Historia reipublicae Massiliensium commentatio

31쪽

Pompeius, ut copias, quibus voluntatDa suam tueri possetnt, auxilio iis mitteret, ac ui Ut uim milienses, quamquam iniuio quidem bellum declinatur , nunc cilianumit G MK. .h -

Priusqi iam Roma decedebat Pompeius i , togatos aqqiliorisos, qui tuiti ibi Intra moraliantur, erat hortatus, ut in sua quidem populique Oin alii amicitia perseverarent, simulque Domilium ad occupandam Massiliam cum septem navibus miserat Caesar quum Italia occupata in Hispaniam eontonderet, ac Mas filiam in itinere conciliare sibi studeret, Massilienses repugno xo invenit. Ac primum quidem quum, ut agem; cum iis, qui decim senatus Massiliensis principes ad se vocavisset, petierant ab eo, ut liberes s esse ab omni partium studio pateretur; Pompeio o Caesar boneficiis se Histrictos teneri, quorum a iter

agros Volcarum Arecomicorum et Helviorum publice iis concesserit, alter bello victas Gallias attribuerit, vectigaliaque auxerit. Interea Domitius Massiliam pervenit ibi siue lubenter exceptus urbi prae luitur. Quo luci Caesar has a fili prν lima injurias ultirius, quum propei aridum sibi in IIispania in Met, tres legiones, quas C. Trebonii inperio mandabat, ad obsidendam 'assiliam reliquit, simulque naves longas numero XII. Ar late exstruendas i 'it iisque esuritin Brutum praesecit. 1 mo. B. C. I. M.

2 sedes habuerunt in dextra Rhodani ripa, sarris illas itidem opinpositas strab. Iv. p. ΝΠ Quorsum vero ratae Pompeii lilii Caesaiis beneficia pertinea iit, frustra adhuc viri docti laborave- - . m. v. oudendum ad C M. i, ab

32쪽

urbs munitissima erat et moenium structura et Mime inrum arnwriimque pia φ praestantia. Iam Milo C emris Nonium tum miniscium inve inrati Massilienses, tun Albicos in urbem arcessiverant, quorum auxilio in defendenda ea uteremtur. Quum in Mirum opia, Romanis longe superiori, aut ruinquo ac remigum exieritate maximam Muriam ponerent, D initio hortante, paullo post Caesaris abitum inmispaniam portu egressi cum Bruti navibus, quae propo insulam Massiliae oppositam

stationem tenebant, connixerunt. Sed anta fuit Romanorum militii fortiti Hlo, ut quamquam navium et Celeritate et numero Massiliensibus cedebant, tante eos ligarent, Captisque septem eorum navibus in portum repsit rent. Miatio funestior cladesiuit, qua aliquanto post illigebantur Massilienses. Navibus enim

XVI Nasidieno duco a Pompeio subsidio missis, Massilienses, quum hoc accepissent, classe resecia et aucta, orium denuo reliquerunt. Ad quam expeditionem uscipiendum vires suas nita exhauserant, ut omnem. caritalis salutem in ea positam esse existimarent. Nasidieni vero milites non eam quam Massiliemes, sortitudinem ostenderunt, iterumqtio Romanorum ita valuit vi tus, ut copia Massiliensium navatos ea pugna prorsus fugaremtur. Ex quo nihil amplius mari quidem susceperinit.

Copiae Romanorum pedestres initio quidem tum tormentis Massiliensium, quibus vineae omnes ac testudines frangerentur,

1 Stat h. U. P. 180. 2 Cae . I, 3 . , qui in eorum fida antiqvitus erant, montesque u

33쪽

tum eruptioniblis eorum, quamquam rein nripvitio usque rebul in praepediet antur. quibus imultas biis ut se mi dirent prinium testudines sortiori s lignis munieruum tum ut eruptiones Albicorum ac Massiliensium in posterum arcerent, turrim i

prope murum exstruxerunt, eumque tanta altitudiis ac robore,u quaecunque tandem Massilienses ad diruendiam eam molirentur, in Mimi serent. Musculum vero quum exinde ad murum

promoverent Romani, de sensum illiam quidem a turri, soqii murum ac turri in tiandarii Massiliensi uni diruere inciperent, hi perterriti supplices rogaverunt legatum Romaniam, it inducias clim ii componeret, donee Caesar, ex Hispania redit x, deditio. nem eorum accepisset. morem iis Trebonius gerendum esse putavit, quod imperatum chil erat a Caesare, ut ne vi capi,a-liam pateretur, sed iis abusi esse induciis Massilienses seruntii ut subito facia eruptione operibus Romanorum occupatis ignem iniicerent eaque tempestate praesertim oboris brevi tempore

