Methodus doctrinae ciuilis, seu Abissini regis historia. Authore R.P. Adamo Contzen e Soc. Iesu, ..

221쪽

punii.

to Methodis pro iustitia obijsse rati, coelo asserebant. alij nimium irae, iustitiam non recto calle quae sisse. Tandem ad mare rubrum flexit, atque a deserto Aegypti meridiem versus oram totam legit. haesique diutius facili commeatuum subuectione, & ex regno aditu. Hic legem contra delatores tulit: ante in V siti erat poena talionis, semper gentibus iusta visa. Inuidia tamen viam nocendi aliam inuenit. Rex studio'llis virtutis, viti;s erat inimicus, minora delieta, aut signa prauae mentis aestimabat, de quibus alijs in regijs ne appella bantur quidem, hinc aemulis arrepta occasio non modo minima, sed etiam ficta carpendi. Si quis hilarior su- iste, si quis iratior seruis, aut aliquid suae quo humana vica non ducitur, commitisse peccatum videretur, haec& talia reserti nolebat, quod etsi parua, graues sitspiciones aliquando g gnerent. Capitales ergo delatores, qui innocciatibus pericula creabant, primum derisos, vexa tos ue talione puniebat: minutos illos cloacis bis, terve mergebat, C arabaeos nominabat, atque ita pudore & igno ininia oneratos alio ablegabat. lathematicum, qui cx a stipis, de corporis colore, lineamentis, cuiusq; sidem, fortunam, facta praedicebat, facete conuictum, seuerE ivltus eii . Fili js rcgjjs non professione, sed spe scientiae coelorum obrepserat, minori successionem in regnum promiserat.ex oculis, fronte, & palmae figuris, quae c ronam sceptrumque signarent, puer talium irr. sor, Per ludibrium fratri, hic patri rem aperit, ille ratus sic iaci discordiae fraternae semina regnis nimium nota, & improba sipe foucri, ac maturari. tam adolescentibus exi mere opinionem , quam hominem vanitatis arguere statuit, usiusque hominis faceti moris cum appellabant opera, funuchum ad eum duci curauit, cui cum multa de opibus,honoribus, matrimonio, liberisque vaticin retur, largiter donatus est. In urbe crat virgo nobi lis, sed quae barbitie virum exhiberet, haec quoque iussu regis hominem adijt, multa donans, plura promittens, auditisque quae placere omnibus, quaeque credere stul- tisi θ

222쪽

Doctrio ciuilis. rosti solent, obnixe rogauit, ut arte sua uxorem de signaret, nec moratus Syllenida nominauit teste morisco,e 'nuchum nempe, qui muliebri veste indutus consilium petierat . utroque igitur internuncio de matrimonio agebatur. tabulas iam signauerat mathematicus, suam quoque conlii titionem, ac fata cadem vanitate

moris Oollenderat, longam sibi felicemque vitam, &placidam mortem pollicitus, rex spoliatum rebus, nudum, caesimque leonibus ob ijci curauit, qua de re sermo varius, alus ineptias tam saeue punitas accusantibus, alijs vanitatis perniti oles, & in publicas cladcs aliquando erupturae exiturn probantibus. Nunquam s ne caueri pote it illud hominum genus, quod leges sumper

damnant, mores tuentur.

A rubro ad Acthiopicum progressus, auiloam, Jo- sambicum, variumque illud littus, demum T ladagas- Ebritias carem adi j t. His in prouincijs perennes lites,ebrietates, sin vestium luxum fas unque praecipue castigauit. Litium

multitudo antiquitus creuerat, noriae cumulabantur,

ita desperationem viris etiam industrijs R diligentibus adserebat causariam intricata ratio. Abissinus magno sumptu plura nidicum collegia instituit, qui vel raduntaxat iudicarent, ipse hortator erat, cognitCr. nec minoris putabat togatos illos labores, quam bellicos. Saeph s litus dicere: Reges in acie maiori periculo, in foro maiori taedio versari, Tantum vero effecit, Vt medio anno decem litium millia decidercntur. Ea ratione expeditum iuris cursum reddidit,boicis,aequisqu*consiliariis ac praesidibus animum addidit, malis occasionem ademit, latcndique facultatem. Nam lites etiam faciles iudicatu prolatabant aliqui, ut partes precio moram redimere cogerent. Nouos temper sinu 'novas artes praedandi reperit auaritia. Maranus eorum , qui nihil darent causas negligebat, aliorum procurabat, illis respondere solitus: Non te vidi, causam nondum legi. veni ut te videam. iam prouerbio in munerum capturis vocem praetoris hominus faceti usurpabant. Crystallo

