Methodus doctrinae ciuilis, seu Abissini regis historia. Authore R.P. Adamo Contzen e Soc. Iesu, ..

191쪽

i7ε Methodiu 'suos trucidaturum , tum quod in familiam fuerint cru- delissunt, tum quod Abis ino infidi . se regis iniuriam ultum esse, seruos suos tum regis fuisse hostes & per

duelles, eo tempore se in eos arma cceptile, quo In re .

gein insurrexerant, in dominum maiestatis reum, achost in reipublicae seruo ius ese. Regem hostibus &tyrannis ignoui se, si causam suam aestimare velit, nullam toto regno esse meliorens; regis hostes in ordinem redegi se . sese ac suos infra bestias habitos, in numerum hominum tandem re potitos . Si regi salus regni non es: poli vindictam, nec maiestatis decus in sangui- ne insontium positum arbitratur, in amicitiam recipiat. Si nullus eum supplicum gemitus moueat , se

Deo curae suturos, cui liber I scrvus ex aequo iudicandus sist itur, cui odio cst crimen in solio, re cara virtus in pilirino. nec idcirco reliquum struorum gcnus in dominos contumax sore, quando in male morigeros

libera sit heri potestas, quae saepius laeuitia, quὶm lenitate delinquit, de suo vitio ex ministro fidissimo hi stem facit acerrimum. Plus periculi in suoruin poenas ore. nam si seruis nullae leges, ne regia quidem clementia subueniar, assim pro libidine saeuiendi licentiam dominis concedi . Eam nunc e se hominum crudelitatem, ut rogati cur Leviant, aliud respondere non dignentur , quam antino ita collubitum esse tuo, vocem feralem mi sororum lacerationes, S ululatus conrequi.

Nullum seruis, pro quibus tamen Dei filius monem oppetiit, in legibus, in magistratu, in natura communi prae sidium. Si regni salus quaeratur, non esse an ius sceptro aliunde periculum, quam in tot hominum, & quidem Christianorum, indigna oppresiione . Omne ius

clausum seruo, omnem negatam humanitatem, non

minus quam boni, magis etiam qu in equo, canitie. Parui interesse, si unus iuste ac leniter imperet , si tot millia priuatim tyrannidem exercent, his compescendis regi datum gladium . nec referre alio ex orbe tae,

192쪽

Domime ciuilis. Vinon esse ex alia natura, non origine P ab eodem Deo,

ituros in idem regnum, & multos prae dominis ituros. Omnem Monarchiam in mancipia saeuam, etiam in ciues esse cruentam, & tandum lacerari. Haec se pro se, suis, &vera. &solum loqui, nam ut alij contra iura sua sinumque loquantur, nec se hucusque expertum, nec in futurum exspectare. Se esse libertos regios, posise agros colere, arma tractare, nec bello inualidos, . hec pace indecores. Denique haec dicta regi tanquam patrono, si causam probet. Sin autem, regis ad regem

esse verba, bcllumque denunciare. Illis ici solo bcllo si lutem esse, quibus nihil in pace praeter supplicium si

persit. lolt multam disceptationem annitente Ioanne,

promissa libertas & venia , in varias deinde prouincias di tributi, agrique assignati, qui validi luere, in militiam allecti vilem operam praestitere. Chabedo

inter procerus datus locus: licet enim mali serui, boni regis tamen specimen dederat, ciues seruarat, vicinos amicos defenderat: plus beneficium, quam iniuria valuit. mancipio deinceps nullo usus est, sed postqua coemerat, libertate donatum, liberum ministruna e se is bebat: Hunc in modum castigata Magadcnsium desectio , & iniqua in seruos duritia, sanctae deinde , mite sique de seruitiis latae filiat leges. Ius verberandi d minis ablatum, pensi moderatio, interualla quietis, s storum obseruatio pr scripta, lemensum adauctum, dati cognitores, qui miserorum causas iudicarent, pluribus locis Episcopi. Chabedus porro Magadarae conle-

. nuit, cui mortuo tota ciuitas paretauit,luxitque,&monumentum vindicatae iniuriae, urbisque scruatae posuit. Porro Abissinus seu ipse regnu obiret, seu proceres mi teret, primo inquiri iusserat, an moderate & ex legibus seruitia habercntur' coeteris tui tuendi multas esse rationes dictitans, seruis in sola regnantium sequitate & misericordia praesidium. Nec poste regnum non cile calamitosissimum, in quo tanta multitudo sine legibus, pecorum ritu opprimatur.

