장음표시 사용
201쪽
is Methodus rum minas praua iubentium contempsit, si oppressos
cum rerum suarum damno tutatus est. Hos inquam,
Rei p. admoueamus; non adeo a qui rectiq; sterilia sunt nostra tempora, Vt desit optimorum copia, si quaeran
tur . Verum ambitiosorum, callidorum,auarorum in portunitate obtundimur, occupant illi loca bonorum; 'generi, cognationi, precibus deserimus, virtutem a mi timus. arque in tenebras retrudimus. Magnorum heroum facta ignoramus, non quia nulla iunt,aut pauca,sed quia non quaerimus. Magna erant Christianorum olim, S atrum tempore facinora, exquisita virtus; Reges,
praesidesque a Dei cultu, a iustitia. castitate non ille
cebris modo, sed tormentis auocare conabantur, at si tit inuictum robur christianae pietatis, tendebant eclolei, si mdcbant ungulae , faces urebant, Vt peccare cog rent, illi in rogo, re cruce innocentiam tenebant,crucia
tibus insultabant, tanta v irtus rccens in Aegypto, di Perside vi aest,nec Acthiopia ingentium sectorum ex ors cit inulta audiui, plura legi, quaedam vidi. Cum ut tur in hristiam republica multa sint millia, qui siu- prema supplicia perpeti malint, quam fraudulenter,in iuste, lib: amose, saeuh aliquid perpetrare, cum id Martyrum acta confirment, dubitare non debeo, quin nunc quoque tam praesentes animi , virtutumque decora su persint . Hos quaeramus,& serio quidem:id regi unicEincumbit mini strorum delicta luituro. At nos Rei ''icae rectores quaerimus , non m Vt res, non sanctos. Imo vero de hos, & illos. Hos praecipue. Nam, per Deum, quae nostra est ratio. Descendunt in areetna nostram bini candidati, petitur prouincia , alter Or es, honores, gloriam spectat, ne subicciosexpilet, ne alienum ti O-rum violet,ne saeuiat, metu,&sipe continetur, submotis obstaculis suo ingenio usurus. Alter autem ut ius reddat , non ut opes augeat, verum inopes tueatur, alat. quem non damna, non tormenta ollicio dimoueant. Ille poenarum metu mal clicio abstinet: hic nullo supplicio an malesicium pcrtrahi potest. Vter tandem utilior
202쪽
Doctrina cim lis. est Rei p. uter innocentior imperabit sic igitur censeo, cum tertio abhinc denuo conu tus sit indictus, quisq; secu in perpendat, possitne regi hominare virum, quem non modo cupid: nes ad iniqua & praua non rapiant, sed qui ne quidem morte intentata, male acturus iit. Qtii non modo commodis vitae, sed etiam vitae ipsi rcctum
Subrisit Garamas. si quid cin, inquit, Sanctos quaeri- CXIV.
nius, propemodum habeo, quem magnae urbi propo- - η' nam, Hortulanum meum . Iit Ioannes: Imbaedituum meum. Et Malamsia: Quin ego censeo sanctum nullum e strum. negotijs Reipublicae adhibcndum. Periculosa res eli, occasio tandem eos profanabit, ita nec Sanctos,nec idoneos prie sides habebimus. atque ita venerati regzm ad ' ise quisque dis esierunt. Prima luce venatum rex pro sectus est, totam ue diem in nemore Vit, circa Vesp irum,dum cernum auidius insequitur, pernice quo , suis abreptus est, coorro imbre, & inhorrcscentibus tenebris pcr densa frondium errabat, doncc procul emi care lumen conspexit,ratusque suos esse, qua tramilcm
signabat fulgor, secutus in rusticanum mapale deuenit, paulo pon armiger adluit, leti regis vestigia tenuerat, seu lumen alio ex loco viderat. Incola Naharbal erat, nobilis dunasta, armigeri qubndam dominus, nunc tenui victu cultuque agebat. Regem aduenientem comi-tcr excepit, natiua quadam morum Vc nullate, gcstu, verbisque, quibus natura venerationem amoremque
circa aulicae vanitatis Astidia exprimit, uxor omnia ad hospitis magni, sed sortuiti, aduentum deproperat, neque cibus licet vulgaris, rus sepiebat. Rex cum mult' in illo modestiae ac prudentiae signa notasset, armige rum interrogare iubet, cuias siti quem modum teneati osi qua in re beneuolentia opus habeat Armiger stibi jcit: In eius obsequio se olim su ise, virum e se primariaen bilitatis, uxorem esse pari splendore; unum illi e se&grande vitium, nimiam, quaeque proxima sit sustitia',ia inplicitalcm. Rex se uero obtutu ministri procaciam
203쪽