nihil

223쪽

26s Methiaci nihil opus esse, specularia illi ex auro esse, per met1l Ium

opacissinnam acutum videre, quibus ad regem delatis, reo conuicto erui oculos, bonisque exutum mendicare illudentibus urbanis, stipemque petenti obiectantibus toties audita verba: Non te vidi. veni ut te videam. Viades hel qua contumelia deiectus regem Orauit, Vt mori iuberet, probrisque subduceret, qui miseratus homine, in libera custodia aluit, adiriq; a considentibus permisit. Aladagascarent sinitimaeq; gentes in vinum pronae, etia paruulis ingerunt, si cupide sorbillant, strenuos at gurantur Hi tum mores,dies conuiui, agere,aestu solis vitia uiuabantur. H:nc morbida corpora, hebetes pueris, attonitaeq; mentes, & consili, inimica leuitas, disceptationu fuga, plerisq; pinsendi, sodi edi, remigandi leuior, quam discendi labos.Tantum ab humano ingenio degenerarant.Vrbium cultissimae in lucra omnes indu striae vires absumebant. Praesides indulgebant, stolidis& fagina torpentibus imperari securius rati. Nihil ausuris,& si audentia sit, consiliu defore. Vcrum alia mes regi, qui populum prudentem,aequitatis & beneficioruanteli igentem semper maluit: regem enim hominu se, non pecorum esse. Quibus nulla industria, nulla suturi cura, nulla praesentium parsimonii, nec regibus utiles, nec hostibus sormidabiles e se. tu illa disputantur,nu cius e Taprobane adfertur, praesidem a temulentis per Iasciuiam occisum. Improbi erroris penas iustas illed dit, voluptatibus enim, & comesationibus corruptos,

pauperes'; non imperii duritia, sed leni metis effecerit, ratus molles ina bellesq; extera imperia facili me tolera turos. Die se sto igitur; lum lasciuictium discussibus e bria ciuitas personat, piratae non ignari urbanae luxuriae portum inuecti, urbem pene occuparui, nisi milites iussa disciplina habiti matvrd portas clausissent: ciues ad

arma conclamant, temereq; , prout vina dabant animos, sine ordine procurrunt, portas effringunt, multum etiacum lacrymis deprecante prsside,nec mora, a piratis c duntur, fine duco turba erat,nec durabat ad vulnera in

peius,

224쪽

Doctrina civilis. Iorpetiis, ad sutura pericula audaces, cum aderat pauidi, ac fugaces; fugientes miles ad portam excepit, di tutatus est,at haerebant tergis piratae, metusq; erat, ne simul iserumperent, quare occlusis portis poliremi ad lanienam relicti sunt, qui intra urbem erant, ingenti vaecordia, alij

arma parabant, alii cum vulneratos ccrneret, qui redierant,latebras petebant, plurimi vino sepulti, altera primum die quid actu fuerit, intellexerunt. Quidam e sugientibus sorte fortuna in agmen laruatum incidit malἡ1bbrium. Et vos o ciues ludicra agitatis, & serro saxa immerita caeditis, interim cognatos vestros praesectus urbe exclusos in hostili manibus desiituit. continuo in

aedes praesidis impetum faciunt, ipsum inauditu concidunt, domu diripiunt. A ltera die dolor, S poenitentia,

metus a rcge,c dis auctores in Vincula coni,ciunt, vic

rius praesidis monet, praeterita qus insecta reddi nequeant, noua modestia, os hisq; corrigant, ad regςm lcgatos deprecatum mittant. Se quoq; preces adiuncturum, furias Bacchi suisse, non imperii contemptum. Vςrcbatur ne metu desectionem cogitarent, totamq; insulam comouerent.Tres e primoribus legati de stinantur, qu rum duo Vrbe abfuerant, tertius domu praesecti de senderat. Horti aduentus in ipsam de ebrietate tolleda co-sultatione incidit. Legati mox enaui, ut erant squalidi,

tristes';, ixta sanistam supplices adeunt, humii proiecti, siciates, cessarjeq; puluere is dates,Velletes' , Venia patri et

