M. Tullii Ciceronis Orationum pars 1. 3.. Cum correctionibus Pauli Manutii

341쪽

niteret. P unc quaero, utrumuiras murias, aAreip. persequamini. si resp. quid de uestra in ea caussa perseuerantia respondebitis ἐsi uestras Dei tenerearetis , qui Caesarem vestris inimiciriratum fore putetis, cum ignouerit sus. itaque num tibi uideor , caesar, in causa Ligarij occupatus esse in num de eiussa to dicere j quicquid dixi, ad unam surmnam referri uolo, uel humanitatis, uel clementiae, vel mi sericordiae tuae . caussas, Caesar, egi multas, est qt idem tecum, dum te in foro tenuit ratio honorum tuorum: certe numquam hoc modo, ignoscite iudices, errauit, lapsess est, non putauit, si umquam pontac. ad parentem sic agi solet: ad iudices, non fecit , non cogitauit , albi tota , fictim crimen. dic te, Caesar, de facto Ligaris iudicem esse: quibus in praesidiis D irit, quaere. taceo. ne haec quidem colligo, quae fortasse ualerent etiam apud iudicem: legatus ante berulum profectus, relictus in pace, bello oppressus, in eo non acerbus, tum etiam fuit totus animo O IGdio tuus. ad iudicem sic agi solet. sed ego ad parem . tem loquor: erraui, temere feci, paenitet,ad Hementiam tuam confugio, delicti ueniam peto,ut ignoscas oro: si nemo impetrauit, arroganter e si plurimi , tuidem fer opem, qui stem dedisti. an sperandi Ligario

caussa non si cum mihi apud tesit locus etiam pro altero deprecandi quamq*am neque in hac orationestes en posita causae, hec in eorum fudit qui a te pro Ligario petunt,tui nee lyrij. uidi enim, O co- μ quid maxime lectares, cu pro alicuius salute

342쪽

multi laborarent, caussas apud te rogantiumgratio res esse, quam preces; neque spectare, quam tuus ἡμset necessarius is, qui te oraret; scd quam illius, pri quo laboraret . itaque tribuis tu quidem tuis ita multa, ut mihi beatiores illi esse uideantur interdum,qui tua liberalitates uuntur, quam tu ipse, qui illis tam multa concedis . sed uideo tamen apud te caussas, undixi, rogantium ualere plus, quam preces, ab tkq. te moueri maxime, quorum iustissimum dolorem uia deas in petendo. in Ligario conseruando multis tu quidem gratum facies neces arsis tuis sed hoc quarso, considera, quodsoles. possum fortissimos uiros Sabinos, tibi, probatissimos , totumq. agrum Sabinu, fore Italiae, robur reip. proponere. nosti optime homines. animaduerte horum omnium maestitiam, dolorem . huius T. Brocchi, de quo, non dubito, quid

exi limes, lacrymas ,squaloremq. ipsius, O iiij v des. quid de fratribus dicam noli, Caesar, putare de iunius capite nos agere. aut tres Ligarij in ciuitate re tineri unt, aut tres ex civitate exterminandi. quodnis exsilium bis est optatius, quam patria, quam domus, quam dij penates, uno illo exsulante . statemne, si pici cum dolore faciundi, moueant te horum lacrymae, moveat pietas, moueat germanitas; ualeat tua uox illa, quae uicit: te enim iucere audiebamus, Nos, omnes aduersarios, putare, nisi qui nobiscum esse seni ; te omnes, qui contra te non essent, tuos. uidesne igitur hunc splendorem omnem, hanc Brocchorum . domum, hunc L. Marcium, C. Cesetium, L. Cornis