193쪽

i s Metho vi CXI. i Magno posthaec siladio pietas, ictumque reuocatini vigor, praesides selecti, scia aliis ex illis quos virtus res rudintia commendabat, stippictus. Sed amicitiae regi ς, quodque inde conse iiii stact,potentiae, apud Garam rem, erat materia periculi semper, &inuidiae. Ioanneni Episcopum religi ovibus promouendis intentum, moia destia, senectu, & iuncta cum opum contemptu pii pertas litiori subtraxerat. Masanisam plurimi rex saci bat, sed vita priuati instar, & celebritatis sugitans ca

tum omnibus effecerat: cum enim neminem aemulare, tur , ab aliorum simultate & obtrectatione immunis e rat, cum nulli obstaret, a nemine concutiebatur. Sit perbia quippe & ambitio in sui generis morbos, &co gnata vitia efferantur,cum ceditur,quiesctini. In Gar mantem igitur incumbunt, summa illi auctoritas, fides que,nec sacile conuellendatquia ex meritis apud regem prudentem, gratumque in tuto collocatis. Splendor similiae,dona regia, exterorum regum amicitiae, si iij ex ercitibus prouinciisque praesecti invido; urebant. Prae cipuus dolor Tiruto, Barcenae Gemcnio,vetustς nobi sitatis viris, quorum nomina nunc quoque urbes illi stres referunt, Barcenas specie hone iii ingenia Garam ii carus erat, simulatione virum insignem sesellerat, ex

animo suo de alio iudicantem : ille igitur amicitiarii

Garamantis ostentabat,ea memorans, uibus virum e-

rogium commendaret, sed quae tamen cum vera lauise inuidiam mouerent . Tinitus e contrario eadem carpinat, immodicas opes, priuato maiorem familiam, potentiam filiorum periculosem, exterorum regurias dera nulli e etenda, qui fidat sho. Haec aliquando tan ta contentione disseruerunt, ut quaereretur, potentior ne rex, an Garamas videretur. Hos sermone Burcenas regi detulit, icto metu ne Garamanti calumniae strue rentur,obicit arus regem,ne Tiruto crederet. Hac artet

sibi fidem c. niicitiae im Garamante praestruxisse,&suspicionum semina iecisse contentus. At issi deinde Gara mas & Barcenas ad fines Nubiorum controuersijs sini-

194쪽

Doctrina ciuilis. 177endis, qua in re cum tempus disceptationibus extrahitur, Barcenas clam eorum legatos admonet, se quid cinpostulatis annuere , collegam iuris Acthiopici tenacem obsequio molliendum, honore & oblati, filio eius regiae filiae nuptiis demereri pose. Nubius illa promptius,

quam vel regem dcceret, vel Garama, Optarur, praestitit. Dona quidem ilic recepit, scd maiora redonabat, dogmatrimonio filium excusauit, parem non est , alterius regis ministro oneri fore reginam. Inter haec Barccnas regi scribit: in pontioncm non succedere, aegro esse se corpore, animoque, cui cre quam primum reuocari se, hab re quae committi literis non possint. Secretum deinde nactus, multa de suo erga Garamatem amore prS- fatus, tandem asseuerat: Eum omnia spe regis affini tat is

perdere, Nubijs pro rege coli. nuptias Siphacis filiuiam pene consectas. Miratus est rex inopinatam acci sationem .Hinc cana fides Garamantis, inde Barcene indicium, quem amicissimum aramanti arbitrabatur. nec dubitabat vacillare fidem , si peregrinas assinitates finitimi regis sese inscio sectaretur . ergo ratus non esse curam superuacuam etiam fictis periculis occurrere,

Siphacem benigne, luas consilii causa ad regiam adesse

iubet,prompte venientem magna beneuolentia,& honore excipit. & pars innocentiae videbatur, statim p ruiste. Multa de exercitu, multa de prouincia sciscitatus, dein sensim ad mentionem nupra arum delabitur. Velle se eam familiam,quam maxime florere, iam te in pus esse ducendae uxoris. Ad illa Siphax gratias agit: causatus iam tempus es e laboris, se dies noctesque agure, quae regis sint, coetera regi & parenti permittere. Rex in sueriem omnia dici arbitratus, urgere perstitit. Im , inquit, ea te selum causa vocavi, Vt vaei rem de spor te am. Quod si vel tu, vel parens aliquo animum appuli ni, aut pactus es,me adiutorem habebis: hoc enim rcgi una arbitror, amicorum hoc in genere votis obsecui dare. Tum Sipha nec parenti, nec tibi tale quippiam in mentem venisse . Hac in re, athique, non nisi regio, At conii -