castigare contentus, causam cur ita iudice reddi postu- , llat. Tum ille. Plures sunt,certaeque. Adolescenti oblata est uxor, nulli seu formam, si opes species secunda, quodque tum in maximis habebatur, agnata Milchanai, illam recusauit, hanc indotatam accepit, utrunque ex icausa ridicula: illam quod Christiana non esset, huic quod deuota diceretur, postposuit. Deinde Dasi lanae prouinciae , quae Aligcpto contermina est , praeses, nulla munera unquam accepit, cum summa esset injaa: ncialam augendi opes occasio; quin duos e scribis, quod acta quaedam, donis corrupti, mutassent, frus ira de re cante Milchamo suspendit. Paulo post cau- sun contra Seradenum iudicauit, quare cum poten tes sibi inimicos feci siet, mox dignitate deiectus est, multisque casibus agitatus. Saeuientibus deinde tyrannis, cum omnia illi pollicerentur, si libello scripto
eorum causam probaret, non recusauit modo tantil
lum ossicium, sed palam increpuit. Deinceps cum sa-ςerdotes, ciues, nobiles ad necem a tyrannis quaererentur, eos abscondit, alendisque vim magnam opumina pendit. Quin imo cum ab horum aliquo proditus tyranno periculum adi et, aegrum postea, egentemque domo excepit, eo tandem mentis errore deuenit, ut tS-dio rerum, quae sinat hominibus primae, hoc se exilio damnarit, neque ulla in re, quam his factis suis desei lendis eloquens,& promptus. O rex si extremam eius stultitiam indubitato aues cognoscere, centum illi talenta pollicere, spondeo non accepturum, moniturumtamen ut in pauperes elargiaris. Atqui ego hoc stultissiinum iudico cum alijs sapiat, sibi ipsi non sapere.
Rerum vero suarum rationes non ex usu, ac more ho
minum, sed ex praescripto quorundam libellorum. instituit. Rex cum admiratione armigerum audiuit, di initioque ad coeteros requirendos, cum Naharbale ser mones miscet: iurisque & Theologiae bene peritum etia se intelligi , siti, discessum vero sungrapham illi offert, . qua ostensa, posset cx aerari' centum talenta capere,
204쪽
Doctrinae ciuilis. 18 quam ille decore actis gratijs avide accepit , opinio nemque virtutis apqd rcgem vehementer imminuit, qui tam luculentam silmmam idcirco promiserat, quod
recusaturum putasset. etiam indigne tulit, cum ab aera-rij praefecto audisset, eadem die in urbem venisse criter flagitasse , quod vel de fide regia dubitantis, vel cupido inhiantis esse coni j ciebat i Dilato senatus habendi die, postquam consedistent C rex per iocum, quae sibi contigistini narrauit, deceptum se ab armigero , bonum virum argento probasic , improbum inuenisse . Imo, inquit, litas an ista , 'diendus est.
Lx talentis centum modo teruncius illi nullus est, ille nunc domi meae est, vetus hospes, censeo aduocandum, atque id solum quaerendum, quos in usus aurum tam subito expenderit. Et Naharbal ingressus ratio
nem dedit. Non mea causa, magne rex, munera tua
accepi, agellus mihi inemptas dapes ministrat , &iucunda mihi paupertas delicias excludit , tua beneficentia alienae egestati succurrcre decreui. Maxi mus Magadarae hominum numerus Versatur, qui praesidibus apostolos petiuerunt, atque regem Rppellarunt, causas tuas ad tribunal supremum acturi , lento procedunt negociat nisi praesentes V eant,etiam negliguntur, petit aduocatus, petit procurator, flagitat scri ba, rogant accens, atque apparitores, pro modo mercedis laborem atque industriam intendunt,remittun que, interim res domestica negligitur, caro alimenta hospitia i veneunt, hinc multi optimas caulas deserere coguntur, hinc diuites per calumniam huc appellant, ut sumptu pauperes exhauriant. Nulli hoc malum ignotu, nisi forte ad regem fama non peruenit. His ego pecuni tuam diuisi, quod beneficiu gratissimum est, non enim tantii quod datur iuuat, sed ad maiora recuperanda prS-bet facultatem. paucis nummis multorum sortianas
demisti, atq; in suturii stabiliuisti. Nihil regno nocetius,
nihil magis sceptro indecorum, quam pauperu caulas,
iustitia si actati inopia descrian aprariu reὐiu lab
205쪽
183 Metho tu res suos, & pene sanguinem inserunt, cum ad tribunal praesidium postulant,nec est quod donent,repelluntur, non quia iure carent, sed quia spoliati sunt. Illud vero
