Historia reipublicae Massiliensium commentatio

41쪽

allam quo auctorum, tuin, quod ra ,siuium est, stabili pretam longum tempus ac prope immutata eius ratione quamqii mpaucissima tantum de republiea Massiliensium in libris eierum tradita habemus. Nam quin tria sint ii potissimum, quum cujusvis reipublicae administratio contineatur, consilium, magistratus atqhi ludicia, hahi novimus ex iis, nisi d consilio nonnulla, inprimis a Strabone nobis servata, quem, ut supra dixi, sua prohabile est e deperdita Aristotelis poli 'arum Graecarum descriptione deprompsisse.

strabone autem do Massiliensium republica haec sere traduntur a): aristo: alia eos uti eam optimis legibus tempe--- seMaenios viros, qui per totam virum hoc munus teneant, timuinorum nomine consilium incere, quo Uublica ad obstretur. Quindecim timuchos consilio praeesse, qui τα πρωρορα peragant. Orum vero tres creari, penes quos summa sit Imperii co πλειστον ἰσχυον riS . Timuchi honores neminem assequi, nisi qui tum ipse liberos genuerit, tum ἐκ τριγονίας civibus

ingenuis fuerit prognatus. His a Strabone prolatis subjungis sunt duo in Aristotelis Politicis loci, quos operae pretium est accuratius explanare. Per uitati enim eo uti uinximus, , ab iosis veterum scriptorum locis explicandis rem omnem ---lari. OK iv. p. 1 f. ruit. DII, a. Mimanu Daralati iure doris in sin i vota ungen p. 16.1 Minoi P IV, 1 et Smib. IV. . 1 s. c. n. a Plin. Me initiminua itum Misar ammis, is . Maloti P

42쪽

merentu In altero aurum summes oriun, ubi universe -- ponitur, qu nam de civium numero reipublica administrandae paries delerri debeant, hae leguntur in V - ιεταδοσιν

quibus ligarchiae vulgo obnoκiae esse soleant. Earum dicit Aristoteles, esse unam, quae proficiscatur ab iis, qui diritas

quilei pollentes, sed imperio exclusi, in eius societatem a mitti conenturi Famam illam esse tum in aliis oppidis, tum Massiliae. Nam qui magistratuum luxu participes fuerint, la-horavisse, inquo dum compotes eorum lacii essent, hos autem primum quidem nonnisi fratres nain majores, tum et ipsos unores assecutos esse . Nonnunquam enim, ut adjicit summus philosophus, caveri se pater ac siliu , alias etiam, ne frater ina, 1 Aristot Pol vi, προ abid. V ει

43쪽

- ae minor natu munere publico mul iungantur. IIae igntur qua statim sequuntur Kcia δα ἐν ro υτικωτ4ρα ἐγένετο blarcirem indicare videntur, gentes ab initio Massiliae luisse paucissimas orαν λθοι τοδο ωσιν οἱ ἐν me τιμαῖέ , de Horum arbitratu reipublicae penderet ad militat ratio, tum Caeteras quo que, quae opibus florerent, in imperii comm tinionem se in trusisse, quod primum quidem ninioribus tantum mitii mussas tum etiam minoribiis contigerit. Iam linus puto perspictemus quid sit illud, quod priori, quem memorari, Aristotelis loco dis

tur Tribus potis imum rationiblis, inquit, posse Μω μα-- , πληθε τυυ---ρωπος, e quarum prima iis deum - tu imperium, qui justum censum habeant, ex alio iis, qui per aliquod tempus των pio mutum ἔργων abstinuerint, e tertia de

stituta querit Massiliensium respublica, dubitari non potest. Hoc autem si reputaverimus, probabiliter fortam explicari poterit, quid sub τω - του λψε -- - - intelligi d beati Quum enim malam is respublic e si admi Motio τῶν Muret sino ad gentes puto eas reserendum esse, quae primum quidem sola imperium moderatae fuerint, quo pertinet eum, opinor, Protiadarum gens quae originem a Proti et Aristoxmia regis Nanni silia, deducebat θεν vero ad eos Massilienses, qui pra

ter istas imperii ac magistratuum compotes fuerint. Unde innuer videtur Aristoteles, omnes, tum qui inde a prior aevo in imperio fuerint, tum alios extrinsecus quasi ad magistratus acincessiss , dummodo digni eo honore fuerint. Simul intolligitur, δοκιμασὰχ quandam subiisse, qui ad gerendas res publicas crea-

