIII oppidum defendere coepit nam quum jam re
pugnarent, turres ex parte et murum occuparunt. Denuo
legatos ad Caesarem mittunt, ut sibi legiones subsidio intromitteret. Hoc quum animadverterent homines fugitivi, oppidum incendere coeperunt. Qui superati a nostris sunt intersecti, hominum millia XXII, praeterquam extra murum qui perierunt. Ita Caesar oppido potitus. Dum hie
detinetur, ex praelio quos circummunitos superius demonstravimus , eruptionem secerunt, et bene multis intersectis, in oppidum sunt redaeti.
quod alibi est de dis innare r undeta estiva --,ia M. -R-ae nardiam; in aliis et, um, resinamat nardum io aliis aleam vel sitam. Haec de lectione incerta Pauca de re, si modo de tantula re dicere operae pretium est. Si Finum et resina conjungantur, vinum resinatum intelligetur, quod Plinius Η. N. XIV , 24, 16; VI et xxm, ac esse dicit resina et pice conditum mitigatumque sed non puto diciti. l. vini genus verum Scapulam capiti infudisse unguentum, ut eo
delicatius eoenaret; atque negleet verbo vinum, describi resinam et nardum, hoe est, resinam nardi, adeoque unguentum nardinum rein
sinoaius. Si quis in illo steam uicari velit, Poterit Fisum legere, ut spicae nardus sit Nica nardi, intelligaturque unguentum, e spica nardie ressum. - Oudendo ius -- lit pro fisam legere tae/- vel fluctum Minam, L e stillatietam. CLν. XXXIV. 1. Perpeniret fere. Verbum appositum ad rem. a. Conscriρ e. Addefuerante eod. rvic DAvIs. In Caesaris, eri
tum descendere. Quid hoc est Exloe Dionis Casai x xi,do, video oppidanos Caesari favisse, man missos ei restitisse, et oppidum defendisse. Ergo saltem descenderi indefendere mutandum est; sed plura essent porro mutanda, ut orationi sensus perspicuus tribui posset. Sulmei rein indicasse Μ.3. Speritis demonat Mimus Cap. 33. Sunt Mundenses Μ---
587쪽
XXXV. Caesar Hispalim quum contendisset, legati
deprecatum Venerunt. Ita quum oppidum sese tueri
dixisset, Caninium legatum cum praesidio intromittit. Ipse castra ad oppidum ponit Erat bene magnum intra Pompeianarum partium praesidium, quod Caesaris praesidium receptum indignaretur clam quemdam Philonem, illum, qui Pompeianarum partium fuisset defensor acerrimus. Is tota Lusitania notissimus erat hic clam praesidia Lusia tantam proficiscitur, et Caecilium Nigrum hominem basebarum , ad Lenium convenit; qui bene magnam manum Lusitanorum haberet. Rursus in Hispalim oppidum denuo noctu per murum recipitur praesidium Vigilesque jug lant, portas praecludunt, de integro pugnare coeperunt. XXXVI. Dum haec geruntur, legati Carteienses renuntiarunt, quod Pompeium in potestatem haberent Quod ante Caesari portas praeclusissent, illo beneficio suum maleficium existimabant se lucrifacere Lusitani
Hispali pugnare nullo tempore desistebant. Quod Caesar
CAP. XXXV. I. Ita quum ore unia E eodicibus si legendum : Ita adoreidum tuendum Can iam M. Tveri Praesens profuturo. B. G. n, 3 a. a. Erat e .... proficiscitur. Et hae inire in eodd. variata, si utcumque constituerunt viri doeti.