rogat, atq; in conspectu regis Vt id mittantur, obsecrat. Blasianissa miseratus assΓ ctos, bono animo esse iubet,ear ad diuersoria, curet corpora, paratiq; sint,ac animo prPsenti, ut ubi a rege vocati fuerint, causa miscroru ciuiuperorct, cotinuo regi indicat adeste Biraenestes,commis tum per imprudentia delictu deprecaturos. a cena misesus satelles, qui supplices adduceret;anxius enim rex statii insillae cognoscere avebat. at barbari more paetri V ce narant, iamq; postcenia agitabant madidi. vocante tamε sequuturin regia .ubi turpi vacillatione corpori i in guae titubatione risu auis mouisset, tutius dicere 1 cnior:

225쪽

accusare coepit, illo ciues proditos hostibus, illo cecidisse prae idem, vino men Femcxcuti, vino linguam sol ui, auditusque diu est, atque inconcinna & inepta proserens, deridiculo suit, donec ad regem conuer ser mone: Neque te arbitramur, o rex, mero domitum, tenui se coni tanti mente sapientiam,tam sorti Deo etiam reges impares. Talia iaciantem satellitcs submouent, Julasanula regi factum expon: t. Altera die misso ad sobrios scriba increpat Mas in ista, haud leue crimen est e, supplices rege coram temulentos indecora Verba rimetare, de vita ipsos periclitari, qui sit preme in terris maiestati proterve illuserint. excusabant illi factum: Ius sos se curare corpora, mandatis Llasanistae paruisse. neq;

sibi in mentem venisse, fore, ut a cCona ad regem Vocarentur , tempus illud laetitiae, non seri js deberi.αAnte

prandium se aegros,a prandio stultos elle. Non oportC- .re regem illi, moribus irasci, quos praeie et his regius in

duxerit. Illius hanc es e disciplinam, cbriolos illi caros, sobrios velut hostilia meditantes suspectos sui siet, neq; vllare magis illum delectatum, quam sermone libero madidorum n quo arcana cordis pcrluceant: Nulli Bircenensium esse dubium, voluntate, & exemplo regis ciuitatem illam esse Lyaeo dedicatam. Quid rex ageret' auctores ccedis supplicio affecit, ciuibus ignouit,p aesidem nouum mi sit, temperantiae leges fixit. Priano qui dem cauponas, domicilia publicarum comesationum sustulit: suam cuique domum vitae, somni, cibi stationem esse voluit . Diuersoria peregrinis tantummodo concessa. Sic aberant illecebrae & inuitamenta temulentiae, cauponumque dissiciles vitatu fraud cf. Deinde. si quis in publico Lbrius apparcret, poena erat arbitraria pro modo opum, si quid per ebrietatem peccaret, multa geminata . Ac primum hoc obtinuit, ne gloriae tibi . diicerent voluntariam amentiam mortales, deinde ut etiam probro esset, usqueadco, ut ad testimonium di- cendum ebriosi produci non possent:ea cautela opinio ne facilius inueteratum vitium a rege abolitum. Deni-

226쪽

Doctrina ciuilis. τί9que cuius in aedibus mero quispiam nimio rationem posuis et, paterfamilias pendere poenas iubebatur, ita novilum modo vitium , sed in uno multorum causas su- i ,

Mirum quantas ea sinctio querelas pepererit. Ven- cxxvu. ter ait res non habet,at caput ebrij no magis quam ven- mira ter rationem. Caupones sua detrimenta lugebant, chi rurgi medici que, non iam rixas & vulnera quotidiana esse, nec tantum artis suae precium. qui areas,& atria saltatoribus locabant, deserta tecta flebant: cantores tibicines . totum hoc genus incestum ac solicitum agebar, abolitae nequitia' ex qua vivebant. Horum quaerimoniae aequitatem,necessitatem, sancta moniam legis accusan do, coniirmabant: Nobiles, vicorum Domini serio regios consiliarios admonebant, temperantiam sibi ac re gi damnosam, temulentiam lucro fuisse. ea contentiones, conuitia, pugnas quotidianas, ac proinde multarium uberem messem, qua rcgium aerarium nunc priuetur, at etiam vilitatem vini, triticique copia nimia in- itolerabilem esse. improbae omnino querelae. Nolle im- lpediri scelera quaelluosa, velle animarum exitio sua lucra augerit Eos graui edicto rex increpuit, detestabilius, quani ipsi ex quorum delictis quaestum faciebant, pe cantes. Sed neque E eipublicae,neque priuatis tam tu pia lucra utiliora esse , quam illa quae ex sbbrietate ac item perantia honeste quaeruntiar. Non iam Vini tertiam

