Methodus doctrinae ciuilis, seu Abissini regis historia. Authore R.P. Adamo Contzen e Soc. Iesu, ..

211쪽

paratis in viam se dedit. Multa in magnorum imperi rum cxrremis licentcr aguntur, adeoque ipsi praesidet

aliquando inter s minuta bella committunt. Cum ad Nilum usque peruenisset Abis sinus , atrox sacinus erupit, quodque multos annos regem tolicitum tenuit. M.ὶgia inter paucas primum nota, temporum licentia, in ente multitudine corripuit. Tyranis minima morti cura suerat, vitia tanqua pcilis, si remedia delint, celerrima contagione Vulgantur. Ad aedes mercatoris opulcnti, quod nullae in oppido ampliores,aut Ornati res cssent, Abissinus diuerterat, excubitor nocturno tepore matremfamilias unguine delibutam, in altum Uolare cernit, tertia noctis vigilia redire: nec strige es se dubitabat, atque ut sitiat iaciles militum animi, per iocum marito exprobrauit, ille uxori, saga ad negat dum obiirmata, marito persit adet, Ut singulari certa mine calumniatorem conuincat, nec persuasu difficilis erat Schadasus, quod serro corpus imperuiu habere se opinaretur, hinc sbli culpae assinis, caeterarum innoxius: egressus ergo in locu solum cum satellite dum inore solito pugno sese aptat,tres circa gigantes apparent, hastis in milite intentis, vultu minaci, nullo verborti seno. Eas pistigias veratrix uxor obiecerat, territus spectro, uisce fronte signat, & sormidolos illi hastati in arundines mutantur, tum animo recepto Schadassum couulnerat, ille vcniam precatus, non sine magicae vanitatis irrisia domum refertur. Neq; cnim daemon vel sponte promissa seruat, neq; ad ea cogi pote ii, Deus crebro etiam eius vires inhibet, ne vel noccre bonis, vel prodesse malis valeat. Schadassu, verso in odiu amore, uxore ultro a cusat,nec illa tormentorum asi 'ectu tulit,omnia crinai na omnes coscios edidit. Abiurato Deo, horrendis csri moni js daemoni malo initiari,couentus habere impios, crudeles lasciuos, incantationibus, venenis, miris figuris mortes hominii pecudumq; peragere, concire ternPC-stntes, fruges perdere, varios esse coetus, magnasq; mul titudines, varia sorma malos genios se videndos ex ni-b- Magna super his inquisitio,nec una sentetia.M N

212쪽

c Doctri ciuilis. r stly enim vise sent insomnia, & errantiu muliercularum ludibria, nec poena , sed derisu vindicanda. Terrcbat iudices cognitionis difficultas, nam vel pertinacia, vel

incantamentis,& daemonum auxilio quςstioncs cludebant, alios terrebant ingens turba sonitu,&vel desperotio posse corrigi malum inueteratu, vel co sideratio tot sipplicioru. Multo magis mouebat innocentiu pericula qui conuieti fassiq; rei invinculis erat, odio, inuidiaq; humani generis innocuos iuxta ac noxios acculabant, illulires viros sceminasq; Spcs inerat poena, vitari pose, si potentibus in culpa societate iungeretur. His nequa qua cedendum rex iudicabat. A suprema maicitate sibi imperatum ne male si cos vivere lineret, rebellioni, inli

diis,& regi ae maiestati lisse crimini b. no ignosci,quato grauius puniendos, qui a Deo desci sciant, nume aeternuabiurat,cculti jsq; proicindut, daemoniq; mancipantur, in hos sibi gladium, que si helbescere sinat, tot tamq; a trocia crimina, in te domumq: sua redundatura. Si Magistratus criminibus sit impar,non vinci Deum tamen, eum regna delere, cum impictas vi trix imperia ex tuto premit,& ridet. Hot malu ob insta humani ingeni j curiositate, peccandiq; licentiam maxime cotagiosum