44쪽

rentur, neque solo divitias et opes effecisse, Dabus honores aliquis in republica assequeretur. In inscriptione quadam Marm. Oxon. p. 5 memoratur,

qui prytanis et tephan ephoros et sacerdos Iassilia suerit. Vix autem est, quod ex illa prytanis mentione colligi ad reipublica a Massiliensis ratione in possit. Prytaniam ni ita quum in Graecis civitatibus admodum varia esset signi sicatio, potest illud etiam ad summum sacerdotium referri, raraerum si cogitaveris do

inscription apud ponium, insta laudanda, qua Dianae Epa, viae sacerdos et ipsa res ranu nomine insignitur. Quodsi igitur in mentem alicui venerit, quindecli viros illos ei triumviros οἱ narium ισποντες pro putanibus esse habendos, dubium erito est, an illa huc pertineat inscriptio. Nec si Atheniensium quidem prytanum ubi eo statuamus assecutiri esse Minnitudinem, quod non per totam vitam dignitatem suam obtinuerint, sed ita ut pro diversis temporibus alii eam aliis tradiderint, aliquid eo proficitur, quoniam timuchorum, qui per totam vitam

munere suo fungebantur, ratio ab Atheniensium senatu longo discrepabat. Caeterum τα προχειρα, quae curavisse qtundecimvi

ros Strabo perhibet, non sunt nisi quae ad manus erant negotia Ieriora Drtasse illa et quae certo quodam ordine usque -- currebant, ii in qua expeditius agendi genus requirebant, a quod, e inde apparet, quod Caesar, quummamilienses in sua. paries trahere tentaret, quindecim senatus Masa principes M. Mirisse traditur. Ex quo loco simul perspicitur in licuisse quindecimviris, ut suo arbitrio a rebiis certe gravioribus decernerent, sed reserenda eas fuisse es ad populum vel in

senatum

45쪽

Gravi inin quaestio est, num ab ipso senatu alii suffreti in-rint in laeum eorum, qui ex ejus ordine decesserant, an populus se natores ereaveriti Alterum illud si statuatur, fieri non potuit, quin senatoriam ser tyrannis evaderet, eaq re vix ita comparata, ut civitas, quod Cicero i asseriait, summa iistitia r geretii r Unde credibile est, a populo cujusvis rimuchi delectum pependisse. De iis, quae periisenda limuchis in republica suerint, nihil neque ab Aristotele nec a strabone traditum habemus. Petere quaedam in hoc genere e Luciano licet, qui Menecratem

quendam, quem senatorem designare videtiir, Ob legem malo rogatam rι ιον lactiam bonisque privatum timuchorum judicio poena liberatii esse tradidit. Unde limum intelligitur, summa judicia tabuisse timuchos gravis Minam en in B liun m illaruet apud Massilienses suisse ipsa Luciani naryatio declarat , tum

lagum quoque serendarum arbitrium penes timuinos fuisse. Timuchorum nomen et dignitatem Massilienses ex Ionia adduxisse videntur periuntur timuini etiam Naucrati, Mile- 1 Rei hi I vi Ad modo ii Mociis ea noriri clientes perram

ierios et principes cive summa justitia reguntur, inest tamen in ea conditione populi familitudo quaedam servitutis. Quae quidem postrema Ciceronis verba iis, quae adhuc disputavimur non magis mesunt, quam quae ano ioco Republ. I, 28 legunturi sinu autem Masiniensium paveomini et principum admini irati ni civitatis finitimus ei qui sui quodam tempore apud Athontemas trio inla tonsonsus et tacito, dum do ententiariun nexu,

recte perpendatur.