cremarent. Non contigerunt autem, quae se assecuturos eo esse speraverant emolumenta. Romani enim eam sinertiam ad x scienda opera sua adhibuerunt, ut Μassilienses, omnibus jam

stili sidiis destitini, iterum Romanorum clementiam implorarent. Caesar quum ex IIispania rediisset, Massilienses ita iii deditionem accepit ut arnia tormentaque Proserre, naves ex Ortia navalibusque educere, Pecuniam ex publico solvere eos juberet ).1 Oudendorp. ad Caes. II, 9. 10 p. 619. 21.2 Paullo alia ratione a Dione Cassio XLI. p. 28 Reim de obsidiolus exitu expositum est, haec de eo tradenter και διακωχην

34쪽

Praeim ea duas Massilis i mimis praeco reliqui . In trivmpho autem, quem postea Caesar habilit, et ima insulia, uti questus est Cicero Philipp. HI, 6. , po in est. Funesto huius belli exitu adeo racta sunt Massiliensium

Opes, praeter ea, quae domi inprimis Bd itera coisndas egerunt, nihil, quod dignum esset nemoratu, Perlicerent. Hoc tempore quae ratio iis cum Romanis fuerit Caesar praeter ea, quae paullo antea retuIimus non indicavit, Dio Cassius vero

ἐλevΘερίας υνυματος. Quae quidem quum regerit perliuiam. Illam Massiliensium et ab eo scriptore referantur, qui alienus

plane tuerit a partium. .iudio, poli an iis fidem M. illi, a Caesar iraditis habendam eos Iohanaenius . O judicariti m

tandum tamen, discrepantiam illam etiam e loco Caesaria, quem Dio caeteros; uin exscripsisse videtur cf. p. 256 276 278 , mala ab eo intella cto, exoriri potuisse. Et explica i Potest petita ilia

sua, a Domitium que ad postremam Mariiliensium deditis in in urbe remannue repuinxerimus caei. R, is erus iv. p. 181.

35쪽

ex hoe maxinis sis bis lae', adclibera dicebantur iii imperio Mesano , massiliari vitates pertinuisse, ita ut avis alii Iegibus liceret, neo mae Motuin Romanoru imperio sub. ieeta esset. A Plinio quidem urbs dicitur foederata. Idem a Crinae , inerui is me si, sumptibus moenia restituta esse per . iube Praesidii m a 'C Mir Massiliis rolictum haud admo.

duis diu ibi mansisse vidotur, cujus sine ilia in is tantum finis erat, ut ad perficienda , quae a Caesare iis imperata fuere, Massilienses adigeret. Tum po tremis rei publicae Romanae tem- Poribus, tu in Cilegarum Imperio, nobiles Romam studiorum s. Ussimum caussa saepe Massiliam concesserunt . o Quin ram vir docilis e Francogaris, qua rem eam singulara omininentatione illustravit Belle observations surrae titra d Eleuthhre ie. M.m d Padi dea inter Tom. XXXVI e, is tantum αυτόνομον habuit non λεο-ραν. -

36쪽

Si qui e niectura assequi licet in iis, iis testimoniis et

rum aut plano destituta, aut non satis illi irata sunt, est pro ei magis hi litis, civitatium statum pertinentibus, quam Ahistoriarum explicatione, quod coniectandi cuidam studio indutigeamus. Nam quae rebus maxime Graecorum subest analogia, potsi ea vario modo adhiberi, ut quae ab antiqliis scriptoribus minus pleno vel accurate tradita sunt, accuratius a nobis perspiciantur; contra in maximos errore deIaberetur, qui eandem judicandi libertatem rebus a Graecis tempore Procedente Peractis inferre tentaret. Hoc igitur quum animo mecum reputarem, in priori quidem inius commentationis parte historiae Alastillantium coniectando quicquam insere magnopere dubi--Vi, praesertim quum Francogallorum exemplo perquam teme. rariam hane rationem esse inlinigerem. In secunda hac sectione liberius puto in hoc genere me versari posse, quippe qua

plura reperiantur, de quibus quum paucissima veterum constentiestimoniis, sani iudicii usu si non veritatem, at probabilitatem tamen attingere licet. Quorum quidem addiscendorum si vera initur ratio, alia proiecto eaque haud scio an accuratiora et

37쪽

plenior inviti quae a prioribus disputata vim inerri poterunt. In singulis autem, quas do institutis Massiliensium ac moribus, Oeteris, quae liue faciunt, notari debeant, explicandis, hae

utar via, ut primum dicam do agri Massiliensi iam natura ac proventia , tum de reipublicae forma, tum de legibus eorum ac moribus, tun de cultu deorum, denique m rcaturam a litora. rum studia pertractem, quibus quidem Postrem Ioc quae exquirere potui do coloniis subjungam.