csse: qilare partes cotra cetera remedia cotumaces serrore scindendas, ne sincera membra trahant. Actum igitur cum episcopis, Ut toto regno orationes indicerentur. pro

cocione Magis foeditas,grauitas,& discrimina expone . rentur ibri praestigias dotates vetaretur. in tribunalib. magna adhibita cautio. Primo correpti qui fatcbantur ultro,deinde qui negare no poterat, ut qui ariolando, de vaticina do, occulta, niturave predixerat, quoru magnus numerus,&pala exercita impostura, deinde qui me di cina imagia corruperat,nec pharmacis aut es a plastris, sed

daemisoni praestig is, signis, pcri aptis, verborii formulis morbos pellebat, felicitate, opes, cojugia promittebant, in his errare leges no potviat, cum publica essent faci nora. illi igitur prirnu ignibus consumpti sunt,niti quEtatas, aut alioqui imbecillitas iudi ij poenis exemisser. N1 De-

213쪽

rues Methodus i

Deinde Genethliaci, mathematicique,quorum stultitia magis, quam foedus cum malo daemone calliganda fuit. Illi ex siderum positu, motuque, tempestates, Vbe tatem, tuopiam, fata Vrbium, belli, pacisque euenta, magnatum mortes, considenti 1sima diuinatione, quasi oraculo pandebant, diaria conficiebant, suam singulis diebus fortunam, sideribus, stellisq; crrantibus sua mi

nia, tanquam e consilio coelesti diuidebant. eos ad lat mi as rex damnauit, ut raro astrorum aspectu artes se

lidas dediscerent, quorum amentia ludibrio fuit, quod

ex tanto numero euenta aliena ex coelo praedicentium,

sua nemo fata in aethere legisset, ipsa diaria, quae Aethiopes Al-men aca vocitant, exulta. Praecipua cura in illis suit, qui delati factum negabant: nemo ex paucorum testimonio appellatus , aut in vincula conjectus, sed poliquam plures diuersis ex locis, seorsum interrogati, de circumstant ijs, facti sciue consentiebant. Atque ita malum ingens incredibili cura ac labore sublatum. Maleficae superstitionis, descrtique numinis causam cx ignoratione verte religionis ortam ese compertum. Atque adeo infirmiorem in secise sexum, atque in vi ros grassatum malum. Apud Athiopas rarus scemina rum in publiciam,etiam templum egrestis. Puellae intexnutricum namias, & vaecordes ancillularum sabulas ducatae, prauis opinionibus imbuebantur, vitia ante discere cogebantur, quam cognosc re, aut sentire posset, deinde quidem religionis saneta arcana doccbantur, sed mentem prauis occupatam, ad salutaria non vacaturam adserebant. virulento succo principio illita pectuscula, salubria quoque venenabant, virtutum fundamenta ergo in lubrico ponebantur, crescentibus deinde in foeda, tandem in horrenda praecipitabantur. pudor in vili, sacra fides erroribus obruebatur Corrigendis hisce malis inuentum est remedium, quod validissimum esse usiis ostendit. Instituendas cste schulas puellarum, uti & dolescentum in concilio decretum est, ubi a primis unguiculis recta di scerent, prauis arcerentur. Rarae anteal fue-

214쪽

Doctrinae ciuita. 'Isuerant, & crebrae in illis corruptelae, Magistrae ipta ad Illicita praeibant, discipularum deprauatrices, & ali quando lenae. Constitutum igitur ut quoniam in virginum monasteriis multae in ligni prudentia, pictaieq; cxcellerent,ad instruendas virgines euocarentur. Verum illae vel literarum i narre, vel mundum suetitantes, soli tudini & precibus alluctae munus detrectabant. Texen di etiam pingendique acu nobilium foeminarum Opera ignorabant, morum autem uri, usitatem, & quae in colloqui js quaeruntur coerimoniae, aliena prorsus a sua professione aversabaritur. Cuique situm pensum a Deo diuisum. Sibi orationem, psalmum, in abscondito labores cile, probat issimam quanque intra quadrageno, annos c. tra claustra pedem non posui sie, vix noui saeculi linguam,nedum mores notiisse. Suam sibi salutem aliena potiorem csse. nec cogi poterant, nec utile erat. Ne