acerbissinnum,quod post laboriosas agitationes, si sum plus deficiant, non modo vadimonium deserere cog tur, sed victis infamia addatur,& pecuniam pro multa, damnoque poscantur. Inter haec illi vindictam de coelo vocant,& sepἡ, quod multorum exempla testantur,riata prece deuorant. Placuit regi de sectum, & monendi ex inerito fiduciaque sumpta libertas. deinde inuitum, multaque excusanrem in senatum cooptat, appellati num praesidem promunciat, denique aerarii quaestori mandat, ut Naharbali petenti pecuniam nihil neget.Sa larium regium nunquam admisit, ex agello suo, ut as suetus erat, victitabat, stepe dictitans Iustitiam pompa
Iussus deinde Ioannes Nathanem Episcopum consi lio commendauit; si)mmo genere is natus, primum i pes civiles, deinde Theologiam perdidicerat, Episcopus viduas,inopesque defensans, potentium offensis v xatus erat, cumque efferum tyrannum Toantem aditu Ecclesiae prohibuisset, abscissa lingua, qua impium ino nuerat, in vincula coniecitus est. Tyrannum mox poena
insecuta esst , dum quasi victor quadrigis ad templum
vehitur,curru excussus,rotisque contritus est, equis ad linguae, quam templo aflixerat, conspectium externatis. Nathan scripto populos erudicbat, atque in consilio sententiam explicabat. Garamas nona mauit Xoanum. siliumque eius Nata
riseis o ploboiae conditionis, sed pro stemmate ei at vi
syctis a tutum prosapia, cuius in omni hominum genere natiuum est, propriumque decus. Xoantis coortis turbis, cum filii regis ad necem quaererentur, obsoleta indutos vcste, filio adiuuante abscondit: nec factum latuit tyrannos,Natarbal captus immaniter cruciabatur, ut lati tantos proderet, parcns simul miseratione si iij, sirri ulmuru ,Tic dolorum acerbitate victus adolescens itidi ' uin
206쪽
Doctrina ciuilis. roum saceret, e latebris prodijt, Natarbalem frustra uri, secarique asseverans,non posse eum, si vel maxime vetilet,regios filios prodere, neque adeo se inopem consitu fuisse, ut adolescentulo aduersum tormenta infirmo,
tantum committeret arcanum. Se rerum omnium conscium, & auctorem. Evestigio Natarbal luitur, ad
Xoanum accurrunt tortores, vestem dis indunt,distendunt,vrunt, nullum saeuitiae spectaculum aberat, & gloriosum erat patrem inter ac filium constantiae certamL Natarbal cruciatu parentis exanimis,qui iuurn irriserat, rogare ne patremvexarent,nimio fili, amore, prodiguit, vitae, sese eos abscondasse,indicare nolle, regi se posterisque extremum hoc fidei dosiumentum vovisse, quaestionem cruentam terraemotus dis olui dum suo quisque metu anxius discurrit, trepidatque, magnanimi rei in tutum euasere, atque Ioanni Episcopo regiam sobolem tradidere, ante fugam suam Ioannes illis thesaurumonstrarat, hortatus ut uterentur, quem tamen int
grum intactumque in magnis rei familiaris angusti,' reddiderunt, tam ab opum cupiditate, quam asperitate tormentorum inuicti. In summa deinceps dignitate aequabili semper animo vixerunt, cum de poenis apud
inferos mentio fieret, cruciatuum suorum memores,
illacrymabantur, quae meditatio tantiun apud Hcroas illos valuit, nullum ut in reliquam vitam factum ab iulis peccatum notari potuerit.Tanti momenti est ad hi mani ingeni j las ciuiam coercendam, seria Sternitatis cinsitatio. Praecipua in laude Naboneeter lasanissa nomina- ς vititus. Tigremalionis praesectus,cuius tanta fuit innocentia, ut viginti annis nemo ab eius sententia appestarit, s=.maha- nemo regibus questus fuerit, eius amicitiam turanninu. prensati erant, quo causam suam populo redderent consortio iusti praesidis commendatiorem. Verum ille ab
ingenio suo non discedebat, os sch sui esse diccbat, Scbonam causam tueri, & malam accusare, si opprimero non posui. obsidetur igitur ab cxercitu, nec modo be l-
207쪽
i l in moenia, sed affectus illius quoques oppugnabantur:
fratres eius, parentes, consanguineosostentabant, extrema captiuis minati, ni se dederet Illo ad omnia interes in quod priuatae caritati, fidem publicam, ius iurandii
