M. Tullii Ciceronis Orationum pars 1. 3.. Cum correctionibus Pauli Manutii

451쪽

vtim , hostes, flecesse est, ridicemus. praeclare, O hoco reclamatione uerira factuim pulcherrimum Martialium comprobauistis, qui se ad senatus auctorit rem,ad libertatem uestram,ad uniuersam remp. con-

tulerunt, thostem illum, O latronem, O parricidam patriae reliquerunt:nec solum id animose, et fortiter, sed considerate etiam, sapienterq. fecerunt:

Albae constiterunt,in urbe opportuna,munita, propinqua , fortissimorum uirorum , desis orum c uiunt, atque optimorum. huius Martiae legionis legio uu arta imitata uirtutem , duce L. Egnatuleio, quem senatus merito paullo ante laudauit, C. Caesa-ris exercitum prosecuta est . uvae e pectas, M. An toni, iudieta grauiora ψ Caesar fertur in caelum , qui contra te exercitum comparauit claudantur exquisitissimis uerbis legiones,quae te reliquerunt,quae a teiarcessitae san quae essent, te consulem, qMam hoste, maluisses , tuae: quarum legionum fortissimism , is ,ri umq. iudicium confirmat senatus, comprobat uniuersus populus nisi forte liqr, ut irites, consuta lem, non h*iem, iudicatis Antonium. Sic arbitra-bra , Quirites, uos icare, ut ostenditis Quid mi

nidipia .colonias, praefecturas num aliter iudicare edivitis ζ omnes mortales una mente consentiunt , o-ninia arma eorum,qui hdecsalua uelint,contra illam,

ps esse apienda. Quid ζ D. Bruti iudicium, Qui

rstes,3 quod ex hodierno riu edidis per potui flis inuni cui tandem c3htemn umuit Osere negastis , uuirites est enim quas debrumim, - FEF a mortalium

452쪽

mortalium beneficio, muneredaium reip. Brutorumgenus ,'nomen ad libertatem populi uel connituendam, uel recuperandam. quid igitur D. Brutus de M. Antonio iudicavit ψ excludit prouincia: exercitu obsinit : Galliam totam hortatur bellum , ipsam sua hyonte ,suoq. iudicio excitatam.βι consul Antonius; Brutus honis . si conseruator reip- Brutus ; hostis Antonius . num igitur, utrum horumst,dubitare possumus/ atque, ut uos una mente, unaq. uoce dubitare uos negatis,sic modo decreuit senatus, D. Brutum optime de rep. mereri ,cumferatus auctoritatem , populiq. R. libertatem ,riumq. defenderet . a quo defenderet ζ nise ab hoste: quae es enim alia laudanda defenso ζDein s laudatur prouincia Gallia , meritoq. ornatur uerbis am

plissimis ab senatu, quod resinat Antonio. quem βcostulem illa prouincia putaret, neque eum reciperet; magno scelere se ad stringeret omnes enim in consulis iure, O imperio debent esse prouinciae. negat hoc D. Brutus imperator, consul defignatus, natus reip. ciuiu negat Gallia, negat cuncta Italia, negat ense tus , negatis vos. quis illum igitur consulem, nisi latrones putant' quamquam ne is quidem ipse, quod loquuntur,id sentiunt, nec a iudicio omnium mortaliu, quamuis impii, nefarqq. nt,sicut unt, issentire possunt sed Jes recipiendi atque praedandi obc ecatanr mos eorum: quos non boliorum. donatio, non siro

rum assignatio, non illa infinita hasa satiauit: quissibi urbem, qui bona, O fortunas ciuium adpraedam