46쪽

ώomin in Aegypto eolonia 3 et aliis in oppidis. Quod Gallieo

Politicorum Aristotelis interpreti in mentem venit, ad Thaletem ut Ionum reliquorum talassiliensium instituta revocanda ea nillil iam morari nos potest.

id. Massiliensium in inscriptioniblis memoratur, unde tamen de ejus potestate nihil concludi ovest, quum voce mapassim etiam optimatum consilia signisicentur. Praeter tim chorum delectum paucae in arbitrio populi posita fuisse videntur, quum omniin quidem testimoniorum auctoritate summum imperium peno timuinorum senatum fuisse constet n.

Haec autem Μassiliensium reipublicae forma mansit alid dubie sub Romanorum quoque imperio, in quorum, ut Cicero

loquitur, clientela illi uerunt. v. supra p. 32. ci repubi I, 270 Graeca instituta etiam hoc aevo servata suisse, in Minimiis et arω- σεις, quae sit in inseri spon. Mis p. 3M Marm. m. p. 50 mentis ostendit.

1 Athen. IV. p. 14 ex r. messeling. ad Herodoti II, 178. 2 Champagna Aristot Pol Tom. II p. 283. a Loeus est apud Strabonem XII p. 57b, quo Cyzicenorum, Rhodio. rom, molliantium et Orthaginienatum vvates πψ παραπλη-- - o misso, diutinior, . quo me ad similiantiam aem rempublicam nihil colligi potest, nisi quod aristomatica H

ii moeratica ratione usi fuerint et Titi mann r. Siaalsulae p. 423. 467. In inscriptione p. Spon. Misceu P. 49 irib

47쪽

- 44

DE LEGIBUS AC ORIBUS MASSILIENSIUΜ.

Loges Massiliensiuit Ionicas ac publico expositas fuisse. strahonis testimonio confirmatur ). Quae tamen uiae suerint, non dixit, quamquam valde laudabiles eas fuisse, e paucis quibusdam inprimis a Valerio Maximo B servatis, facile persuademur. Diligenter cavisse ' Massilienses, ne insinuerentur, quas reipublicae damnosa essent, ex illo tum intelleximus Lucians loco, quo similium mim usitatam Massiliae poenam pariter atquo in caeteris Graecorum civitatibus suisse patet. Capitis damnaueodem usque gladio, qui inde a condita urbe ei usui inservierat, interim solebant. Urbem nemini licebat citi telo intrare ubi qui et ingressurus ad portas Venerat, Brma , si qua gestabat, deponenda erant, exeunti ex urbe reddebantur Si Valerio Maximo II, , T. est si des, etiam de manumissionibus praec perant Massilienses, ut tres in eodem manumissiones rescindi possent, irario tamen errori haud subveniendum esset, quia

sua iam culpa aciniusset injuriam, qui toties ei se obiecisset. Venenum publico se intum esse dicitur, quod daretur ei, qui 1 Sit . iv. p. 1 f. 2 πιι Max. ii Ka quae sequuntur omnia e Valeri Max. II, 6, 7 s. deprompta sunt, quem in ringulis propterea peroe neum dura laudare 4, siae urbis unodiendae e uiis e ruilio 43, 4. quidem repeien

os ab insidiis, quibus Catumandus Massiliam occupare tenta verat coia. Emporiianorum in hoc genere visitan lauti

48쪽

-ssas sexcentis mcliibuisset, propter quas nisi ei mei es ienda , . Duae areae asservabantur, quarum in altera liber

rum hominum, in altera sorvorum cadavera plaustris in locum sepulcri devehi solebant. Mortui non deplorabantur sed sine Iamentatione, ut Valerii Maximi utar verbis, sine planctu uinctus funeris die domestico sacrificio ad j ctoquB Ρ Θssariorum convivio finiebatur. Quae in aliis civitatibus esse solebat superstitio, ut faciles sese praeberent homines alienis sacris exercen-- ae deesse se paterentur ab iis, qui ex illa Miperinitione quae stum sibi pararent, hoc in no seret, singularimassilienses leo

vetuerant. Inter eas Massiliensium virtutes, quas inprimis audarunt veteres, summa commemoratur lavgalitas. Quam ut servarent,