mo bene docet inuitus. Hac spe deiectus Patriarcha, denas quas tota urbe habebat partim virgines, partim viduas, notissi inar pudicitiae, modestiae, nobilitatis cc uocat, irae in consilio decreta, quae a sanctis virginibus responsa edocet. Has ad sexus sui salutem accendit ho laturque n e vel genere, vel aetate & opibus indignum arbitrentur, per cotemptaministeria animarum curas' agere, puellas instruere. nulli videri debere abiectum, quod Dei filius prcstiterit;viris tot scholas, tot templa, tot sodalitia, tot pietaIs exercitia passim e se, ut ignorantia perire nemo possit. Foeminas, hoc est, plusquam

dimidiam regni partem , iusto institutionis praesidio

destitui, nec esse remedium nisi , siminis. magnopere rogare se, ut nouum sodalitiit, omnium sacratissimum instituant. cuius sinis ac propositum sit, teneras puellas, foeminasque erudire, atque ad virtutem manu ducere. Vete em hunc esse in Ecclesia morem, iam in Aethi Pra magno malo intermissum: postquam multa in hac sententiam disseruisset , Salomen virginem sexaginta annos natam negocio praeficit, illa complures cooptat, toto regno phrontisteria sceminarum erecta fiant, pa-

215쪽

is3 Methodus tuitq; breui fructiis. Puellae enim optimis moribus imbutae, parentes, fratres,familiam saepe instruebant, sectae matres familias Christiana disciplina domesticos in os sicio tencbant, maritos de merebantur, atque illis faliisti esse conabantur. Erudiebatur apud Salomen Canda ce Abi isini silia, ad patrem suo natali vocata, dein mu-pusculis diues reducebatur, cum ad limen aulae ventum, inter satellites quosdam videt ebrios, . atquo a nutricet

discit, honori illius hoc tributum, ut natali di largius haberentur. Tum in lacrumas soluta ad patrem red Gipostulat, cui celeriter est renunciatum, suspicio subij qua si ipuit ex aulae splendore priuatam in domum diruerteret, venire tamen iussit,iamque paratam oration habebat, qua superbiam eius increparet. At Candacer . Doleo, inquit, mi pater, meo natali tuos famulos ineis lbriari,non sic agendae sunt Deo gratiae, qui me siliam re i lgis nasci voluit, praestaret sane natum no esse, quam nam talem meum si, in ruinam celebrari, simul adferebat lApostoli verba, quibus ebriosis regnum coelorum abducat . Abissinus filiae pietate delectatus, tum quidem rem, dissimulauit, ne tamen in posterum infimis ministr rum an a temuletiae praeberetur, studiose cauit in magQ natibus periculum non erat. tum ex virtute, tum decor; lcura. Seruulps fila vilitas tutos, faciebat, latebraeque turi

tabant Ur.

eYxii, Dum ad Nilum cuncta lustrat, nobile ruduirum Prioἰι- viro sortissimo habitum est. Is Nabdalsui erat, regem 'μ ρ --μ maono merito sibi olim obligarat, cum enim venati- bu interest et Leonem qui magno impetu In regem seri

rebatur, se medium inferens venabulo excepit, confv

itque. magnum illi exinde decus, opesque quodq; supra alia aestimabat, lςgibus solutus erat, & ne in ius vocari posset, pri lilegio muniebatur, inde primum labes, dequade exitium. Incerta semper est rhgum beneficentiai& periculosa, cum nimia. plerunque vitio accipientium corrumpuntur. Nabdalsus sensim insolescere, coetero