453쪽

proposuerunt: qui, dum si quod rapiant, quod aliferant, nihil sibi defuturum arbitrantur: quibus M. Antonius o dii immortales auertite, O detestamini, quaeso,hoc omen9 urbem se diuisurum esse promist. Ita uero ei, ut precamini, eueniat, atque huius ametiae poena in ipsumfamiliaq. eius recidat. quod ita futurum esse confido. iam enim non solum homines , sied etiam deos immortales ad remp. construa

tam arbitror consensisse. siue enim prodigiis, atque portentis di immortales nobis futura praedicunt tasunt aperte denunciata, ut O illi poena, O nobis liabertas appropinquet: siue tantus consensus omni me impulseu deorum esse non potuit quid est,quod deuoluntate caelestium dubitare posmus φ iseliquumeri, Quirites, ut nos in ina sententia, quam prae uobis fertis, perseueretis. faciam igitur, ut imperatores in trusta acie solent; quamquam paratissimos mi

lites ad proeliandum uideant, ut eos tamem adhorteuetur . sic ego uos ardcntes, O erilios, ad libertatem recuperandam cohortabor . 'On est, non eri uobis , uirites, cum eo hoste certamen, quocum aliqua pacis condicio esse possit.neque enim ille feruitutem re stram,ut antea, sed ia iratus sanguine cocupiscit. nullus ei ludus uidetur esse iucundior, quam cruor,quam caedes, quam ante oculos trucidatio ciuium . non esιtiobis res, Quirites,cum scelerato homine, atque nefario,sed cum imman taetraq. belluarquae quoniam

infoueam incidit, obruatur. η enim illinc emerserit; nullius Applicij crudelitas erit recusanda. sed tene-FFF 3 rArs

454쪽

tur, premitur, urgetur , nunc ijs copiis, quas hammus, mox hs, quas paucis diebus noui consules com parabunt. Incumbite in caussam, Quirites, uis facitis. numquam maior uelar consensus in ulla causa fuit: numquam tam uehementer cumsenatu consulatifusis. nec mirum: agitur enim, non qua condicione ui tur sed ut turi ne simus,an cum seupplicio ignominiaq. perituri. quamquam mortem quidem om- . nibus natura proposuit: crudelitatem mortis, O de decus uirtus propulsare solet: quae propria est mani generis, o feminis. hanc retinete, q'aeso, rites: quam nobis, tamquam lm edita tem, maiores . nestri reliquerunt. quamquam alia omnia incerta sunt, caduca, mobilia: uirtus est una altissimis dem. Xa radicibus: quae numquam ulla ui labefactarip tili, numquam demoueri loco.hac maiores uestri primum uniuersam Italiam devicerunt, deinde Carthaginem exciderunt, Numantiam euerterunt ,potet tissmos reges, bellicosissimas gentes in ditionem huius imperis, redegerunt. Ac maioribus quidem umflris, uuirites, cum eo hoste res erat , qui haberet

Temp. curiam, aerarium, consensum,ct concordiami ciuium, rationem aliquam, si ita res tulisset, pacis , focderis: hicuser hostis uestram remp. oppugnat, ipse habet nullam: senatum, id est orbis terrae consilium, deleregesit, ipse consilium publicum nutilum babet: aerarium uestrum exhausit,suum non habet. nam concordiam ciuium qui habere potest, nul

lam qui habeat civitatem ζ pacis uero quae potes

455쪽

cum eo esse ratio, in quo est incredibilis crudesitas, fides nulla est igitur, Quirites, populo uictori mnium gentium, omne certamen cum percussore, cum latrone, cum Spartaco . nam quod se similem Catilinae esse gloriari solet: scelere par est ili indusria inferior. ille cum exercitum nullum habuisset, repente conflauit: hic eum exercitum,quem accepit, amisit. ut igitur Catilinam diligentia mea, senatus au toritate,uestro studio, uirtutestegistis: sic An toni3 nefarium latrocinium vestra cumjenatu coucordia tanta,quanta numquam fuit, felicitate , Ouirtu e exercituu , ducumq. uestrornm breui tempore ορ- presum audietis . equidem, quantum cura, labore, . uigili s, audioritate, considio eniti, atque escerepo tero, ni hil praetermittam, quod ad libertatem ue-sram pertinere arbitrabor. neque enim id pro ue

fris amplismis in me beneficijs sine scelere facere

possum. hodierno autem die primum, referente,uiro forti mo, vobisq. amicissimo, hoc M. Seruilio, colia legisq. eius, ornatissimis uiris, optimis ciuibus, longo intervalla , me auctore principe, ad stem li-υertatis exarsimus.