Rem attigit Dio Cassius mox, 39. Quilibet videt, recepto Caesaris praesidio, Philonem clam profectumesa ad Oolligendum exercitum, Θ que eialeeto reversum noctu caedem Caesarianorum feeisse Μ. Pro intra
alii innis. In eod. Reg. 5764 haee,
qti Caesari Winsidium, omittuntur. In cod. 768. Erat δε- magnum intra Pommianas artes perauidium
indignaretur editiam Philoni uti qui,
etc. libenter legerem erat intus bene magnum Pommianorum rauidiam quod Cam. siae mea tum Maw-batur, elam erro mi nem quemdam,
3. Iam praesidia. Allia prauidio. Tum alii cinitisitaniam. 4. Nomis barbarum. Lege iam nam barbarum. Sic Glando ius et Hanutius ad hunc locum. Μ. Re
te Precipiis. s. Rursus. Alii rerer 3. CAP. XXXVI. T. Pommium in potestatem Merent. Vide cap. a. Μ. Insolens constructio quod... M-borent hoc loco tantum oceurrit in
his libris nam B. Q libro I, 26,
in signifieatione venit. a. Hispali tignare. Silamore. Et Petav. Vulgo His alim o Pugnare falso. Nam Lusitani in urbe erant, eamque defendinant, ut ap. 3sDjψjtjgsui QOO J Ie
588쪽
qirum animadVerteret, si oppidum capere contenderet, ut homines perditi incenderent', et moenia delerent, itaeonsilio habit noctu, patitur Lusitanos eruptionem facere : id quod consulto non existimabant fieri. Ita erumpendo', naves, quae ad Baetim flumen fuissent, incendunt. Nostri dum incendio detinentur, illi profugiunt, et ab equitibus conciduntur. Quo facto, oppido recuperato, Asiam iter facere coepit, ex qua civitate legati ad deditionem Venerunt,m ensesque, qui ex praelio in oppidum confugerant, quum diutius circumsiderentur, eri multi deditionem faciunt; et quum essent in legionem distributi, conjurant inter se, ut noctu signo dato, qui in oppido fuissent, eruptionem facerent illi caedem in castris administrarent. Hac re cognita, insequenti nocte vigilia tertia,
tessera data, extra allum omnes sunt concIsi.
XXXVII. Carteienses duces', dum Caesar in itinere reliqua oppida oppugnat, propter ompeium dissentire
coeperunt Pars erat, quae legatos ad Caesarem miserat; pars, qui Pompeianarum partium fautores essent. Seditione concitata, portas occupant caedes fit magna: sauciug
4. Erumpendo. Sic Leid. r. Vulgo male irru endo. CAP. XXXVII. T. Carteienses duces olim in edd. erat hoc nexum Cum superiore capite, et legebatur
hoc modo : omnes sunt concisi Mum denses duces Guar in itinere... OPPM Wat, rarae Pr P. d. in . Sed Davisium codex Norvic admonuit, ut inde ederet omnes sunt concisi. Carteienses, dum Gesar. . . Ore nat, Pr Pter.... Idem ex Petav. et Leid.
Pr Protulit Oudend. nisi quod hi
Carteienses duces, uno Verbo auc
tiorem locum, exhibent. Et sic jam Cessarius ediderat , convenitque historiae Μ. Codex quoque s 68 Mundenses duras habet. a. Pars, qui Synthesis. E conjectura Glando ii dederat calig. Firmavit udendorpius e codici-hus Leideminus.
589쪽
Pompeius naves XX occupat longas et profugi Didius', qui Gadis classi praefuisset ad quem simul nuntius allatus est, consestim sequi coepit partim peditatus et equitatus ad persequendum celeriter iter faciebant',
item quarto die navigati me consecta consequitur eos. Quod imparati a Carteia prosecti sine aqua missent, ad terram applicant. Dum aquantur, Didius classe occurrit, naves incendit, nonnullas capit. Pompeius cum paucis profugit, et locum quemdam munitum natura occupat. XXXVIII. Equites et cohortes, quae ad persequendum missae essent, speculatoribus ante missis certiores fiunt: diem et noctem iter amni. Pompeius humero et sinistro crure vehementer erat saucius. Huc accedebat, ut etiam talum intorsisset quae res maxime impediebat. Ita lectica a turre, qua esset allatus, in ea ferebatur Lusitanus more militari, quuiri a Caesaris p idio fuisset conspectus, celeriter equitatu cohortibusque circumcluditur. Erat aC- cessus loci dimovitas. Nam idcirco , quod propter suosa nostro praesidio misset conspectus, eleriter munitum locum natura, quem ceperat sibi Pompeius, quamvis ma-
Diditis Forte idem qui T. Deidius vocatur in nummis Ovid. mutant, tom. I, p. 383 . Didia gens plebeia, sed consularis Nostri
autem nullum exstat monumentum.