195쪽

, 3 Methodis . consilio', & voluntate usuram. Atque in ea sentent .

re e varia interrogante,persi itit. Tum ille: Gemeniussi am habet, cui omnia praeter dotem adsunt; parens eius magno genere, & virtute est, opibus sane exiguis. Ad ea Si plox. Conditionem placere, dotcm non mora r satis eam sita modeltia dotatam , satis regio sauore diu item esse. Parenti autem eum honorem deberi ut eius consensius exquiratur, nec de voluntate eius

dubitare, se, quin :d optimum iudicaturus sit, quod regi placuerit, sed ut auctor sit coniugi j. qui & vitae

Scribere igitur parenti iubet, literas ex itinere ad lareferri iubet , responsum etiam Garamentis intercipit, cumque consentanea omnia Siphacis verbis videret, calumniatum Barcenam suspieatus cs indit tamen colu legam Garamenti Tirutum palam inimicum, quo rem magis pernosceret. Barcenas profecto Tiruto iam Garamantem pro perdito habebat. At postquam rex promissa dote filiam semenij postulauit Siphaci, illeque

spe tantae allinitatis erectus a Barcena sese abiunxit: summo in discrimine accusator maius scelus mouet, Tiruto scribit, ut veneno Garamantem e medio tollat , se Gemenio necem allaturum . Eas literas rex

quoque intercepit, ex quibus intellexit Gemonium quoque in conspiratione fuisse , qtare blande omnia exquirit, etiam venia promissa, ille etsi verecundi criminis primum haesitauit, insidias tamen detexit. picraeque enim conspirationum a socijs proditae sint,& praui consili j nusquam tuta fides. Rex Garamantem ad nuptias st:ae v ire, & Tirutum secum vin cium ducere imperat, Barcenas in carcere obiit, dubium an voluntaria morte, an ab agnatis publici pro bri metu, dato veneno. Tirutus post breue exilium naufragio peri j t. CXii, Vehementer indoluit rex intimos tuos tantum lacu RU'q si nus ausas. Crebro jngeminans, si uspiam sculcra sunt, in aula sunt. Et: nihil liuori imperditum esse. Deinde, postquam tota die cum Ioanne, Garamante,Masanista,

196쪽

Doctrinae bilis. 1 constitiasset,' lita ratione viros bonos rebus prisicere posset, atque a coena sub platano considerent Zephyro

alium temperante, Ioannes apologum, quo genere ter monis gens illa delactatur, recitare coepit. Vetustissimo saeculo, cum brutae animantes consi pratia a lia c eiusque agitarent, ditiae Itrstitiaetcrras habitan ut ti , querelas detulerunt'. Illa toto Orbe concilium

euocat, tum pra ide astraea de in re & aeqi o sincia disputatum est, luges iustissimae consensu portatae, ea 'rum custodia leoni atque aquilae commissa. Scribundi cura data elephanti, quae psittacus dictabat, ipse ri bentium ducitis imitante proboscide in tabulas referre smiulab. at, nullas tamen i iteras efformabat, quod manum atramento non tingeret, n=x hisius scripta ria consilio relegere psittacus albas tabulas inuenit . indignante senatu quasi ludibrio haberet r. elephas postquam quercui latus ac linasset sonoro baria ritu reli chidit. Nihil equidem scriptitasse , irrito labori p*percissu ; nam de lcgcs incassum ferri. Samulationem vero scribendi , imaginem esse rerum quae gerantur, omnia enim simulate seri, paucis

ius atque honestum , omnibus tua commoda esse curae, ac cordi. Omnes animantes queri , nee mirum , rempublicam quadrupedum , volucrumque ad humanam pene nequitiam, improbitatemque accedere. violenter, insidiose, perfide cuncta peragi, nulli securitatem esse, natiuum cuique hostem. eo rem de uenisse, ut pleraque fortissimorum quadrupedum, pessimo animalium homini se ira ncipauerint. Non de canibus, inquat, qui , alijsq; hominu parasitis , de mancipi queror, leo Vs,tigres qui is in sui generis iniuriam, lai guinem ab pcdiim genic cruditimur, nee opus Omear to,cuiusq; rapacitate in i es praees a tur.no potest toemalis remediu adferri, ni reb. comuni b. ea animalia praeficiatur, quoru interest, leges di iura pollere; c des lanienas cellare. Hactenus illi regnat, quib. ex violetia victus, qui mirum, si pri dari, qua esurire maluerunt, nunc ,