&commune bonum diceret antςponendum. Tum machinis, quos moenibus admouebat, trepidos impositae, ut si malleolos,aut saxa ingentia in vineas arietesue mitterent, aut iacula in milites subeuntes dirigerent, crudeles in situm sanguinem viderentur. Improuiso malo vir constans perturbatus est, trucidare parentcs atque affectus suos dirum atque execrabile videbatur, sinere ut machinae impune muris applicarentur exitiale, sollicito ac curas alternanti sit bitum auxilium oblatum est, centum e ciuibus peritia iaculandi nobiles ad eum coimucniunt, impetrataq; facultate, in duas sese acies partititur, iustoq; interualjo dissiti,turma cui primae .rte obtigerant, sagittas iacit, altera inermis, sublatis manibus, digitisq; diductis, spicula per interstitia eoru transeuntia spectabant, mutato deinde ordine pro scopo stabant qui modo sagittas iecerant, neminem ars, nemine fiducia sesellit,nemo laesiis est verum miraculo erat, non talpsa peritia iaculandi illa in gente non inustata, quam mutua confidentia, & clinii antia: magnum animi robur, strepente inter digitos periculo, non moueri, non pallescere, ne quidem connivere. Hi sese duci offerunt,&hostem impium tuta intontium salute vulneraturos pollicentur, iurantque errorem capitis poena luituros, simul constituunt, qui errantes gladio seriat, Nabone-χer fidem, artemque collaudat, sine periculo tamen esse iubet cxpcrimenta, iniquum enim esse lapsum manus poena prosequi, eorum sibi salutem non minusquam parentum cordi esse. Verobatur etiam ne sollicitudo nimia timorque artem premeret, trepidatio nem enina adscri,atque a cura persici di, quod pra manibus est, ad propria pericula cogitanda animum ab ducit. Audacibus sane coeptis inimicus est angor, f. cia vim insitam exsuscitat ac promouetiimore Va-ὶ cui
208쪽
Domista riuilis. ryrcui certissimo ictu seriunt. Interim hostes securi & insultabundi machinas promouent, at iaculis undiquα confodiuntur, haud procul in nibus Nabone Zeris p rentem statuerant, post eum tribunus hortator operis tutus consistebat, minor Iuippe gracilior, in eum decem p 1rati arcum tendebant, si quam corporis partem ad ictum proferret,notauit ipse dux inter paterna crura hostis apparere tibiam, monuitque, quae mox decem iaculis confixa est , Tribunus horrendo boatu vociferans omnes terruit, quas missilia a Deo dirigerentur, quare oppugnatione desperata, operibusvrbem circumdant , fame domituri, ei victi ciues pacti vitam Sc fortunas Tanam arbae se tyranno dediderunt. Ille ad supplicium Nabonerarem poscebat, aut mille talenta,
tantumque pondus auri,quantum ipse penderet. nec atanuebant ciues tantus amor praesidis, ex iusto mansuetoque imperio. Professus est quisque apud consilles quantum conferre statui si et, atq; intra diem perscripta sunt
mille sexcenta talenta auri. at Nabonerer negare Vitam
sitamine tanti, nolle cupidine vivendi urbem ad inopia redigi,noctu occulto ostiolo egreditur,rentassoque ministro gratias agi ciuibus iubet,monere senatum tabulas professionis exurat,ne tyrannus cognitis cuiusque opibus pecuniam extorqueat,sibi mortem pro ciuium tam sui amantium fortunis optabilem elle. Vitam tamen innocentium non ex furore impiorum, verum coelesti prouidentia dependere , eius arbitrio nutuque saeui tiam hostium vel laxari , vel coerceri. Paulum pro gressus a procubitoribus excipitur, Tanain; arbae sistiatur, attonito, silentique ergo prior sermonem orditur. Per sanctissimum numen te adiuro, ciuibus parce, leniter, iuste impera. De me, ut voles, statue. de ciuium incolumitate,& aequo imperio ni si actum iusiurandum dederis. omnibus te diris hoc ipso momento deuoueo, nec aberunt votis meis coeli, atque inferi. Horrore per stilus tyrannus, scelerumque anxius iurauit. Quin dein
de salutem Nabo: zari opes Q promtiit, si vcnia peti ra
209쪽
factorum se poenitere profiteretur, & mores tempori bus accommodaret. Ncgauit ille innocuiatis,& fidei r gibus seruatae opus esse venia: neque sibi integrum esse, o pura sua , quae recta iudicet, damnare. ne eadem sententia fidelitatem, & iurisiurandi religionem improbare , de rebellionem perfidiamque approbare videatur,nolle se, quod innocenter gessit, peruerse iudicando corrumpere. Poenitentiam de malefactis salubrem esie, de culta fide, obedientiaque flagitios m. Primum flagitij gradum cssc, poenitere virtutis. mortem se malle,
quam subire tantum virtutis dehonestamentum. Cum cx tyranni vultu iratum coni)ceret, ipse quoque fiducia innocentiae et seruescens, Tuum est, inquit, alienam danare fidem, qui tuam abiurasti. ego nunquam recta cul- , pabo,nunquam intuita laudauero. Tyrannum inexpcr-ta libertas exanimauit, ut trepida voce captiuo sese ex- cusaret, animi magnitudinem etiam in victo perhorruit. Manlii vero in urbe Nabonezer, iudicibus & praesectis semper formidabit is.