t aqua leῖum Mancipia insta sese ducaei deinde supra

216쪽

, Doctrinae ciuilis. ID prodire, aes alienti ε trahere, ad quod soluendu cum legibus adigi non post et, fidem amittcre: hinc ege sta te

ad rapinas, surta, latrocitara vertebatur, quaeiebatque crudelitate, quod luxu perderet. Non erat in iudice co-tra ex legem potestas, ad regem longinquum erat iter. I rgo ad praesentem desertur, rex Samurio praesidi cognitionem mandat, cliti cum missis apparitoribus ad dicendam causam citaret, priuilegio te alter tuetur, quod cum contra armatos inualidum cerneret, armis oblittit, unum ex satellitibus obtruncat, coetcrorum deinde, cO- cursu prosternitur, pulsit usq;& saucius magna freque tia sistitur. I, lulta causante ni ac deprecantem iudex addicit,ac lege agitur, rex sententiam confirmarat. Nouatum lege sancitum, ne quisquam lege solueretur, Vt Omnes magistratibus legum custodibus obtemperarent. Cunctis priuilegia unde peccandi impunitas nasci pote rat adempta, optimo sane iure ac merito Fortium Viro rum proemia sine alieno damno esse oportet.Nunquam virtus sic munerari sitos cultores optat , ut sine metu, poenarum sint eorum delicta.

Tambianum poli haec nobile oppidum attigit, ubi cxl II.

multa correcta, multa reces praeclara instituta. Vial cum Casilati

totius regni publico bono sancitu reseram : ubiq; enim gentiu psui esse & potest &debet. Corrupta in urbe sustuhi impii clica spectacula& lupanaria: in illis libidinum in itamenta , in his naufragia pudicitae. Vtroque locorum pereuntium animarum victimae, illic ornabantur, hic immolabantur. Qua die urbem ingressisses , famosa cardes optimae legis ansam dedit. Darathes iuuenis nobilis, hactenus telis cupidinum inexpugn3bilis indolis probar, mimam in scena spectarat, & formae illecebra captus, non flagitium, sed connubium v sebat,nec sponte theatrum, charibdin pudoris, sam, tiarum locosa violentia protractus adierat. Nuptiis

propinqui obstabant , pollui veteris prosapiae sanguinem, nora induci probra, quaeq; alia amoris a camela ta, amor dignitatis contemptor est,ratione non regitur.

217쪽

roo Methodus Darathes libertatem suam,sormam sponsae, mores,podicillam obrendere. artem factitasie hilariorem, quam pudicae par. siet, at nullius probri compertam nec se suspicere castitatem quam in dedecora iiii pirantem metus,eXoibiae, repagula, murici; coc eant, per occasio nes in aha vota itura, hanc quae in familia histrionis bla' illa nent sol, ii stat, quae ipsa sibi custos sit, quae proprio robore polleat, quae sua luce infamem domum illustra rit, nobisi matrimonio dignam. Amor nimirum coecus est, ex ab splis dehortamentis sin incremcnta ducit, lus que re me cita esse debuerant, morbi somenta facit. P truelis cum agnatu succubuisse affectibus vulisset, stib- trahere igni materiem constituit, nec fefellit amatorem, qui armatum, cst ostia cardinibus en uentem deprehcndit, neci moram faciebat hinc ira, inde amor, turbulenti motus sine propriae salutis respectu pugnaces, ne voce quidem emisa, inlaestis gladijs concurritur, patru clis illa perfossus e vestigio,& sine gemitu cadit. Alterptaecordios ictum excepit, thoracis di ossis obiectu non ictalem. Daraths Abissinus ignouit, ut qui mulieris qualiscunciue vitam scrualle probaretur , matrimonium Vetuit, mimam relegauit. Histrionibus leges dedit. Nescemina, neue adoles ccias sceminae habitu insccnam intraret. Ne vox lasciuior, ne gestus fractior. N amoris etiam casti argumentum produceretur. Ne versuS im- .