partem in remo absumi, totum id, quo morbi, inopia, 'caedes, subitae mortes, mille malorum cohortes inru bant . foras euehi. diuendi externis, aurum mercesque

inserri, & regem,& lingulos opulentos fieri. Se pro vi- ro nobili non habiturum, qui non ta ipse sine vinolen- :tia vixerit, atque in eunt ordinem rationes domesticas redegerit. Vt sine es eno flagi: io sumptum ibitinere, alere familiam queat. Porro in Arabiam progressus, rapinas, ' latrones compescuit. dein peni tus aboleuit. Nam gens Arabum

227쪽

2 Metho is Persicum, & mare magnum attingit,inde commercia, . Nomnium populorum vitia inuehuntur,1 Septentrione perpetuos holies sertita est Arabis desertae incolas iomadas, raptu viventes,selicium opibus infestos.Raphice

porro felicis Arabiae duplices, foenoris,& violentiae. iuris patriam exhauriebant Iudaei, qui e Palaestina Syriae,Perside, Petrea, Idumaea, desertoq; Pharan in be

tiorem terram migrarant. Saepe malum hoc edictis r

gijs,& poenis repressum, occultis artibus redibat, seque

liminuabat,cum in fortunas irrepsisset,lenta contagion & velut tabe consumebat. Ignorantia aut dissimulatione praesidum intcgros pagos, oppidaque comprchen

debat. neque exitiabile malum rex accusatione, aut de latione cognorat,latendo inualuerat: illis duntaxat notum, quos vel implicuerat, vel quibus commodo esset: ipsi se Iudaei prodidere, aduenienti regi ingentia , rara' ' .

que munera obtulerant, maiora etiam consiliari s. quibus cum non reciperentur, totius Arabiae annuum prouentum illa pecunia coemerunt,atque Abissino dederunt , in omnem Vitam aromatum satis eo dono a cepturum. Hinc orta admiratio, unde genti peregrina Drdidaeque tantae opes. 'agros non hal bant, negociatione tenui utebantur, crepundia, & vilem sipellectia Iem circumserebat. Interrogatus Nathan ex Iudae

iam olim hristianus,perfidae gentis fraudes astumque exposuit, & latentia Reipublicae ulcera detexit. Gens

mea, inquit, prim is annis foenus. imposioras, d damna Christianorum meditatur. Pueri in cunis usuras exer-c ,Christianorum liberi, poma, ces, denariolos o trudunt,pacti in diem alterum ut mensem additamenta,pignora casei ut, bullas, fascias, inaures,thura,stacten, diicos cochlearia, quicquid aut pueri habet, aut stibi rere domo possunt. Parentes ut quemque egentem, aue decoctore in inuenerunt, sumptum suppeditant,centes mam exigunt, si ad calendas debitor non occurrat crudeli anatocismo scenus in flammam reserunt,idq; suo a bitrio,pignora cum. redimi nequeunt,minimo aestim ci

228쪽

2Ir Doctrina ciuilis. 2Irta . Monopolia perpetuo exercent,annonam fla- inicitiissimu est,& lucrotissimum, fures, raptores, latroncs,receptat, praedas vili coemu ,care diauedunimultu nefas putant, si lucrum sit. Nec illis deest unquam pecunia. Opule iliciues, nobiles, etiam magistratus per illos Mesrantur, sunt egentiores Iudaei Christianorum propolae. Hinc adeo valida factio est ut putetia impiae socinatis veritas opprimatur,nullus que. Titur: qui obnoxi sunt non audent, qui participes obstant: iuibus nihil cum prosaria gente est: negocii,noliti triusq; partis odia contra sie irritare. Hic metit inisoluta dominatur ustir . Hinc tam grandia tibi nim

dictu pollice ei amputare liceret.Inopia Iustu admisera

229쪽

Methodus A sceneratorum Christianorum alia cura, morte Iudaei non mouebantur, aurum quod dederant, ne fisciis i