DE AGMMASSILIENSIUM NATURA AC PROU TU.

'ra in utensium nunquam iniri parebo : - :m uix exoria ac seruiud prohibuit eos, quo minus inraus se Vm ionein ne suos proferrent, sive intellexerunt, civitatim

quarum in mereatura omne studium versatur, terruriam a mer

candi opportunitate alienarum occupatione parum consuli. Quo ambitu circumscriptus luerit pagus Massiliensis, fere intelligi potest tum ex sedibus Ligurum i , Ni Jus obtinebant conlinia, tum

ex agris quibus Roui ni de terris, quas Gallis ademerant, ilium mixei mi' liuore Galliae meridiano, quod paene totum vines uuin te isent, P tuum sui magna opportumuis, quibus

38쪽

ii sunt usi Massilienses, ut colonias in iis minitiemit, minomercatimim in hac ora ad se iransferrenti quod ut conseque

xantur, magno iis fuisse ad iii mento videntur, quas prope littus tonobant insulas i , Stoecliades quidem vocatas, ubi et agriculturam et praesidia inde a prioribus temporibus sustenta hanti Portubus et ipsae insignes Disse liciuatur. Proximum post Stoechades locum tenuerunt Planasia et ero, insulae Anti H inpositae et coloniis evitae Massiliensibus. Me rea missam pariter atque in ora totius provincla a rubris est, at ventis tamen subinde violentis atque damnori, turbatur solum aridum est in ac lapidosum minusque aptum Oropterea stumentis progignendis, quam vietis vinetisque quo

De quibus Iurima hauriuntur e Strabone IV, p. 184 προκεῖνται

39쪽

rvm magna ibi est sertilitas una quidem quod in oras Galluia translata sunt, ipsis haud dubie mi Phocaeensibus aut Massi.

liensibus debetur, qui quum terrae naturam illorum culturae convenire animadverterent, ea quidem una cum aliis plantis in aedes suas traduxerunt 1 . Ad saxosa ira terra nat Irsm pertineteliam, iri prope Massi I iam inter ipsam urbem et Iulodanumniavium situs est Campus, apidibus Orna ea, ut singulos mana

possis comprehendere, miro modo conspersus, ita ut jam vet. res, quum explicare tibi eorum originem non possent, ab ipso ve, Herculi cum LVybus pugnanti auxiliatum, demissos istos esse perhiberent in littore magna est piscium inprimis invisenorem, a Martiali ces ratorum, abundantia a notatu dignum est, quod prope oram maritimam corallium reperitur x a

a Plin. XXXV, 11.

40쪽

visiuitis D quoque in Gavis usi suerint Messilienses, ad liquidi sininues nequis; neque id verisimila em quod non eo usque e mim iuit imperium, quo pari n-um inomini ema iis seret. D. lamis Marianis supra a monuimus.

DE REIPUBLICAE FORMA

Solebant antiquitatis civitates eam formam assumere, quae

es tum in quibus salus reipublica inprimis posita esset, studiis maxime conveniret, iis quidem ut e arisi ratio esset rinio, ubi in equestri H mirico exercitu omne trium robur Misi fiebat, democratica, rubi QVM erat,4 --- isaee ab eisiniste verissime tradita Politi I, L p. 208 Goetii xa ad insiniensium rempublicam traducuntur, studia civium, in me eatura quippo exereenda posita, illius quoque eonstituisse sermam

apparet Massilienses enim uram omnem propct florem ac potem statem suam Commercio deberent, ad eos, qui Ocinaximo intenti opibus pollerent, imperii sumnia in deveniret necesse fuit. Unde oligare hic rei publicas ratio exorta. IIa autem vix reperiri puto

in rebus assiliensium, quod majori cum laude eaque veriori et labratum, et debeat celebrari Docemur hoc eum Ciceronis ni in Bouebo p. 9.n Geo, a ii, qui .unt apud vetere v. v. Mesin a ad Ales. n. 5. . p. 47e. 477. Bouin p. 16 sq.ci uero pr. laee. m. maritiam iis isti vim eonsilio sit mnari dirit ut omnes ejus inliniuia laudari milius fovent, quam