Claudii Altissio Dorensis, vel vt certior coniectura est Taurinensis episcopi, Alcuini quondam tum sub Venerabili Beda, tum in fundatione academiæ Parisiensis collegæ, in epi. d. Pauli ad Galatas doctiss. enarratio, nunc primùm luce donata. Scripsit

11쪽

Hule Iamiam a puem rerum prudentia resiit. Qua seniper librat pondere cunct suo.

Hunc pietas,hunc alma fdes, sine crimine vitu illi Iuna niueis inseruere choris. Hunc pesti minio redi os Astrsa re insit. Olim lic minum vastas cidibus acta procul. Nobilium e vulgo ceses,quos Sortis iniquis Munera,quos nimium gloria tollit humolIn. pia ques mulce cicosque superbia reddit. Et pro I a musis 3c probitare fugais Non ita Delicie hic superum.Quem regia Iuno

Iuppirer huc parium primo decorauit honore. Huic isti reget posse sacrare dedit.

Nee tamen inde animis elatior extitit heroa . Aut quicquam a recto tramite uexit iter.

Qui magis arque magis semensvirtute gradata Herculeo inuictus robore summa in tit. Hunc lauro Hoebus,charstu simul,miuduque Reddidit insignem munere quique suo. Absoluit mi ni,qui nondum lustra peregit Bis duo nec malas primula barba tegit. Quod si dicturus facunda resoluerit ora. Aequar Nelsi dulcia verba senis.

Is talis cum sit,postro.liber to timore: Ars mites animos ingeniumque lacit. Hoc duce florescut arres pulchreque resurgue, PuIucreo dudum qui iacuere situ. Hoc duce virtuti sacrae non praemia desun

Dehitus & Musis hoc duce tectur honos.

12쪽

hi honore singularitir excolido Dru

m M tempore ami.q od me adhuc in uiuenni eripitis arvo. in puntio pii principis domini Ludo vim tunc regis .modo imperatoris. detentum socordiasin us mei tua seruida dilictione adorsus es excitare. ut aliquem fructuo um laborcm in epistolis pnagistri Gcncium adsumerem apostoli Pauli. bed quia labori bus er turbinibus mundi depressus hactenus parere ius sonitus nequivi Modo largiente deo ιη isto quadra gelimae tempore epistolam beati iam dicti Apolloli ad Galatas ex tractatibus beator si Atigustini πHιeron ι patrum permixtis procuravi ordinare sententiis. in quibas tractatιbus cum ad congruentem crapositιone multa deo eernere,uerti me ad alios libros praefιtι iam patris Augustini, ex exinde eum,quae in His deerat tractatibus . explere studui expositionem. Nonnulla etiam,ut mihι inbum est,infra id a loeutιο tum,mea studui eomungere uerba qur utrunque expositionem abique seipione coniungirent, ex legentis exereerent sensum, I fastidiu cerent euitare Hanc interint qualι manutias quasdam tua ouans dirigerestus

deo sanctι laticlut quoties ea manv tcnueris, legeris. νηοι memor e e rigneris:er in unum comungat ιmmeli ubique praeiens Christi charitas, quos spatιa terraru di Reiat. De caeteris vero epistolia, iam multa in ma

13쪽

luerit,π uitam atque salutem eone Ierit,orantibus vobis pro nobis, ad expositionem illarum quantotius po tuero accedere procurabo. Pius er misericors deus reuerendum mihi beatitudinem tuam, ad profectum erornatum ecclesiae sus,Gr annis multiplieare dignetur,er meritis. Vale ιn domιno uir dei, er memento mei.

ARGUMENTUM E pIT LAED. Pauli ad Galatas. Alatae sunt Graei. Galatia dicta a pris eis Gallorum gentibus, i quibus extitit occupata. Nam Galli in auxilbure ris Bithinis Meati,regnis cum eo posiperactam uictoriam diuis erunt: teque deinde Graeis admixti, primam Gallograeci,nunc ex antiquo Gallarum nomine Gilata dicuntur, Er eorum retio Galatia nuneupatur. Hi uerbum ueritatis pri mu ab apostolo aeceperint,sed post dis regum eius ten

nem verterent, .Hos apostolus revorat ad idem ueritatisseribens eis ab Epheso. Hoc uel maxime argumen.

to Galatae erant a pseudoapostolis persuasi atque sedu

cti, quod Paulum,per que vero euangelio crediderat, non e e apostolum audiebant: Videlicet,quia neque de duodecim electus,neque Chrιflumini Petrus er caeterι,

aliquando feeutas fullet Quam derogationem necesse habebat ueris rationibus,ae aut horitate sanctι fpιritus refutare, per ordinem probas non se ab hominibus,neque per hominem msum sed per eum, qui ipsum G μ' teras in ordinem apostolatus elegit.