4. Gadis Lege Gadiatis, ut alii monuerunt. Didius lassi Caesaris praefuit Vide cap. 4 3, et Dionem
Cass. XLIII, 8, O Quae sequumtur, in piartim et item non videntur scripturae vitio carere. Consoquitur Eos, forsan ear se naves Pompeii
M. Alii insequuntur cap. 3Q et 4o, legitur etiam Gadibus. 5. Peditatus et equisatus.... iter faciebant. Sic codd. Vulgo editat bus et equitatibus... iter faciens. ειν XXXVIII. I. Θα.. Alii qui... missi essent Parvi interest. a. Ita Letiea. In ore et Peta . tantum haec Iegunturi ita in Leti ferebatur Fortassae sensus est, I ticam a turre villa , id ad Bess. Afric. ohallatam esse, et in ea Pompeium gestatum , quasi ami-ptiim uerit Ita, iactica a turre quo esset auata, in ea ferebatur. Sed non est tanti quaerere. Vide Cap. 32. M. 3. Lusu tatio milites Lusitani, Pompeium stipantes C. 4 . Ca -
4. Nam idcirco ... Haec usque ad finem capitis obscura, et varie d Pravata sunt. . --Munitum locum. Djψjtjgsui QOO J Ie
590쪽
gna multitudine deducti homines ex superiore loco defendere possent, subeunt. In adventu nostri depelluntur telis: quibus cedentibus, cupidius insequebantur adversarii, et confestim tardabant. accessu Hoc saepius facto, animadvertebatur, nostro magno id fieri periculo opere circummunire instituit , pari autem et celeri sestinatione circummunitiones in jugo dirigunt, ut aequo pede cum adversariis congredi possent; a quibus quum animadversum esset,sigae sibi praesidium capiunt. XXXIX. Pompeius, ut supra demonstraVimus, saucius et intorto ista, idcirco tardabatur ad fugiendum Litemque propter loci difficultatem neque equo, neque vehiculo a
ius suae praesidium paraue poterat Caedes a nostris undique administrabatur, exclusa munitione amissisque auxiliis Ad eonvallem autem atque exesum locum, ut in speluncam', Pompeius se occultare coepit, ut a nostris non
facile invenieetur, nisi captivorum indicio. Ita ibi intorfi- eitur. Quum Caesar Gadibus suisset', Hispalim pridie ido
aprilis caput allatum, et populo datum est in conspectum. XL. Intersecto Cn. Pompeio adolescente, Didius, quem supra demonstravimus, illa assectus laetitia, proximo se vaecepit castello, nonnullasque naves ad neficiendum subuli, --nitum Letam Totuin hoc um 4o; APpian.,l citato Μonus. captat in nostris codd. M ormatum . Ut in velimeam: Sic codd. Alii τε nauerunt editores. t spe cam vel in spelunca. Μox s. inere eis--- inst. Codd. Mi interfieitur. A Caesonio Καισευ- quidam pruiniittunt loca apta. Ε to Λώτωvae vocat Dio, LIII 4o.)glossa esse putat Oudendo ius Camaris legato, apud Lauronem op- p. XXXIX. x Modus muri pidum caesum scribunt Florus, xv, tione. Res postulat hunc sensum, I, 86; et noster Celsus, P. 44. munitionem, in ama Pompeius Ia 3. Gad as fuisset. Sic eodices merit, expugnatam, et Pompeium honici altera dectio, quum Caesarsa exclusum esse. In iis, quae se gradiebatur Hispalim etiam aereiquuntur, consontiunt et reliqui potest. Μ. De Cn. Pompeio vide aeriptores, Pompeium datitantem supra ad Cn. Pomp. agni patris deto uin emaumque esse Dio Cam notitiam, B C. l. III, c. I 4.