343쪽

PRO C LIGARIO. 17 achin, hosce omnes equites qui adsum ueste mutata, non solum notos tibi, uerum etiam probatos ui--s, qui tecum fuerunt ζ atque his maxime irascebamur, hos requirebamus, O his non nulli etiam minabantur. conserua igitur tuis suos, lit, quemadmodum cetera, quae dista sunt a te, sic hoc uerissimum reperiatur. quod penitus perspicere possies concordia Ligariorum; omnes fratres tecum iudicaresfuisse. an potest quisquam dubitare,quin,si u Ligarius in Italia essepotuisset, in eadem sententia buturus fuerit, in qua fratres fuerunt ψ quis est, qui horum consensum cons irantem, paene costatum,in hac prope aequalitat aterna non nouerit/ qui hoc no sentiat, qui uis prius futurum fuisse, quam ut hi fratres diuersas

sententias, fori Anasq. sequerentur in uoluntate igitur omnes tecum fuerunt, tempestate abreptus est unus

qui si consilio id fecisfiet, esset eorum smilis, quos tutamen salvos esse uoluini. sed ierit ad bellum ; disse,

serit non a te solum, uerum etiam a fratribus: hi te orant tui .equidem cum tuis omnibus negotuis interessem, m oria teneo qualis tum T. Ligarius,quaesor urbanus, fuerit erga te, est dignitatem tuam .

sed parum est me hoc meminisse: spero etiari te, qui obliuisci ' Voles, nisi iniurias, quoniam hoc est ani

mi , quoniam etiam ingenii tui, te aliquid de huius qua loris osscio cogitantein, etiam de alijs quibusdaquaestoribus reminiscentem recordari. hic igitur T. Ligarius, qui tum nihil egit aliud, neque enim haec

344쪽

iudi res,nuca tesupplex ratrisfalutem petit. pM, huius admonitus vicio, cum utrisque his dederis; tres fictres optimos, integerrimos non solum biiu)s, neque bis tot, ac talibus uiris, neque nobis necessariissuis ,sed etiam reip. condonaveris . fac igitur, quod de homine nobilissimo,stclarismo, M. Marcello restituto fecisi nuper in curia, nunc idem in foro de optimii, O huic omni stequentiaeproba

tillimis statribus. ut coiicesLli illum senatui; sic da

hunc populo,cuius uolunt alcm carismam semperba. .

Mini si illa dies tibi gloriosi mus, populo

grati affuit, noli obsecro dubitare, C. Caesar, Mile illi gloriae laudem qua avi e quaerere .nμhil est enim tam populare, quam bonitas: ηulla de

virtutibus tuis plurimis nec gratior, necadmirabialior misericordias . homines enim ad deos nulla re proprius accedunt, quam salutem hominibus dando . nihil habet nec fortuna tua maius, quam ut possi ἀτα natura tua melius,quam ut velis conservarequἄ- . . plurimos. L ,ρrem orationem caussa forsitanpo'sulat, tua certe natura breuiorem . quare cum uti . si is esse arbitrer, teipsum, quam aut me, aut quem--γam, loqui tecum, nemiam faciam: tantlim te

admonebo ,si illi abseηti salutem dederis , praesentibus his Omnibus te daturum .

345쪽

PRO REGE DEIOTAR ,

v M in omnibus caussisgrauioribus , Caesar nitio dicendi commoueri ... . Debem tris, quam uidetur Aeli us, uuaetas meapostulare: isi in hac caussa ita me multa perturbant , ut , quantum mea fides nudii mihi erat ad salutem regis Deiotari defendendam, tantum facultatis timor detrahat. primum dico pro capite fortunisq. regis: quod ipsum etsi non iniquum est,in tuo dumtaxat periculo;tamen est ita insitatu, regem capitis reum esse, ut ante hoc tempus non sit auditum. deinde eum regem, quem ornare antea cum Em cum senatusolebamus pro perpetuis eius in nostrare . meritis , nunc contra atroci mum crimen cogor defendere. accedit, uis accusatorum alterius.' crudelitate, alterius indignitate perturber. crudelis Castor, ne dicam sceleratum, O impium, qui nepos auum in riscrimen capitis adduxeri adolescentiari. suae terrorem intulerit ei, cuius senectutem tueri, O tegere debebat commendationem ineuntis aetatis ab impietate, scelere duxerit; auissimum, corru'ptum praemiis, ad accusandum dominum impulerit, O a legatorum pedibus abduxerit.fugitivi aut e do minum accusantis,oe dominum absentem, O domi- . num amicissimum nostrae resp. cum os uidebam,cum uerba audiebam; non iam aflicto' retiam condicionem