14쪽

ITEM ALIUD ARGUMENTUM.Ausa propter quam seribit Apostolis ad Gulatus, e est,ut inulligant gra

σοῦ sitiam dei id sim agere,ut sub lege iam o AH ηοηβηt. cium enim praedicata cis esset

evangelii gratia,non defuerunt quidam cirram ion quanuis ebris ιani nomine, nondam eamen tenentes ipsum maris beneficia, er adhue uoletes e sub oneribus legis,quam dominus deus imposuevat.non iustitiae servientitassed pereato: is filum scit ret legem iniuBis hominibus dando, ad demonstrandam de ru,non aufer eda. N enim aufert pereata muratia fidei quae per di ionem operatur. sub haeerago gratia tam GaIarus e stitutos illi volebant eoustituere sub oneribus legis Meverantes nihil eis prodeta

ια 'ei ritus Veritanotus bubirent. Et ideo paulum apostolum suspectam habere eceperant, , quo illis euageιιum praedaeatum erat,tanquam non tenentem dis eis sinam exterorum apostolorum, qui gentes cogebant Maleare. Ceserat enim taliam hominum seundulis apostolus Petrus, eris simulationem eorum ductus eratδanquam er ipse hoe sentiret,nihil prodege gentia hus euangelium,nisi onera legis implerent. A qua simuinione ide apostolus Paulus eureuocauit, laut in hae

stola ad Romanos: veruntamen uidetur aliquid intere 1 quod ibi contentionem ipsam iar l,litemque comprimιt,ve inter eos qui ex ludaether cos qui ex gen-

15쪽

tibvs evrdiderant orta erat: eum at tanquam ex moltu optrum legis μει reddit m euangelii praemi m aris

las apostolus non uera pr dii arct, u Ed eos cireuncidi noluiset: 'idco sic coepit. Niror quod ficta elio tros ferimini ab eo, qui vos vocavit in glorιam Chrisii. in aliud exurgilium. Hoc ergo exordio eausae qώxsione

breuitcr insinuauit: si quam G ip a salutationι is dicit se apc olam noη ab hominibus, neque per homi

tum,quod in niti alia epistola dixite inuenituν satis ostendit, ex illos qui talia posuadebunt ηon esse

sed ab hominibus er caeteris apoctolis,quantam ad auctoritatem testimoph erargelut pcri r ei. impurim se haberi no oportere . in andoqiuia non ab homirabus neque po homin , sed Πν Iesum Chris

adu ante studium nostru. 2 se consideranda σtructanda suo scepimus.

16쪽

τIN C. APUT PRIMUM

Exegessi. A V L V s Apostob. Cur Apolu S. Quod nomen sium dolus no Apostolus Paulu/ in omni me suum Dispere es idolis rspo in in titulo, uιctorita, proiggicst. Ut enim iudices seculi huius, quo nobiliores esse

vidcantur,cx regibus cnc

bus seruiunt, πcx dignitate qua intumescunt, uoeabula sortiuntur:itu er Apostolus grandem inter Chri stianos sibi uedicans dignitatem, Apostolu se Christi titulo praenotauit:ut ex ipsa lecturos nominis auctori tule terreret,indicans omnes,qui in christo crederent,desere sibi apostolia essesubiectos. Apostolus autem hoc est migus,Hebraeorum proprie uocabulum est,quod silas quoque Ionat:cui a mittendo, initIdue nomen impclitum ea. Alunt Hebraei, inter multi ipsos quoque Prophetas Cy sanctos uiros ege quosdam, prophe qui er prophetae Cy apostoli sint: Alios uero qui tantum tae CT si prophetae. Denique Mosen,cui dicitur. Et ego mittam te mul apo ad Pharaonem . Et ipse respondeat, Provide alium, qvcm Boli. mittas: Et Esaiam,eui loquitur Dem,insem mittam, ET Exο. .cquis ibit ad populum istum ege CT apostolos er prophe Esa. εtQ.Vndeta nos poβumus intclligere, Ioannent quoq; Baptist mer prophetam , Crapostolum appellandum. Si quidem ait seriptura, it homo mi*us a Deo, cui nO Ioan . I. men erat Ioram. Et in Epitiola ad Hebreos: propterea B