456쪽

IN M. ANTONI VOM si

IHIL umquam longius his hal. Ian.mihi uisum est, P. C. quod idem intelligebam per hos dies unicuique uestrum uideri. qui enim bellum cum rep. gerunt, huc

diem non exspectant. nos aute tum,cum maxime conssio. nostro subuenire communi saluti oporteret,insenatum non uocabamur .sed querelam praeteritorum dierum sustulit oratio consulum: qui ita locuti sunt, ut magis exoptatae Olendae,quam serae, esse uideantur. atque ut oratio cosulum animum meum erexit,

stem. attulit non modo salutis conseruandae, verum etiam dignitatispristinae recuperandae ic mepertur set eius sententia, qui primus rogatus es , nisi Mesrae uirtuti . constantiaeq. confiderem. hic enim uobis, P.C. dies illuxit, haec potestas datam, utiquatum uirtutis, quantum constantiae, quantum grauitatis in huius ordinis confisio esset, populo declarare possetis . recordamini, qui dies nudius tertius decimus fuerit, quantus consensus uestrum, quanta uiris quanta con tantia,quantam iis a populo laudem,quantam gloriam,quanta gratiam consecuti.atque illo die, P. C. ea constituistis, ut uobis nihil iam

sit intererum, nisi aut honesta pax, aut bellum necessarium. pacem uult M. Antonius: arma ponat; roget, deprecetur: neminem aequiorem me reperiet; cui quidem i

457쪽

dem,dum se ciuibus impuis contendat nimicus,quam amicus,ese maluit. nihil est prosilis, quod dari posse sit bellum gerenti: eritfortasse aliquid, quod concedi possit roganti . legatos uero ad eum mittere, de quo grauissimum oe seuerissmum iudicium nudius ter lius decimus feceritis, non iam leuitatis est,sed, ut, quodsentio, dicam, dementiae . primum enim taces eos laudauinis, qui contra illum priuatoconsilio bellum suscepissent: deinde milites ueteranos;qui cuM ab Antonio in colonias essent dedunti, illius beneficio libertatem populi anteposuerunt. Quid legio Mamtia ψ quid uuarta ἐ cur laudantur ζ si enim consulem suum reliquerunt, uituperandae sunt id si inimicum fresp. iure laudantur . atqui cum consedes non dum haberetis, decreuisis , ut de premiis militum, es de honoribus imperatorum primo quoque tempore referretur . placet eodem tempore praemia constia tuere iis, qui contra Antonium arma ceperint, legatos ad Antonium mittere ' ut iam pudendum sis , honestiora decreta esse legionum, quam sen tus: siquidem legiones decreuerunt senatum dest dere contra Antonium ; senatus decernit legatos Pad Antonium. utrum hoc e l confirmare militum animos , an debilitare uirtutem in hoc silas duodecim profecerunt, ut,quem nemo, praeter Cotyiam, tum /inuentus fit qui defenderet, is habeat iam patronos etiam conpulares ψ qui utinam omnes ante me se tentiam rogarentur. quamquam suspicor, quid dia

Erurimi quidam eorum, qui post me rHabulitur acilius

458쪽

eilius contradicerem, si quid uideretur . est enis senio, decreturum aliquem Antonio illam ultimam Galliam, quam Plancus obtinet . quid est aliud, omnia ad bellum ciuile hosti arma largirie primum neruos belli, pecuniam infinitam, qua nunc eget: de inde equitatum,quantum uelit : equitatum dico ἐ dubitabit,credo,gentes barbaras secum adducere . hoc qui non uidet, excors : qu cum uidet, decernit, im pius. Tu crinem sceleratum, O perditum, Gallorum , O Germanorum exercitu, pecunia, peditatu, equitatu , copi' innrues ζ nullae istae excusationes sunt: Meus amicus est . t patria prius. Meus cognatus. an potest cognatio propior ulla esse, quam patriae, iuva parentes etiam continentur ζ Mihi pecuniam asi tribuit. cupio uidere, qui id audeat dicere . quid a tem agatur, cum aperuero; facile erit statuere,quam sententiam dicatis , aut quam sequamini. Agitur, utrum Montonio facul tas detur opprimendae resp. caedis faciendae bonorum, diripiendae urbis, agrorum suis latronibus condonandi, populum I .sem tute opprimendi; an horum nihil facere ei liceat.D-bitate, quid agatis. cat non cadunt haec in , tonium. hoc ne Coula quidem dicere auderet . quid enim in eum non cadit, qui, cuius adta se defendere dicit, eius eas leges pervertit, quas moi, me laudare poteramus φ ille paludes siccare uoluit:

hic omnem Italiam moderato homini, L. Anto

nio dissidendam dedit . quid φ hanc legem populus

accepit quid per austicia ferri potuit sed au-

459쪽

ruruerecundus sine collegis de s ictis . umquam illa austicia non egent interpretationη augurum . Iο- ne enim tonante, cum populo agi non esse fas , quis ignorathribuni pl. tulerunt deprouincise contra acta caesaris, ille biennium, hic sexennium. num etia He- legem populus accepit quid promulgata fuit ἐquid ς non ante lata , quam scripta j non antefactum uidimus , quam futurum quisequam est sus lautus e tibi lex Caecilia,edi Didia ἐ ubi promulgatio trinundinum ἰ ubi poenae recenti lege Iunia, oe ticinia epo se sunt ne hae leges ratae esseme interim legum reliqua .rum ζ eccui potestas in forum insinuandi fuit φ quae . porro illa tonitrua quae tempestas ut, si auspicia M.

Antonitim non moueret,sustinere tamen eura, ac ferre posse tantam uim tempestatis, imbris, ac turbis mirum uideretur. quam legem igitur se augur dicis: tulisse homodo tonante Ioue ted prope caelisi clamore prohibente , hanc dubitabit contra an 'icia latam confiteri φ QMῆ quod cum collega tulit, quem ipse fecit sua nunciatione uitiosum; nihil ad austicia bonus augur pertinere arbitratus est ἰ Sed auspiciorum nos fortasse erimus interpretes, Oi sumus eius collegae: non etiam armorum interpretes quaerimus'pxi mum omnes fori aditus ita septi, ut,etiaras nemo obsaret armatus, tamen, ni eptis reuulses,hitroitu in

forum nullo modo posset. cuero erant distosita praesidia , ut, quo modo hostium aditus urbe probibentur , ita castellia. operibus ab ingresso foripopulum ,

460쪽

eus leges . quas M. Antonius tulisse dicitur, omnes censeo per uim contra auspicia latas, ijsq. leg bus populum non teneri. si quam legem de adtis Custris confirmandis, de ue dictatura in perpetuum tollen da, de ue colonis in agros deducendis tulisse M. A tonius dicitur,easdem leges de integro,ut populum te' non saluis auspiciis ferri placet. quamuis enim res

bonas uitiose,per uimq. tulerit: tamen hae leges non sunt habendaei omnisq. audacia gladiatoris ametis

auctoritate nostra repudianda est. Illa uero dissipatio pecuniae publicae ferenda nullo modo est, perquam septies millies falsis perscriptionibus, donationibusq.

auertit: ut portenti simile uideatur, tantam pecuniam populi tam breui tempore perire potuisse. Auid illi immanes quaestus j ferendi ne' quos M. Antonij tota exhausit domus.decreta falsa uendebat regna, ciuitares, immunitates in aes, accepta pecunia, iubebat incidi. haec se ex commentari s Caesaris, quorum ipse auctor erat, agere dicebat. calebant in intemore aedium parte totius reip. nudinae:mulier ibi felicior, quam uiris, ausitionem prouinciarum, regno-

remq. faciebat': renituebatur exsules quasi legesne lege. quae nisi au toritate senatus scinduntur; quoniam ingressi in stem reip. recuperandae sumus: imago nulla liberae ciuitatis relinquetur. neque solum c5mentaru s commenticiu , chirographisq. uenalibus innumerabilis pecunia congesta in illam domum est, cum , quae uendebat Antonius, ea se ex actis Caesaris agere diceret: stasenatus etiam consulta, cunia accepta.