pudici, ne ulli nisi episcopi permissu recitarentur. Nam si fanda infanda publice pronuncientur, priuatim se cilius peragentur, & auctoritatem accipient libidines. Quin impudicitiae & nequitiae spectatores damnat hiasirio, quos si spurco carmine crcdit delectari. I rincipis, est officium, si priuatim omnium innocci iam tueri non potest: abduntur enim parietibus flagitia, puUice saltem submouere exempla, pudoremque tutari. Eodem die lenones & lupanaria sustulit,indignum ratus eodem in regno Christianae pietatis Ecclesias , &damonum fana coli. Neque impiam illorum rationem admisit, qui inter Christianos ad virginum matronarumque castu

218쪽

Doctrinae cistilis. ' . 2or castitatem utilia illa illectamcnta exist ant, ut alio libidines auertantur. Constat enim publicis probris infi- ei iuuentutem,ut acrius ad silicita inardescat, & nequitiae suae fructum putet, si ctiam caltas mentes expugnet. Negabat Abissimus per publicum dedecus priuatae pudicitiae consulendum, Christianarum castitatem, lege Dei, ieiuni js,orationibus, labore,oculora cultodia, metu poenarum,amore numinis, non meretriciis amoribus

conterualidam. Atque ut fbrte aliquando publica ini Inja imulierum pudori consulatur, viros iamcn, optima ciuitatis parte ac radi, contaminari, interire: idq; culpa principis, Oblecta Occabone, periti istaq; scortandi, adul- Ierandici; licentia. Lege igitur sancitu. Lenones S scortano esse. Illos in lato datas, hec in pistrina dana tu iri. Scor tationem multa arbitraria punicbat, leui,si imatrimoniucontraherent, si natus infans esisti,ne matrum scelere sthdus periclitaretur. adulteris gladio, tetriorcs libidincs rogo vindicabat. Primo igitur duro impcrio, ut multi putabat, homines pudicos este coegit, imox virtute ipsam amare coeperunt, laudare leges, quibus facti erant probiores Virtus sane quandiu cum integrisse rudisque affectibus luctatur, aspera atque laboriola apparet, cum eos prcisit, fregitque iucunda ac facilis. . Haec fere aeta Zembrae Casaiae, Zarri,Vambi, Fugij, ς xu

nam, Amalenam, abi jt, Tagatiumque fluuium traiecit. t Hic apparitores suos insigni exemplo coercuit, mos erat, ut comitibus regijs hospitium gratis tribueretur, . neque tamen ligna,sat,aut quicquam obsoni j. Haec tameomnia in opulentis urbibus libere,& velut honoris causa praebebant,a sueti alienae munificentiae milites, apparitores, scribarumq; genus,annonam a rege accepta ve-

num dabant, hospitibusq; iam ultro graues esse coeperunt;quod alibi sponte datum esset, id in consuetudine

trahentes, dc nouia de aliena liberalitate ius commenti.

hodieq; multi imitantur non infimi modo ministrorii, veru etiam nobiles, qui velut summu ius urgent, quod

219쪽

1o2 Mothodis quocunque modo aliquando concessum, contra verba mentem milegis cosuetudinem, quam ipsi vel mendacia finxere, vel per iniuriam secere propugnant. Ad prima igitur ingressiim sibi aduentitiam coenam dcberi,discedentibu, conuiuium, tergiversantibus minae, concussione'; intentatae.cum monere regem nemo incolarumati deret, Laconicenus praesectus urbis Son cum de st tu patriae, legibus, iudici)s rogaretur, magna prudentia respondit. Nam iuris erat peritissimus, earumq; sentcntiam in paucissimos versus compendio trant tulerat. ille