17쪽

paulum solitu eonsuetudine nee ncmcn sutim, nee apostoli uocabulum praeposui se, quia de chrido erat dictu

Inaudita rus Hubentes ergo principm sacerdotιm, G apoctoli hactenus eonsi ionis eostrae IESUM: nec fulse congruum. ut ratis,cur ubi Christus apodotus dicendus erat.ibι et ii Paulin apo Paulus stolus poneretur. Quatuor autem genera apostolor

ad Hebr. sunt Unum,quod neque ab hominiim est, neque perbo seribes, et minem, sed per Iesum Christum π deum patrina. Alired;ηomcn Cr quod a deo quide est, sed per hominem. Tertium quod abdιgnitate hole. r non a deo. Otiar tu quod neque a deo. neque per tacuit. hominem sed a semctι o. De prin o genere potast eje E Heb. 3. salus Cr caeteri prophetae, Et ipse apostolus Pauluε,qua ne Apostolo que ab hominibus,neque per hominim ,sed a deo patre. ru g e- Christo missus eli. De secundo, te M plim Naue qui a dcora qua tu quidcm ect apodotus confiitutus,Sid per hominem No m. sen. Teri ιum 8cnus est, cum hominum fauore Ex studio aliquis ordinatur,ut nane uidemus plurimos non dei iudidicio sed redempto fauore vulgi,in sacerdotitim lubrogari. Quartum est pseudophctar ,er pseudoapcliolorum: De quibus 4poctolus, istiu modi,inquit,pbeudoapostoli,ο- perarii iniquitatis, transfiguras es se in a dolos chrιβiqui dicunt, haec dicit dominus, a dominus non misit eos. Non ab hominibus, neque per hominem. Non

superbeint quidam putant,sed nec arte,ncque ab hominibin neque per hominem,se apodotu esse proponit, sed per

Ioum christum,er deum patrem:ut eos, qui Paulum e πtra duodecim apodolos uentilabant, G nescio unde su&to prorupisse,vel a maicribus ordinalym,hae auctoritate funderet. Potest autem G oblique ιn Petrum,s in exateros dieium accipi: quod non ab apolrolis ei sit tradιtum

18쪽

IN EPIST. PAV. AD GALA. romangelium,sed ab ipso Iesu chriaο,qui ex illos apostolos elegerat. Hoc autem lotum ideo praeparatur ιt nemo sibi eontra legis onera pro euangelut tralia disputanti m et opponere ed Petrus hoc dixit, sed apostolι hoe Miue runt . sed praecessores tui aliud decreuerunt : quod quiadem in sequentibus iste quasi oeculto sermone praecludes. inanifestius facit,dum ab eis qui uidentur esse aliquid ,ni hil in se collatam refert: eripsi Petro in faciem restitisse se scribit, nulla dicens necessetate e pulbum in t hypocrisi

rederet tu sorum. QIod si temerarium quibusdam uidetur,eum contra ans lotos, quanuis occulte,locutum, qui hierosol mi ideireo perrexit,ut cum eis eonferret eulaelisi,ne forte in uacua eurreret,aut cucurrisset. Sequitur. Sed per Iesum christum Sc deum patre, qui su scitauit eum mortuis. Quilaeniser filiter ineris una est operatio: Et ut seias quia deus est christus, quo ille est factus apostolus:diligeter aduerte, quos anicnominauerit filisi qua patrem contra ealumnias Aman rum. l llud uero quod addidit qui suscitavit ea amor tuis,

secundii hoe creditur suseitatus decundu quod mori potuit,sola scilicet earne.