197쪽

i8o Methodia ileo,atq; aquila dominatum obtinebunt, quorum sui inae vires vix ingluviei sunt pares,omne genus animal tu n tibi in cibum esse concessiim gloriantur. Det leone

omnes querimur, iuste cerui, boues, oves. at Vrs, tigre ,

vulpes iniuste: hi etenim Merito patiuntur clades a ma- iore, quas minoribus inserunt. Leo tigrim, haec uritim, i lupum invadit, singulis suae it venatio, ne canes quisem,Vulpeculae, arturusque iniuria abstinent, nec in 'volucru repub. minor rapacitas: aquilae, milvi aliorum .

notae sunt iniuriae, passerum, hirundinum α;, saeuaesti

pe , muscasque crudelitas, quin araneus pus merum,

ac putreao,etiam is bipedum cellis speleis retia insidus, castesque siti pendit. Nullus carnificinae modus futurus e nisi cum imperio fimmo placidi animantes sint qui

sine sanguine I viiceratione vixerunt, quibus est innoxius e terra pastus, carni uorae in ordinem redigantur, vires illis, nocendique potestas dematuri hcrba,paleaque, aut arborum s tu vivant, cupedias ex alieno sanguine deserant, discant nefas esse, in sua viscera, cognatorum membra condero. Infremuit ad ista leo, & cruento pabulo sueta animantia, veru m plurium suffragio in elephantis sententiam itum emtissa est fasces & secures ponere tauities, ad elephantem, bouem, ceruum,

ritum. columbam translata sceptra . mansit in animantum taculis optima reipubl. s arma, quamdiu in terris astraea domicilium habuit; postquam nostris plagis ex cessit,in suum ingenium singula remi rarunt, infestatim lque aetatem agunt. Polt modicum risum, sermonemq; I annes dicere perrexit: Vidi pronuper, quod neq; ad h)ic vitare possumus, urbibus, prouinci)sque praeponi superbos, is uos,egentes, auaros, cupidinum insatiabiles, Ut quaeque praescctura vacua est, supplice libello, obsequius, donis, affinitatibus ambitur imperium, cen teni interdum sunt competitores . Paucis animus est honores petendi, ut felicior sit resp. priuata commoda, reditusque sperant, de publico vivere, aetatem lautius S rQ, diuitias augere conantur. Quod a rege datur si Pen- ri

198쪽

Doctrina ciuilis. At fericlitam , ad epulas simplusque, ad cumulandos th

sauros satis non est. Aliunde ergo stibita opum increm Crata veniunt. Omnes immcnsas operi concupis Diat, i erisque congerunt, quod in unam domum aceruatimc antid hitur, i polium est ex vicina, granaria magna cumcle climeris Dauporum stipantiir. Talibus magistratibus utile non eu , leges vigere, cupiditate violantur, aut eluduntur. Qui integras prouincias administrant, leonis' aut aquilae insitir late, potenterque venationem exe ccnt, equos, tauros,interdum etiam ursi,s,luposq; prendunt. Qui sub leombus partes rei p. minores sortiti sunt, Vitulos, capras, Oves, ta m: nora lacerant. his proximi, ansercs,gali nas, musculos: nec minimi se deserunt, lumbricos,muscas, pulices captant. Nulla praeda sordida habetur. Nullum ossiciam tam vile es , ut non illi adsit dulator, ut desit competitor: superest enim emolumε- tum. Cum igitur magistratus ea caesa petant homincs gerantque, ut per aliena incommoda ad opes d gnitatesque perueniant, cum sinis illorum non sit subiecto rum felicitas, non mirum est legcs contemni ac disce pi, cum suis custodibus aduersentur . eas ergo cum latcre possunt, liberξ, cum timent, caute transiliunt. Natura brutorum est, ut sortiora in cibum rapiant, quae

sunt imbecilliora. quod in beluis est natura, in homine est naturae vitium. In illis quidem finem saeuiendi facit satias, in his est inexplebilis auiditas: postquam enim plusquam digeri pol sit, ingurgitarunt, praesenti copia

non fiatiantur, in futurum aeuum serosque nepotes miserrimam famem saetendunt, praedanturque, Ut opulenti sint male perdituri, aut etiam nunquam nascituri .L

te hoc malum grassatur, maximi magnos, hi mediocres, illi paruos, parui minimos deliorant. Imo ne magni quidem tenues aspernantur praedas.Lupus & bouem &muscam capit. Ut igitur Rem p. integrὸ sincteque in stituamus, quaerendi nobis homines , qui alieno iniuria ditari nolint, qui sceno paleisque contenti de carne coenata sibi dapes non struant. Deinde tales, qtu omnino