raperet, satagebant. Sexcenti supplicum libelli obliti, dedecus vulgabant. l aulo post e manuum pedum tuo pollicibus suspinius Abesiolomus dona contortium si Et irrita: Christianis, quorum auro Velitas negociati nes tractarat, bc hoc ablatu, ova insuper indicta muruta udad Arabia pulsi. senatus regius munera sponte incommune contulit, cui ad dita Abesolonii pecunia duo millia talentum efficiebat , ea in urbis aerario publice

seruata,&sine usiura mutuo egentibus data, modo I 'ges iuxta satisdarent. Foenus capitis pinna vetitum

erexix. Maius opus raptores, viarum inscisores, piratas totivi se iere. armis & mi ite itinera tutanda, leges in eos nihilo poterant. Igitur omnibus locis perquisiti, & nonnulli uiuenti aliorum natibula prodiderunt, propunctata in capita latronum magna praemia, etiam sociis venia, &s quem ex suis occidi sent,grandior mcrces cum igiturnusquam tuto si sterent, cum socios quisque metue tueret, alio fugerunt. E captiuis cognitum plerosque spoliatos,vel usura opprcsos, vel iudicia timentes,vel in exilium pulsos, in id vitae genus deuetasse. Multi ex his . auribus mutili, vci stigmate inusii meritorum indicia

deserebant. Pacata in praesens regione, de futuris con- .sultarum. Visum autem senatui est;Neminem qui citra imortem deliquissici, aut perpetuo carcere , aut exilio . da innare. Minoris noxae reos ad temporariam, aut per petitam cruitutem damnare. Alios ad triremes, alios i. ad agri Ituram, marmorarjas, aliaque opera. Deindα . placuit neminem ociosum esse, nemine nisu dicim

nio vivere. Ita nequc paupertas ad illicita pertrahebat, neque octo flagitia soacbantur. Senes debilesque leui α sedentario opere excrcebantur, qui nihil poterant,a sua . quisque ciuitate .pagoue alebantur, praecipue regiae li- beralitatis donatiuo Piratae in mediterranea abducti, compedibus vincti,ῖςrram G rccbant, tantam multis

230쪽

tudinem trucidare, etsi extrema meritam,clementia ve-

.' - in ens periculum rex adibi: Arabs, cuius filii 'iuspendio perierant, ulcisci stituit affectus suos. erroregem inter supplices inpellat, ut libellum ieeenti mucronem infigeret. Abi sinus sui discriminis inscius, 'in ' ita Vpmorum comitate, ac vultus serenitate veniente excipit, & causa eius sibi cordi sore pollicetur,a- manum scelerati horninis mitigauit, adque in alium fa-ς inus auertit: insecuta enim luce eadem arte iudice o GUlt. eum causam orbitatis sua questus, quod supplico Vultu toruo,verbi asperis submoui siet. Humanitas facilli sq; principum virtutes amabiles fiat ingrata eskquamuis druina, etiam quibus prodest, morosa virtus.1ermonis aspernas odium parit,& coptemptum. Nemo bene de eo loquitur, a quo conuitium audiuit, aut manu, aut ore iniuriam rependit. Obrio per maximos labores regno, terrestre in Co- metvgum iter suscepit, quod quia monarchiae extrema par-xς ς δ udrbat, atq; ad occiditu latus reges poteres habe- '' δ' bat,m-gna cura communiit, opportunis i cis arces ex vitruxit, colonias deduxit,l lamcongianorii multa millia in alias oras transtulitagrosq; dedit,qui in regno relin quebantur, interpositis Aethiopia urbibus di castellisco uenire non poterat, ex illo regno maximos delectus aget at, ut quicquid animosu aut turbulentu esse pol rat,alio verteret, diu illi sub signis habebatur, donec v ore peregrinis in terris ducta,quaesitaq; re, aliciau solum pro patria amarent, Aethisepes etia cum Manicongianis connubia sociabant. atq; itas sim in unam gentem lin-

si ab hoste caperentur, haud facile recuperari possent. Quin tu, inquit, nudus pugna, ne clypeu hostis eripiar, arce , ta Aolo' s. lorica thoraces vo-

cabat. Illo in regno frugum smcundo annonae ratio perpetuas diuitum ac pauperti controuersias excitabat. Nasi quando vel impinare, es secietate, vel lacunarum appulsu, iamiliare id Micae malum inessjura inter-