in con lilio postulauit, abrogari legem de hospiti js sta tuiq; ut regij ministri in diuersorijs a ciuibus aleretur:

iussus causa mutande legis adducere Rei pondit, ut paucioribus cotenti sint, ut minis abstineant, nucenim cu-cta extorquet pleriq;, rex capite sanxit, ne quisquam ab hospite quicquam peteret, & iuramentum ea de re exe-oit: Tum incolis multam dixit, si quis de di siet. Hoc sedeo seuere obseruatum est, ut cum postea Dasilam rex prosiciscens numbo sublittere ceptis cogeretur,ubi nihil paratum erat,nemo aulicorum oblata humaniter cis baria, donec rex cosultus annuisset,auderet, manebatq; intactae vites, ficus, mori, pomiq: non modo qua transirent, sed etiam sub quibus tetedi stent . eo disciplina la datior, quo maior fructuum copia, Scaestu struente ambulantium sitis. Verum nihil est, quod rex bonus, senatu prudenti,& pio obsequens a suis obtinere nequeat. Illi timent omnes, illum amant, eius causa & sortunas & vitam prodigunt, quid mirum si manus continent Inuidis ministrorum suorum praecipue oderat Abis sinus, prinprium daemonis crimen dictitans. Pincernam regis stri ctor in seste persequebatur, vultu crimen prodebat: naquoties vina miscentem rex aut familiarius compellabat, aut benignius aspiciebat, structoris ora liuor occupabat,rex postquam id crebrius notasset, secreto hominem vocat, laudatoque pincerna, illius opera honoratioribus in ossici jsvsurum dixit: illi mox bilis surgere, labia tremere,concidere oculi, demum calumniari colle, gam

220쪽

Doctri ciuilis. zz3gam, rex aliud non respondit, quam verba vultu resutari.Latronis non interesu liiid viator dc liquerit, nec invido causam, sed solam nocendi libidinem adesse, a que ita hominem aula facere iussit. Uucerenti deindo magistro meinorix, quid causae velit inscribi, diario, quod structorem dimiserit: respondit: In oculis cum via

rus habere, dapibus noxium. Regis iter ser: none prosequor, nec Omnia recensere CXXI.

fas est, similitudo verat, mater satietatis, ubique iusti Pin imitam, sanctos mores,djiciplinam curabat, laboris, vigiliae, audiendarum causarum supra modum lium anu patiens. monentibus': ut sibi parceret, ac grauioribus reseruaret,semper illud usurpabat: Imperium non e se sui gratia. Regem pi.blico labori esse sacratum: Secordia regum multos assigi, vigilantia iuuari. Bellone in regis no Dasiano totum pene diem pro tribunali sederat. cumque abitum pararet, anicula ad pedes e sol io descendentis accidit, tenui tque , audacem calamitas fecerasi quam cum magister apparitorum stomachabundus submoueret, diceretque : Regi saltem coenandi tempus concedendum, illaq; sub ijceret I raestare regem incoenatum dormire, quam filium suum mori, rex denuo rς- sedi causam l &tustes audivit. Rarum etiam in medi ocri magistratu exemplum. Seuere iudicibus edixcra ne in audiendo taedium iramq; vel ligno, vel voce mo-strarent, expertus nocentissimos reos, si commotum Judicem videant, iracundiae odioque cognitoris non meritis suis supplicia imputare. Quarε Cain filum iustitiae

tenacem, coeteraqua eximium, dignitate ac locorno ui quod sibilo excandesceret, orantem tamen in aduocatorum numerum admisit, monitum irae in iustitiae sacrario temperaret. rationem de leges ad tum ui quo

tribuendum, non surores valere . Ille tamen paulo post dum pro iusta causa perorat , fraudibusque ab aduersario agitatur, surenter iratus, magna vi clamare occipit,donec abrupta per contentionem vena, multo fanis

uini4 vomixd mi in reddidit: ymo rumore, alij