346쪽

nem dolibam,quam de fortunis communibus enim,scebam. nam cum more maiorum de seruo indominum ne tormentis quidem quaeri liceat; in qua quaesione dolor ueram uocem elicere post etiam ab inuito: exortus eneruus , qui, quem in equuleo appel tare non poset , rim accuset solutus. Terturbat me, P. Gaesar, etiam illud interdum: quod tamen, cum tepenitus recognou timere desimo. re enim iniquum est,sed tua sapientiast aequissimum. nam dicere apud eum de facinore, contra cuius uitam consilium facinoris inisse arguare, si per se ipsis confideres, graue est: nemo olimsere est, qui sui periculi iudex non sibi

se aequiorem , quam reo, praebeat: sed tua, C. Caesar, praestans singularisq. natura hunc mihi metum Minuit: non enim tam timeo, quid tu de rege Deiotaro, quam intelligo, quid de te ceteros uelis iudicare. Moveor etiam loci ipsius insolentia,quod tantam calsam,quanta nulla umquam in disceptatione uersi ta 6ὶ, dico intra domesticos parietes, dico extra conpcntum, O eam frequentiam, in qua oratorum δε--dia niti solent: in tuis octilis, in tuo ore, Vultuq. a quiesco: te unum intueor: ad te unum omnis meas'ectat oratio: quae mihi ad spem obtinendae ueritatis grauissima sunt, ad motum animi, O omnem imp tum dicendi, contentionemq. leuiora. hanc enim , c. Caesar, caussa b inforo dicere eodem audiente i

est disceptante te. quantam mihi alacritarem populi sconcursus afferretquis enim ciuis ei qui non auerct, mirus omilcm celatcm in populi R. balis consumptam

347쪽

esse meminisset inspectarem curiam . intuerer forum a 'caelum'denique tenarer i un. si cu oe deorum immortalium, O populi O matus beneficia in re-xem Deiotarum recordarer, nullo modo mihi deesse posset oratio. qtiae quoniam an Iliora parietes sa ciunt, aIlioq. caussae maxime debilitatur loco: tui est, Caesar,quipro multissaepe dixita, quid nunc mihi animi sit, ad te ipsium referre,quo facilius tu aequitas tua, tum audiendi diligentia minuat hanc perturbationem meam. Sed ante quam de accusatione is a dico, de accusatorum spe pauca dicam . qui cum undeantur neque ingenio,neque usu, atque exercitati ne rerum ualere, tamen ad hanc ea pam non meas i. D uam incommovis, ET Gtrimentis, propter of

sensionem animi tui, meminerant: teq. Gm huic ira, tum, tum H amicum cognouerant: cumq. apud im sum te de tuo periculo dicerent, fore putabant, ut ini exulcerato anim acile fctum crimen infidereriquά-i obrem hoc nos primum metu, C. Caesar, per fidem , constantiam, O clementiam tuam libera, ne re sidere in te vllam partem iracundiaesh 'iremur. per . dexteram te istam oro, quam regi Deiotaro hostes hostili porrexisti; istam , inquam, dexteram, non in bellis,est in proeliis,quam in promissis, fide r- miorem . tu ictius domum inire, tu heius hospitum renouare uoluisti: te eius dij penates acceperunt: te mim , placatum Deiotari redis arae , ioc .ui

348쪽

derunt cum facile exorari, Caesar, tu semel exorari soles.nemo umquam replacauit inimicus,qui ullas resedisse in te simultatis reliquias senserit. quamquam cui sunt inauditae cum Deiotaro querelae tuae ' numquam tu illum accusauisti, ut hostem,sed ut amici oscio parum functum, quodpropensitor in Cn. Pompa amicitiam Disa , quam in tuam. cui taMen ipsi renueniam te daturum Dille dicebas, se tum auxilia

peiqueis etiam filium misisset, ipse tamen excusatis

me aetatis Uys t et . itaque cum maximis eum rebus liberarςs,pe paruam amicitiae culpam relinquens. itaque η solum in eum non animaduertis fedomui