strabone dicuntur sumptui in conjugiis ineundi, ita tempe. avisse, ut ne dos centum aureos excederet, vestibus autem a reoque ornatui non uitra quinos aureos impenderetur. Atque quum intelligerent, mimorum spectaculis morum castitati et sanctimoniae magnopere ossici, ista quidem ab Orbe sua diligenter prohibuerunt. Simili de caussa mulieribus 4 vino interdisi Eundem morem Valeri maximus ait etiam in eo insula d. hue Cn. Pomprii temporibus eos hi tum Verius eo perii. nent Menanari, quos subiungendos uinxi: Καλδν et Κρων νόμειόν ἐστι, Φανοῦ ,

2 Quamquam, si vera res est prior aevo Mignanda videtitit. Grossonmon. 31m. p. 94. O. a Strab. IV. p. 181.4 Alben. . p. 429. H. V. H. II, M.

49쪽

nerunt Has Massilieruium audes Ioco quodam Plautino Cas. V, 4. commodo licet curcludere, ab alii sciam ita explica.to, ut morum illorum praestantiam egregie coniiumetia tant legum ac morum Massilis sium laude mira sunt proiecto, quae apud Amenaeum potissimum de luxuria eoruma; mollitie reperiuntur. Quorum primum iuua est, quod μ amcuriosis hominibus dici seselint, proverbium: πλεύσειας ἐς M-- , γ, tum qu e apud eundem occurrunt i aiammo , -

τον αντον τοῖς χη - τῆς σιγνιτος φορουιντες κοσμον ἄσχημονον γα δια την ἐν 'χαῖς - πιών, - του λῆν et: ναυαγ--ν ε'bus in Iocis quae cum prioribus illis offendit repugnantia, non habeo quo fiat Ius compescam , nisi Casauhoni sententiam, qui ad serius tridem sevum spectar illa iudicavit. Α Iohansenio qua

de hac re alIata sunt, quivis, ut inspexerit ea facile videbit quo laborent.

CAPUT IV.

DE DEORUM CULTU.

Quum et mos esset coloniarum Graecarum ciuem ni , ut qua civibus in metropoli sanctissi in essent numina, ducibus iis et αρχηγέταις in quaerendis novis sedibus iis quo instituendis uterentur, et ipsi Phocaeenses, quum urbem suam Persarum 1 is es, qui colera mores Massiliensium postulas. Ioha . m. p. a.

50쪽

lmperio relinquerent, diserte ab Herodolo' dicantur, de in

imagines navibus impositas eum diu isse, sacrorum Massiliensium prosecto et facilior et . accuratior esset explicatio, si doeultu Phocaeensi ita constaret, ut exorsi ab eo adiam liensem

possemus transire, et sic alterum ex altero explanaremus. Duodquidem etsi fieri non potest, vel sic tamen Massiliensium cultus, usque reputari debet, tum unde profectus uerit, tum quam Massiliae rationem assumpserit.

Duo potissinium Massilie um numina digna sunt quae respiciantur, Diana quippe Ephesiam et Apollo Delphinius, de quibus ut deorum apud Massilienses sanuissimis, inter tam pauca certe plurima ad aetatem no Stram orituravprunt. Ac Diana quidem Ephesia tum duce usi sunt Phocaeenses in condenda Massilia, tum celebratissimum ibi temptui ei exstruxerunt, nique ejus ulium et ipsis coloniis suis sanctissimum esse ooIuerunt Qui Massiliae condendae Diana Ephesia dea quasiiuietaris acta suerit, , haec sui narratio Quum in eo essent Phocaeenses, ut vela darent, oraculum imperavisse iis sertur, ut a dea Ephina ducem sibi suscipiendae expeditionis expet rent. Quaesituros igitur, quemadmodum isti de etaio obtemperarent, Desum eos venisse Aristarchae autem, mulieri evi in nobili deam per somnium apparui se iubentem quidem,

otia eum Phocaeensibus decedere ri primum et ii ει τι των έsuis desumserit. Quo iacto ii iam condita esset as,ilia, templum Dianae in arce exstructum ejusque sacerdotem Aristar