orix. In reliquo magistratu eadem cura,ratioque. Beni-rodus Garamantis libertus, Magada Zae aedilis sectus est. o P Fugiente rege ἱ ciue primario Selarathe in seruitutem abreptus est, postquam rerum potitus est Chabedus, dominum abi condit, clam illi servi jr,. licet pro visi dereliculo mancipio habitus: postea Garamanti sese reddidit,ne surtum siti fecisse videretur: libertate donatus hortum colebat, ea conditione, ut mensae domini necessaria inferret, reliqua sibi haberet, at ille opum iamdudum, uti & suimet contemptor, ex prouentu illosauperes alebat. Eadem industria propalas ct scener
tores coercens, Venaliumque rerum cura magna, pauperes vero laboribus lucrosis excitans urbe in diuitem reddidit, ipse egens mortuus, pene regio funere, cum omnium in animis regnaret, est sepultus . Nec multo
post Aedituus Ioannis electus est Episcopus . ille primuidiota, nihil nisi precatiunculas quasdam nosse, temptu i
verrere, ornare aras. sti uire sacerdotibus, mundare i
210쪽
Doctrina ciuilis. Ips cram supellectilem, labores sacros orando sallere, quae
in templo canj, aut recitari pro iuggestu audierat, memoria tenetiat. Tandem &literasci dicit, quas qhua novenditabat, pro imperito habebatur, equidem ut rediἡ
pieque viueret, non ut nonacla crvd i Vc naretur cripturas legcbat. Solus Ioannes precium viri norat. Cum Magadagae optimorum hominum, Virtute lina prohata magnus numerus lectusci et, ad alia, Proumcias itii est. Non deerant toto regno multa milita quae mori potius, quam iniuriam interre mallent, nec mutiles esse rebus agendis experientia probatur' est. Disputatum deinde, regem ne uno in loco re adorei CXIX. an obire rcgnum, singulaque inspuere oporterct u- Regnum ratissimis rationibus agebant multi, ut uno in loco ma- iri. ncret, in urbe literas, instrumenta publica, legatorum μ' 'hospitia, omnia alia esse commodiora, eo dirigi lit cras,
nuncios, tesatos, presides, in itinere tempuS rerum agcia darum impendi, pcricula oboriri, multa contingcre re
gia maicitate indigna. In aliam partem Vtilitas publica, , cognitio hominum locorumque proponebatur, verum dubitantem noua res ad maturniadum iter impulit.Da- flanis in extremo regni positis vicini Arabes ingentia damna intulerant, praeiecti utrinque consortio praedae corrupti dissimulabant. Rex audita querela Melchontem eo ab lcgat, ut noxiis pCena assuetis, res dominis re- stitui curaret, quae cum agerct, cunctaque regi perscriberct, a praesectis per sicarios occisus est, nunciusquς retractus, tum nomine Melchontis compotirae literae,
quibus accusatorcs latro intorum inliniuia cn i r, c
teri omnes defenderentur, has tabellario corrupto tradunt, iustim de Melchontis morte silere. Lecia cpistola rex contra accusatores excanduit, dies dicitis est, illi Natarbalem adeunt, spacium orant, dum testcs ad u- cantur.interim nucium examinant,& amb gue ioqucn . tem, metu quaesti nis perpellunt, ut fraudem a criat.
Rex cum ista fiducia latendi fieri,& emo is in rura se regni partium fato agi iudicaret,nodum omnibus com-