199쪽

181 Methodo iaugerς diuitias nolint . qui erogent aurum, non acer uent. alla ratione regni sinis, legum tutela haud diu Rabit. Oportet & imperantem , de eos per quos imperat, bonos iustosq; agere. Sub laudato rege senatus, iudicesia luc praui, plus obsunt Reipublicae, quam rex imprQbus, cui prudentes sunt, & iuititiae amantes rerum ac minit tri . Iniusti regis iussa sepe per viros idoneos inhibe atur,aut ni tigantur . Rex quamuis bonus, vigilansque, obiistere multorum nequitiae non valet. Licct Vero cognita errata corrigere valeat, cognoscere Vix

potςst: frequenter euenit, ut quod onmium in ore est, curulisque, ipse solus ignoret. Versuti homines allinita Ie , soci tate praedae, conscientia criminum sibi mutuo obligantur, catenatis nexibui regem implicant, ut ab ilis lis depcndςre cogatur. Vnus qui semel nimium fidei astru it, regis periculo, suo commodo dominatur. Sunt illa regnor in yitia, quae nunquam omnia ab optimis vitantur. Tum Garamas. Redie tu quidcm, verum in para luso, non in s 4ce mundi ciuitatem aut regnum fabricaris. Viad cnim tot viri integri, iustitjae tenaces, contraguariti dira voluptatcs inetum inuictos' Phoenice rari, or ςit vir bonus. Tum alte sit spirans Episcopus, coeqlumque obtuitus. Orandus, inquit, rς rum juprennis Dominus, regnorum donator, arbiterque, bonos Vtio- fici dat . illi pectorum arcana in patulo relucent; illi inanis litis est, qu is quis hominem fallit. Vtinam virtus, probit sque ex eo rerum esset genere, quam imitari simulatio , simulando infamare inon potest . aliter invite humans casibus agitur inimum veri, plurimum suci est. Virtutum species animus salsas sibi circum cset, Stoma integritatis fruitur, vultum hominis estingunt, & maiore i i honore est colos, qu m viva facies. Quin etiam mens nostra componenda est, optimos Vt

praeligcre vesimus Non doerunt signa viri honi, quare

200쪽

Doctrina ciuilis. 1 verebus placet, consulenda est vulgi opinio. Parnasi nistra etiam innocentes Rei p. gerendae parum idoneos efficit. Non est illa animorum index cςrtibimus, domoribus tamin bonis satis incorrupte populus iudi

cat. I tii enim ea est vulgi malignitas, ut eminentiumvirorum obtrectatione delectetur, malos laudet, cum cadem virtus & venerationi ut, & inuidiae: sincerior est tamen eius sentcnt a cum satiet, laudatque . Non facile, pronior ad deteriora credenda virum bonum existimat, nisi validis conuictus argumentis. Et extimiae mentis signum cst , si eam liuor vereatur attingere. Quia tamcn fama tam falsi, quam veri tenax est, reconditum illud ac tcnebricosut animorum chaos

ex factis pervidendum est . Quaedam improbitatem notam, furoresque indicant, ut iniuriae, libidine 'ue; nemo enim ista peccando simulat, cum ipsa lictio in crimine sit. Alalitiae igitur indubia sunt argumenta,

constatque plerumque quos vitare oporteat. Non eadem est causa virtutis, saepius fingitur, quam habetur, quodque eius imaginem exhibet, frequenter ex vitio procedit. Bonos esse suspicamur, quos malos esse nescimus . Humanitatis plane est , pro ancipiti causa clementer judicare, in reipubl. tamen cura certa

honesti, iustique argumenta postulo . Ita tibi, o rex, in alijs usus est. Tibicinem cantu, pictorem imagine, coquum obsonio prosas, militem ex gestis, & donarijs approbas,medi una accersis, cujus in multorum si . nitate sit probata felicitas, non qui prima artis sua: rudimenta tuo in corpore peragat, ne equo quidem uteris , nisi quem currentem videris Hanc lege in in te omnium maxima, dissicillima, nobilissima, in

hominum gubernatione tenendam censeo . Ad Uauum tant, nauis nemo sedeat, nisi qui per fluctus

S procellas eam eduxerit , qui verae virtutis & si- dei certa documenta dederit . Si voluptates vicit, si opes contempsit, si eas innocentiae causa proiecit , si iustitiae ergo discrimen subi jt , si tyranno-