metu liber sis Mistitem agnouisti ; regem reliqui- i. necue enim isse odio tui progressus,sed errore communi lapsus eir. is rex, quem senatus hoc nomine saepe bonorificentissimis decretis appellauisset, quiq. intim ordinem ab adolescentia grauissimum fanssili Mumq. duxisset, iisdem rebus est perturbatus, homo longinquus, O alienigena, quibus nos, in mediar . ηati, semperq. uersati.Dm audissetferatus consentimili auctoritate armatismpta,consulibus,praetoribus, tribunis pl. nobis imperatoribus rem. δε- fendendam datam ; ouebatur animo,oeuis huic taperio amicissimus h salute populi extimescebat, in qua etiam suam inclusam esse uidebat: in summo tamen timore quiescendum mi esse arbitrabatur. maxime vero perturbatus is, ut audiuit consules ex Italia pro C sciomnesq. consulares, Gic enim nunciabatur cm tam senasκm, totam ItaliaM esse fusam.

349쪽

si ρηψ'tem ilia, nec Mu verisubsequebantur . nihil

ille de concionibus tuis, nihil de studio concordiae, pacis, nihil de con ratione audiebat certormis homi m contra dignitatem tuam. quae cum ita 6 sent; tamen usque esse tenuit, quoad a Cn. Pompei, ad eum legati, litteraeq. uenerunt. ignosce, Unosce, Caesar,si eius uiri audioritati rex Diotarus cest, quem nos omnes secuti sumus; in quem cum dij , a i De homines omnia ornamenta congesissent, tum tu ipse plurima, est maxima. que enim,si tuae refg nae ceterorum laudibus obscuritatem attulerunt, circo Cn. Pompei, m oriam amisimus quantumi nomen eius fuerit mantae opes,quanta in omnigenet rebellorum gloria, quanti honores populi quanti senatus, quanti tui, quis ignorate tanto ille seuperio res uicerat glori quanto tu omnibuspraestiti taque Cn. Pompei bella, uidiorias, triumphos, consem

latus admirates numerabamus, tuos enumerare no

possumus. ad eum igitur rex Deiotarus uenit -- . serofatat'. bella , quem ante iunis hostilibusq. beia. sis adiuuerat, quocum erat non hospitio solum , --m etiam familiaritate coniunIIus r O uenit uel rogatus , ut amicus; uel accersitus,t ut socius; uel euocatus , ut is, qui senatui parere didicisset: stremo uenli ut ad fugientem, non ut ad insequentem, id est, ad periculi, non ad uidioriae societ tem. itaqμe,Tharsalico proelio fiato, a Pompeio m

350쪽

' quid debuerat, uel errori, si quid nescierat, satis a

itum esse duxit: domumse contulit: teq. Alexandrinum bellum gerente utilitatibus tuis fartui. ille exercitum Cn. Domitii , amplomi uiri, suis tectis, O copi s sustentauit: ille Ephesum ad eum, quem tu eae tuis fideli simum, O probatissimum omnibus dele gisti, pecuniam misit: ille iterum, ille tertio, ausitionibus fiatis,pecuniam dedit, qua ad bellum utereris: ille corpus suumpericulo obiecit, tecumq. in acie contra Pharnacem fuit , tuumq. honlam esse duxit suum. quae quidem a te in eam partem accepta sunt, C. Caesar,ut eum amplissimo regis honore, O nomine asseceris. is igitur non modo a te periculo liberatus, sed etiam honore amplissimo ornatus, argu tur, domi tesuae interficere uoluisse. quod tu, nisii eu

furiosissimum iudicas ,suspicari profecto non potes.

ut enim omittam, cuius tanti sceleris fuerit, in con-.ste tu deorum penatium necare hostilem; cuius tantae importunitatis, omnium gentium, atque omnis memoriae claris um lumen extinguere; cuius tantae ferocitatis,uictorem orbis terrarum non extimescere; cuius tam inhumani, O ingrati animi, a quo rex appellatus esset, in eum tyrannum inueniri: ut haec omittam, cuius tanti furoris fuit,omnes reges, quoru multi erant nitim omnes liberos populos, omnes socios, omnes prouincias,omnia donique omniuarma contra se unu excitare e qMonam ille modo cum regno, cum domo, cum coniuge, cum caretao filio

distrisus eset, tanto scelere μ' modo perfecto ,sed

etiam