Et qui meca sunt oes fratres, eccle*s Galatiae. In alijs epistolis Sosthenes Er siluanus . interdia er Τvno theus in exordio praeponutur. In hac tantu,quia nece Ias Cur secoria erat auctoritas plurι morsi,oim fratra nome adsumIs alios iun, tu'qmo ipsi sorbita ex cir cisione erat, Er a Galatis gat in stmneonte vi ducebantur. Plurima quippe facit ad popu Iutatione lum eorrigendum multorum in una re sententia,atque cosinsus. PostquΞ.n. auctoritate sua comedaui bos addit,ut σα comotos aduersus eos ottenderet, quanuis sulfi rei aηB Il

19쪽

a. CLAUDII A Ur I Ss IOD. E PLctoritas eius nec post refutari. Tumen ut graue factum illorum ostendat quo i prima fide destiterant, multos se

eum accensos ad errorem illorum argvcndum designat. Facile enim poterit quis intelligere errare se, si se a multis uideat reprehendi .Quod autem ait,Ecclesijs Galatiae,er hoc notandum . quia hic tantum generaliter, non ad unam Ecclesium unius urbis, sed ad totius prouinciae scrubcbat ecclesias. Et ecclesias uocat,quas poctei errore ar Duplex guit deprauatas. Ex quo noscedum dupliciter ecclesiam ecclesia. pope dici Cr eam, quae non habeat maculam, aut rugam, Cy uere corpus Chricti sit:er eam,quae in Chrifili nomine abs que plenis perfectisque virtutibus congregetur. Gratia vobis 8c pax d deo patre dc domino is Gratia. su Christo.Griata dei est,qua nobis donantur peccata,ut reconciliemur deo. Pax autem, qua reconciliamur Pax. deo. non, ut in caeteris epictolis, Dei patris ex domini no

stri Iesu CHRIs Τl gratiam ponit, y paccm,per quas absque operum meruo ex peccata nobis conces a sunt pridiηa,er pax indulta pon ueniam:scd prudcnter iam emasam agit aduersium eos, qui fuerant a lege praeueti,s pu

tabant se polle ex operibus iustificari, ut scirent se saluos

gratia Ar in eo perseuerare debere,quod coeperant. Qui dedit semetipsum pro peccatis nostris, ULnos eriperet de praesenti seculo maligno.

Neque filius se dedit pro peccatis nostris ab que uoluntate patris,neque pater tradidit filium sine filis uoluntate. Sed haec est uoluntas fili 1, uolantatem patris implere, v t Psol. 39 ipse loquitur in Psalmo: V t facerem uoluntatem tuam de 'us meus uolui. Aperte octendit nihil pro dc elegem quando Christum dicit obtuisse se, ut pro nobis pateretur. ut

20쪽

IN EPIST. PAU. AD GALA. Mnos iustificaret,quos lex reos tenebat: ut eruti i lege per sdem Chrilli am non peccatores egemus , sed iustificati seeunda natiuitate sibi dei appellatι. seculum praebens malignum propter malignos homines, qui in illo sunt intelli, gendum est: βcut duimus malignam domum propter malignIsthabitantes in ea:non tamen secula ipsum,quod diem nocte,annes currit a mensibus,appellari malum ed ea quae in secido fiune.ingamo sulficere dιcitur diei malitia sua Et dies Iacob parui serιbustur er mali: No quod spatium temporis,in quo uixit Iacob, malum fuerit, sed quod ea quae sustinuit per uaria eum exercuersit temperameta. Secundum voluntatem dei 5c patris nostri, cui est gloria. ιnto igitur magis homines non desbent arroganter ad sei os referre, si quid operantur bo. ni, quando ex ipse Dei filivi in euangelio non gloriam suam se gurrere dixit, neque uoluntatem suam uemlbe facere,sed uoluntatem eius, qui eum misit. QSam uoluntate, gloriamque patris,nue comine morauit apostolus,ut ipse

quoque domini exemplo 1 quo migus est, non se quirere gloriam suam signifiearet, nec sacere uoluntatem suam in praedicatione euangelij,sicut paulopoli diciti. Sι homi tub η placerem, Christi seruus non essem. Vt firmum sito plenum auctoritate quod dicit, quia Cbristus nos libe rauit addidit quia istud cum patris fecerit uoluntate. In secula seculorum. Infinitis beneficiis nβmta gloria debetur. Amen. Prologum suum Hebraeo sermone cocludit, Amen. Septuaginta transtulerunt γεν Peco,hat. Aquιla πηωκρ. Nos uero, uere, iue fideliter, interpretari post

sumus. quod etiam in euangelio i saluatore semper aisu B iis

Seculum maligna

A maiori